Examkin

Yargı Yetkisi, Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik Teminatı

76 questions

Question 41Question →

Anayasa'nın yargı bölümünde düzenlenen "Mahkemelerin bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve savcılık teminatı" ilkeleri dikkate alındığında, yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulabilir veya beyanda bulunulabilir.

Answer

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde soru sorulabileceği veya beyanda bulunulabileceği yönündeki ifade yanlıştır.
19821982 Anayasası'nın 138138. maddesinin üçüncü fıkrasında açıkça belirtildiği üzere; "Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz." Dolayısıyla bu konuda yasama organına tanınmış bir yetki yoktur.

Step-by-Step Solution

1
Yargı bağımsızlığını düzenleyen 138138. maddeyi inceleyin.
Bu madde, görülmekte olan davalar (derdest davalar) üzerinde yasama organının her türlü etkisini yasaklar.
Yargı sürecine dışarıdan gelebilecek siyasi veya kurumsal baskıları önlemek amaçlanır.
2
Hâkimlik teminatını düzenleyen 139139. maddeyi değerlendirin.
Hâkimlerin azlolunamayacağı ve özlük haklarının dokunulmaz olduğu görülür.
Hâkimlerin herhangi bir endişe duymadan tarafsız karar verebilmeleri için ekonomik ve statüsel güvenceye ihtiyaçları vardır.

Key Concept

Yargı bağımsızlığı, kuvvetler ayrılığı ilkesinin gereği olarak yargı organının yasama ve yürütmeden tamamen bağımsız ve sadece hukuka bağlı kalmasını ifade eder.

Hints

1
Anayasa'nın 138138. maddesi, yasama organının yargı üzerindeki denetim yollarını (soru, genel görüşme vb.) kısıtlamıştır.
2
Bir davanın henüz sonuçlanmamış olması (derdestlik), meclis çalışmalarında o davanın konu edilmesini engeller.
3
Milletvekilleri meclis kürsüsünden her konuda konuşabilirler ancak görülmekte olan bir davanın içeriği ve hâkimin kararı hakkında beyanda bulunamazlar.

Practice More

Hâkimlerin idari görevleri bakımından kime bağlı olduklarını ve özlük işlerinin kim tarafından yürütüldüğünü inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 42Question →

19821982 Anayasası'na göre; hiçbir organ, makam, merci veya kişinin, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat verememesi, genelge gönderememesi, tavsiye ve telkinde bulunamaması aşağıdaki anayasal ilkelerden hangisinin bir gereğidir?

Show answer & explanation

Answer: Mahkemelerin bağımsızlığı

Answer

Yargı yetkisinin kullanılmasında dışarıdan müdahaleyi yasaklayan bu hüküm mahkemelerin bağımsızlığı ilkesinin bir sonucudur.
Mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi, yargı yetkisinin hiçbir dış müdahale olmaksızın, sadece hukuk kuralları ve vicdani kanaatlere göre kullanılmasını sağlar. Anayasa'nın 138138. maddesi, bu bağımsızlığı korumak amacıyla yasama, yürütme ve idarenin hâkimlere emir vermesini veya tavsiyede bulunmasını kesin olarak yasaklamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 138138. maddesindeki temel kuralı hatırla.
Hâkimlerin görevlerinde bağımsız olduğu ve hiçbir makamdan emir alamayacağı tespit edilir.
Bu hüküm, yargının diğer erklerden ayrılmasını ve tarafsız karar verilmesini sağlar.
2
Emir, talimat ve tavsiye yasağının hangi kavramı koruduğunu belirle.
Dış etkilere karşı korunan bu yapı 'Bağımsızlık' olarak tanımlanır.
Bağımsızlık, mahkemenin karar verme sürecindeki hürriyetidir.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı (Madde 138138)

Hints

1
Bu soru, mahkemelerin dışarıdan gelen 'emir ve talimatlara' karşı korunmasını sormaktadır.
2
Anayasa'nın 138138. maddesi, yargı organının diğer tüm güçlerden ayrı ve özgürce karar vermesini amaçlar.

Practice More

Görülmekte olan bir dava hakkında TBMM'de soru sorma yasağını da inceleyiniz.
Estimated Time:45s
Question 43Question →

1982 Anayasası'na göre, hâkimlerin ve savcıların nitelikleri, atanmaları, hakları ve ödevleri, aylık ve ödenekleri ile meslekte ilerlemeleri aşağıdakilerden hangisiyle düzenlenir?

Show answer & explanation

Answer: Kanun

Answer

Hâkim ve savcıların özlük hakları ve mesleki statüleri ancak Kanun ile düzenlenebilir.
1982 Anayasası'nın 140. maddesinin 3. fıkrasına göre; hâkimlerin ve savcıların nitelikleri, atanmaları, hakları ve ödevleri, aylık ve ödenekleri, meslekte ilerlemeleri, görevlerinin ve görev yerlerinin geçici veya sürekli olarak değiştirilmesi, haklarında disiplin kovuşturması açılması ve disiplin cezası verilmesi, görevleriyle ilgili suçlarından dolayı soruşturma yapılması ve yargılanmalarına karar verilmesi, meslekten çıkarılmayı gerektiren suçluluk veya yetersizlik halleri ve diğer özlük işleri 'mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla' düzenlenir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın yargı organı ile ilgili hükümlerini incelemek.
Hâkimlerin ve savcıların statüsü Anayasa'nın 140. maddesinde düzenlenmiştir.
Yargı mensuplarının bağımsızlığını korumak için anayasal çerçeveyi bilmek gerekir.
2
Özlük haklarının düzenlenme usulünü belirlemek.
Anayasa, bu hakların yürütme organına bırakılmayıp yasama organı tarafından düzenlenmesini emreder.
Hâkimlik teminatının bir gereği olarak, yürütmenin (Cumhurbaşkanı veya Bakanlık) tek taraflı işlemleriyle bu hakların değiştirilmesi engellenmek istenmiştir.
3
Doğru hukuki normu seçmek.
Hâkim ve savcıların nitelikleri, hakları ve ödevleri ancak 'Kanun' ile düzenlenir.
Kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılan genel, soyut ve sürekli bir düzenlemedir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının Kanunla Düzenlenmesi İlkesi

Hints

1
Hâkimlerin bağımsızlığını korumak için özlük haklarının hükümetin veya idarenin kararlarına bırakılmaması gerekir.
2
Anayasa, önemli devlet görevlilerinin statüsünün en üst düzey ve genel düzenleme aracı olan 'yasama işlemi' ile belirlenmesini şart koşar.
3
Anayasa'nın 140. maddesinde açıkça 'kanunla düzenlenir' ibaresi yer almaktadır.

Practice More

Hâkimlerin idari görevleri yönünden nereye bağlı olduğunu ve HSK'nın bu süreçteki rolünü inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 44Question →

1982 Anayasası'nın "Hâkimlik ve savcılık teminatı" kenar başlıklı 139. maddesine göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz ve kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar. Bu anayasal güvence uyarınca, aşağıdaki durumların hangisinin gerçekleşmesi hâlinde dahi hâkim ve savcıların aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamayacağı hükme bağlanmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması

Answer

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.
Anayasa'nın 139. maddesine göre, devletin teşkilat yapısında yapılan değişiklikler (mahkemenin kapatılması veya kadronun iptal edilmesi gibi) hâkim ve savcıların maaş ve özlük haklarını kaybetmesine gerekçe olamaz. Bu hüküm, yürütme organının idari tasarruflarla yargı mensuplarını cezalandırmasını veya dolaylı baskı kurmasını engeller.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 139. maddesinde düzenlenen 'Hâkimlik ve Savcılık Teminatı' hükümlerini analiz etme.
Hâkim ve savcıların azlolunamayacağı, yaş haddinden önce emekli edilemeyeceği ve mali haklarının korunduğu tespit edilir.
Yargı bağımsızlığını sağlamak için anayasal güvencelerin sınırlarını bilmek gerekir.
2
Mali hakların korunmasına ilişkin özel şartı (istisnai durum) belirleme.
Maddede geçen 'bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa' ifadesi mali güvencenin en güçlü vurgusudur.
İdari yapıdaki değişikliklerin (mahkeme kapatma vb.) yargı mensuplarını ekonomik baskı altına almasını engellemek amaçlanır.
3
Diğer seçeneklerdeki disiplin ve sağlık durumlarını anayasal istisnalarla karşılaştırma.
Sağlık sorunları ve meslekten çıkarmayı gerektiren suçların teminatın istisnası olduğu teyit edilir.
Teminat mutlak değildir; liyakat, sağlık ve disiplin kurallarıyla sınırlandırılmıştır.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Mali Güvence)

Hints

1
Yargı mensuplarının idari değişikliklerden etkilenmemesi için getirilen özel bir korumayı hatırlayın.
2
Anayasa'nın 139. maddesinde '...sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaz' şeklinde biten cümleyi düşünün.
3
Bir devlet dairesinin kapanması personeli etkileyebilirken, bir mahkemenin kapanması oradaki hâkimin maaşının kesilmesine sebep olamaz.

Practice More

Anayasa m. 140'ta düzenlenen hâkim ve savcıların idari görevleri bakımından kime bağlı olduklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 45Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "Hâkimlik ve savcılık teminatı" esasları dikkate alındığında; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda, ilgili hâkim veya savcının hukuki statüsü ve hakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kendisi istemedikçe, aylık, ödenek ve diğer tüm özlük haklarından yoksun bırakılamaz.

Answer

Hâkim ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.
Anayasa'nın 139139. maddesinde yer alan "Hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaz." hükmü, sorudaki durumun doğrudan cevabıdır. Bu madde, mahkeme kapatılsa bile hâkimin maaş ve diğer haklarının devlet tarafından ödenmeye devam etmesini zorunlu kılar.

Step-by-Step Solution

1
Hâkimlik ve savcılık teminatının kapsamını belirle.
Teminat; azlolunmama, yaş haddinden önce emekli edilmeme ve özlük haklarının korunması unsurlarını içerir.
Anayasa'nın 139139. maddesi bu üç temel unsuru güvence altına almıştır.
2
Mahkeme veya kadro kaldırılması durumundaki özel hükmü incele.
Anayasa metnine göre "bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa" özlük haklarına dokunulamaz.
Yürütme organının kadro oyunlarıyla yargı mensupları üzerinde baskı kurması bu hükümle engellenmiştir.
3
Seçenekler arasından bu anayasal güvenceyi tam olarak karşılayan ifadeyi seç.
Mali ve özlük haklarının korunacağını belirten seçenek doğrudur.
Anayasa'nın lafzına ve ruhuna en uygun hukuki açıklama budur.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (139139. Madde)

Hints

1
Anayasa'nın 139139. maddesindeki 'Hâkimlik ve Savcılık Teminatı' başlığına odaklanın.
2
Hâkimlerin mali haklarının (maaş vb.) görev yaptıkları binadan veya kadrodan bağımsız olarak korunduğunu hatırlayın.
3
Mahkeme kapatılsa dahi bir hâkimin maaşının kesilemeyeceğini ve zorla emekli edilemeyeceğini öngören hükmü arayın.

Practice More

Bu teminatın istisnalarını (meslekten çıkarılmayı gerektiren suçlar ve sağlık sorunları) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 46Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "Yargı Yetkisi", "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" ilkeleri dikkate alındığında, yargı organına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu, Anayasa'nın yargı bölümünde düzenlenen yüksek mahkemelerdir.

Answer

Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu'nun yüksek mahkeme olarak kabul edildiği ifade yanlıştır; çünkü Anayasa sadece dört kurumu yüksek mahkeme olarak saymıştır.
Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu'nun yüksek mahkeme olduğu ifadesi yanlıştır. 1982 Anayasası'na göre Türkiye'de yalnızca dört tane yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Sayıştay, 'Hesap Yargısı' başlığı altında düzenlenen, kararlarına karşı vergi yönünden Danıştay'a gidilebilen özel bir kurumdur; YSK ise mahkeme değil, seçimlerin genel yönetim ve denetimini yapan 'Yüksek Kurul' statüsündedir.

Step-by-Step Solution

1
Yargı yetkisinin niteliğini değerlendir.
Yargı yetkisi bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır (Madde 9).
Anayasa'nın başlangıç ilkelerinden biridir.
2
Mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138) kuralını hatırla.
Hiçbir güç mahkemelere emir veremez, görülmekte olan davalarda yasama meclisinde görüşme yapılamaz.
Yargı erkinin diğer erklerden ayrılması ve tarafsızlığı için gereklidir.
3
Hâkimlik ve savcılık teminatını (Madde 139) incele.
Hâkimler azlolunamaz, kendileri istemedikçe 65 yaştan önce emekli edilemez ve özlük hakları kısıtlanamaz.
Yargı mensuplarının her türlü baskıdan uzak karar verebilmesi hedeflenir.
4
Anayasa'da sayılan yüksek mahkemeleri tespit et.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemelerdir. Sayıştay ve YSK bu grupta değildir.
Anayasa'nın yargı bölümündeki hiyerarşik sınıflandırmada bu ayrım net bir şekilde yapılmıştır.

Key Concept

Anayasal Yargı Sistemi ve Yüksek Mahkemeler

Hints

1
Anayasa'da her mahkeme veya kurul 'Yüksek Mahkeme' statüsünde değildir.
2
1982 Anayasası'nda sayılan yüksek mahkemelerin sayısının dört (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) olduğunu hatırla.
3
Sayıştay bir yargı mercii olsa da yüksek mahkeme değildir; Yüksek Seçim Kurulu ise bir 'kurul'dur ve kararları yargı denetimine kapalıdır.

Practice More

Adalet Bakanlığı ile Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) arasındaki ilişkiyi ve HSK'nın üye yapısını inceleyerek yargı bağımsızlığının idari sınırlarını pekiştirin.
Estimated Time:1m 0s
Question 47Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "Hâkimlik ve savcılık teminatı" ile "Mahkemelerin bağımsızlığı" ilkeleri ve bu ilkelerin anayasal istisnaları birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkim ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Answer

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda bile hâkim ve savcıların aylık, ödenek ve özlük haklarının korunması anayasal bir güvencedir.
Anayasa'nın 139. maddesinin birinci fıkrası, hâkim ve savcıların teminatını en geniş şekilde düzenleyerek; görev yaptıkları mahkeme kapansa veya kadroları iptal edilse dahi, bu kişilerin maaş, ödenek ve diğer mali haklarının kesintiye uğratılamayacağını garanti altına almıştır. Bu, yargı mensuplarının herhangi bir siyasi veya idari baskı altında kalmadan görevlerini yapabilmeleri için sağlanan mutlak bir mali güvencedir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 139. maddesini analiz et.
Hâkimlik ve savcılık teminatının üç temel unsuru (azlolunmama, yaştan önce emekli edilmeme ve mali hakların korunması) belirlendi.
Teminatın kapsamını ve istisnalarını anlamak için doğrudan metne başvurulmalıdır.
2
Kadro ve mahkeme kaldırılması durumundaki durumu incele.
Anayasa'nın açıkça 'bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa' aylık ve ödenekten yoksun bırakılamayacaklarını hükme bağladığı görüldü.
En güçlü koruma kalkanlarından biri olan mali hakların sürekliliğini doğrulamak gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki 2017 değişikliği ve kurumlar arası ilişkiyi değerlendir.
Tarafsızlık ilkesinin sonradan eklendiği ve idari bağlılığın yargısal bağımsızlığı engellemediği teyit edildi.
Çeldiricilerin anayasal tarihçe ve teşkilat yapısı açısından yanlışlığını ispatlamak için gereklidir.

Key Concept

Hâkimlik Teminatı ve Mali Hakların Korunması (Anayasa m. 139)

Hints

1
Anayasa'nın 139. maddesindeki hâkimlik teminatının istisnalarına ve mali güvencelerine odaklanın.
2
Mahkemelerin kapatılması veya kadroların iptal edilmesi durumunda yargı mensuplarının maaşlarının akıbetini düşünün.
3
Yargı yetkisine dair 'tarafsızlık' ibaresinin 2017 değişikliğiyle eklendiğini ve Adalet Bakanlığı ile HSK arasındaki keskin görev ayrımını hatırlayın.

Practice More

HSK'nın yapısı ve Adalet Bakanı'nın bu kuruldaki statüsünü inceleyerek idari denetim ile yargı bağımsızlığı farkını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 48Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "Yargı Yetkisi", "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve "Hâkimlik Teminatı" ilkeleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Hiçbir makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez.

Answer

Anayasa'nın 138. maddesi uyarınca, hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.
Doğru olan ifade, mahkemelerin bağımsızlığı ilkesinin en temel göstergesidir. 1982 Anayasası Madde 138'e göre, hiçbir güç odağı (yasama, yürütme veya kişiler) yargı sürecine emir, talimat, genelge veya tavsiye yoluyla müdahale edemez.

Step-by-Step Solution

1
Yargı yetkisinin kaynağını belirle.
Anayasa Madde 9 uyarınca yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.
Yetkinin meclis veya cumhurbaşkanına değil, yargı organına ait olduğunu teyit etmek için.
2
Mahkemelerin bağımsızlığı ilkesini analiz et.
Madde 138'e göre yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere hiçbir şekilde müdahale edilemez.
Emir, talimat veya tavsiye yasağının mutlaklığını anlamak için.
3
Hâkimlik teminatı ve yaş sınırını kontrol et.
Madde 139'a göre hâkimler ve savcılar kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekliye sevk edilemezler.
Özlük haklarının ve görev süresinin anayasal güvence altında olduğunu doğrulamak için.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Kuvvetler Ayrılığı

Hints

1
Anayasa'nın 138. maddesi, yargı bağımsızlığını korumak için her türlü dış müdahaleyi (tavsiye dahil) yasaklar.

Practice More

Yüksek mahkemelerin üyelerinin seçilme usullerini gözden geçirerek yargı bağımsızlığı konusundaki bilginizi derinleştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 49Question →

1982 Anayasası’nda yargı erkine tanınan anayasal güvenceler; yargı organının bir bütün olarak dış müdahalelerden korunmasını amaçlayan "kurumsal/objektif bağımsızlık" (m. 138) ile yargı mensuplarının şahsi statülerini ve mesleki geleceklerini koruma altına alan "kişisel/subjektif teminat" (m. 139) olmak üzere iki temel boyutta düzenlenmiştir.

Bu sistematik ayrım ve maddelerin içerikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudan Anayasa'nın 139. maddesinde düzenlenen "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" kapsamında yer alan bir koruma hükmü değil, "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ilkesinin bir sonucudur?

Show answer & explanation

Answer: Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaması ve görüşme yapılamaması

Answer

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde soru sorulamaması ve görüşme yapılamaması kuralı, doğrudan 'Mahkemelerin Bağımsızlığı' (m. 138) kapsamında yer almaktadır.
Doğru seçenek olan yasama meclisinde soru sorulması ve görüşme yapılması yasağı, 1982 Anayasası'nın 138. maddesinin 3. fıkrasında yer alan ve yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelerin bağımsızlığını koruyan kurumsal bir hükümdür. Diğer seçeneklerin tamamı ise 139. maddede sayılan ve hâkimlerin görev sürelerini, emekliliklerini ve özlük haklarını koruyan kişisel teminatlardır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa m. 138 ve m. 139 arasındaki farkı analiz et.
Madde 138 mahkemenin karar verme sürecini ve kurumsal yapısını (bağımsızlık), Madde 139 ise hâkimin şahsi statüsünü (teminat) korur.
Soruda 'teminat' kapsamında olmayan, 'bağımsızlık' kapsamında olan seçenek aranmaktadır.
2
Seçeneklerdeki hükümleri ilgili maddelerle eşleştir.
A, B, D ve E seçenekleri doğrudan Madde 139'daki (Teminat) ibarelerdir. C seçeneği ise Madde 138'in 3. fıkrasıdır.
Mevzuat bilgisinin sistematik doğrulamasını yapmak için gereklidir.
3
C seçeneğinin niteliğini belirle.
Yasama Meclisi'ndeki soru ve görüşme yasağı, yargılama sürecine dışarıdan gelecek siyasi baskıları engellemeyi amaçlayan kurumsal bir korumadır.
Bu hüküm hâkimin şahsına değil, yargı yetkisinin kullanımına yönelik bir güvencedir.

Key Concept

Kurumsal Bağımsızlık (m. 138) vs. Kişisel Teminat (m. 139) Ayrımı

Hints

1
Anayasa'nın 138. maddesi mahkemelerin bağımsızlığına, 139. maddesi ise hâkimlerin kişisel haklarına (teminatlarına) odaklanır.
2
Yasama organının yargı süreci üzerindeki kısıtlamaları genellikle 'Bağımsızlık' başlığı altında incelenir.
3
Seçenekler arasında hangisi hâkimin şahsına verilen bir söz (emeklilik, maaş, azil gibi) değil de, meclisin bir yetkisinin sınırlandırılmasıdır?

Practice More

Anayasa'nın 140. maddesinde yer alan 'Hâkimlik ve Savcılık Mesleği' hükümlerini inceleyerek idari görevler bakımından Adalet Bakanlığına bağlılık detayına göz atın.

Alternative Method

Hükümleri 'Kişi mi korunuyor yoksa Süreç mi?' sorusuna göre sınıflandırın. Kişiyi koruyanlar (emeklilik, azil, maaş) Madde 139 teminatıdır; süreci/mahkemeyi koruyanlar (müdahale yasağı, soru yasağı) Madde 138 bağımsızlığıdır.
Estimated Time:2m 0s
Question 50Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" ilkeleri çerçevesinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi bu ilkelerin uygulama sınırları ve anayasal istisnaları açısından doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Hâkimlerin azlolunamazlığı ve yaştan önce emekliye ayrılamaması kuralının, disiplin soruşturması sonucunda meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler için geçerli olmaması.

Answer

Hâkimlik ve savcılık teminatına ilişkin kuralların, disiplin cezası nedeniyle meslekten çıkarılmasına karar verilenler hakkında uygulanmaması anayasal bir istisnadır.
Anayasa'nın 139139. maddesine göre hâkimler ve savcılar normal şartlarda azlolunamaz ve kendileri istemedikçe emekliye sevk edilemezler. Ancak, meslekte kalmalarının uygun olmadığına dair disiplin kararı (Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından verilen meslekten çıkarma cezası), kesinleşmiş bir mahkûmiyet veya sağlık sorunları durumunda bu teminat uygulanmaz. Dolayısıyla disiplin cezası alanlar için bu kuralların geçerli olmaması anayasal bir gerçektir.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 139139. maddesinde yer alan hâkimlik ve savcılık teminatının kapsamını belirle.
Hâkimlerin azlolunamayacağı, rızaları dışında emekliye sevk edilemeyeceği ve mali haklarının korunduğu tespit edildi.
Teminatın temel sınırlarını anlamak için genel kuralı hatırlamak gerekir.
2
139139. maddedeki istisnai durumları analiz et.
Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları veya meslekte kalmanın uygun olmadığına dair disiplin kararları istisna olarak belirlenmiştir.
Hâkimlik teminatının mutlak bir dokunulmazlık olmadığını kavramak gerekir.
3
Seçeneklerdeki durumların anayasal uygunluğunu karşılaştır.
Disiplin cezasıyla meslekten çıkarmanın, genel teminat kurallarının bir istisnası olduğu doğrulandı.
Doğru hukuki mantığa ulaşmak için kural-istisna ilişkisini kurmak gerekir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ve İstisnaları

Hints

1
Anayasa'da düzenlenen hâkimlik teminatı (Madde 139139) hâkimleri keyfi görevden almalara karşı korur ancak bu koruma mutlak bir sorumsuzluk sağlamaz.
2
Teminatın ana unsurları; azlolunmama, mali hakların korunması ve yaş haddinden önce zorla emekli edilmemedir.
3
Disiplin suçları ve ağır hastalık gibi durumlar, Anayasa'nın kendisi tarafından bu teminata istisna olarak tanımlanmıştır.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve hangi üyelerinin disiplin süreçlerinde yetkili olduğunu inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 51Question →

1982 Anayasası'nda yer alan 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' kuralına göre, hâkimler ve savcılar kural olarak azlolunamazlar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu kuralın Anayasa'da açıkça belirtilen istisnalarından biridir?

Show answer & explanation

Answer: Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giymiş olma

Answer

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giymiş olma seçeneği doğru cevaptır.
Doğru cevap olan ifade, Anayasa'nın 139. maddesinde açıkça belirtilen iki istisnadan biridir. Hâkimlerin azlolunamayacağı kuralı, meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan kesin hüküm giyilmesi durumunda geçerliliğini yitirir.

Step-by-Step Solution

1
Hâkimlik ve savcılık teminatının kapsamını belirle.
Hâkimler azlolunamaz, kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekli edilemez ve özlük haklarından yoksun bırakılamaz.
Anayasa'nın 139. maddesi bu güvenceleri tanımlar.
2
Teminatın istisnalarını incele.
Suçtan hüküm giyme ve sağlık durumu nedeniyle görev yapamama durumları istisnadır.
Anayasa metni bu iki özel durumu saklı tutmuştur.
3
Seçeneklerle karşılaştır.
Suçtan hüküm giyme durumu doğrudan Anayasa'da belirtilen bir istisnadır.
Diğer seçenekler ya farklı organlarla ilgilidir ya da teminatı sona erdiren 'azil' niteliği taşımaz.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ve İstisnaları (Madde 139)

Hints

1
Anayasa'nın 139. maddesine (Hâkimlik Teminatı) odaklanın.
2
Azil yasağının hangi ağır durumlarda devre dışı kalabileceğini düşünün.

Practice More

Hâkimlerin idari görevleri bakımından kime bağlı olduğunu (Adalet Bakanlığı) tekrar ederek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 52Question →

1982 Anayasası’nın “Mahkemelerin Bağımsızlığı” başlıklı 138. maddesi hükümleri ile bu hükümlerin yargı yetkisinin korunmasındaki mutlak ve nisbi sınırları dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi yasama veya yürütme organının yargı bağımsızlığına yönelik anayasal bir ihlali olarak değerlendirilemez?

Show answer & explanation

Answer: Kesinleşmiş bir mahkeme kararının hukuki sonuçları veya toplumsal etkileri üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda siyasi bir görüşme gerçekleştirilmesi

Answer

Kesinleşmiş bir mahkeme kararının hukuki sonuçları veya içeriği hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde siyasi bir görüşme yapılması herhangi bir anayasal ihlal teşkil etmez.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 138. maddesinin 3. fıkrasındaki ince ayrımı yakalamaktadır. Bu hükme göre; 'Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.' Buradaki anahtar ifade 'görülmekte olan' ibaresidir. Bir dava kesin hükme bağlandıktan sonra, o davanın içeriği veya sonuçları Meclis platformunda siyasi tartışma konusu yapılabilir. Bu, kuvvetler ayrılığı ilkesiyle çelişmez çünkü yargısal süreç tamamlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 138. maddesinin üçüncü fıkrasındaki kısıtlamayı analiz et.
Yasama meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin soru, görüşme ve beyan yasağının sadece 'görülmekte olan bir dava' (derdest dava) için geçerli olduğu tespit edilir.
Anayasal yasağın kapsamını ve zaman sınırını belirlemek gereklidir.
2
Yürütme organının mahkeme kararları üzerindeki yetkisini değerlendir.
Yürütmenin mahkeme kararlarını değiştiremeyeceği veya yerine getirilmesini geciktiremeyeceği kuralının mutlak olduğu görülür.
138/4. fıkra uyarınca yürütme için bir istisna tanınmamıştır.
3
Seçeneklerdeki 'kesinleşmiş' ve 'derdest' ayrımını kontrol et.
Kesinleşmiş kararlar üzerine yapılan görüşmelerin 138/3 kapsamındaki yasağa girmediği anlaşılır.
Hukuk devletinde kesinleşmiş yargı kararları kamusal ve siyasi eleştiriye açıktır; yasak sadece yargılamanın bağımsız seyrini korumak için 'devam eden' davalarla sınırlıdır.

Key Concept

Anayasa Madde 138 uyarınca yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin yasama kısıtlamasının 'görülmekte olan dava' şartına bağlı olması.

Hints

1
Anayasa'nın 138. maddesindeki yasama kısıtlamasının hangi 'dava aşaması' için geçerli olduğuna dikkat edin.
2
Bir davanın 'görülmekte olması' (derdestlik) ile 'kesinleşmiş olması' arasındaki hukuki fark, Meclisin tartışma yetkisini nasıl etkiler?
3
Meclisteki soru, görüşme ve beyan yasağı mutlak bir zaman dilimini mi kapsar, yoksa sadece yargısal sürecin devam ettiği dönemi mi?

Practice More

Anayasa'nın 139. maddesinde yer alan hâkimlik ve savcılık teminatının istisnalarını (yaş sınırı, suç işleme, meslekten çıkarılma) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 53Question →

19821982 Anayasası'nın "Mahkemelerin bağımsızlığı" başlıklı 138138. maddesine göre, görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde (TBMM) aşağıdakilerden hangisinin yapılması anayasal olarak yasaklanmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin beyanda bulunulması

Answer

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin beyanda bulunulması yasaktır.
Anayasa'nın 138138. maddesinin 33. fıkrası gereğince; görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz. Bu kural, davanın sonucunu etkileyecek siyasi baskıları engellemeyi hedefler.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın mahkemelerin bağımsızlığını düzenleyen maddesini hatırla.
19821982 Anayasası'nın 138138. maddesi yargı bağımsızlığı ve mahkemelerin işleyişini düzenler.
Sorunun yasal dayanağını tespit etmek için gereklidir.
2
Madde metninde yasama organı (TBMM) için getirilen özel kısıtlamayı incele.
Görülmekte olan bir dava hakkında Meclis'te soru sorulması, görüşme yapılması veya beyanda bulunulması açıkça yasaklanmıştır.
Yargı sürecine yasama organı tarafından müdahale edilmesini önlemek ve kuvvetler ayrılığını korumak amaçlanır.
3
Seçenekler arasında bu yasaklı faaliyetlerden birini bul.
Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin beyanda bulunulması, anayasal yasak kapsamında yer alan bir eylemdir.
Doğru seçeneğe ulaşmak için madde metni ile seçenekler karşılaştırılır.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yasama Yasağı

Hints

1
Anayasa'nın 138138. maddesi yargı bağımsızlığını korumak için Yasama Meclisi'ne bazı sınırlar getirmiştir.
2
Bu sınır, özellikle henüz sonuçlanmamış (görülmekte olan) davaları etkileyecek sözlü veya yazılı faaliyetlerle ilgilidir.
3
Mahkemede devam eden bir süreç hakkında milletvekillerinin fikir beyan etmesi veya soru önergesi vermesi bu yasak kapsamına girer.

Practice More

Hakimlik teminatı kapsamında, hakimlerin görev süreleri dolmadan görevden alınamaması ve mali haklarının korunması kurallarını tekrar edebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 54Question →

19821982 Anayasası'nın "Mahkemelerin Bağımsızlığı" başlıklı 138138. maddesinde düzenlenen esaslar uyarınca, görülmekte olan bir dava hakkında yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinin gerçekleştirilmesi anayasal bir yasak kapsamında yer almaz?

Show answer & explanation

Answer: Davanın hukuki niteliği üzerine bilimsel ve akademik bir makale yayımlanması

Answer

Davanın hukuki niteliği üzerine bilimsel ve akademik bir makale yayımlanması, anayasal yasak kapsamında yer almaz.
Doğru seçenek olan akademik makale yayımlanması, bilimsel ifade özgürlüğü kapsamındadır ve bir devlet organının mahkemeye yönelik kurumsal baskısı niteliğinde değildir. Anayasa'nın 138138. maddesi; organların, makamların veya kişilerin yargı yetkisini etkilemeye yönelik kurumsal ve resmi müdahalelerini (emir, talimat, genelge, meclis görüşmesi vb.) yasaklamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 138138. maddesini analiz et.
Madde; yargı bağımsızlığını korumak amacıyla yasama ve yürütme organları ile diğer tüm güçlerin mahkemeler üzerindeki etkisini yasaklar.
Yargı bağımsızlığının sınırlarını ve müdahale yasaklarını belirlemek gerekir.
2
Yasama organına getirilen kısıtlamaları incele.
Mecliste görülmekte olan bir dava hakkında soru sorulması, görüşme yapılması veya beyanda bulunulması yasaktır.
Yasama organının yargı süreci üzerinde baskı kurmasını engellemek amaçlanır.
3
Müdahale teşkil etmeyen durumları belirle.
Bireysel fikir hürriyeti ve akademik çalışmalar (bilimsel makaleler), kurumsal bir emir veya tavsiye niteliği taşımadığı sürece yasak kapsamına girmez.
Anayasal yasaklar kurumlar arası hiyerarşik veya siyasi baskıları engellemeye yöneliktir.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Müdahale Yasağı

Hints

1
Anayasa'nın 138138. maddesi yargıya yapılacak 'kurumsal' ve 'resmi' müdahaleleri engellemeyi amaçlar.
2
Yasama Meclisinin (TBMM) yargılama sürecine dahil olması (soru, görüşme, beyan) madde metninde özel olarak yasaklanmıştır.
3
Bir profesörün veya hukukçunun davanın hukuki yönlerini bilimsel olarak incelemesi, mahkemeye verilmiş bir 'emir' veya 'talimat' değildir.

Practice More

Hâkimlik teminatının istisnalarını (65 yaş, sağlık durumu, suç işleme) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 55Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "Mahkemelerin bağımsızlığı" ilkesi uyarınca; yasama ve yürütme organları ile idarenin, kesinleşmiş mahkeme kararları karşısındaki hukuki yükümlülüğü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar kararları hiçbir suretle değiştiremez ve yerine getirilmesini geciktiremezler.

Answer

Yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğunu, bu kararları hiçbir şekilde değiştiremeyeceğini ve yerine getirilmesini geciktiremeyeceğini belirten ifade doğrudur.
1982 Anayasası'nın 138. maddesinin son fıkrasına göre; yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır. Bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez. Bu hüküm, yargının diğer erkler karşısındaki bağımsızlığını ve hukuk devleti niteliğini güvence altına alır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 138. maddesini analiz et.
Maddenin son fıkrasında yasama, yürütme ve idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu belirtilmiştir.
Yargı bağımsızlığı ve hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak yargı kararları diğer erkler üzerinde bağlayıcıdır.
2
Kararlar üzerindeki müdahale yasaklarını belirle.
Bu organların kararları 'hiçbir suretle değiştiremeyeceği' ve 'yerine getirilmesini geciktiremeyeceği' kuralına ulaşılır.
Kararın içeriğine müdahale edilmesi veya uygulanmasının ertelenmesi yargı bağımsızlığını işlevsiz kılar.
3
Seçenekleri anayasal metinle karşılaştır.
Hükmü eksiksiz ve doğru yansıtan ifadenin kararların değiştirilemezliği ve geciktirilemezliği olduğu görülür.
Hukuki kesinlik ve adil yargılanma hakkı kararların tam olarak uygulanmasını gerektirir.

Key Concept

Mahkeme Kararlarının Bağlayıcılığı ve Dokunulmazlığı

Hints

1
Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrasındaki 'Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır' ifadesini hatırlayın.
2
Bu kuralın sadece 'uymak' ile yetinmeyip, kararların değiştirilmesi ve uygulanma süresi hakkında da kesin yasaklar getirdiğini düşünün.
3
Hukuk devletinde hiçbir organın mahkeme kararını değiştirme veya geciktirme yetkisinin olmadığını vurgulayan seçeneğe odaklanın.

Practice More

Hakimlik teminatı kapsamındaki 'azlolunamazlık' ve 'maaş güvencesi' gibi diğer koruyucu unsurları inceleyerek yargı bağımsızlığı konusunu tamamlayabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 56Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "Mahkemelerin bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve savcılık teminatı" ilkeleri, yargı erkinin hem kurumsal hem de kişisel düzeyde özerkliğini korumayı hedefler. Bu anayasal ilkeler ve bunlara bağlı olarak getirilen sınırlamalar dikkate alındığında, yargı mensuplarının statüsüne ve yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yasama ve yürütme organları ile idare, kamu yararının gerektirdiği zorunlu hallerde kesinleşmiş mahkeme kararlarının yerine getirilmesini makul bir süre geciktirebilir.

Answer

Yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle geciktiremeyeceği kuralıdır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 138138. maddesinin son fıkrasına göre; yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır. Bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez. Kamu yararı veya benzeri gerekçeler bu mutlak kuralın istisnası olamaz.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 138138. maddesinin son fıkrasını analiz edin.
Yasama, yürütme ve idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu sonucuna varılır.
Yargı kararlarının bağlayıcılığı hukuk devleti ilkesinin temelidir.
2
Kararların yerine getirilmesiyle ilgili herhangi bir istisna olup olmadığını inceleyin.
Anayasa metninde "hiçbir suretle" ifadesinin kullanıldığı görülür.
Kamu yararı, milli güvenlik veya savaş hali gibi durumlar dahi kesinleşmiş yargı kararının infazını geciktirme yetkisi vermez.
3
Seçenekleri bu mutlak kural çerçevesinde değerlendirin.
Mahkeme kararlarının geciktirilebileceğini iddia eden seçeneğin anayasa ile çeliştiği belirlenir.
Hukuki kesinlik ve yargı bağımsızlığı, idarenin kararlar üzerinde takdir yetkisi kullanmasını yasaklar.

Key Concept

Mahkeme Kararlarının Bağlayıcılığı ve İnfazı Zorunluluğu

Hints

1
Anayasa'nın 138138. maddesinde mahkeme kararlarının değiştirilmesi veya geciktirilmesiyle ilgili kullanılan dile dikkat edin.
2
İdarenin veya meclisin, kamu düzeni gerekçesiyle bile olsa kesinleşmiş bir yargı emrini durdurma yetkisi olup olmadığını sorgulayın.
3
Anayasa metni kararların infazı konusunda 'hiçbir suretle' ifadesini kullanarak herhangi bir açık kapı bırakmamıştır.

Practice More

Hakimlik teminatının istisnalarını (disiplin suçları, sağlık sorunları) içeren diğer maddeleri inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Hukuk devleti mantığıyla yaklaşın: Eğer yürütme organı 'kamu yararı' diyerek mahkeme kararını uygulamazsa, yargı bağımsızlığından söz edilemez. Bu nedenle anayasa bu konuda çok katı bir dil kullanır.
Estimated Time:1m 30s
Question 57Question →

1982 Anayasası’nın 139. maddesinde düzenlenen "Hâkimlik ve savcılık teminatı" ilkesine göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar. Ancak bu kuralın belirli istisnaları bulunmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hâkim ve savcıların rızası olmasa dahi bu teminat hükümlerinden yararlanamayacağı (teminatın dışına çıkılacağı) durumlardan biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Görev yapılan mahkemenin veya kadronun idari kararla kaldırılması

Answer

Görev yapılan mahkemenin veya kadronun idari kararla kaldırılması hâkimlik teminatının bir istisnası değildir; aksine bu durumda bile hâkim ve savcıların hakları korunur.
1982 Anayasası'nın 139. maddesi uyarınca; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkimler ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar. Bu durum hâkimlik teminatının bir gereğidir ve bir 'istisna' değil, 'güvence' niteliğindedir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 139. maddesindeki temel kuralı analiz etme.
Hâkimlerin azledilemeyeceği ve yaş haddinden (65 yaş) önce emekli edilemeyeceği kuralına ulaşılır.
Hâkimlik teminatının kapsamını belirlemek için temel kuralın bilinmesi gerekir.
2
Anayasa'da belirtilen istisnai durumları listeleme.
Suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları ve mesleki liyakatsizlik gibi hallerin istisna olduğu görülür.
Hangi durumlarda teminatın sona ereceğini belirlemek seçenekleri elememizi sağlar.
3
Mahkeme veya kadro kaldırılması durumunu değerlendirme.
Anayasa, mahkeme kapatılsa bile maaş ve özlük haklarının korunacağını açıkça belirtmiştir.
İdari değişikliklerin yargı bağımsızlığını zedelememesi için bu koruma mutlak olarak düzenlenmiştir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı'nın Mutlaklığı ve İstisnaları

Hints

1
1982 Anayasası'nın 139. maddesinde yer alan 'Hâkimlik ve Savcılık Teminatı' hükümlerini hatırlayın.
2
Bir mahkemenin idari bir kararla kapatılması durumunda, o mahkemenin hâkiminin maaş alıp alamayacağını düşünün.
3
Anayasa, mahkeme kapatılsa dahi hâkimlerin özlük haklarının devam edeceğini belirterek, idarenin yargı üzerinde baskı kurmasını engeller.

Practice More

Hâkimlerin idari görevleri yönünden kime bağlı olduğunu (Adalet Bakanlığı) ve bu durumun teminatla ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 58Question →

19821982 Anayasası'na göre, mahkemelerin bağımsızlığı ve yargı yetkisinin korunması amacıyla yargı kararlarının uygulanma süreci anayasal güvence altına alınmıştır. Bu kapsamda, mahkeme kararlarının diğer devlet organları karşısındaki hukuki durumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.

Answer

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.
Anayasa'nın 138138. maddesinin son fıkrası, mahkeme kararlarının yasama, yürütme ve idare tarafından değiştirilmesini ve yerine getirilmesinin geciktirilmesini kesin bir dille yasaklamaktadır. Bu hüküm, yargı bağımsızlığının ve hukuk devleti ilkesinin en somut güvencesidir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasal dayanağın belirlenmesi
19821982 Anayasası'nın 138138. maddesi ("Mahkemelerin bağımsızlığı") incelenmelidir.
Yargı kararlarının diğer organlar üzerindeki etkisi bu maddede düzenlenmiştir.
2
Kararların bağlayıcılığı ilkesinin analizi
Maddenin son fıkrasında "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez" hükmü yer alır.
Hukuk devleti ilkesinin gereği olarak yargı kararlarının mutlak üstünlüğü vurgulanmıştır.
3
Seçeneklerin bu kural çerçevesinde elenmesi
Yasama (TBMM), yürütme (Cumhurbaşkanı) ve idari kurulların (HSK/Sayıştay) müdahale edemeyeceği kesinleşmiştir.
Anayasal metin herhangi bir istisna veya geciktirme payı bırakmamıştır.

Key Concept

Yargı Kararlarının Bağlayıcılığı ve Değiştirilemezliği

Hints

1
Anayasa'nın 138138. maddesindeki 'hiçbir suretle' ifadesine dikkat edin.
2
Mahkeme kararlarının sadece tarafları değil, tüm devlet organlarını bağladığını hatırlayın.
3
Yasama ve yürütmenin yargı kararlarını geciktirme yetkisinin olup olmadığını sorgulayın.

Practice More

Yargı bağımsızlığının bir diğer unsuru olan hâkimlik teminatındaki yaş sınırını ve özlük hakları güvencesini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 59Question →

1982 Anayasası’nda yer alan; "Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz." hükmü, aşağıdaki anayasal ilkelerden hangisini doğrudan güvence altına almaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Mahkemelerin bağımsızlığı

Answer

Mahkemelerin bağımsızlığı
Doğru cevap mahkemelerin bağımsızlığıdır; çünkü 1982 Anayasası'nın 138. maddesi uyarınca hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez, tavsiye ve telkinde bulunamaz. Özellikle görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yapılan kısıtlamalar doğrudan bu bağımsızlığı korumayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

1
1982 Anayasası'nın 138. maddesini analiz et.
Maddenin başlığının 'Mahkemelerin bağımsızlığı' olduğu ve içeriğinde yasama/yürütmenin yargı yetkisine müdahale edemeyeceğinin belirtildiği görülür.
Anayasal kavramların hangi başlıklar altında düzenlendiğini bilmek doğru sınıflandırma için kritiktir.
2
"Görülmekte olan bir dava" ifadesine odaklan.
Bu ifade, yargısal bir sürecin devam ettiğini ve bu sürece Meclis içinden soru, görüşme veya beyanla müdahale edilemeyeceğini gösterir.
Müdahalenin yönü ve zamanlaması (yasama meclisinden devam eden davaya), bağımsızlık ilkesinin en temel koruma alanıdır.
3
Bağımsızlık ve Teminat arasındaki ayrımı yap.
Bağımsızlık mahkemenin fonksiyonu/işleyişi ile ilgiliyken; teminat hâkimin kişisel hakları (maaş, emeklilik, azil) ile ilgilidir.
Seçenekler arasında en sık karıştırılan iki kavramı birbirinden ayırmak gerekir.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı (Anayasa Madde 138)

Hints

1
Anayasa'nın 138. maddesini ve bu maddenin başlığını hatırlayın.
2
Bu yasak, yasama organının devam eden bir davaya müdahale etmesini engellemektedir.
3
Karar verme sürecindeki dış etkilerden korunma, hâkimin şahsi haklarından ziyade mahkemenin işleyişi ile ilgilidir.

Practice More

Yürütme organının mahkeme kararlarını yerine getirme zorunluluğunu ve geciktiremeyeceği ilkesini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 60Question →

1982 Anayasası’nın 138138. maddesinde düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve 139139. maddesinde yer alan "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; aşağıdaki uygulamalardan hangisinin anayasal bir ihlal oluşturmadığı söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve Savcılar Kurulunca, yürütülen bir disiplin soruşturması neticesinde meslekte kalmasının uygun olmadığına karar verilen bir hâkimin meslekten ihraç edilmesi

Answer

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK), Anayasa'da belirtilen istisnai hallere dayanarak bir hâkimi meslekten ihraç etmesi anayasal bir ihlal teşkil etmez.
Anayasa'nın 139139. maddesinde düzenlenen hâkimlik teminatı; hâkimlerin azledilemeyeceğini, yaş sınırından önce emekliye ayrılamayacağını ve özlük haklarının kısıtlanamayacağını garanti altına alır. Ancak aynı maddenin sonunda; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına dair yetkili kurul (HSK) kararı bu kuralın istisnası olarak sayılmıştır. Bu nedenle meslekte kalması uygun görülmeyen birinin ihraç edilmesi teminatın ihlali değil, anayasal bir yetkinin kullanımıdır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa Madde 138138'i (Mahkemelerin Bağımsızlığı) incele.
Görülmekte olan davalarda yasama meclisinde görüşme yasağı (138/3138/3) ve kararların geciktirilemeyeceği (138/4138/4) ilkeleri belirlenir.
Yasama ve yürütmenin yargı üzerindeki müdahale sınırlarını anlamak için gereklidir.
2
Anayasa Madde 139139'u (Hâkimlik ve Savcılık Teminatı) incele.
Hâkimlerin azlolunamayacağı ve özlük haklarından yoksun bırakılamayacağı kuralı ile bu kuralın istisnaları belirlenir.
Teminatın mutlak olmadığını, belirli şartlarda (suç, sağlık, uygunsuzluk) sınırlanabileceğini görmek için gereklidir.
3
Seçenekleri anayasal metinlerle karşılaştır.
İdarece kararın geciktirilmesi, Meclis görüşmesi, Bakanlık talimatı ve hak dondurulması açıkça yasaklanmıştır; ancak HSK'nın 'uygunsuzluk' kararı bir istisnadır.
Doğru uygulamayı anayasal istisna kapsamında tespit etmek için gereklidir.

Key Concept

Hâkimlik teminatı mutlak bir koruma sağlasa da, Anayasa'nın bizzat kendisi tarafından belirlenen suç, sağlık ve mesleki uygunsuzluk gibi hallerde bu korumanın dışına çıkılması mümkündür.

Hints

1
Mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi, yasama ve yürütme organlarının yargı sürecine hiçbir şekilde müdahale edemeyeceğini öngörür.
2
Anayasa Madde 139139'daki hâkimlik teminatı, hâkimleri sadece dış müdahalelere karşı değil, kadro değişikliklerine karşı da korur.
3
Hâkimlik teminatının mutlak olmadığını gösteren üç ana istisna vardır: suç işleme, sağlık durumu ve mesleki uygunsuzluk kararı.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve üyelerinin seçilme yöntemini inceleyerek bu kurulun bağımsızlık ilkesiyle ilişkisini değerlendirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 3 / 4Next
Yargı Yetkisi, Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik Teminatı Practice Questions — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 3 | Examkin