Examkin

Question

Difficulty: Very hardII. Göktürk (Kutluk) Devleti

"Dokuz Oğuzlar kendi halkım idi, gök ve yer bulandığı için düşman oldu."

Orhun Yazıtları'nda Bilge Kağan'ın ağzından aktarılan bu ifade, II.II. Göktürk (Kutluk) Devleti'nin siyasi yapısı ve çöküş dinamikleri göz önüne alındığında, Türk devlet geleneğindeki hangi temel sosyo-politik paradoksu (çelişkiyi) en net şekilde ortaya koymaktadır?

  1. Göçebe imparatorlukların bekası için elzem olan merkeziyetçi otorite inşası ile Türk boylarının geleneksel özerklik meyli arasındaki dengenin, otorite lehine aşırı bozulması sonucu boyların sadakatini yitirmesi.Answer
  2. B
    Kağan'ın Kut yetkisini sadece kendi sülalesine hasretmesi sonucu, diğer boy beylerinin yönetimde söz sahibi olma haklarını tamamen kaybetmeleri ve demokratik yapının bozulması.
  3. C
    Yerleşik yaşamın getirdiği sınıfsal ayrışmanın, askeri aristokrasi ile göçebe halk kitleleri arasında kapanmaz bir uçurum yaratarak toplumsal sözleşmeyi geçersiz kılması.
  4. D
    Çin'in entrikaları sonucu boyların kendi öz kültürlerinden uzaklaşarak yabancı siyasi modelleri benimsemesi ve devletin milli karakterini kaybetmesi.
  5. E
    İkili teşkilat sisteminin, devletin batı ve doğu kanatlarını birbirine düşman ederek iç savaşı kaçınılmaz bir yönetim pratiği haline getirmesi.

Answer

Doğru cevap, göçebe imparatorlukların merkezi otorite inşası ile boyların özerklik meyli arasındaki yapısal gerilimi vurgulayan seçenektir.
Doğru seçenek, göçebe Türk devletlerinin federal yapısındaki en hassas noktayı tanımlamaktadır. II.II. Göktürk Devleti, 'İlteriş' (İli derleyen) idealiyle kurulsa da, özellikle Kapgan Kağan dönemindeki sert merkeziyetçi genişleme siyaseti, boyların 'töre' gereği sahip oldukları özerklik haklarını ihlal etmiş ve devlete karşı toplu isyanları (Dokuz Oğuz isyanı gibi) tetikleyerek devletin sonunu hazırlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Yazıt metnini analiz et.
Bilge Kağan'ın 'kendi halkım idi' dediği Dokuz Oğuzların düşmanlaşması, içeride bir meşruiyet ve yönetim krizi olduğunu gösterir.
Yönetilenler ile yönetenler arasındaki bağın neden koptuğunu anlamak için sosyo-politik yapı incelenmelidir.
2
II.II. Göktürk tarihsel sürecini hatırla.
Kapgan Kağan döneminde tüm boylar askeri güçle merkeze bağlanmış, ancak bu durum boylar üzerinde ağır bir baskı yaratmıştır.
Başarıların (fetihlerin) getirdiği yapısal maliyetlerin (isyanların) kökenine inilmelidir.
3
Kavramsal çıkarım yap.
Türk devlet geleneğinde Kağan'ın otoritesi (İl), boyların (Budun) rızası ve töreye uygunlukla dengelenmelidir. Bu dengenin otorite lehine aşırı bozulması (tahakküme dönüşmesi) çözülmeyi getirir.
Göçebe devletlerin neden hızlı yükselip hızlı yıkıldığının sosyolojik temeli budur.

Key Concept

İl (Devlet) ve Budun (Halk/Boy) Dengesi

Hints

1
Yazıtlarda Bilge Kağan'ın neden halkını suçlamak yerine 'ne oldu da düşman oldular' diye sorguladığını düşünün.
2
Türk devlet yapısında boyların (budun) Kağan'a bağlılığı, Kağan'ın töreye uyması ve halkı koruması (sosyal devlet) şartına bağlıdır.
3
Merkezi otoritenin (Kağan) boylar üzerindeki baskısı arttığında, göçebe boylar bağımsızlıklarını korumak için isyan etme eğilimindedir.

Practice More

II. Göktürk Devleti'nin yıkılmasında rol oynayan boy ittifaklarını (Basmıl, Karluk, Uygur) inceleyerek merkezi otoriteye karşı oluşan koalisyonun mantığını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

II. Göktürk (Kutluk) Devleti

More questions from this topic