Question

Difficulty: HardHukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Bir davada hâkim; kanun koyucunun 'durumun gereklerine' veya 'hakkaniyete' atıf yaparak çözüm alanını bilinçli olarak yargısal takdire bıraktığı durum ile kanunda somut olaya dair bir hüküm bulunmasına rağmen, bu hükmün lafzının (sözünün) çok geniş olması ve olaya uygulanmasının adaletsiz sonuçlar doğurması nedeniyle hükmün daraltılması gereken durumu sırasıyla nasıl adlandırmalıdır?

  1. Kural içi boşluk - Örtülü boşlukAnswer
  2. B
    Açık boşluk - Hukuk boşluğu
  3. C
    Kural dışı boşluk - Kural içi boşluk
  4. D
    Örtülü boşluk - Açık boşluk
  5. E
    Hukuk boşluğu - Kanun boşluğu

Answer

Kanun koyucunun bilinçli olarak hâkime takdir alanı bıraktığı durum 'kural içi boşluk', mevcut kuralın lafzının adaletsizliği önlemek için daraltılması gereken durum ise 'örtülü boşluk'tur.
Doğru yanıt olan seçenekteki ilk kavram, kanun koyucunun bilerek bıraktığı 'kural içi boşluğu' temsil eder; hâkim burada takdir yetkisini kullanır. İkinci kavram olan 'örtülü boşluk' ise bir kuralın bulunmasına rağmen, bu kuralın lafzının olaya tam uymaması veya uygulanmasının hakkın kötüye kullanılmasına (örneğin dürüstlük kuralına aykırılık) yol açması durumudur.

Step-by-Step Solution

1
Kanun koyucunun iradesini analiz etme
Kanun koyucu 'hakkaniyet' veya 'halin icabı' diyerek bilerek boşluk bırakmışsa bu 'Kural İçi Boşluk'tur.
Bu tür boşluklarda hâkim kanun dışına çıkmaz, kanunun ona verdiği 'takdir yetkisini' kullanır.
2
Kuralın varlığını ve niteliğini inceleme
Bir hüküm var ancak lafzı çok genel olduğu için olaya uygulanması adaletsizliğe yol açıyorsa bu 'Örtülü Boşluk'tur.
Burada 'teleolojik sınırlama' (amaçsal daraltma) yapılarak kuralın kapsamı istisnai durumlar için daraltılır.
3
Sıralamayı kontrol etme
Birinci durum kural içi, ikinci durum örtülü boşluktur.
Soruda istenen sırayla eşleştirme yapılarak doğru yanıta ulaşılır.

Key Concept

Hukukta Boşluk Türleri ve Hâkimin Müdahalesi

Hints

1
Kanun koyucunun bilerek ve isteyerek (bilinçli) bıraktığı boşluk türünü hatırlayın.
2
Bir kuralın metni (sözü) ile ruhu (amacı) çatışıyorsa, orada 'örtülü' bir sorun vardır.
3
Hâkimin takdir yetkisi kural içi boşluklarda, hukuk yaratma yetkisi ise hukuk boşluklarında ortaya çıkar.

Practice More

Hâkimin hukuk yaratması durumunda uyması gereken kuralları ve bu hukukun bağlayıcılığını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Boşlukları 'Kanun Koyucunun İradesi' (Bilinçli/Bilinçsiz) ve 'Hükmün Varlığı' (Var/Yok) kriterlerine göre bir tablo yaparak eleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question