Bir uyuşmazlıkta hâkim; uygulanacak kanun hükmünün lafzının (sözünün) somut olayı kapsamasına rağmen, bu hükmün aynen uygulanmasının kanunun amacıyla bağdaşmayan ve adaletsiz sonuçlar doğuran bir 'fazlalık' içerdiğini, kanun koyucunun ise bu istisnai durumu öngörmeyerek düzenleme dışında bıraktığını tespit etmiştir. Aynı uyuşmazlığın başka bir boyutunda ise kanunda tazminat miktarının belirlenmesi konusunda 'hâkimin durumun gereğine ve hakkaniyete göre karar vereceği' hükmü yer almaktadır.
Bu durumda hâkimin karşılaştığı boşluk türleri ve kullanması gereken hukuki yetkilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Birinci durumda örtülü boşluk vardır ve hâkim amaçsal sınırlama (teleolojik redüksiyon) yoluyla hukuk yaratır; ikinci durumda ise kural içi boşluk vardır ve hâkim takdir yetkisini kullanır.Answer
- Bİlk durum kural içi boşluk olarak nitelendirilir ve hâkim takdir yetkisini kullanır; ikinci durum ise gerçek kanun boşluğudur ve hâkimin Medeni Kanun m. 1 uyarınca hukuk yaratması gerekir.
- CBirinci durumda açık boşluk vardır ve hâkim kıyas yoluyla çözüm üretir; ikinci durumda ise örtülü boşluk vardır ve hâkim örf ve adet hukukuna başvurur.
- DHer iki durumda da gerçek kanun boşluğu söz konusu olup hâkimin Medeni Kanun uyarınca kanun koyucu gibi hareket ederek örf ve adet hukukuna başvurması zorunludur.
- EBirinci durumda kural dışı boşluk söz konusudur ve hâkim teleolojik yorum yapar; ikinci durumda ise boşluk yoktur, sadece kanunun lafzı uygulanmalıdır.
Answer
Birinci durumda hükmün lafzının amacını aşması sebebiyle örtülü boşluk ve amaçsal sınırlama (hukuk yaratma) söz konusuyken; ikinci durumda kanunun çözümü hâkime bıraktığı kural içi boşluk ve takdir yetkisi söz konusudur.
Doğru seçenek, soruda verilen iki farklı durumu tam olarak karşılamaktadır. Lafzın amacı aşması durumunda 'Örtülü Boşluk' oluşur ve bu 'Amaçsal Sınırlama' (Teleolojik Redüksiyon) ile çözülür. Kanunun çözümü hâkime bıraktığı (hakkaniyete göre karar verme) durum ise 'Kural İçi Boşluk'tur ve burada 'Takdir Yetkisi' kullanılır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Hukukta Boşluk Türleri ve Hâkimin Müdahale Biçimleri
Hints
1
Hükmün lafzı var ama uygulanması adaletsizse orada 'gizli' bir boşluk olduğunu düşünün.
2
Kanun koyucunun hâkime 'hakkaniyete göre karar ver' demesi, uyuşmazlığı bilerek doldurmadığı anlamına gelir.
Practice More
Medeni Kanun m. 1 ve m. 4 arasındaki farkları, özellikle hukuk yaratma ile takdir yetkisinin yasal dayanakları üzerinden inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s