Question

Difficulty: MediumHukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Türk hukuk sisteminde, hâkimin önüne gelen bir uyuşmazlığın çözümü için ne yazılı kaynaklarda (kanun, yönetmelik vb.) ne de yazısız kaynaklarda (örf ve âdet hukuku) uygulanabilir bir hüküm bulamaması durumu ve bu durumda izlemesi gereken yol aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Kanun boşluğu - Hâkimin takdir yetkisini kullanarak uyuşmazlığı hakkaniyete göre çözmesi
  2. Hukuk boşluğu - Hâkimin kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar vermesiAnswer
  3. C
    Kural içi boşluk - Hâkimin uyuşmazlığı çözmekten kaçınarak dosyayı üst mahkemeye sevk etmesi
  4. D
    Örtülü boşluk - Hâkimin kuralın lafzını ihmal ederek sadece ruhuna göre karar vermesi
  5. E
    Gerçek olmayan kanun boşluğu - Hâkimin kıyas yoluyla benzer bir uyuşmazlıktaki kuralı uygulaması

Answer

Hukuk boşluğu durumunda hâkim, kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir (hukuk yaratır).
Hukuk boşluğu, pozitif hukukun hem yazılı hem de yazısız kaynaklarında somut olaya uygulanacak bir hükmün bulunmamasıdır. Türk Medeni Kanunu'nun 11. maddesine göre, hâkim bu durumda sanki bir yasa koyucuymuş gibi genel, soyut ve objektif bir kural oluşturarak uyuşmazlığı çözmelidir. Bu sürece 'hukuk yaratma' denir.

Step-by-Step Solution

1
Yazılı kaynakların taranması
Hâkim, uyuşmazlığı çözecek bir kanun hükmü bulamazsa 'kanun boşluğu' ile karşılaşır.
Hukukta öncelikle yazılı kaynaklara (mevzu hukuk) başvurulur.
2
Yazısız kaynakların (örf ve âdet) taranması
Yazısız hukukta da çözüm bulunamazsa 'hukuk boşluğu' ortaya çıkar.
Yazılı kaynakta hüküm yoksa hâkim örf ve âdet hukukuna bakmak zorundadır.
3
Boşluğun doldurulması (Hukuk yaratma)
Medeni Kanun m. 1/21/2 uyarınca hâkim, kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse öylece karar verir.
Hâkimin önüne gelen davayı 'hüküm yok' gerekçesiyle reddetmesi yasaktır.

Key Concept

Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması

Hints

1
Türk hukukunda bir uyuşmazlığın çözümü için önce yazılı (kanun), sonra yazısız (örf-âdet) kaynaklara bakılır.
2
Eğer her iki kaynakta da hüküm yoksa, durum sadece kanunla sınırlı kalmaz, hukukun bütününde bir boşluk oluşur.
3
Hukuk boşluğu durumunda hâkim, 'kanun koyucu gibi' davranarak uyuşmazlığı çözer; buna hukuk yaratma denir.

Practice More

Hâkimin yarattığı hukukun bağlayıcılığını (sadece o dava için geçerli olması) ve kural içi boşluktaki takdir yetkisi farkını çalışmanız önerilir.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question