Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi

Anayasa hukukunda iktidar kavramı; yeni bir anayasa yapma veya mevcut anayasada değişiklik yapma yetkisine göre "asli kurucu", "tali kurucu" ve "kurulmuş" iktidar olarak sınıflandırılmaktadır. Mevcut bir anayasal düzen içerisinde, anayasanın bizzat kendisinin öngördüğü yöntemlerle anayasada değişiklik yapma yetkisini kullanan "tali kurucu iktidar" için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bir hükümet sisteminde devlet başkanı halk tarafından seçilmekte, yürütme organı tek bir kişiden (monist) oluşmakta ve yasama organı ile yürütme organı birbirinin hukuki varlığına son verememektedir. Buna göre, özellikleri belirtilen bu hükümet sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Türk anayasa tarihinde hâkimlik teminatını ve mahkemelerin bağımsızlığını korumak amacıyla, hâkimlerin özlük işlerini yürütme organının etkisinden ayırarak özerk bir yapıya kavuşturan ilk anayasa $1961$ Anayasası'dır.

Buna göre, hâkimlerin mesleğe kabulü, atanması ve disiplin işlemleri gibi konularda yetkili kılınan ve $1961$ Anayasası ile ilk kez hukuk sistemimize giren organ aşağıdakilerden hangisidir?

$1961$ Anayasası ile Türk parlamento tarihinde ilk kez "çift meclisli" bir yapı benimsenmiştir. Buna göre, yasama organı içerisinde Millet Meclisi ile birlikte yer alan diğer meclis aşağıdakilerden hangisidir?

$1924$ Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), Türkiye Cumhuriyeti'nin hukuk devleti yolundaki en önemli belgelerinden biridir. Bu anayasa, $1921$ Anayasası'ndan devraldığı "Meclis Hükümeti" modeli ile Batı demokrasilerinde görülen "Parlamenter Sistem"in bazı özelliklerini sentezlemiştir. Buna göre, $1924$ Anayasası'nda benimsenen "Karma Hükümet Sistemi"nin temel işleyiş mantığı aşağıdakilerden hangisidir?

1982 Anayasası'nın hazırlık süreci ve halkoyuna sunuluş biçimiyle ilgili;

I. Kurucu Meclis'in sivil kanadı olan Danışma Meclisi'nin üyelerinin tamamının Milli Güvenlik Konseyi tarafından atanması,
II. Danışma Meclisi'nce hazırlanan taslak metin üzerinde Milli Güvenlik Konseyi'nin her türlü değişikliği yapma yetkisine sahip olması,
III. Anayasanın kabulü ile Milli Güvenlik Konseyi Başkanı'nın Cumhurbaşkanlığı sıfatını kazanmasının tek bir oylama ile birleştirilmesi,
IV. Halkoylamasında kullanılan beyaz ve mavi renkli oy pusulalarının hukuki sonuç bakımından sadece anayasa metnini temsil etmesi

bilgilerinden hangileri, bu dönemin anayasa hazırlık safhasına dair doğru ve teknik birer veridir?

1961 Anayasası, 1924 Anayasası'ndaki "yasama organının mutlak üstünlüğü" anlayışını terk ederek egemenliğin "yetkili organlar" eliyle kullanılmasını öngörmüş; bu sayede iktidarın sınırlandırılmasını hedefleyen bir "fren ve denge" sistemi kurmuştur.

Bu sistem çerçevesinde; yasama sürecinin kendi içinde rasyonelleşmesini ve dengelenmesini sağlayan yapısal mekanizma ile yasama organının çıkardığı kanunların anayasaya uygunluğunu denetleyen yargısal mekanizma aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

$1876$ yılında ilan edilen ve Türk tarihinin ilk yazılı anayasası olma özelliğini taşıyan Kanun-i Esasi'ye göre, yasama yetkisini kullanmakla görevli olan "Meclis-i Umumî" aşağıdakilerden hangisinde verilen iki heyetin birleşmesiyle oluşur?

$1961$ Anayasası, $1924$ Anayasası'nın benimsediği "meclis üstünlüğü" ve "çoğunlukçu demokrasi" anlayışına bir tepki olarak; iktidarın sınırlandırılması, temel hakların güvence altına alınması ve hukukun üstünlüğünün tesisi amacıyla pek çok yeni kurum ve ilke getirmiştir. Bu anayasa ile egemenliğin kullanımı yalnızca yasama organına bırakılmamış, "Anayasanın koyduğu esaslara göre yetkili organlar eliyle" kullanılacağı hükme bağlanmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $1961$ Anayasası ile Türk hukuk sistemine ilk kez kazandırılan bu yapısal yeniliklerden veya temel ilkelerden biri değildir?

$1876$ Kanun-i Esasi'ye göre, yasama yetkisini kullanan Meclis-i Umumi’nin iki kanadından biri olan Heyet-i Âyan (Meclis-i Âyan) üyelerinin belirlenmesi ve görev süreleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$1924$ Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), devletin temel yapısını düzenlerken egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu ve bu egemenliğin tek temsilcisinin Türkiye Büyük Millet Meclisi olduğunu vurgulamıştır. Bu doğrultuda Meclis, yasama yetkisini kendisi kullanırken yürütme yetkisini kendi seçtiği Cumhurbaşkanı ve onun tayin edeceği bakanlar kurulu eliyle kullanır. Bu özellikleriyle "karma hükümet sistemi" olarak tanımlanan $1924$ Anayasası'nın temel yönetim ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Kuvvetler birliği ilkesinin yasama organı lehine uygulandığı yönetim modellerinde; yürütme fonksiyonu meclis içerisinden seçilen ve meclisin talimatlarıyla hareket eden bir kurul tarafından yerine getirilir. Bu sistemde yürütme kurulu meclisten bağımsız bir varlığa ve fesh yetkisine sahip değildir.

Sözü edilen bu temel özellikler aşağıdaki hükümet sistemlerinden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

Osmanlı Devleti'nde anayasal monarşiye geçişin ilk adımı olan $1876$ Kanun-i Esasi'nin orijinal (ilk) metni ile $1909$ yılındaki köklü anayasa değişiklikleri karşılaştırıldığında; yasama süreci ve organlar arası denge açısından aşağıdakilerden hangisi $1876$ metninin özgün ve otoriter niteliğini yansıtan bir hükümdür?

Demokratik hükümet sistemlerinde yasama organı, yürütme organını denetlemek amacıyla çeşitli hukuki ve siyasi araçlara sahiptir. Ancak başkanlık sisteminde, 'kuvvetlerin sert ayrılığı' ilkesinin bir sonucu olarak yürütme organı yasamanın güvenine dayanmaz ve yasama organı hükümetin görevine siyasi nedenlerle son veremez. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi başkanlık sisteminde yasama organının yürütme üzerindeki denetim yollarından biri olamaz?

$1921$ Anayasası ($Teşkilat-ı$ $Esasiye$ $Kanunu$), Millî Mücadele'nin olağanüstü şartlarında hazırlanmış; Türk anayasa tarihinin tek "yumuşak" (değiştirilmesi için özel bir usul gerektirmeyen) ve "çerçeve" (kısa ve öz) anayasasıdır. Bu anayasa, devletin yönetim anlayışında köklü bir değişiklik yaparak gücün kaynağını doğrudan halka dayandırmıştır. Buna göre, $1921$ Anayasası ile hukuk sistemimize ilk kez giren temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

1961 Anayasası, Türkiye Cumhuriyeti'nin temel nitelikleri arasına ilk kez "Sosyal Devlet" ve "Hukuk Devleti" ilkelerini eklemiş; ayrıca yasama organını "Millet Meclisi" ve "Cumhuriyet Senatosu" olarak ikiye ayırmıştır. Bu dönemde, yapılan kanunların anayasaya uygunluğunu denetlemek amacıyla yeni bir mekanizma oluşturulmuştur. Buna göre, 1961 Anayasası ile Türk hukuk sisteminde ilk kez kurulan denetim organı aşağıdakilerden hangisidir?

12 Eylül 1980 askeri müdahalesi sonrası oluşturulan Kurucu Meclis tarafından hazırlanan 1982 Anayasası'nın hazırlık aşamaları, halkoylaması yöntemi ve bu sürecin hukuki sonuçları dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi sürece ilişkin yanlış bir bilgidir?

$1982$ Anayasası’nın hazırlık sürecinde görev alan Kurucu Meclis, askeri kanat (Milli Güvenlik Konseyi) ve sivil kanat (Danışma Meclisi) olmak üzere iki kısımdan oluşmuştur. Danışma Meclisi üyelerinin belirlenmesinde, anayasa yapım sürecini eski siyasi tartışmalardan ve partizan etkilerden uzak tutmak hedeflenmiştir. Bu doğrultuda, Danışma Meclisi üyesi olabilmek için getirilen en temel kısıtlama aşağıdakilerden hangisidir?

$1921$ Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Millî Mücadele yıllarının olağanüstü savaş şartlarında kabul edilmiş; sadece $23$ madde ve $1$ geçici maddeden oluşan, oldukça kısa ve öz bir metin olarak Türk hukuk tarihindeki yerini almıştır. Bu anayasa metni, devletin temel organlarını ve kişi haklarını ayrıntılı bir şekilde düzenlemek yerine, sadece o günün acil ihtiyaç duyulan yönetim esaslarını belirlemekle yetinmiştir. Bu yapısal özelliği ve madde sayısının azlığı nedeniyle $1921$ Anayasası, Türk anayasa tarihinin tek örneği olarak aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

$1921$ yılında kabul edilen Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Millî Mücadele'nin olağanüstü koşulları altında hazırlanmış ve "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" ilkesini ilk kez hukuki bir metne dönüştürmüştür. Bu anayasa, savaş döneminin ihtiyaçlarına göre şekillendiği için oldukça kısa ve öz bir yapıya sahiptir.

Buna göre $1921$ Anayasası'nın Türk anayasa tarihindeki diğer anayasalardan ayrılan en temel yapısal özelliği aşağıdakilerden hangisidir?