Türk hukukunda uyuşmazlıkların çözümü sürecinde hâkimin sahip olduğu 'takdir yetkisi' ile 'hukuk yaratma' yetkisi arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- ATakdir yetkisi 'kural içi boşluk' durumunda ortaya çıkarken, hukuk yaratma yetkisi 'hukuk boşluğu' (yazılı ve yazısız kuralın yokluğu) durumunda kullanılır.
- BHâkim takdir yetkisini kullanırken kanun koyucunun çizdiği sınırlar içinde hareket eder; hukuk yaratırken ise adeta bir kanun koyucu gibi genel ve soyut bir kural ihdas eder.
- CHâkimin takdir yetkisine dayanarak verdiği kararlar sadece o uyuşmazlığın taraflarını bağlarken, yarattığı hukuk kuralı -İçtihadı Birleştirme Kararı olmadığı sürece- diğer mahkemeler için bağlayıcı değildir.
- Hâkimin hukuk yaratarak verdiği kararlar üst mahkemelerin (Yargıtay/Danıştay) denetimine tabi iken, takdir yetkisini kullanarak verdiği kararlar yerindelik denetimi yapılamayacağı için temyiz denetimi dışında kalır.Answer
- EHukuk yaratma yetkisinin yasal dayanağı Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi iken, takdir yetkisinin genel çerçevesi aynı kanunun 4. maddesinde düzenlenmiştir.
Answer
Hâkimin takdir yetkisini kullanarak verdiği kararların temyiz denetimi dışında kaldığını savunan ifade yanlıştır; çünkü bu kararlar da üst mahkemelerce denetlenir.
Hukuk devletinin bir gereği olarak, hâkimin verdiği tüm kararlar kural olarak üst mahkeme denetimine tabidir. Hâkimin takdir yetkisine sahip olması, bu yetkiyi keyfi kullanabileceği anlamına gelmez. Üst mahkemeler (Yargıtay veya Danıştay), hâkimin Türk Medeni Kanunu'nun 4. maddesine uygun olarak 'hakkaniyet' çerçevesinde kalıp kalmadığını, yetkiyi aşırı veya hatalı kullanıp kullanmadığını denetler. Dolayısıyla, takdir yetkisinin temyiz denetimi dışında kaldığı iddiası hukuken hatalıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Hâkimin Hukuk Uygulama ve Boşluk Doldurma Yetkileri
Hints
1
Hâkimin her iki yetkisini kullanırken de 'keyfi' davranamayacağını ve kararlarının denetlenebilir olduğunu düşünün.
2
Türk Medeni Kanunu'nun 1. ve 4. maddeleri arasındaki temel farkları hatırlayın; biri boşluk doldurmaya, diğeri yasal seçenekler arasından tercihe dayalıdır.
3
Temyiz mekanizması, alt mahkeme hâkiminin hukuk kurallarını ve kendisine verilen yetkileri (takdir dahil) doğru kullanıp kullanmadığını kontrol eder.
Practice More
İçtihadı Birleştirme Kararlarının hiyerarşik değerini ve bağlayıcılığını inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Alternative Method
Soruyu çözerken 'hâkimin hangi yetkisi üst mahkeme denetiminden kaçabilir?' diye sorun. Demokratik bir hukuk sisteminde hiçbir yetki bu denetimden muaf olamaz.
Estimated Time:2m 0s