Examkin

Question

Difficulty: Very hardHukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Bir uyuşmazlığı karara bağlamakla görevli olan bir hâkim, yargılama sürecinde somut olayın özelliklerine göre şu üç farklı durumla karşılaşmıştır:

I. Kanun koyucu, uyuşmazlık konusu meselenin çözümünü bilerek ve isteyerek düzenlememiş; kararı hâkimin adalet anlayışı çerçevesinde somutlaştırmasına bırakmıştır.
II. Meselenin çözümüne ilişkin yazılı bir norm bulunmaktadır; ancak bu normun kapsamı çok geniş tutulduğu için uyuşmazlığa lafzen uygulanması, kanunun amacıyla bağdaşmayacak ölçüde ağır ve adaletsiz sonuçlar doğurmaktadır.
III. Uyuşmazlık hakkında ne yürürlükteki mevzuatta ne de örf ve âdet hukukunda doğrudan veya kıyasen uygulanabilecek hiçbir kural bulunmamaktadır.

Türk hukuk sisteminde bu durumların hukuki nitelendirmesi ve hâkimin izleyeceği yöntemlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    I. durum 'kural içi boşluk' olarak adlandırılır ve hâkim burada hukuk yaratma yetkisini değil, kanun koyucu tarafından kendisine bırakılan takdir yetkisini kullanır.
  2. B
    II. durum 'örtülü boşluk' niteliğindedir ve hâkim burada normun kapsamını 'amaca uygun sınırlama' (teleolojik reduksiyon) yöntemiyle daraltarak adaleti sağlar.
  3. C
    III. durum bir 'hukuk boşluğu' halidir ve hâkim Medeni Kanun madde 1 uyarınca, kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse o kuralı koyarak uyuşmazlığı çözer.
  4. II. durum, kanun koyucunun düzenleme yaparken uyuşmazlığı tamamen ihmal etmesi sonucu ortaya çıkan bir 'açık boşluk' örneğidir ve hâkimin burada hukuk yaratması zorunludur.Answer
  5. E
    III. durumda ortaya çıkan 'gerçek boşluk' hali, uyuşmazlığın çözümüne yönelik hukuk sisteminde hiçbir pozitif kuralın bulunmadığını ifade eder.

Answer

II. numaralı durumu 'açık boşluk' olarak nitelendiren ve hâkimin doğrudan hukuk yaratması gerektiğini savunan seçenek yanlıştır; çünkü bu durum bir 'örtülü boşluk' örneğidir.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır; çünkü II. durumda tanımlanan senaryo 'açık boşluk' değil, 'örtülü boşluk' (gerçek olmayan boşluk) halidir. Örtülü boşlukta, uyuşmazlığa lafzen uygulanabilecek bir kural vardır ancak bu kuralın uygulanması hukukun ruhuna ve adalet ilkesine aykırı sonuçlar doğurur. Bu durumda hâkim hukuk yaratmaz, 'amaca uygun sınırlama' yaparak mevcut kuralın kapsamını daraltır. Açık boşlukta ise uyuşmazlığı çözecek hiçbir yazılı norm bulunmaz.

Step-by-Step Solution

1
I. durumu analiz et.
Kural içi boşluk (Bilinçli boşluk).
Kanun koyucunun bilerek düzenlemediği ve hâkime takdir yetkisi tanıdığı durumlar bu sınıfa girer.
2
II. durumu analiz et.
Örtülü boşluk (Gerçek olmayan boşluk).
Yazılı bir kural vardır ancak uyuşmazlığa uygulanması adaletsizdir. Kuralın kapsamının daraltılması gerekir (Amaca uygun sınırlama).
3
III. durumu analiz et.
Hukuk boşluğu (Gerçek boşluk).
Yazılı kaynakta (Kanun boşluğu) ve yazısız kaynakta (Örf-âdet) kuralın bulunmaması durumudur.
4
Seçenekleri bu tespitlerle karşılaştır.
II. durumu 'açık boşluk' olarak tanımlayan bilginin hatalı olduğu görülür.
Açık boşlukta uygulanacak hiçbir norm bulunmazken, örtülü boşlukta uygulanacak bir norm mevcuttur fakat bu norm amaca aykırıdır.

Key Concept

Hukukta Boşluk Türleri ve Hâkimin Müdahale Yöntemleri

Hints

1
Boşluk türlerini incelerken 'kuralın varlığı' ile 'kuralın adaleti' arasındaki farka odaklanın.

Practice More

Hâkimin hukuk yaratırken uyması gereken sınırlamaları (hukukun genel ilkeleri, üst normlar) içeren bir soru çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Hukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

More questions from this topic