Examkin

Yargı Yetkisi, Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik Teminatı

76 questions

Question 21Question →

Hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak mahkemelerin bağımsızlığını korumak amacıyla düzenlenen hükümler çerçevesinde, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat verme yetkisiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir ve talimat veremez

Answer

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir ve talimat veremez
Doğru ifade, hiçbir organ, makam veya kişinin yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir veremeyeceğini belirten seçenektir. 19821982 Anayasası'nın 138. maddesi; mahkemelerin bağımsızlığını, hâkimlerin görevlerinde özgür olmalarını ve dışarıdan gelebilecek her türlü talimat, genelge, tavsiye veya telkinin yasak olduğunu açıkça hükme bağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın mahkemelerin bağımsızlığına ilişkin temel hükmünü hatırla
Anayasa'nın 138. maddesi yargı bağımsızlığını düzenler
Sorunun cevabı doğrudan anayasal metindeki yasaklayıcı hükme dayanmaktadır
2
Yargı yetkisine müdahale edebilecek makamların sınırlarını değerlendir
Yasama, yürütme ve idare dahil hiçbir makamın müdahale yetkisi yoktur
Yargı bağımsızlığı, hâkimlerin hiçbir dış etki altında kalmadan sadece Anayasa'ya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm vermesini gerektirir

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Müdahale Yasağı
Estimated Time:45s
Question 22Question →

19821982 Anayasası'nın "Mahkemelerin bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve savcılık teminatı" başlıkları altında düzenlenen hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; yargı organlarının korunması, işleyişi ve kişisel güvenceler hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Hâkimlik ve savcılık teminatı gereği; meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler de dahil olmak üzere, hiçbir hâkim kendi rızası olmaksızın emeklilik yaşından önce görevden uzaklaştırılamaz.

Answer

Hâkimlik ve savcılık teminatı mutlak değildir; suç işlenmesi, sağlık sorunları veya mesleğe uygunsuzluk hallerinde kişinin rızası aranmaksızın meslekten çıkarma mümkündür.
Anayasa'nın 139139. maddesinde yer alan 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' hükmüne göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz ve kendileri istemedikçe 6565 yaşından önce emekliye ayrılamazlar. Ancak aynı madde, bu kuralın istisnalarını da belirlemiştir. Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler, görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesinleşenler veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler (disiplin süreci sonucunda) bu teminatın dışındadır. Dolayısıyla, meslekte kalması uygun görülmeyen birinin rızası olmasa dahi görevden uzaklaştırılması anayasal olarak mümkündür.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 138138. ve 139139. maddeleri incelenmelidir.
Bağımsızlık ve teminat esasları belirlenir.
Yargı yetkisinin sınırlarını ve güvencelerini anlamak için temel yasal dayanak budur.
2
Hâkimlik ve savcılık teminatının (Madde 139139) istisnaları analiz edilmelidir.
Azledilememe ve emeklilik yaşı güvencesinin sınırsız olmadığı görülür.
Anayasa metni, 'Ancak...' diyerek belirli durumlarda teminatın dışına çıkılabileceğini açıkça belirtir.
3
Meslekte kalmanın uygun olmadığına dair karar (HSK kararı) durumundaki uygulamaya bakılmalıdır.
Bu durumun azledilememe kuralının istisnalarından biri olduğu saptanır.
Yargı etiği ve disiplini gereği, mesleki yeterliliğini kaybedenlerin teminattan yararlanmaya devam edemeyeceği hükme bağlanmıştır.
4
Seçeneklerdeki ifadelerle anayasal istisnalar karşılaştırılmalıdır.
Güvencenin 'hiçbir şekilde' bozulmayacağını iddia eden ifadenin yanlış olduğu ortaya çıkar.
Hukuk kurallarında genel ilkelerin her zaman meşru ve yasal istisnaları mevcuttur.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının İstisnaları

Hints

1
Anayasa'daki 'teminat' maddesinin (m. 139) sonundaki 'Ancak...' ile başlayan cümleye odaklanın.
2
Hâkimlerin azledilemezliği kuralının disiplin suçları veya sağlık sorunları durumunda bir sınırı olup olmadığını düşünün.
3
Bir hâkim ağır bir suç işlediğinde veya akıl sağlığını kaybettiğinde dahi 6565 yaşına kadar görevde tutulması hukuken mantıklı mıdır?

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve disiplin cezalarına karşı yargı yolunun açık olup olmadığını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 23Question →

Türkiye'de mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkeleri doğrultusunda yargı mensuplarının statüsü değerlendirildiğinde, aşağıdaki uygulamalardan hangisinin Anayasa'ya uygun olduğu (bir ihlal teşkil etmediği) söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Görevini sağlık mazereti nedeniyle yerine getiremeyeceği resmi sağlık kurulu raporuyla kesinleşen bir hâkimin, kendi rızası aranmaksızın emekliye sevk edilmesi

Answer

Hâkimlik ve savcılık teminatının istisnaları kapsamında, sağlık mazereti kesinleşenlerin rızası dışında emekliye sevk edilmesi Anayasa'ya uygundur.
Hâkimlik ve savcılık teminatı kural olarak yargıçların azledilmesini ve rızaları dışında 6565 yaşından önce emekli edilmesini yasaklar. Ancak Anayasa'nın 139139. maddesinin ikinci fıkrasında bu kuralın istisnaları sayılmıştır. Görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesinleşenler, rızaları olmasa dahi emekliye sevk edilebilirler. Bu durum anayasal bir ihlal değil, bizzat Anayasa'nın öngördüğü bir istisnadır.

Step-by-Step Solution

1
Hâkimlik ve savcılık teminatının temel unsurlarını belirlemek.
Hâkimler azlolunamaz, rızasız emekli edilemez ve özlük haklarından (kadro kalksa dahi) yoksun bırakılamazlar.
Yargı mensuplarının bağımsızlığını korumak için getirilen mutlak güvenceleri anlamak gerekir.
2
Anayasa'da bu teminatlar için öngörülen istisnaları analiz etmek.
Suç işleyenler, görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesinleşenler ve meslekte kalmaları uygun görülmeyenler teminat dışı bırakılabilir.
Hâkimlik teminatı mutlak bir sorumsuzluk değil, hukuki sınırlar dahilinde bir güvencedir.
3
Mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138) ile Yasama-Yürütme ilişkisini değerlendirmek.
Yasama meclisinde devam eden davalar hakkında konuşulamaz; yürütme yargıya genelge gönderemez.
Kuvvetler ayrılığı ilkesinin yargı bağımsızlığı üzerindeki somut etkisini teyit etmek.
4
Seçenekleri bu kurallar süzgecinden geçirerek ihlal teşkil etmeyen durumu saptamak.
Sağlık mazereti durumu, Anayasa'nın açıkça izin verdiği bir istisnadır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için teminatın nerede bitip istisnanın nerede başladığını ayırt etmek.

Key Concept

Hâkimlik Teminatının İstisnaları ve Mahkemelerin Bağımsızlığı

Hints

1
Hâkimlik teminatının genel kuralı 'azlolunamama' ve 'rızasız emekli edilememe'dir ancak bu mutlak değildir.
2
Anayasa'nın 139. maddesindeki istisnaları hatırlayın: Sağlık, suç ve mesleki yeterlilik.
3
Mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138), sadece yürütmeye karşı değil, yasama organına karşı da korunmuştur; özellikle devam eden davalar konusunda.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) hangi kararlarına karşı yargı yolunun açık olduğunu incelemek bu konuyu pekiştirir.
Estimated Time:2m 0s
Question 24Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" ve "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ilkeleri dikkate alındığında, yargı organının işleyişi ve mensuplarının güvenceleri hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, disiplin suçları nedeniyle Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararıyla 6565 yaşını doldurmadan zorunlu olarak emekliye sevk edilebilirler.

Answer

Hâkimler ve savcıların disiplin suçları nedeniyle zorunlu emekli edilebileceğini belirten ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 139139. maddesine göre hâkimler ve savcılar azlolunamaz ve kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan (6565 yaş) önce emekliye ayrılamazlar. Disiplin suçları nedeniyle bir hâkimin görevine son verilmesi 'meslekten çıkarma' cezası ile olur. 'Zorunlu emeklilik' bir disiplin cezası değildir ve hâkimlik teminatı ile bağdaşmaz. Bu nedenle bu ifade hukuki açıdan yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 139139. maddesinde yer alan hâkimlik ve savcılık teminatı incelenmelidir.
Hâkimlerin azlolunamayacağı ve kendileri istemedikçe 6565 yaşından önce emekliye ayrılamayacağı kuralı tespit edilir.
Anayasal güvencelerin sınırlarını belirlemek için temel maddeye başvurulur.
2
Disiplin yaptırımları ile emeklilik kavramları arasındaki fark analiz edilmelidir.
Disiplin suçları neticesinde uygulanan en ağır yaptırımın 'meslekten çıkarma' olduğu, bunun bir emeklilik işlemi olmadığı anlaşılır.
Teminatların hangi durumlarda istisnaya uğrayacağını belirlemek gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki ifadeler anayasal metinlerle (138138, 139139, 140140. maddeler) karşılaştırılmalıdır.
Görülmekte olan davaya müdahale yasağı, mali hakların korunması ve emir-talimat yasağının anayasada açıkça yer aldığı görülür.
Yanlış olan seçeneğin diğerlerinden farkını teyit etmek için kullanılır.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı

Hints

1
Anayasa'nın 139139. maddesindeki emeklilik yaşına ve emeklilik şartlarına odaklanın.
2
Bir hâkimin rızası dışında meslekten uzaklaştırılması ile emekli edilmesi arasındaki teknik farkı düşünün.
3
Disiplin cezaları arasında 'meslekten çıkarma' yer alırken, 'yaş haddinden önce zorunlu emeklilik' diye bir yaptırım türü yoktur.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçilme usullerini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 25Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "Yargı" başlığı altındaki mahkemelerin bağımsızlığı, hâkimlik ve savcılık teminatı ile yargı yetkisinin kullanımına ilişkin temel ilkeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde; aşağıdakilerden hangisi anayasal hükümlere açıkça aykırılık teşkil eden bir durumu ifade eder?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisinde, görülmekte olan bir davanın içeriğine veya yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin görüşme yapılması veya beyanda bulunulması

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisinde, görülmekte olan bir davanın içeriğine veya yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin görüşme yapılması veya beyanda bulunulması anayasaya aykırıdır.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 138138. maddesinin 33. fıkrasında yer alan 'Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.' hükmüne doğrudan aykırıdır. Bu yasak, mahkemelerin hiçbir baskı altında kalmadan karar vermesini sağlamayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 138138. maddesini analiz et.
Mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi, sadece emir-talimat yasağını değil, aynı zamanda yasama organının müdahalesini de kısıtlar.
Yargılama sürecinin dış etkilerden korunması için yasama meclisinde dahi görüşme yasağı getirilmiştir.
2
139139. maddedeki hâkimlik teminatının kapsamını ve istisnalarını hatırla.
Teminat mutlaktır ancak sağlık, suç mahkumiyeti ve meslekte kalmanın uygun olmadığı durumlar anayasal istisnalardır.
Teminatın, kamu hizmetinin gereklilikleri ile dengelenmesi amaçlanmıştır.
3
140140 ve 144144. maddelerdeki idari denetim yetkisini incele.
Hâkimlerin yargısal yetkileri bağımsızdır ancak idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığı denetimine tabidirler.
Bu ayrım, yargı erkinin idari işleyişinin denetlenebilirliğini sağlar.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yasama Organı ile İlişkisi (Anayasa Madde 138138)

Hints

1
Yargı bağımsızlığı sadece yürütmeye karşı değil, yasama organına karşı da korunmuştur.
2
Anayasa'nın 138138. maddesinde TBMM'nin devam eden davalarla ilgili ne yapamayacağına dair çok sert bir yasak vardır.
3
Derdest (görülmekte olan) davalar hakkında meclis kürsüsünden dahi olsa yargı yetkisiyle ilgili görüş bildirilemez.

Practice More

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçimi konusunu inceleyerek yargı bağımsızlığının idari ayağını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 26Question →

19821982 Anayasası'na göre, yargı yetkisi Türk Milleti adına aşağıdakilerden hangisi tarafından kullanılır?

Show answer & explanation

Answer: Bağımsız ve tarafsız mahkemeler

Answer

Yargı yetkisi Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.
19821982 Anayasası'nın 9.9. maddesine göre; 'Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.' Bu hüküm, yargı yetkisinin hem bağımsız hem de tarafsız olması gerektiğini vurgulayan temel anayasal kuraldır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 'Yargı' bölümündeki temel ilkeler incelenir.
9.9. Madde olan 'Yargı yetkisi' maddesine ulaşılır.
Yargı erkinin anayasal dayanağını belirlemek için gereklidir.
2
Madde metnindeki güncel ifade kontrol edilir.
Yetkinin 'bağımsız ve tarafsız mahkemeler' tarafından kullanıldığı görülür.
20172017 anayasa değişikliği ile 'tarafsız' ibaresinin eklendiği teyit edilir.

Key Concept

Yargı yetkisinin sahibi ve kullanım şekli (Madde 9)

Hints

1
Anayasa'nın ilk bölümlerinde yer alan 'Yargı Yetkisi' başlıklı maddeyi hatırlayın.
2
Yargı yetkisinin sadece bağımsız değil, aynı zamanda tarafsız bir yapı tarafından kullanılması gerektiğini düşünün.
3
20172017 yılında yapılan değişiklikle bu yetkiyi kullanan organın ismine 'tarafsız' ibaresi de eklenmiştir.

Practice More

Mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatının bu yetkiyle nasıl bir ilişkisi olduğunu inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Güçler ayrılığı şeması üzerinden (Yasama-Yürütme-Yargı) hangi organın hangi erki temsil ettiğini eşleştirerek eleme yapabilirsiniz.
Estimated Time:30s
Question 27Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" (138138. madde), "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" (139139. madde) ve "Hâkim ve Savcılık Mesleği" (140140. madde) hükümleri ile bu makamların denetim süreçleri birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Adalet Bakanlığına bağlı adalet müfettişlerinin denetim yetkisi, hâkim ve savcıların yargısal takdir yetkisine giren kararlarının hukuki yerindeliğini denetlemeyi de kapsar.

Answer

Adalet Bakanlığı müfettişlerinin denetim yetkisinin yargısal takdir yetkisini ve kararların yerindeliğini kapsaması yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü Adalet Bakanlığı müfettişlerinin denetim yetkisi hâkimlerin "yargısal takdir yetkisini" veya "kararların hukuki yerindeliğini" kapsamaz. Anayasa'nın 140140. maddesine göre müfettişler, hâkim ve savcıların görevlerini kanun, yönetmelik ve idari genelgelere uygun yapıp yapmadıklarını denetler. Kararın hukuka uygunluğu sadece bir üst mahkeme denetimiyle (istinaf/temyiz) incelenebilir; aksi durum yargı bağımsızlığını (138138. madde) ihlal eder.

Step-by-Step Solution

1
138138. maddeyi analiz et.
Yargı yetkisinin kullanılmasında hiçbir makamın emir, talimat veya telkinde bulunamayacağı saptanır.
Yargı bağımsızlığının sınırlarını belirlemek için.
2
140140. maddeyi denetim yönünden incele.
Müfettiş denetiminin kapsamının "idari görevler" ve "kanun/yönetmeliklere uygunluk" ile sınırlı olduğu görülür.
İdari denetim ile yargısal bağımsızlık arasındaki çizgiyi bulmak için.
3
Yargısal takdir yetkisini değerlendir.
Hâkimin bir davada verdiği hükmün içeriği (yerindelik), ancak üst mahkeme (kanun yolu) tarafından denetlenebilir.
Müfettiş denetiminin hukuki sınırını belirlemek için.

Key Concept

Hâkimlerin İdari Denetimi ile Yargısal Bağımsızlık Ayrımı

Hints

1
Adalet Bakanlığı müfettişlerinin hangi tür görevleri denetleyebileceğine dikkat edin.
2
Hâkimin verdiği bir kararın içeriği bir müfettiş tarafından 'yanlış' bulunup değiştirilebilir mi?
3
Yargısal takdir yetkisi bağımsızlığın özüdür; müfettişler ise sadece idari (personel, mesai, yazışma usulü vb.) denetim yapar.

Practice More

HSK'nın disiplin cezası verme yetkisi ile Adalet Bakanlığının idari denetim yetkisi arasındaki farkları inceleyin.
Estimated Time:2m 0s
Question 28Question →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen “Mahkemelerin Bağımsızlığı” ve “Hâkimlik ve Savcılık Teminatı” ilkeleri ışığında, yargı yetkisinin kullanılması ve yargı mensuplarının statüsüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; ancak idari makamlar kamu düzeninin korunması amacıyla kesinleşmiş bir kararın yerine getirilmesini makul bir süre geciktirebilir.

Answer

İdarenin mahkeme kararlarının yerine getirilmesini kamu yararı gerekçesiyle dahi olsa geciktirebileceği ifadesi yanlıştır; çünkü Anayasa mahkeme kararlarının geciktirilmesini kesin olarak yasaklamıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, idarenin kamu düzeni gerekçesiyle mahkeme kararlarını geciktirebileceğini iddia etmektedir. Oysa Anayasa'nın 138138. maddesinin son fıkrası, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğunu, bu kararları hiçbir suretle değiştiremeyeceğini ve yerine getirilmesini geciktiremeyeceğini açıkça belirtmiştir. Burada idareye herhangi bir erteleme veya takdir yetkisi tanınmamıştır.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 138138. maddesini analiz et.
Yargı bağımsızlığı gereği; hiçbir makamın emir veremeyeceği ve idarenin mahkeme kararlarını geciktiremeyeceği kuralına ulaşılır.
Anayasa, yargı kararlarının otoritesini korumak için idareye herhangi bir takdir yetkisi veya erteleme hakkı tanımamıştır.
2
139139. maddedeki hâkimlik teminatını değerlendir.
Hâkimlerin azlolunamayacağı, kadro kaldırılsa bile mali haklarının korunacağı ve emeklilik yaşının güvence altında olduğu doğrulanır.
Teminatın amacı, hâkimlerin dış baskılardan korkmadan karar verebilmesini sağlamaktır.
3
Seçeneklerdeki 'istisna' ve 'mutlak kurallar' arasındaki farkı ayırt et.
Kararların uygulanmasında idareye tanınan 'makul süre' veya 'geciktirme' gibi ifadelerin anayasal bir dayanağı olmadığı saptanır.
Hukuk devletinde yargı kararlarının derhal uygulanması esastır.

Key Concept

Mahkeme Kararlarının Uygulanma Zorunluluğu ve Geciktirilemezliği

Hints

1
Anayasa'nın 138138. maddesinin son fıkrasındaki 'geciktirememe' kuralına odaklanın.
2
Hukuk devletinde yargı kararlarının idare tarafından 'kamu yararı' bahanesiyle dahi ertelenip ertelenemeyeceğini düşünün.
3
Anayasa, mahkeme kararlarının yerine getirilmesi konusunda idareye sıfır tolerans tanımıştır; herhangi bir istisnai geciktirme yetkisi bulunmamaktadır.

Practice More

Anayasa Mahkemesi kararlarının yasama, yürütme ve yargı organlarını bağlayıcılığı ile Article 138138 arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 29Question →

19821982 Anayasası'nda yargı organının bağımsızlığını ve tarafsızlığını korumak amacıyla "Mahkemelerin Bağımsızlığı" (138138. madde) ve "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" (139139. madde) ilkeleri düzenlenmiştir. Bu ilkelerin kapsamı, istisnaları ve hâkimlik mesleğine ilişkin diğer anayasal hükümler birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Hâkim ve savcıların atanmaları, terfileri ve görev yerlerinin değiştirilmesine ilişkin tüm usul ve esaslar, teminatın korunması amacıyla doğrudan Anayasa metninde detaylandırılmıştır.

Answer

Hâkim ve savcıların atama, terfi ve görev yeri değişikliği gibi mesleki detaylarının doğrudan Anayasa'da yer aldığını belirten ifade yanlıştır; zira bu detaylar kanunla düzenlenir.
19821982 Anayasası'nın 140140. maddesine göre; hâkim ve savcıların nitelikleri, atanmaları, hakları ve ödevleri, aylık ve ödenekleri, meslekte ilerlemeleri, görevlerinin ve görev yerlerinin geçici veya sürekli olarak değiştirilmesi gibi hususlar, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre "kanunla" düzenlenir. Bu detaylar doğrudan Anayasa metni içerisinde tek tek sayılmamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Madde 138138 ve 139139 kapsamındaki temel korumaları analiz et.
Bağımsızlık (emir/talimat yasağı) ve teminat (azlolunamazlık, mali haklar) ilkelerinin anayasal düzeyde korunduğunu teyit et.
Anayasa'nın doğrudan sağladığı temel güvenceleri belirlemek.
2
Madde 139139 istisnalarını gözden geçir.
Hüküm giyme ve sağlık gibi durumlarda teminatın sona erdiğini tespit et.
Teminatın mutlak olmadığını ve anayasal sınırları olduğunu anlamak.
3
Madde 140140 (Hâkimlik ve Savcılık Mesleği) hükmünü incele.
Atama, terfi ve özlük haklarının detaylarının "kanunla düzenleneceği" (Anayasa'da liste halinde sayılmadığı) bilgisini hatırla.
Düzenleme kaynağının (Anayasa vs. Kanun) ayrımını yapmak.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ve Mesleki Düzenleme Yetkisi

Hints

1
Anayasa'daki 139139. madde 'teminatları', 140140. madde ise 'mesleki detayları' düzenler.
2
Atama ve terfi gibi dinamik süreçler genelde Anayasa'da sabitlenmez, yasal düzenlemeye (kanuna) bırakılır.
3
Anayasa'nın 140140. maddesinde geçen 'kanunla düzenlenir' ibaresine odaklanın.

Practice More

HSK'nın yapısı ve üyelerinin seçimi konusuna göz atarak yargı yönetimi ile teminat ilişkisini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 30Question →

Türk hukuk sisteminde hâkim ve savcıların görevlerini hiçbir baskı veya gelecek kaygısı taşımadan yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla düzenlenen; azlolunmama, kendi istekleri dışında emekli edilmeme ve mali hakların korunması gibi unsurları içeren anayasal ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Hâkimlik ve savcılık teminatı

Answer

Hâkimlik ve savcılık teminatı
Hâkimlik ve savcılık teminatı, Anayasa'nın 139. maddesi gereğince hâkim ve savcıların görevlerini bağımsız bir şekilde yapabilmeleri için onlara tanınan şahsi güvencelerdir. Bu kapsamda hâkimler azlolunamaz, kendileri istemedikçe yaş haddinden önce emekli edilemez ve mahkemeleri kaldırılsa dahi maaş ve diğer hakları ellerinden alınamaz.

Step-by-Step Solution

1
Tanım Analizi
Hâkimlerin görevlerini korkusuzca yapabilmesi için gerekli olan şahsi güvenceleri belirle.
Soruda verilen azlolunmama ve emeklilik gibi unsurlar şahsi güvencelerdir.
2
Anayasal Madde Eşleştirmesi
1982 Anayasası'nın 139. maddesindeki unsurları hatırla.
Mali haklar ve görev süresi güvencesi 'Teminat' başlığı altında yer alır.
3
Kavram Tespiti
Bu korumaların 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' olduğu sonucuna ulaş.
Mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138) yargılamanın dış müdahalelerden uzak olmasını sağlarken, teminat (Madde 139) hâkimin şahsi statüsünü korur.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Anayasa m. 139)

Hints

1
Bu kavram, yargıçların bir siyasi baskı hissetmeden 'hukuka' göre karar verebilmelerini sağlar.
2
İçeriğinde görevden alınamama (azlolunmama) ve mali hakların korunması gibi unsurlar bulunur.
3
Anayasa'nın 139. maddesinde 'Hâkimlik ve savcılık ...' başlığıyla düzenlenen bu terim, mesleki güvenceyi ifade eder.

Practice More

Mahkemelerin bağımsızlığı (m. 138) ile bu ilke arasındaki farkları içeren karşılaştırmalı soruları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 31Question →

19821982 Anayasası'nın "Mahkemelerin bağımsızlığı" başlıklı 138138. maddesi uyarınca, yargı organı ile yasama ve yürütme organları arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yürütme organı, devletin ali menfaatlerinin söz konusu olduğu durumlarda kesinleşmiş mahkeme kararlarının uygulanmasını Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile askıya alabilir.

Answer

Yürütme organının mahkeme kararlarını askıya alabileceğini iddia eden ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır; çünkü 19821982 Anayasası'nın 138138. maddesinin son fıkrası uyarınca yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez. 'Devletin ali menfaatleri' veya 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' gibi gerekçelerle yargı kararlarının askıya alınması anayasal olarak mümkün değildir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 138138. maddesinin incelenmesi
Mahkemelerin bağımsızlığı ve yargı kararlarının bağlayıcılığı ilkeleri tespit edilir.
Yargı yetkisinin hiçbir müdahale olmaksızın kullanılmasını sağlamak.
2
Yasama ve yürütme üzerindeki kısıtlamaların analizi
Bu organların kararları değiştiremeyeceği, geciktiremeyeceği ve bunlara uymak zorunda olduğu görülür.
Kuvvetler ayrılığı ve hukuk devleti ilkesini korumak.
3
Seçeneklerdeki istisna iddialarının değerlendirilmesi
Askıya alma veya geciktirme gibi hiçbir istisnanın (kamu yararı, devlet menfaati vb.) tanınmadığı saptanır.
Anayasal mutlaklık ilkesi gereği kararların bağlayıcılığı tartışılamaz.

Key Concept

Mahkeme Kararlarının Bağlayıcılığı ve Müdahale Yasağı

Hints

1
Anayasa'nın 138138. maddesindeki mahkemelerin bağımsızlığı ve kararların bağlayıcılığına odaklanın.
2
Mahkeme kararlarının yasama ve yürütme tarafından herhangi bir idari işlemle etkilenip etkilenemeyeceğini düşünün.
3
Anayasa'da mahkeme kararlarının geciktirilmesi veya uygulanmaması için 'kararname' gibi bir istisna tanınıp tanınmadığını kontrol edin.

Practice More

Hâkimlik teminatının istisnalarını (disiplin cezaları, sağlık vb.) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 32Question →

19821982 Anayasası'nın "Mahkemelerin bağımsızlığı" başlıklı 138138. maddesi uyarınca, görülmekte olan bir dava (derdest dava) ile ilgili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılabilecek işlemler hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Answer

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin herhangi bir beyanda bulunulamaz.
1982 Anayasası'nın 138138. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz." hükmü yer almaktadır. Bu düzenleme, yargı bağımsızlığını yasama organının müdahalelerine karşı koruyan temel bir güvencedir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 138138. maddesini analiz et.
Bu madde mahkemelerin bağımsızlığını korumak amacıyla yasama ve yürütme organlarına sınırlamalar getirir.
Yargı yetkisinin siyasi etkilerden uzak tutulması gereklidir.
2
Yasama organının (TBMM) derdest davalar üzerindeki kısıtlamalarını incele.
Görülmekte olan bir dava hakkında Meclis'te soru sorulması, görüşme yapılması veya beyanda bulunulması yasaklanmıştır.
Yargıcın karar verme sürecindeki hür iradesini ve tarafsızlığını korumak esastır.
3
Kararların uygulanması kuralını hatırla.
Mahkeme kararları geciktirilemez ve değiştirilemez.
Hukuk devleti ilkesi, yargı kararlarının bağlayıcılığını gerektirir.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yasama Yasağı

Hints

1
Anayasa'nın mahkemelerin bağımsızlığına ilişkin "üçlü yasak" kuralını düşünün.
2
Görülmekte olan bir dava hakkında TBMM'de soru sormak, görüşme yapmak ve beyanda bulunmak yasaktır.

Practice More

Hakimlik ve savcılık teminatının istisnaları ile hakimlik mesleğinin idari bakımdan nereye bağlı olduğunu inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 33Question →

19821982 Anayasası'nın "Hâkimlik ve savcılık mesleği" ile ilgili hükümleri ve mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi dikkate alındığında; hâkim ve savcıların hiyerarşik konumu ve idari yapılanması hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Answer

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.
Doğru seçenek olan ifade, 19821982 Anayasası'nın 140140. maddesinde kelimesi kelimesine yer alan anayasal bir kuraldır. Hâkimler ve savcılar yargı yetkisini kullanırken hiçbir makamdan talimat almazlar (bağımsızlık), ancak adalet hizmetlerinin idari yönetimi (personel işleri, bütçe, bina vb.) açısından Adalet Bakanlığı bünyesinde değerlendirilirler.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın yargı bölümündeki temel ilkeleri incele.
19821982 Anayasası'nın 138138, 139139 ve 140140. maddeleri yargı bağımsızlığı ve hâkimlik teminatını düzenler.
Sorunun yasal dayanağını belirlemek için.
2
Yargısal yetki ile idari görev ayrımını analiz et.
Hâkimler karar verirken bağımsızdır (138138. md), ancak maaş, izin ve özlük gibi idari işlerde yürütme içindeki Adalet Bakanlığı ile ilişkilidirler (140140. md).
Bağımsızlık ilkesinin mutlak bir kopuş değil, fonksiyonel bir ayrım olduğunu anlamak için.
3
Özlük haklarının düzenleme biçimini kontrol et.
Anayasa 140140. madde: "Hâkim ve savcıların nitelikleri, atanmaları... özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir."
Düzenleyici işlemin türünü (kanun vs. kararname) teyit etmek için.

Key Concept

Hâkimlerin İdari Görevler Bakımından Bakanlığa Bağlılığı

Hints

1
Hâkimlerin görevlerini ikiye ayırın: Karar verme (yargısal) ve personelin yönetimi gibi işler (idari).
2
Anayasa'nın 140140. maddesi, hâkimlerin 'idari görevleri yönünden' bir bakanlığa bağlı olduğunu söyler. Bu bakanlık hangisidir?
3
Hâkim ve savcılar yargısal işlerinde tam bağımsızdır, ancak idari işleyiş açısından Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Practice More

HSK'nın yapısı ve üyelerinin seçimi konusuna göz atarak yargı-yürütme ilişkisini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 34Question →

Yargı bağımsızlığı ve hâkimlik güvencesi, hukuk devletinin temel taşlarından biridir. 19821982 Anayasası'nın "Mahkemelerin bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve savcılık teminatı" hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu ilkelerle bağdaşan veya Anayasa'da bu kapsamda düzenlenen bir hüküm değildir?

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlıdırlar.

Answer

Hâkim ve savcıların idari görevleri yönünden Cumhurbaşkanlığına bağlı olduğunu belirten ifade yanlıştır; bu görevliler Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 140140. maddesi uyarınca hâkimler ve savcılar, yargısal görevlerinde tamamen bağımsız olsalar da idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı kılınmışlardır. Cumhurbaşkanlığına doğrudan bağlılık anayasal bir hüküm değildir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın yargı bağımsızlığına ilişkin maddelerini (138138, 139139, 140140) gözden geçir.
Bağımsızlık (138138) ve Teminat (139139) maddeleri hâkimlerin görevleri ve özlük haklarını korur.
Soruda istenen yanlış hükmü saptamak için anayasal metnin doğru bilinmesi gerekir.
2
Hâkim ve savcıların idari hiyerarşideki yerini kontrol et.
Anayasa Madde 140140: 'Hâkimler ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.'
Hâkimlerin tamamen bağımsız değil, idari yönden bir denetime tabi olduğunu doğrulamak için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki 'Cumhurbaşkanlığı' ifadesi ile anayasal hükmü karşılaştır.
Seçenekteki 'doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlılık' ifadesi anayasal metinle çelişmektedir.
20172017 Anayasa değişikliği sonrası oluşan 'tüm kurumların Cumhurbaşkanlığına bağlandığı' yanılgısını ayırt etmek için kritik bir adımdır.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ve İdari Bağlılık Ayrımı

Hints

1
Anayasa'da hâkimlerin görevleri ve özlük hakları ile idari yapıdaki yerleri farklı maddelerde düzenlenmiştir.
2
Hâkimlerin idari yönden hangi bakanlığa veya kuruma bağlı olduğunu hatırlamaya çalışın.
3
Anayasa'nın 140140. maddesi, hâkimlerin idari görevleri için bir bakanlığı işaret eder, Cumhurbaşkanlığı makamını değil.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve Adalet Bakanı'nın bu kurulun başkanı olması durumunu inceleyerek yargı-yürütme ilişkisini pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Eleme yöntemiyle ilerleyerek; yargı kararlarının bağlayıcılığı, azil yasağı ve emir-talimat yasağı gibi bilinen anayasal güvenceleri eleyip kalan idari yapıyla ilgili hatalı ifadeyi bulabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 35Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" (139139. madde) hükümleri dikkate alındığında, hâkim ve savcıların görev süreleri ve özlük hakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkimler ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Answer

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkimler ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar ifadesi doğrudur.
Anayasa'nın 139139. maddesi uyarınca, hâkimler ve savcılar kendileri istemedikçe emekli edilemeyecekleri gibi, görev yaptıkları mahkeme veya kadro kaldırılsa dahi aylık ve ödenek gibi mali haklarından yoksun bırakılamazlar. Bu durum, hâkimlik teminatının en güçlü mali koruma kalkanıdır.

Step-by-Step Solution

1
Hâkimlik ve Savcılık Teminatı'nın (139139. madde) kapsamını belirleme.
Teminat; azlolunmama, rızasız emekli edilememe ve mali hakların korunması unsurlarını içerir.
Anayasa, yargı mensuplarını her türlü baskı ve gelecek kaygısından korumayı amaçlar.
2
Emeklilik yaşı ve mali haklarla ilgili istisnaları değerlendirme.
Emeklilik yaşı 6565'tir ve mahkeme kapatılsa bile maaş/ödenek güvencesi devam eder.
Bu hüküm, idari yapı değişikliklerinin hâkimler üzerinde bir tehdit unsuru olarak kullanılmasını engeller.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Anayasa Madde 139)

Hints

1
Anayasa'nın 139139. maddesinde yer alan 'kadronun kaldırılması' durumunda bile korunan hakları düşünün.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve üye seçim yöntemlerini inceleyerek yargı bağımsızlığının idari boyutunu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 36Question →

19821982 Anayasası'nın "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" başlıklı 139139. maddesine göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar. Ancak bu kuralın Anayasa metninde doğrudan belirtilen bazı istisnaları mevcuttur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir hâkimin, rızası olmasa dahi bu anayasal teminattan yararlanamayarak görevinden veya haklarından mahrum bırakılabileceği anayasal bir istisnadır?

Show answer & explanation

Answer: Sağlık bakımından görevini yerine getiremeyeceğinin kesin olarak anlaşılması

Answer

Doğru cevap, hâkimin sağlık durumu nedeniyle görevini yapamayacağının kesinleşmesi durumudur.
Anayasa'nın 139139. maddesine göre hâkimlik ve savcılık teminatı mutlak değildir. Maddenin sonunda belirtildiği üzere; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler, sağlık bakımından görevini yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılanlar veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler bu teminatın istisnasıdır. Dolayısıyla sağlık durumunun kesin olarak bozulması, rıza aranmaksızın teminatın dışına çıkılabilmesini sağlar.

Step-by-Step Solution

1
139139. maddedeki temel güvenceleri belirle.
Hâkimler azlolunamaz, 6565 yaşından önce emekli edilemez, özlük hakları mahkeme kapatılsa da korunur.
Anayasal teminatın kapsamını anlamak için ana kuralın sınırlarını çizmek gerekir.
2
Madde metnindeki 'istisnalar saklıdır' ifadesine odaklan.
İstisnalar: Suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları ve meslekte kalmanın uygun görülmemesi.
Genel kuralın hangi şartlarda bozulabileceğini belirlemek soruyu çözmek için kritiktir.
3
Seçenekleri bu istisnalarla karşılaştır.
Sağlık sorunu seçeneği doğrudan madde metnindeki istisnalardan biridir.
Seçenekler arasında Anayasa'nın 139139. maddesinde açıkça ifade edilen 'sağlık bakımından görevini yerine getiremeyeceğinin kesin olarak anlaşılması' ifadesi doğru cevabı oluşturur.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı'nın (Md. 139) kapsamı ve anayasal istisnaları.

Hints

1
Anayasa'nın 139139. maddesinin son cümlesindeki istisnai durumları hatırlayın.
2
Teminat, hâkimin görevini hakkıyla yapabilmesi içindir; ancak görevini yapmasına engel olan fiziksel/zihinsel bir durum varsa ne olur?
3
Hâkimlik teminatı; sağlık sorunları, ağır suçlar veya mesleki uygunsuzluk durumlarında devre dışı kalabilir.

Practice More

Hâkimlerin idari görevleri bakımından kime bağlı olduklarını ve 140140. maddeyi inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 37Question →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" hükümleri uyarınca, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda dahi ilgili hâkim veya savcı hakkında aşağıdakilerden hangisinin yapılması anayasal olarak yasaklanmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınması

Answer

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda hâkim ve savcıların aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınması anayasal olarak yasaklanmıştır.
Doğru cevap olan ifade, Anayasa'nın 139139. maddesinde açıkça belirtilen bir güvencedir. Bu hükme göre, devletin yargı teşkilatında yaptığı yapısal değişiklikler (kadro iptali veya mahkeme birleştirilmesi gibi), o mahkemede görev yapan hâkim veya savcının maaş, ödenek ve diğer mali haklarında bir kısıtlamaya gidilmesine gerekçe gösterilemez. Bu, yargı bağımsızlığını ekonomik baskılardan koruyan temel bir settir.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 139139. maddesinde yer alan "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" incelenmelidir.
Bu madde hâkimlerin azlolunamayacağını, kendileri istemedikçe yaş haddinden önce emekli edilemeyeceğini ve özlük haklarının korunacağını hükme bağlar.
Anayasal güvencenin sınırlarını belirlemek için temel maddeye başvurulur.
2
Mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumu analiz edilmelidir.
Anayasa, teşkilat yapısındaki değişikliklerin (mahkeme kapatılması gibi) hâkimlerin mali haklarını etkilemesini kesin olarak engellemiştir.
Yürütme organının mahkemeleri kapatarak yargı mensuplarını cezalandırmasının veya baskı altına almasının önüne geçilmek istenmiştir.
3
Teminatın istisnaları ile mutlak yasaklar ayırt edilmelidir.
Suç işleme veya sağlık sorunları istisna teşkil ederken, kadro kaldırılması sebebiyle maaş kesintisi yapılamaz.
Hukuki güvenliğin sağlanması ve yargı bağımsızlığının mali açıdan desteklenmesi için bu ayrım kritiktir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (139139. Madde)

Hints

1
Hâkimlik teminatı, sadece kişiyi görevden almayı değil, aynı zamanda maaş gibi mali hakları da korumayı hedefler.
2
Anayasa'nın 139139. maddesinde 'bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa...' şeklinde başlayan cümleye odaklanın.
3
Mahkeme kapatılsa bile hâkimin özlük haklarına dokunulamaz; ancak suç işleme veya hastalık gibi durumlar bu teminatın istisnasıdır.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve üyelerinin seçilme usullerini tekrar ederek yargı organı üzerindeki idari denetimi pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 38Question →

19821982 Anayasası'na göre; hâkim ve savcıların nitelikleri, atanmaları, hakları ve ödevleri, aylık ve ödenekleri, meslekte ilerlemeleri, görev yerlerinin değiştirilmesi ve meslekten çıkarılmalarına ilişkin tüm özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre aşağıdakilerden hangisi ile düzenlenir?

Show answer & explanation

Answer: Kanun

Answer

Hâkim ve savcıların özlük işlerine ilişkin tüm esaslar ancak kanun ile düzenlenebilir.
Doğru seçenek olan yasal düzenleme (Kanun), Anayasa'nın 140140. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Bu madde; hâkim ve savcıların atanmalarından emekliliklerine, maaşlarından disiplin cezalarına kadar her türlü özlük işinin ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen bir kanunla yapılabileceğini hükme bağlayarak yargı bağımsızlığını güvence altına alır.

Step-by-Step Solution

1
Konunun anayasal dayanağını tespit etme
19821982 Anayasası'nın 140140. maddesi "Hâkimlik ve savcılık mesleği" başlığı altında bu konuyu ele alır.
Yargı bağımsızlığını korumak için yargı mensuplarının statüsünün hangi normla belirleneceğini bilmek gerekir.
2
Normlar hiyerarşisi ve yetki paylaşımını analiz etme
Anayasa, hâkimlerin atanması, maaşları ve disiplin işlemleri gibi kritik konuların ancak TBMM tarafından çıkarılacak bir yasaya dayandırılmasını şart koşar.
Yürütme organının (Cumhurbaşkanı veya Bakanlık) tek taraflı işlemleriyle yargı üzerinde baskı kurması bu şekilde engellenir.
3
20172017 değişikliği sonrası istisnaları değerlendirme
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile birçok idari alan düzenlenebilse de, yargı organının kuruluş ve işleyişi ile özlük hakları bu yetkinin dışında bırakılmıştır.
Anayasa Madde 104/17104/17 uyarınca, münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamaz.

Key Concept

Yargı bağımsızlığının yasal güvencesi (Kanunilik İlkesi)

Hints

1
Yargı bağımsızlığını korumak için hâkimlerin statüsü yürütmenin mi yoksa yasamanın mı alanında olmalıdır?
2
Anayasa'nın 140140. maddesine göre, bu hakların 'düzenlenme biçimi' tek bir kelime ile vurgulanmıştır.
3
Bu düzenleme türü sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gerçekleştirilen genel bir işlemdir.

Practice More

Hâkimlik teminatının bir diğer unsuru olan 'aylık ve ödeneklerden yoksun bırakılmama' ilkesinin mahkemelerin kaldırılması durumundaki etkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 39Question →

19821982 Anayasası'nın 'Mahkemelerin bağımsızlığı' ve 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' ilkeleri uyarınca, yargı yetkisinin kullanılması ve yargı mensuplarının statüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi anayasal düzenlemelere tam olarak uygundur?

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Answer

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.
Doğru yanıt olan seçenek, 19821982 Anayasası'nın 140140. maddesinin 66. fıkrasında yer alan hükmü doğrudan yansıtmaktadır. Hâkimler ve savcılar yargısal faaliyetlerinde tam bağımsız olsalar da, idari yapı içindeki konumları gereği Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 138. maddesini analiz et.
Görülmekte olan davalara müdahale yasağı (yasama, yürütme ve idare dahil) mutlak bir kuraldır.
Yargı bağımsızlığını korumak için hiçbir organın mahkemelere emir veremeyeceğini doğrulamak gerekir.
2
Anayasa'nın 139. maddesini analiz et.
Hâkimlik teminatı; azledilmeme, rıza dışı emekli edilmeme ve kadro kalksa dahi hak kaybına uğramama unsurlarını içerir.
Teminatın istisnaları (suç ve sağlık) dışındaki tüm hallerde hâkimin statüsünün korunması anayasal zorunluluktur.
3
Anayasa'nın 140. maddesini analiz et.
Hâkim ve savcıların idari görevleri bakımından Adalet Bakanlığına bağlı olduğu sonucuna ulaşılır.
Yargı mensuplarının özlük ve idari işlemlerinin yürütüldüğü makamı netleştirmek için bu madde esastır.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ile İdari Bağlılık Ayrımı

Hints

1
Hâkimlerin bağımsızlığı, onların hiçbir makamdan emir almamasıdır ancak idari işleri için bir bakanlık ile ilişkilidirler.
2
Mahkemelerin bağımsızlığını düzenleyen 138. madde, yasama meclisinin bile müdahale edemeyeceği bir sınır çizer.
3
Hâkimlik teminatının istisnaları (suç ve sağlık) ile idari bağlılık (Adalet Bakanlığı) konularına odaklanın.

Practice More

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve bu kurulun mahkemelerin bağımsızlığı ile ilişkisini inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Alternative Method

Eleme yöntemiyle, anayasal istisnaları içeren seçeneklerdeki 'kesinlik' ifadelerini (hiçbir şart altında, mutlaka vb.) anayasa metniyle karşılaştırarak yanlışları tespit edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 40Question →

19821982 Anayasası'nda yer alan yargı organına ilişkin hükümler ile hâkimlik ve savcılık teminatı dikkate alındığında, hâkim ve savcıların görev ve özlük haklarına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak görev yaparlar.

Answer

Hâkim ve savcılar idari görevleri bakımından Cumhurbaşkanlığına değil, Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.
1982 Anayasası'nın 140. maddesine göre, hâkimler ve savcılar idari görevleri yönünden Cumhurbaşkanlığına değil, Adalet Bakanlığına bağlıdırlar. Bu, yargı erkinin yürütme içindeki kurumsal temas noktasını belirler.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 139. ve 140. maddelerini analiz et.
139. madde 'Hâkimlik ve savcılık teminatı'nı, 140. madde ise 'Hâkimlik ve savcılık mesleği'ni düzenler.
Sorunun temeli bu iki madde arasındaki yetki ve güvence sınırlarını belirlemektir.
2
İdari bağlılık durumunu kontrol et.
140. maddeye göre hâkim ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdır.
Yargı mensuplarının yürütme içindeki idari hiyerarşik yerini tespit etmek için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki kurum isimlerini karşılaştır.
İfadedeki 'Cumhurbaşkanlığı' ibaresinin anayasal metinle çeliştiği görülür.
Hatalı kurumsal eşleştirmeyi bulmak için karşılaştırma yapılır.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ve İdari Bağlılık

Hints

1
Yargı mensuplarının idari denetimi hangi bakanlık tarafından yürütülür?
2
Anayasa'nın 140. maddesindeki 'idari görevler yönünden bağlılık' kuralını hatırlayın.
3
Hâkimler mesleki konularda bağımsızdır ancak idari işler için Adalet Bakanlığına bağlıdırlar; Cumhurbaşkanlığına değil.

Practice More

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve Adalet Bakanı'nın bu kurul içindeki konumunu inceleyerek yargı-yürütme ilişkisini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
PreviousPage 2 / 4Next