Yargı

927 questions

1982 Anayasası'nın yargı bölümünde düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" (Madde 138) yargı erkinin dış etkilere karşı kurumsal özerkliğini korurken, "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" (Madde 139) yargı mensuplarının kişisel statülerini ve mesleki güvencelerini esas alır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan hâkimlik ve savcılık teminatı kapsamında düzenlenen bir güvence veya bu güvencenin anayasal bir istisnası/sınırı olarak kabul edilemez?

Yasama Meclisinde, görülmekte olan bir dava hakkında yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaması, görüşme yapılamaması veya herhangi bir beyanda bulunulamaması

Hâkim ve savcıların, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamamaları

Hâkim ve savcıların hiçbir şekilde azlolunamamaları

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkim ve savcıların aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamamaları

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenlerin hâkimlik teminatından yararlanamayacağına dair hükümlerin saklı tutulması

Show answer & explanation

Answer: Yasama Meclisinde, görülmekte olan bir dava hakkında yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaması, görüşme yapılamaması veya herhangi bir beyanda bulunulamaması

Answer

Yasama Meclisinde görülmekte olan bir dava hakkında yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kısıtlamalar, hâkimlik teminatı değil, mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi kapsamında düzenlenmiştir.

1982 Anayasası'nın 138. maddesinin 3. fıkrasına göre; 'Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.' Bu hüküm, mahkemelerin bağımsızlığı ilkesinin bir gereğidir. Oysa hâkimlik ve savcılık teminatı (Madde 139); azledilememe, 65 yaşından önce emekliye ayrılamama ve özlük haklarının dokunulmazlığı gibi hâkimin kişisel statüsünü koruyan düzenlemeleri içerir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 138. ve 139. maddeleri arasındaki yapısal farkı analiz et.

138. madde yargı fonksiyonunun bağımsızlığını (kurumsal), 139. madde ise yargıcın mesleki güvencelerini (kişisel) düzenler.

Soruda istenen 'Hâkimlik Teminatı' ayrımını yapabilmek için maddelerin kapsamını bilmek gerekir.

Seçeneklerdeki ifadelerin hangi maddeye dayandığını belirle.

Azledilmeme, yaş sınırı, özlük haklarının korunması ve suç nedeniyle ihraç istisnası 139. madde; meclis görüşme yasağı 138. maddedir.

Hukuki kavramların anayasal dayanaklarının doğru tasnif edilmesi çözüme ulaştırır.

Doğrudan 'kişisel teminat' olmayan seçeneği işaretle.

Yasama Meclisi kısıtlaması yargılama sürecine müdahaleyi engellediği için 'bağımsızlık' kapsamındadır.

Teminat kavramı hâkimin azli, emekliliği ve maaşı gibi özlük işlerine odaklanır.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hâkimlik Teminatı Ayrımı

Hints

Anayasa'nın 138. ve 139. maddelerini birbirinden ayırın; biri süreci, diğeri kişiyi korur.

Yasama Meclisi'nin yargı süreci üzerindeki kısıtlamaları, hâkimin özlük haklarından ziyade yargı erkinin bağımsızlığıyla ilgilidir.

Hâkimlik teminatı azil, emeklilik ve maaş gibi konuları kapsar. Meclis'te görüşme yasağı ise kurumsal bağımsızlığa girer.

Practice More

Anayasa Mahkemesi ve HSK üyelerinin seçim usullerini çalışarak yargı bağımsızlığının idari boyutunu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 102Question →

Yargı erkini oluşturan mercilerin hiyerarşik yapısı ve anayasal nitelikleri göz önüne alındığında, yüksek mahkemelerin kapsamı ve hukuki statüsü hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Yüksek mahkemelerin tamamı, kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla bir başkan seçer.

Sayıştay, mali uyuşmazlıklarda kesin hüküm verme yetkisine sahip olması hasebiyle

1982

Anayasası'nda yüksek mahkemeler arasında zikredilmiştir.

Güncel anayasal düzende yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nden teşekkül etmektedir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu ile Yüksek Seçim Kurulu, anayasal hiyerarşide yüksek mahkeme statüsünde yer alan yargısal organlardır.

Uyuşmazlık Mahkemesi’nin üyelerinin tamamı, adli ve idari yargı mercileri üzerindeki denetim yetkisini pekiştirmek amacıyla Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Show answer & explanation

Answer: Güncel anayasal düzende yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nden teşekkül etmektedir.

Answer

Güncel anayasal düzende yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi’nden teşekkül etmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti'nin güncel hukuk sisteminde ve

1982

Anayasası'nın ilgili maddelerinde yüksek mahkemeler sadece dört tanedir: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

2017

yılındaki anayasa değişiklikleri ile askeri yüksek mahkemelerin kaldırılması bu sayıyı dörde düşürmüştür.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın "Yargı" bölümündeki yüksek mahkemelerin tasnifi incelenir.

Anayasa'nın

146

ile

160

. maddeleri arasında yüksek mahkemelerin isimleri ve işleyişleri belirlenmiştir.

Yüksek mahkeme statüsünün belirlenmesi için anayasal dayanağın tespit edilmesi gerekir.

2017

Anayasa değişikliği ile kaldırılan askeri mahkemeler göz önüne alınır.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi sistemden çıkarılmıştır.

Güncel sayısal ve kurumsal yapının doğru tespiti için değişikliklerin bilinmesi elzemdir.

Sayıştay,

YSK

HSK

gibi kurumların anayasal statüleri karşılaştırılır.

Bu kurumların yüksek mahkeme başlığı altında yer almadığı, özel statülü anayasal organlar olduğu görülür.

Yaygın bir kavram yanılgısı olan "yüksek" sıfatına sahip her kurumun yüksek mahkeme olduğu düşüncesini elemek gerekir.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Anayasal Tasnifi

Estimated Time:2m 0s

Question 103Question →

1982 Anayasası ve 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun hükümleri uyarınca, yüksek mahkemelerden biri olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yapısı, görevleri ve diğer anayasal organlarla ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Sayıştay ile Danıştay arasında, vergi ve benzeri mali yükümlülüklerden doğan karar çelişkilerini kesin olarak karara bağlama yetkisine sahiptir.

Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alındığından uyuşmazlığın çözümü için bu mahkemeye başvurulamaz.

Mahkemenin Başkanı, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından seçilir ve bu üye her iki mahkemedeki görevini eş zamanlı yürütür.

Hüküm uyuşmazlığı durumunda karar verilebilmesi için adli ve idari yargı mercilerince aynı konuya ve aynı taraflara ilişkin, infazı imkânsız kılan kesinleşmiş kararlar verilmiş olması gerekir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin asıl ve yedek üyeleri, Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilen toplam on iki üyeden oluşur.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay ile Danıştay arasında, vergi ve benzeri mali yükümlülüklerden doğan karar çelişkilerini kesin olarak karara bağlama yetkisine sahiptir.

Answer

Sayıştay ile Danıştay arasındaki vergi uyuşmazlıklarının çözümünün Uyuşmazlık Mahkemesi'ne ait olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 160. maddesinin son fıkrası uyarınca, vergi ve benzeri mali yükümlülükler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır. Bu durumda uyuşmazlığın çözümü için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulması söz konusu değildir.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görev sınırlarını belirleyin.

Mahkeme, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözer.

Anayasa m.158 gereği genel yetki alanı budur.

Anayasa Mahkemesi ile olan hiyerarşiyi kontrol edin.

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi kararı esas alınır.

Anayasa Mahkemesi'nin yargı hiyerarşisindeki özel konumu nedeniyle uyuşmazlık mahkemesi bu konuda devre dışıdır.

Vergi uyuşmazlıklarına ilişkin özel anayasal istisnayı (Madde 160) inceleyin.

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ile Danıştay kararları çelişirse Danıştay kararı esas alınır.

Sayıştay bir yüksek mahkeme olarak kabul edilmediği gibi, vergi konularında Danıştay'ın uzmanlığına anayasal üstünlük tanınmıştır.

Yanlış olan idari yetkiyi tespit edin.

Sayıştay ile ilgili uyuşmazlıkların çözümünün Uyuşmazlık Mahkemesi'ne ait olduğu bilgisi anayasal istisnaya aykırıdır.

Bu uyuşmazlık türü doğrudan Danıştay lehine çözülür ve Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gidilmez.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetki istisnaları ve Sayıştay ile ilişkisi

Hints

Uyuşmazlık Mahkemesi her türlü mahkeme arasındaki kavgayı çözmez; bazı anayasal istisnalar vardır.

Anayasa Mahkemesi'nin kararları her zaman Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarından daha üstündür; peki vergi konusunda durum nasıldır?

Sayıştay ile Danıştay arasındaki vergi uyuşmazlıklarında hangi kurumun kararı esas alınır? Anayasa m. 160'ı hatırlayın.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvuru türlerini (olumlu ve olumsuz görev uyuşmazlığı) ve başvuru sürelerini incelemek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:2m 0s

Question 104Question →

$1982$ Anayasası’nın “Hâkimlik ve Savcılık Teminatı” başlıklı maddesinde, yargı mensuplarının bağımsız bir şekilde görev yapabilmelerini sağlamak amacıyla çeşitli güvenceler düzenlenmiş ve bu güvencelerin istisnaları belirtilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $1982$ Anayasası’nın ilgili maddesinde doğrudan düzenlenen bir “teminat” veya bu teminatın anayasal bir şartı olarak gösterilemez?

Hâkim ve savcıların azlolunamaması

Hâkimlerin kendileri istemedikçe

65

yaşından önce emekliye ayrılamamaları

Bir mahkemenin kaldırılması durumunda dahi özlük haklarının korunması

Hâkimlerin atandıkları görev yerinde, rızaları dışında yerlerinin değiştirilememesi

Meslekte kalmalarının uygun olmadığına dair karar verilenlerin teminat kapsamı dışında tutulması

Show answer & explanation

Answer: Hâkimlerin atandıkları görev yerinde, rızaları dışında yerlerinin değiştirilememesi

Answer

Hâkimlerin atandıkları görev yerinde, rızaları dışında yerlerinin değiştirilememesi (Coğrafi Yer Teminatı)

Anayasa'nın

139

. maddesinde hâkim ve savcıların azlolunamayacağı, kendileri istemedikçe

65

yaşından önce emekliye ayrılamayacağı ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamayacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak hâkimlerin görev yerinin değiştirilememesine ilişkin "coğrafi yer teminatı", anayasa metninde yer alan bir güvence değildir.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

139

. maddesinde yer alan hâkimlik ve savcılık teminatlarını tespit etmek.

Maddede üç ana teminat sayılmıştır: Azlolunamama,

65

yaşından önce emekliye sevk edilememe ve özlük haklarının korunması.

Anayasal korumanın sınırlarını belirlemek için madde metni incelenmelidir.

Seçeneklerdeki "coğrafi yer teminatı" kavramının anayasal statüsünü değerlendirmek.

Coğrafi yer teminatı Türk hukuk sisteminde bir reform hedefi olsa da

1982

Anayasası metninde düzenlenmemiştir.

Bir hakkın yasalarda veya doktrinde yer alması, onun doğrudan anayasal bir teminat olduğu anlamına gelmez.

Anayasadaki istisnai halleri gözden geçirmek.

Disiplin cezası, sağlık mazereti ve meslekte kalmanın uygun olmaması durumları anayasada teminatın dışındaki haller olarak geçmektedir.

Teminatın mutlak olmadığını ve hangi şartlarda korumanın kalkacağını anlamak için istisnalar önemlidir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Md. 139)

Hints

Anayasa metninde hâkimlik teminatı olarak sadece üç ana başlık sayılmaktadır.

Özlük hakları ve emeklilik yaşı gibi konular anayasal güvence altındayken, tayin ve yer değiştirme (coğrafi statü) anayasada belirtilmemiştir.

Türkiye'de hâkimler için 'coğrafi teminat' bir reform hedefidir ancak

1982

Anayasası'nda bu ifade geçmez.

Practice More

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) bu teminatlar üzerindeki denetim yetkisini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 105Question →

1982 Anayasası’na göre, yüksek mahkemeler arasındaki görev dağılımı ve Anayasa Mahkemesinin yargısal yetkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu mahkemenin görev ve yetkileri arasında yer almaktadır?

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemek

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından seçmek

İdari uyuşmazlıkları ve davaları çözüme kavuşturmak üzere son inceleme mercii olarak görev yapmak

Bireysel başvuruları, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer alan ancak Anayasa'da düzenlenmemiş haklar için de kabul etmek

Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluğunu yerindelik açısından denetlemek

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından seçmek

Answer

Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından seçmekle yetkilidir.

1982 Anayasası'na göre Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı görevi, Anayasa Mahkemesince kendi üyeleri arasından görevlendirilen üye tarafından yürütülür. Bu durum Anayasa Mahkemesinin idari görevleri arasında yer alan spesifik bir yetkidir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin görev alanını tanımla

Mahkeme; norm denetimi, Yüce Divan yargılaması, bireysel başvurular ve siyasi partilerin denetimi gibi görevlere sahiptir.

Anayasal görevlerin sınırlarını belirlemek seçenekleri elemek için gereklidir.

Yüksek mahkemeler arasındaki etkileşimi incele

Anayasa Mahkemesi, kendi üyelerinden birini Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olarak seçer.

Bu görev, Anayasa'nın 158. maddesinde belirtilen özel bir kurumsal ilişkidir.

Diğer seçeneklerin ait olduğu kurumları belirle

Uyuşmazlık çözümü Uyuşmazlık Mahkemesine, idari temyiz Danıştay'a aittir. Yerindelik denetimi ise hiçbir yargı organına verilmemiştir.

Görev karmaşasını önlemek ve çeldiricileri doğrulamak için gereklidir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi ile Uyuşmazlık Mahkemesi arasındaki kurumsal ilişki ve başkanlık seçimi usulü.

Question 106Question →

Adli yargı mahkemelerinden verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme mercii olan yüksek mahkeme aşağıdakilerden hangisidir?

Danıştay

Anayasa Mahkemesi

Yargıtay

Sayıştay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay

Answer

Adli yargı düzeninde alt derece mahkemelerinden verilen kararların son inceleme mercii Yargıtay'dır.

Yargıtay, Türkiye'deki adli yargı düzeninin en üst karar ve inceleme organıdır. Alt derece mahkemelerinden çıkan kararların kanun yolu incelemesi (temyiz) burada yapılır.

Step-by-Step Solution

Yargı kolunun tespit edilmesi

Soruda bahsedilen hukuk ve ceza mahkemelerinin 'adli yargı' koluna ait olduğu belirlenir.

Türkiye'de yargı sistemi uzmanlık alanlarına göre kollara ayrılmıştır.

Temyiz kavramının incelenmesi

Son inceleme mercii ifadesinin 'temyiz' makamı olduğu anlaşılır.

Temyiz, kararın hukuk kurallarına uygunluğunun denetlendiği son aşamadır.

Anayasal karşılığın bulunması

1982 Anayasası'nda adli yargının en üstündeki yüksek mahkemenin Yargıtay olduğu tespit edilir.

Yargıtay, adli yargı kolunun bağımsız ve tarafsız en üst dereceli mahkemesidir.

Key Concept

Yargıtay'ın adli yargıdaki konumu ve temyiz işlevi

Estimated Time:45s

Question 107Question →

1982 Anayasası’nın yargı bölümünde düzenlenen Sayıştay’ın kuruluşu, denetim alanı ve hukuki statüsü ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Sayıştay, Anayasa’da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında tasnif edilmiş olup başkan ve üyeleri Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.

Sayıştay’ın kesin hükümleri hakkında ilgililer yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içinde bir kereye mahsus olmak üzere karar düzeltilmesi isteminde bulunabilirler.

Mahalli idarelerin hesap ve işlemlerinin denetimi ve kesin hükme bağlanması görevi Sayıştay tarafından yerine getirilir.

Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderlerini TBMM adına denetler.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay, Anayasa’da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında tasnif edilmiş olup başkan ve üyeleri Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Answer

Sayıştay'ın Yüksek Mahkemeler arasında sayıldığı ve üyelerinin Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçildiği yönündeki ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan ifade iki temel hata içermektedir: Birincisi, Sayıştay Anayasa'nın yargı bölümünde düzenlenmesine rağmen bir 'Yüksek Mahkeme' değildir. İkincisi, Sayıştay üyeleri Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından değil, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçilir.

Step-by-Step Solution

Sayıştay'ın Anayasa'daki yerini belirle.

Sayıştay, 1982 Anayasası'nın 'Yargı' bölümünde yer alır ancak 'Yüksek Mahkemeler' (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) listesinde değildir.

Yüksek mahkemeler sınırlı sayıda sayılmıştır.

Sayıştay üyelerinin seçim usulünü kontrol et.

Sayıştay Başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu tarafından seçilir.

Sayıştay, TBMM adına denetim yapan bir kurumdur.

Sayıştay'ın diğer yargı organları ile ilişkisini değerlendir.

Vergi uyuşmazlıklarında Sayıştay ve Danıştay kararları çatışırsa Danıştay kararı üstün kabul edilir ve Sayıştay kararları hakkında idari yargı yoluna başvurulamaz.

Anayasa 160. madde hükmü gereğidir.

Key Concept

Sayıştay'ın Hukuki Statüsü ve Seçim Usulü

Hints

Sayıştay'ın kime bağlı olarak çalıştığını ve kim adına denetim yaptığını düşünün.

Anayasa'da sayılan 4 adet yüksek mahkemeyi (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) hatırlayın; Sayıştay bu listede var mı?

Sayıştay üyelerini kim seçer? Genellikle denetim yaptığı makam olan TBMM bu seçimde yetkilidir.

Practice More

Danıştay ve Sayıştay arasındaki görev alanı farklarını ve uyuşmazlık durumundaki hiyerarşiyi tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:1m 30s

Question 108Question →

Meclis soruşturması sonucunda TBMM Genel Kurulu tarafından Yüce Divan’a sevk edilmesine karar verilen bir Bakanın veya Cumhurbaşkanı yardımcısının hukuki statüsüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Görevi, Yüce Divan’a sevk kararı verildiği anda kendiliğinden sona erer.

Görevi, ancak Yüce Divan tarafından suçlu bulunup mahkûm edildiğinde sona erer.

Yargılama süresince görevi askıya alınır, Yüce Divan'da aklanırsa görevine geri döner.

Görevi, TBMM Genel Kurulunda Meclis soruşturması açılmasına karar verildiği anda sona erer.

Cumhurbaşkanı tarafından resmi bir azil kararı yayımlanmadığı sürece görevi devam eder.

Show answer & explanation

Answer: Görevi, Yüce Divan’a sevk kararı verildiği anda kendiliğinden sona erer.

Answer

Bakanın görevi, Yüce Divan’a sevk kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer.

1982 Anayasası'nın 106. maddesinin 6. fıkrası uyarınca, Meclis soruşturması sonucunda hakkında Yüce Divan'a sevk kararı alınan bir Cumhurbaşkanı yardımcısı veya Bakanın görevi bu kararla birlikte kendiliğinden sona erer. Bu düzenleme 2017 anayasa değişiklikleri ile netleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

Yargılanan makamın tespiti

Söz konusu makamlar Bakan veya Cumhurbaşkanı yardımcısıdır.

Anayasa, yürütme organının farklı üyeleri için farklı hukuki sonuçlar öngörmüştür.

Anayasal hükmün incelenmesi (Madde 106)

İlgili maddeye göre Yüce Divan'a sevk kararı alan bu yetkililerin görevi o anda sona erer.

Yürütme organının bu kanadında, yargılama sürecinin makamın saygınlığına zarar vermemesi amaçlanmıştır.

Cumhurbaşkanı ile kıyaslama yapılması

Cumhurbaşkanının görevi sevk ile değil, ancak mahkûmiyetle sona erer.

Devletin başı olması hasebiyle Cumhurbaşkanı için daha korumacı bir prosedür izlenmiştir.

Key Concept

Yüce Divan'a sevk edilmenin yürütme organı üyeleri üzerindeki hukuki sonuçları

Question 109Question →

$1982$ Anayasası'na göre, yüksek mahkemeler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluşu, yapısı ve işleyişi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevlidir.

Mahkeme başkanlığı görevini, Anayasa Mahkemesince kendi üyeleri arasından görevlendirilen üye yürütür.

Uyuşmazlık Mahkemesi üyeleri, kendi aralarından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla bir başkan seçer.

Mahkemenin asıl ve yedek üyeleri; Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilir.

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi üyeleri, kendi aralarından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla bir başkan seçer.

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerinin kendi aralarından bir başkan seçtiği bilgisi yanlıştır; başkan Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirilir.

Uyuşmazlık Mahkemesi,

1982

Anayasası uyarınca kendi başkanını seçme yetkisine sahip değildir. Mahkeme başkanlığı görevini, Anayasa Mahkemesi'nin kendi üyeleri arasından görevlendirdiği bir kişi yürütür. Bu durum, diğer yüksek mahkemelerin (AYM, Yargıtay, Danıştay) başkanlarını kendi genel kurullarında seçmelerinden farklı bir usuldür.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin anayasal dayanağını tespit et.

1982

Anayasası madde

158

incelenir.

Anayasal kurumların yapısı doğrudan anayasa metniyle belirlenmiştir.

Başkanlık makamının nasıl belirlendiğini analiz et.

Başkanın Anayasa Mahkemesi (AYM) tarafından kendi üyeleri arasından seçildiği görülür.

Uyuşmazlık Mahkemesi, kendi başkanını seçmeyen tek yüksek mahkeme örneğidir.

Üye yapısını ve görev kapsamını kontrol et.

Üyeler Yargıtay ve Danıştay'dan gelir; adli-idari uyuşmazlıkları çözer.

Karma bir yapıya sahip olması, farklı yargı kolları arasındaki tarafsızlığı sağlar.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı ve Teşekkülü

Hints

Yüksek mahkemelerin çoğu başkanlarını kendi üyeleri arasından seçer, ancak bir tanesi istisnadır.

Uyuşmazlık Mahkemesi ile Anayasa Mahkemesi arasında özel bir idari ve hukuki bağ vardır.

Anayasa'nın

158

. maddesine bakarak başkanın kim tarafından görevlendirildiğini hatırlayın.

Practice More

Adli ve idari yargı kolları arasındaki 'olumlu' ve 'olumsuz' görev uyuşmazlığı kavramlarını tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 110Question →

$1982$ Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) yoluna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Başvurunun konusu, Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin ihlali iddiası olmalıdır.

Bireysel başvuruda bulunabilmek için, ihlale neden olduğu iddia edilen işlem veya karara karşı öngörülmüş olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması gerekir.

Anayasa'da düzenlenen tüm sosyal ve ekonomik haklar, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamaz; özel hukuk tüzel kişileri ise sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlali gerekçesiyle başvuruda bulunabilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz; ancak bu işlemlerin uygulanması sonucu oluşan hak ihlalleri dava edilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa'da düzenlenen tüm sosyal ve ekonomik haklar, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.

Answer

Anayasa'da düzenlenen tüm sosyal ve ekonomik hakların bireysel başvuru kapsamında olduğu ifadesi yanlıştır; sadece Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleri ile ortak olan haklar bu kapsamdadır.

Sosyal ve ekonomik hakların (ikinci kuşak haklar) tamamının bireysel başvuruya konu edilebileceği bilgisi yanlıştır. Türk hukuk sisteminde bireysel başvuru yapılabilmesi için ihlal edilen hakkın hem

1982

Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve ek protokollerinde ortak olarak yer alması gerekir. Çoğu sosyal ve ekonomik hak AİHS kapsamında bulunmadığından bu mekanizma ile korunmaz.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun konu bakımından kapsamını belirle.

Başvuru konusu hak; hem

1982

Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerde ortaklaşa güvence altına alınmış olmalıdır.

Bireysel başvuru her türlü anayasal hakkı değil, sınırlı bir hak grubunu korumaktadır.

Sosyal ve ekonomik hakların (ikinci kuşak haklar) durumunu değerlendir.

Mülkiyet hakkı gibi istisnalar dışında, sosyal ve ekonomik hakların büyük bir kısmı AİHS kapsamında yer almadığı için Türkiye'de bireysel başvuruya konu edilemez.

Bu hakların büyük çoğunluğu Avrupa Sosyal Şartı kapsamındadır, AİHS kapsamında değildir.

Hatalı genellemeyi tespit et.

Sosyal ve ekonomik hakların 'tamamının' kapsamda olduğunu belirten seçenek, mevzuattaki 'ortak alan' kuralına aykırıdır.

Soruda 'yanlış' olan ifade arandığı için bu seçenek doğru cevaptır.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Ortak Alan Kuralı

Hints

Bireysel başvuruda korunacak hakların hem ulusal (Anayasa) hem de uluslararası (AİHS) belgelerde ortak olarak bulunması gerektiğini hatırlayın.

Hangi hak gruplarının (Birinci kuşak mı, ikinci kuşak mı?) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi dışında kaldığını düşünün.

Eğitim, sağlık gibi sosyal haklar Anayasa'da yer alsa da, AİHS'de (bazı protokoller hariç) genel olarak yer almazlar ve bu nedenle bireysel başvuru kapsamı dışındadırlar.

Practice More

Bireysel başvuru süreleri ve başvuru yapılabilecek merciler (Anayasa Mahkemesi, mahkemeler aracılığıyla vb.) konusunu tekrar edebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 111Question →

1982 Anayasası'na göre; kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında, iki ay içinde düşüncesini bildirmekle görevli olan anayasal organ aşağıdakilerden hangisidir?

Danıştay

Sayıştay

Yargıtay

Anayasa Mahkemesi

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Danıştay

Answer

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında görüş bildirmekle görevli organ Danıştay'dır.

1982 Anayasası'nın 155. maddesine göre Danıştay; idari mahkemelerce verilen karar ve hükümlerin son inceleme merkezi olmasının yanı sıra, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşüncesini bildirmekle görevlendirilmiştir. Bu, Danıştay'ın 'istişari' (danışma) nitelikteki idari görevidir.

Step-by-Step Solution

İlgili anayasal maddeyi tespit etme

1982 Anayasası'nın 155. maddesi

Yüksek mahkemelerin ve idari yargının görev dağılımı Anayasa'da belirlenmiştir.

Danıştay'ın idari görevlerini inceleme

Görüş bildirme ve inceleme yetkisi

Danıştay sadece bir mahkeme değil, aynı zamanda devletin en yüksek danışma organıdır.

İmtiyaz sözleşmeleri için öngörülen süreyi kontrol etme

İki ay

Anayasa, idari işleyişin aksamaması için imtiyaz sözleşmelerinin incelenmesine iki aylık süre sınırı koymuştur.

Key Concept

Danıştay'ın İdari Görevleri

Hints

Bu organ hem bir yüksek mahkeme hem de en yüksek idari danışma merkezidir.

İdari yargı alanındaki en üst merciyi düşünün.

Anayasa'nın 155. maddesinde üyelerinin seçim usulüyle birlikte bu görevi de tanımlanmıştır.

Practice More

Danıştay üyelerinin kaçta kaçının Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçildiğini tekrar ediniz.

Estimated Time:50s

Question 112Question →

1982 Anayasası'na göre, adli yargı kolunun en üst basamağında yer alan ve üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilen yüksek mahkeme aşağıdakilerden hangisidir?

Yargıtay

Danıştay

Anayasa Mahkemesi

Sayıştay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay

Answer

Adli yargı kararlarının son inceleme mercii olan ve üyeleri Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilen kurum Yargıtaydır.

1982 Anayasası'na göre adli yargı mercilerince verilen kararların son inceleme mercii olan Yargıtayın üyelerinin tamamı, Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçilir.

Step-by-Step Solution

Yargı kolunun tespiti

Soruda bahsedilen 'adli yargı kolu' ifadesinden bu alanın en üst mahkemesine odaklanılır.

Türk hukuk sisteminde adli ve idari yargı ayrımı mevcuttur; Yargıtay adli yargının tepesidir.

Üye seçim usulünün incelenmesi

Üyelerinin tamamının Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçildiği yüksek mahkeme belirlenir.

Anayasal düzenlemeye göre Yargıtay üyelerinin seçim yetkisi münhasıran HSK'ye aittir.

Key Concept

Yargıtay Üye Seçimi ve Görevi

Question 113Question →

Bir davada taraflardan biri, uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak kanun hükmünün Anayasa’ya aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Davaya bakmakta olan mahkeme bu iddiayı ciddi bulmadığı takdirde, $1982$ Anayasası uyarınca izlenmesi gereken usul aşağıdakilerden hangisidir?

İddiayı reddederek davayı sürdürür; bu ret kararı ancak esas hükümle birlikte kanun yoluna getirilebilir.

İddiayı ciddi bulmasa dahi dosyayı bekletici sorun yaparak derhal Anayasa Mahkemesine göndermekle yükümlüdür.

Kararını vermeden önce Danıştaydan görüş almak amacıyla davayı bir yıl süreyle durdurmak zorundadır.

İddianın reddedilmesi durumunda taraflara doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapma hakkı tanır.

İddiayı reddeder ancak bu ret kararı kesin nitelikte olup hiçbir şekilde üst mahkeme denetimine tabi değildir.

Show answer & explanation

Answer: İddiayı reddederek davayı sürdürür; bu ret kararı ancak esas hükümle birlikte kanun yoluna getirilebilir.

Answer

Mahkemenin iddiayı ciddi bulmaması durumunda davayı sürdürmesi ve bu kararın ancak esas hükümle birlikte kanun yoluna (istinaf/temyiz) taşınabilmesi doğru usuldür.

Somut norm denetiminde (itiraz yolu), bir davada uygulanacak kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı taraflarca ileri sürüldüğünde, mahkemenin bu iddiayı ciddi bulması gerekir. Mahkeme iddiayı ciddi bulmazsa istemi reddeder ve davaya devam eder. Bu ret kararı tek başına kanun yoluna (istinaf veya temyize) götürülemez; ancak davanın esası hakkında verilen hükümle birlikte üst mahkemede incelenebilir.

Step-by-Step Solution

Somut norm denetiminin (itiraz yolu) başlatılma şartlarını değerlendirmek.

Görülmekte olan bir dava ve bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmü olmalıdır.

İtiraz yolunun açılabilmesi için öncelikle mahkemenin önünde somut bir uyuşmazlık bulunması gerekir.

Tarafların aykırılık iddiası karşısında mahkemenin yetkisini analiz etmek.

Mahkeme hâkimi, tarafların ileri sürdüğü aykırılık iddiasını 'ciddi' bulursa dosyayı Anayasa Mahkemesine gönderir.

Anayasa, mahkemeye iddianın ciddiyetini takdir etme yetkisi tanımıştır; her iddia otomatik olarak Anayasa Mahkemesine gitmez.

İddianın ciddi bulunmaması durumunda izlenecek yolu saptamak.

Mahkeme talebi reddeder ve davayı mevcut kanun hükümlerine göre karara bağlar.

Yargılama sürecinin gereksiz yere uzamasını engellemek için ciddi bulunmayan iddialar bekletici sorun yapılmaz.

Ret kararının denetim usulünü belirlemek.

Bu ret kararı tek başına temyiz edilemez, ancak davanın sonunda verilen asıl kararla birlikte üst mahkemeye taşınabilir.

Ara kararların denetimi genellikle nihai kararla birlikte gerçekleştirilir.

Key Concept

Mahkemenin İtiraz Yolundaki Takdir Yetkisi ve Ara Karar Niteliği

Hints

İtiraz yolunda mahkemenin 'filtreleme' görevi yaptığını unutmayın.

Hâkim iddiayı ciddi bulmazsa dava durmaz, mevcut kanunla devam eder.

Mahkemenin bu kararına karşı davanın sonundaki temyiz aşamasında itiraz edilebilir.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin itirazı esastan reddetmesi durumunda uygulanan

10

yıllık süre yasağını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 114Question →

$1982$ Anayasası’na göre, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hâkimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanun ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler.

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulabilir, ancak görüşme yapılamaz.

Hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkimler ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Show answer & explanation

Answer: Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulabilir, ancak görüşme yapılamaz.

Answer

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde soru sorulabileceğine dair ifade yanlıştır.

Anayasa'nın

138

. maddesinin son fıkrası gereğince, 'Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.' Dolayısıyla soru sorulabileceğini iddia eden ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

138

. maddesindeki (Mahkemelerin Bağımsızlığı) sınırlamaları incelemek.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde; soru sorulması, görüşme yapılması veya beyanda bulunulması yasaklanmıştır.

Yargı yetkisinin yasama organı tarafından etkilenmesini önlemek.

Anayasa'nın

139

. maddesindeki (Hâkimlik ve Savcılık Teminatı) unsurlarını doğrulamak.

Azledilmeme, yaşından önce emekli edilmeme ve mali hakların (aylık/ödenek) korunması anayasal güvence altındadır.

Hâkimlerin kararlarını baskı altında kalmadan verebilmelerini sağlamak.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yasama Meclisi Üzerindeki Sınırlamalar

Hints

Mahkemelerin bağımsızlığı gereği, yasama organının devam eden davalara yönelik bir denetim veya beyan yetkisi olup olmadığını düşünün.

Anayasa'nın

138

. maddesi, Yasama Meclisi'nin yargı süreci üzerindeki 'soru sorma, görüşme ve beyan' yetkilerini kesin bir dille sınırlandırmıştır.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçim usulünü inceleyerek yargı yönetimi ile bağımsızlık arasındaki ilişkiyi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 115Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve "Hakimlik ve Savcılık Teminatı" ilkeleri dikkate alındığında, yargı yetkisinin kullanılması ve hakimlerin özlük haklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hakimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması gerekçesiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılamazlar.

Kesinleşmiş bir mahkeme kararının yerine getirilmesi, kamu düzeninin korunması amacıyla idare tarafından makul bir süre için geciktirilebilir.

Görülmekte olan bir davanın konusuna ilişkin olarak TBMM tarafından genel ve soyut nitelikte bir kanun düzenlemesi yapılması yargı bağımsızlığına aykırı değildir.

Hakimler ve savcılar, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar; ancak meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler bu kuralın istisnasıdır.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Show answer & explanation

Answer: Kesinleşmiş bir mahkeme kararının yerine getirilmesi, kamu düzeninin korunması amacıyla idare tarafından makul bir süre için geciktirilebilir.

Answer

Mahkeme kararlarının yerine getirilmesinin kamu düzeni gerekçesiyle de olsa idare tarafından geciktirilebileceğini belirten ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 138. maddesi, mahkeme kararlarının yerine getirilmesinin yasama, yürütme ve idare tarafından hiçbir şekilde ve hiçbir gerekçeyle (kamu düzeni dahil) geciktirilemeyeceğini açıkça emreder.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 138. maddesinin (Mahkemelerin Bağımsızlığı) incelenmesi.

Maddenin son fıkrası; yasama, yürütme ve idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğunu, bu kararları değiştiremeyeceğini ve yerine getirilmesini geciktiremeyeceğini belirtir.

Yargı bağımsızlığının tam olarak sağlanması için kararların uygulanmasında idarenin takdir yetkisi olmamalıdır.

Anayasa'nın 139. maddesinin (Hakimlik ve Savcılık Teminatı) incelenmesi.

Hakimlerin azlolunamayacağı, yaş haddinden önce emekli edilemeyeceği ve özlük haklarının mahkeme kapatılsa dahi korunduğu görülür.

Hakimlerin her türlü baskıdan uzak, güvence altında karar verebilmesi amaçlanır.

Yasama organının sınırlarının değerlendirilmesi.

Meclis, görülmekte olan bir dava hakkında yargısal sürece müdahale edemez ancak genel kanun yapma yetkisini kullanabilir.

Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği yasama ve yargı arasındaki sınırların belirlenmesi gerekir.

Yanlış seçeneğin tespiti.

İdarenin kamu düzeni gerekçesiyle kararları geciktirme yetkisi olduğu yönündeki ifade, Anayasa'daki 'hiçbir suretle' ifadesiyle çelişmektedir.

Anayasal yasak mutlak olup herhangi bir istisnaya (kamu yararı, kamu düzeni vb.) yer vermemiştir.

Key Concept

Mahkeme Kararlarının Uygulanması ve Bağlayıcılığı

Hints

Anayasa'da yargı kararlarının uygulanması konusunda 'hiçbir suretle' ifadesinin kullanılıp kullanılmadığını hatırlayın.

İdarenin mahkeme kararlarına karşı bir takdir yetkisi olup olmadığını düşünün; kamu düzeni bir istisna olabilir mi?

Practice More

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve bu teminatların korunmasındaki rolünü inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 116Question →

1982 Anayasası’nda yer alan hükümler ve yapılan son anayasa değişiklikleri dikkate alındığında, Danıştay’ın yapısı, üye seçimi ve görevleri ile ilgili aşağıda yer alan bilgilerden hangisi yanlıştır?

Üyelerinin

\frac{3}{4}

’ü Hakimler ve Savcılar Kurulu,

\frac{1}{4}

’ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Bakanlıklar tarafından hazırlanan kanun tasarılarını incelemek ve tüzük taslakları hakkında görüş bildirmekle görevlidir.

Danıştay Başkanı ve Danıştay Başsavcısı, kendi üyeleri arasından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için seçilir.

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşüncesini bildirir.

İdari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Show answer & explanation

Answer: Bakanlıklar tarafından hazırlanan kanun tasarılarını incelemek ve tüzük taslakları hakkında görüş bildirmekle görevlidir.

Answer

Bakanlıklar tarafından hazırlanan kanun tasarılarını incelemek ve tüzük taslakları hakkında görüş bildirmek Danıştay'ın mevcut görevleri arasında yer almaz.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 2017 yılındaki anayasa değişikliği ile Türk hukuk sisteminden 'tüzük' çıkarılmış ve Bakanlar Kurulu'nun (ve bakanlıkların) kanun tasarısı sunma yetkisi kaldırılmıştır. Dolayısıyla Danıştay'ın tüzükleri veya kanun tasarılarını inceleme gibi bir görevi artık bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Danıştay'ın üye seçim yapısını kontrol et.

Üyelerin

\frac{3}{4}

'ü HSK,

\frac{1}{4}

'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; bu bilgi doğrudur.

Anayasa'nın 155. maddesindeki güncel seçim usulüdür.

Danıştay'ın idari ve yargısal görevlerini analiz et.

İmtiyaz sözleşmeleri hakkında 2 ay içinde görüş bildirme ve yönetmeliklerin yargısal denetimi gibi görevler devam etmektedir.

İdari yargı düzenindeki hiyerarşik konumu gereğidir.

2017 Anayasa değişikliğinin yürütme ve yargı üzerindeki etkilerini incele.

Tüzükler tamamen kaldırılmış, kanun tasarıları (hükümet tarafından sunulan teklifler) ise yerini milletvekili tekliflerine bırakmıştır.

Parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçişle mevzuat türleri değişmiştir.

Key Concept

Danıştay'ın Güncel Görev ve Yetkileri

Hints

2017 anayasa değişiklikleri ile yürütmenin düzenleyici işlemleri ve kanun yapım süreci önemli ölçüde değişmiştir.

Artık hukuk sistemimizde 'Tüzük' adında bir mevzuat türü bulunmamaktadır.

Practice More

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalar (örneğin ülke çapında yönetmelikler) konusunu tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 40s

Question 117Question →

Türkiye Cumhuriyeti’nde yüksek mahkemeler, Anayasa ile belirlenen sınırlar çerçevesinde kendilerine has görevleri yerine getirirler. $1982$ Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkilerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını, kendi asıl üyeleri arasından seçer.

Adliye mahkemelerince verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii olarak görev yapar.

Bireysel başvuru yoluna, olağan kanun yolları tüketilmeden doğrudan başvurulmasını kabul eder.

Siyasi partilerin mali denetimlerini, Sayıştaydan yardım almaksızın tek başına gerçekleştirir.

İdari uyuşmazlıkları ve davaları çözümleyen en üst derece idari yargı mercii olarak görev yapar.

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını, kendi asıl üyeleri arasından seçer.

Answer

Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından seçer.

Anayasa'nın

1982

tarihli hükümlerine göre, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi asıl üyeleri arasından seçilir. Bu, Anayasa Mahkemesinin idari nitelikteki önemli bir görevidir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin görevlerini hatırlayın.

AYM'nin görevleri arasında norm denetimi, Yüce Divan yargılaması, bireysel başvurular, siyasi parti kapatma/mali denetim ve Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı seçimi yer alır.

Yüksek mahkemeler arasındaki görev ayrımını netleştirmek için.

Diğer yüksek mahkemelerin (Yargıtay, Danıştay) görevlerini eleyin.

Adli yargı temyiz mercii Yargıtay, idari yargı temyiz mercii Danıştaydır.

Yanlış seçenekleri sistemli şekilde elemek için.

Bireysel başvuru ve mali denetim gibi özel usul şartlarını kontrol edin.

Bireysel başvuruda kanun yolları tüketilmeli, mali denetimde Sayıştaydan yardım alınmalıdır.

Seçeneklerdeki teknik hataları tespit etmek için.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin görevleri ile diğer yüksek mahkemelerin görevleri arasındaki farklar ve özel başvuru şartları.

Question 118Question →

Bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa dosyayı Anayasa Mahkemesine gönderir.

1982 Anayasası'na göre, bu şekilde başlayan "somut norm denetimi" (itiraz yolu) süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere

5

ay içinde kararını verir ve açıklar; bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Mahkeme, davanın her aşamasında ilgili hükmün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi yerine doğrudan Danıştay'a başvurabilir.

Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren

5

yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.

İtiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulabilmesi için ilgili normun davada "uygulanacak bir kural" olması şartı aranmaz.

Anayasa Mahkemesine başvurulması durumunda mahkeme, Anayasa Mahkemesi kararını verene kadar davayı süresiz olarak durdurmak zorundadır.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere $5$ ay içinde kararını verir ve açıklar; bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin beş ay içinde kararını açıklaması gerektiği, aksi takdirde mahkemenin davayı mevcut hükümlere göre bitireceği ifadesi doğrudur.

Doğru ifade, Anayasa Mahkemesi'nin işin kendisine gelişinden itibaren

5

ay içinde karar vermesi gerektiğini, aksi halde mahkemenin davayı sonuçlandırması gerektiğini belirten şıktır. Bu durum 1982 Anayasası'nın 152. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Step-by-Step Solution

Dava şartının kontrolü

Somut norm denetimi için görülmekte olan bir davanın ve o davada uygulanacak bir kuralın (kanun veya CBK) varlığı tespit edilir.

Anayasa'nın 152. maddesi bu denetim türünü bu şartlara bağlamıştır.

Zaman sınırının belirlenmesi

Anayasa Mahkemesi dosyayı aldıktan sonra

5

ay bekletilir.

Yargılamanın gereksiz uzamasını önlemek için anayasal bir süre sınırı konulmuştur.

Sürenin dolmasının etkisinin incelenmesi

5

ay içinde karar gelmezse mahkeme, yürürlükteki mevzuatla davayı çözer.

AYM kararı gelmeden davanın sürüncemede kalmaması amaçlanır.

Key Concept

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu/Def'i)

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin bu denetim türünde karar vermesi gereken belirli bir süresi vardır.

Bu süre beş aydır ve süre dolduğunda davanın akıbeti yasaya göre belirlenir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin soyut norm denetimi (iptal davası) ile somut norm denetimi arasındaki süre ve yetki farklarını karşılaştıran bir tablo hazırlayabilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 119Question →

$1982$ Anayasası’nın 'Yargı' bölümünde düzenlenen kurumların anayasal statüleri ve $2017$ yılındaki anayasa değişiklikleri sonrası oluşan mevcut yapı dikkate alındığında, yüksek mahkemelerin nitelikleri ve kapsamına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi; anayasal sistematiğe göre 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sınırlı (numerus clausus) olarak sayılmış olup, Sayıştay bu kategorinin dışında bırakılmıştır.

Sayıştay, mali alanda kesin hüküm veren ve kararlarına karşı başka bir mercie başvurulamayan bir organ olması sebebiyle anayasal olarak 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenmiştir.

Yüksek Seçim Kurulu, seçim konularında son karar mercii olması ve kararlarının yargısal nitelik taşıması dolayısıyla anayasal hiyerarşide yüksek mahkeme statüsünde kabul edilmektedir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu, yargı bağımsızlığını sağlamak ve disiplin suçlarında kesin karar vermekle yetkilendirildiği için bir yüksek mahkeme olarak kabul edilir.

Türkiye'de mevcut yargı sisteminde adli, idari ve askeri olmak üzere üç ayrı yargı kolu bulunmakta ve her birinin en üst derece mahkemesi yüksek mahkeme olarak adlandırılmaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi; anayasal sistematiğe göre 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sınırlı (numerus clausus) olarak sayılmış olup, Sayıştay bu kategorinin dışında bırakılmıştır.

Answer

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yüksek mahkeme olarak sınırlı sayıda sayıldığı ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nda yapılan 2017 değişikliklerinden sonra Türkiye'de sadece dört adet yüksek mahkeme kalmıştır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Bu kurumlar Anayasa'nın yargı bölümünde 'Yüksek Mahkemeler' alt başlığı altında sınırlı sayıda belirtilmiştir. Sayıştay ise aynı bölümde 'Diğer Hükümler' altında düzenlendiği için bir yüksek mahkeme değil, yüksek denetleme/yargılama organıdır.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın 'Yargı' başlığı altındaki maddelerin tasnifi incelenir.

Anayasa'nın

146

ile

160

arasındaki maddeleri yargı organlarını düzenler.

Kurumların anayasal statüsünü belirlemek için sistematik yerleşime bakılmalıdır.

2017

Anayasa değişikliğinin yargı üzerindeki etkileri analiz edilir.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıştır.

Güncel yüksek mahkeme listesini belirlemek için kaldırılan kurumlar elenmelidir.

Yüksek Mahkemeler başlığı altında yer alan kurumlar listelenir.

Listede sadece Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi bulunur.

Anayasa koyucunun iradesi bu dört kurumu 'Yüksek Mahkeme' olarak tanımlamıştır.

Sayıştay, HSK ve YSK gibi diğer kurumların statüsü kontrol edilir.

Bu kurumların yargısal yetkileri olsa da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında yer almadıkları görülür.

Niteliksel benzerlik (kesin hüküm verme), anayasal başlık (statü) ile karıştırılmamalıdır.

Key Concept

Anayasal statü ve Yüksek Mahkemelerin sınırlı sayı (numerus clausus) ilkesi.

Hints

Bir organın kararlarının kesin olması, onun mutlaka bir 'Yüksek Mahkeme' olduğu anlamına gelmez; Anayasa'daki başlıklandırmaya dikkat ediniz.

Practice More

Sayıştay'ın neden yüksek mahkeme sayılmadığını ve anayasal yerini tekrar gözden geçiriniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 120Question →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla yargılayabileceği makam ve kişiler arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Cumhurbaşkanı Yardımcıları

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Üyeleri

Yüksek Seçim Kurulu Başkanı ve Üyeleri

Danıştay Başkanı ve Üyeleri

Deniz Kuvvetleri Komutanı

Show answer & explanation

Answer: Yüksek Seçim Kurulu Başkanı ve Üyeleri

Answer

Yüksek Seçim Kurulu Başkanı ve Üyeleri

Anayasa Mahkemesi; Cumhurbaşkanını, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını, Cumhurbaşkanı Yardımcılarını, Bakanları, yüksek mahkeme başkan ve üyelerini, Hâkimler ve Savcılar Kurulu ile Sayıştay Başkan ve üyelerini, Genelkurmay Başkanını, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlarını görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar. Yüksek Seçim Kurulu (YSK) başkanı ve üyeleri bu listede yer almamaktadır.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan kapsamındaki kişileri listeleme

Cumhurbaşkanı, CB Yardımcıları, Bakanlar, TBMM Başkanı, Yüksek Mahkeme Üyeleri, HSK ve Sayıştay Üyeleri, Kuvvet Komutanları listede bulunur.

Yüce Divan'da kimlerin yargılanacağı Anayasa'nın 148. maddesinde sınırlı olarak (tahdidi) sayılmıştır.

Seçeneklerdeki makamları bu liste ile karşılaştırma

YSK üyelerinin bu listede yer almadığı görülür.

YSK, seçimlerin genel yönetim ve denetiminden sorumlu anayasal bir kuruluştur ancak yüksek mahkeme statüsünde değildir.

Key Concept

Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesi ve YSK'nın hukuki statüsü.

Hints

Yüce Divan'da sadece Anayasa'da ismi açıkça belirtilen üst düzey devlet görevlileri yargılanır.

Practice More

Yüce Divan yargılamasında iddia makamında kimin (Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı) bulunduğunu inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

PreviousPage 6 / 47Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints