XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti

I. Dünya Savaşı sürerken yayımlanan Wilson Prensipleri'nde yer alan; mağlup devletlerden toprak ve savaş tazminatı talep edilmemesi, diplomaside açıklık ilkesinin benimsenmesi ve her ulusa çoğunlukta olduğu bölgede kendi geleceğini belirleme hakkı tanınması gibi hükümler benimsenmiştir.

Bu ilkelerin I. Dünya Savaşı'nın genel gidişatı üzerindeki en temel pratik etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

I. Dünya Harbi döneminde Osmanlı askerî stratejisi doğrultusunda; kaybedilen Kars, Ardahan ve Batum'u geri almak, Hazar Denizi havzasına ve Orta Asya'daki Türk topluluklarına ulaşarak Turan idealini gerçekleştirmek amacıyla açılan taarruz cephesi aşağıdakilerden hangisidir?

XIX. yüzyılın sonlarından itibaren Avrupa diplomasisinde güçler dengesini kökten değiştiren gelişmelerden biri, İngiltere'nin uzun yıllar sürdürdüğü 'şerefli yalnızlık' (splendid isolation) politikasından vazgeçerek geleneksel sömürge rakipleri olan Fransa (1904) ve Rusya (1907) ile anlaşma zemininde buluşması olmuştur.

İngiltere'yi bu köklü dış politika değişikliğine zorlayan ve I. Dünya Savaşı öncesinde Üçlü İtilaf'ın kurulmasını sağlayan temel etken aşağıdakilerden hangisidir?

İzmir'in Yunanlar tarafından işgali öncesinde bölge halkını teşkilatlandırmak amacıyla kurulan, Maşatlık Mitingi'ni organize ederek işgale karşı fiili ve silahlı direniş çağrısında bulunan milli cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Mücadele Dönemi’nde azınlıklar, Wilson İlkeleri’nin "Osmanlı Devleti’nde Türk olmayan milletlere kendi kendini yönetme hakkı tanınması" yönündeki maddesine dayanarak çoğunlukta olduklarını iddia ettikleri bölgelerde bağımsız devletler kurmayı hedeflemişlerdir. Bu süreçte Fener Rum Patrikhanesi ve Mavri Mira Cemiyeti ile koordineli hareket ederek başta Doğu Trakya ve Karadeniz olmak üzere Anadolu’ya göçmen adı altında silahlı Rumları yerleştiren ve bölgedeki nüfus dengesini yapay olarak değiştirmeyi amaçlayan cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Çarlık Rusyası'nın müttefikleri üzerindeki diplomatik baskısı ve Boğazlar üzerindeki tarihsel hedefleri neticesinde; İstanbul, Boğazlar Bölgesi ve Marmara kıyılarının Rus idaresine bırakılmasını öngören ve İtilaf bloku içinde Osmanlı mirasını taksime yönelik akdedilen ilk mutabakat niteliğindeki gizli antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

ABD Başkanı Woodrow Wilson tarafından yayımlanan 14 İlke'de yer alan; "Osmanlı İmparatorluğu'nun Türk nüfusunun çoğunlukta olduğu bölgelerine kesin egemenlik hakkı tanınmalıdır." hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm, Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında başlayan süreçte aşağıdakilerden hangisinin temel dayanaklarından biri olmuştur?

Birinci Dünya Harbi sürecinde Osmanlı ordu birliklerinin görev yaptığı harekât alanlarına dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, hem cephenin niteliği (savunma/yardım) hem de gerçekleşen tarihî vakalar bakımından bütünüyle doğrudur?

Çukurova ve çevresinde Fransız işgal güçleri ile bölgedeki Ermeni intikam alaylarının faaliyetlerine karşı yöre halkının haklarını savunmak amacıyla kurulan; ilk etapta basın-yayın yoluyla kamuoyu oluşturup ilerleyen süreçte Pozantı Kongresi gibi girişimlerle silahlı direnişi örgütleyen ve ismi sebebiyle sıklıkla azınlık örgütleriyle karıştırılabilen milli cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

I. Dünya Savaşı'nın son yılında ABD Başkanı Woodrow Wilson tarafından yayımlanan 14 İlke; savaşın sona ermesini hızlandıran, savaş sonrası uluslararası dengeleri etkileyen ve yeni diplomatik kavramlar ortaya koyan bir belge niteliğindedir.

Buna göre, Wilson İlkeleri'nin I. Dünya Savaşı'nın gidişatı ve sonuçları üzerindeki etkileri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru bir değerlendirmedir?

I. Dünya Savaşı sonrasında toplanan Paris Barış Konferansı'nda İtilaf Devletleri, Wilson İlkeleri'nin bağlayıcılığını aşmak ve Osmanlı topraklarını kendi çıkarları doğrultusunda paylaşabilmek amacıyla çeşitli diplomatik ve hukuki mekanizmalar geliştirmişlerdir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi İtilaf Devletleri'nin Wilson İlkeleri'ni kendi çıkarları doğrultusunda dönüştürerek Osmanlı coğrafyasına tatbik ettiklerini gösteren uygulamalardan biri değildir?

I. Dünya Savaşı'nın ortaya çıkmasında dünyadaki tüm büyük güçleri etkileyen genel sebepler ile yalnızca belirli devletler arasındaki ikili çıkar çatışmalarına dayanan özel sebepler etkili olmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi I. Dünya Savaşı'nın "özel sebepleri" arasında gösterilebilir?

1920 yılı Nisan ayında toplanan San Remo Konferansı'nda İtilaf Devletleri tarafından hazırlanan barış taslağı, Paris'te bulunan Osmanlı Murahhas Heyeti Başkanı Ahmet Tevfik Paşa'ya sunulmuş; ancak Tevfik Paşa, şartların devletin bağımsızlığı ve bekasıyla bağdaşmadığını belirterek taslağı imzalamayı reddetmiştir. Bu diplomatik tıkanıklık üzerine İtilaf Devletleri, barış şartlarını Osmanlı yönetimine zorla kabul ettirmek ve Anadolu'daki Millî Mücadele hareketini sindirmek amacıyla doğrudan askeri tazyik uygulama kararı almıştır.

Bu doğrultuda İtilaf Devletleri'nin, Osmanlı Hükûmeti'ni Sevr Barış Antlaşması'nı imzalamaya mecbur bırakmak amacıyla hayata geçirdiği temel askerî gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

İtilaf Devletleri, I. Dünya Savaşı devam ederken imzaladıkları Saint-Jean de Maurienne Gizli Antlaşması ile İzmir ve çevresini İtalya'ya vadetmişken Paris Barış Konferansı'nda bu bölgenin Yunanistan tarafından işgal edilmesine karar vermiştir.

İngiltere'nin konferansta bu politika değişikliğine öncülük etmesindeki temel jeopolitik gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

I. Dünya Savaşı'nın son sürecinde ABD Başkanı Woodrow Wilson tarafından ilan edilen 14 İlke'nin 12. maddesi; Osmanlı Devleti'nde Türklerin çoğunlukta olduğu bölgelere kesin egemenlik hakkı tanınmasını, gayrimüslim azınlıklara ise güvenlik içinde özerk gelişme imkânı verilmesini öngörmüştür. Bu ilkeler; Osmanlı Hükümeti, işgalci devletler, gayrimüslim azınlıklar ve Türk milli direniş hareketleri üzerinde farklı ve çok yönlü etkiler yaratmıştır.

Buna göre, Wilson İlkeleri'nin Osmanlı Devleti üzerindeki yansımaları ve Paris Barış Konferansı sürecinde yaşanan gelişmelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

I. Dünya Savaşı'nın ardından toplanan Paris Barış Konferansı'nda İtilaf Devletleri; Wilson İlkeleri'nde yer alan "ulusların kendi kaderini tayin hakkı (self-determinasyon)" ve "bölgesel barış ve güvenliğin korunması" ilkelerini öne sürerek İzmir ve çevresinin Yunanistan tarafından işgal edilmesine onay vermişlerdir.

İtilaf Devletleri'nin bu kararı ve konferans sürecindeki diplomatik tutumları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu kararın ve sürecin ortaya çıkardığı durumlardan biri değildir?

I. Dünya Harbi’nde Mustafa Kemal Paşa’nın 7. Ordu Komutanlığı vazifesini icra ettiği ve Halep’in kuzeyinde kurduğu savunma hattıyla İngiliz birliklerinin ilerleyişini durdurduğu cephe aşağıdakilerden hangisidir?

İngiltere'nin Basra Körfezi'nden çıkarma yaparak petrol sahalarını güvence altına alma ve kuzeye ilerleyip Rusya ile karadan birleşme stratejisine karşı Osmanlı 6. Ordusu'nun Selman-ı Pak Muharebesi'nde kazandığı zafer ve sonrasında gerçekleşen Kut'ül-Amâre Kuşatması ile General Townshend ve birliklerinin esir alındığı I. Dünya Savaşı savunma cephesi aşağıdakilerden hangisidir?

Çanakkale Deniz Savaşları sırasında Müstahkem Mevki Komutanlığı'nın planlaması doğrultusunda, 7-8 Mart 1915 gecesi Karanlık Liman'a (Erenköy Koyu) kıyıya paralel olarak döktüğü 26 mayınla İtilaf donanmasına ağır kayıplar verdiren ve 18 Mart Deniz Zaferi'nin kazanılmasında kilit rol oynayan Osmanlı gemisi aşağıdakilerden hangisidir?

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesinde yer alan *"İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıkması hâlinde herhangi bir stratejik noktayı işgal etme hakkına sahip olacaktır."* hükmü ve bu hükmün uygulanma süreci dikkate alındığında;

I. İtilaf Devletleri'nin savaş sırasında imzaladıkları gizli paylaşım planlarını barış antlaşmasını beklemeden fiiliyata geçirmelerine hukuki kılıf oluşturması,
II. Wilson İlkeleri'nde yer alan "Türklerin çoğunlukta olduğu bölgelere kesin egemenlik hakkı tanınması" güvencesinin fiilen hükümsüz kılınması,
III. Osmanlı Hükûmeti'nin iç güvenliği sağlama gerekçesiyle taşradaki ordu birliklerini güçlendirmesine imkân tanıması

durumlarından hangilerinin ortaya çıktığı savunulabilir?