Yasama

802 questions

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan 'parlamento kararları' kural olarak yargısal denetim dışındadır. Ancak anayasal sistemimizde, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak belirli kararlar için bu kurala istisnalar getirilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hem hukuki niteliği bakımından bir parlamento kararıdır hem de bu karara karşı 'herhangi bir milletvekilinin' doğrudan Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunma yetkisi vardır?

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün değiştirilmesi

Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Savaş ilanına karar verilmesi

Para basılmasına karar verilmesi

Show answer & explanation

Answer: Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Answer

Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin karar

Doğru seçenek, TBMM'nin aldığı bir parlamento kararı olan ve Anayasa'nın 85. maddesi gereği hem ilgili milletvekilinin hem de meclisin diğer tüm üyelerinin doğrudan Anayasa Mahkemesine taşıyabildiği 'yasama dokunulmazlığının kaldırılması' işlemini ifade etmektedir. Bu durum, parlamento kararlarının yargısal denetim dışı olması kuralının üç istisnasından (diğerleri İçtüzük ve milletvekilliğinin düşmesi) biridir ve başvuru hakkı meclisin her bir üyesine tanınmıştır.

Step-by-Step Solution

İşlemin hukuki niteliğini belirlemek

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması bir 'parlamento kararı'dır.

Meclisin kendi üyeleri hakkındaki kararları kanun değil, parlamento kararı niteliğindedir.

Yargısal denetim yolunu kontrol etmek

Anayasa'nın 85. maddesi bu işleme karşı yargı yolunu açık tutmuştur.

Anayasa, dokunulmazlığın kaldırılması veya milletvekilliğinin düşmesi gibi durumlarda kişisel hakların korunması için özel bir denetim öngörür.

Başvuru ehliyetini analiz etmek

İlgili milletvekili veya 'başka herhangi bir milletvekili' 7 gün içinde başvurabilir.

Anayasa m. 85, bu konuda sadece doğrudan ilgiliye değil, meclisin tüm üyelerine iptal isteme hakkı tanıyarak geniş bir denetim imkanı sağlar.

Key Concept

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları ve Başvuru Usulü

Practice More

Anayasa Mahkemesinin parlamento kararları üzerindeki denetim sürelerini (7 gün başvuru, 15 gün karar) tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:1m 30s

Question 282Question →

1982 Anayasası’na göre milletvekilliğinin sona ermesi ve bu sürece ilişkin yargısal denetim ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliğinin devamsızlık sebebiyle düşürülmesine ilişkin TBMM Genel Kurulu kararı, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınır ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Milletvekilinin istifasının geçerli olduğu TBMM Başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra, üyeliğin düşmesine Genel Kurul tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verilir.

Seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giyen milletvekilinin üyeliği, kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle sona erer ve bu işleme karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, Karma Komisyonun raporu üzerine gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile karar verilir.

Siyasi partisi kapatılan bir milletvekilinin üyeliği, kapatma kararının Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihte kendiliğinden sona erer ve bu durumda yargı yolu kapalıdır.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliğinin devamsızlık sebebiyle düşürülmesine ilişkin TBMM Genel Kurulu kararı, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınır ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Answer

Milletvekilliğinin devamsızlık sebebiyle düşürülmesine ilişkin TBMM Genel Kurulu kararının üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınması ve yargı denetimine tabi olması ifadesi doğrudur.

Doğru ifade, devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesinde üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) gerektiğini ve bu kararın Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu belirtmektedir. Anayasa'nın 84/4 maddesi karar yeter sayısını, 85. maddesi ise bu karara karşı 7 gün içinde AYM'ye başvuru hakkını düzenler.

Step-by-Step Solution

Devamsızlık nedeniyle düşme usulünü incelemek

Bir ay içinde toplam beş birleşim günü özürsüz veya izinsiz katılmama durumu tespit edilir.

Anayasa 84/4 maddesindeki şartları belirlemek için.

Karar yeter sayısını doğrulamak

Bu durumun tespiti halinde Genel Kurul, üye tamsayısının salt çoğunluğu (en az 301 milletvekili) ile düşme kararı verir.

Anayasa'nın bu özel durum için nitelikli çoğunluk arayıp aramadığını kontrol etmek için.

Yargısal denetim mekanizmasını kontrol etmek

Anayasa'nın 85. maddesi; 84. maddenin 1 (istifa), 3 (bağdaşmazlık) ve 4 (devamsızlık) fıkralarına göre alınan kararlara karşı yargı yolunu açmıştır.

Hangi parlamento kararlarının AYM denetimine tabi olduğunu netleştirmek için.

Key Concept

Milletvekilliğinin Düşürülmesinde Nitelikli Çoğunluk ve Yargı Yolu Ayrımı

Practice More

Milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılması ile üyeliğin düşürülmesi arasındaki usul ve yargı yolu benzerliklerini karşılaştırınız.

Estimated Time:2m 0s

Question 283Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıkları kapsamında "yasama sorumsuzluğu" ile "yasama dokunulmazlığı" arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu milletvekilliği süresi ile sınırlıyken; yasama dokunulmazlığı, milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da devam eden sürekli bir bağışıklıktır.

Yasama dokunulmazlığı milletvekilini sadece cezai nitelikteki işlemlerden korurken; yasama sorumsuzluğu, Meclis çalışmalarındaki faaliyetlerden dolayı hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluğu engelleyen mutlak bir koruma sağlar.

Yasama sorumsuzluğu TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabilirken; yasama dokunulmazlığı mutlak niteliktedir ve hiçbir şekilde kaldırılamaz.

Yasama dokunulmazlığı sadece Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri korurken; yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis dışındaki tüm eylemlerini de kapsayan geniş bir koruma sağlar.

Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar ve ağır cezayı gerektiren suçüstü hali yasama sorumsuzluğunun istisnalarıyken; yasama dokunulmazlığının hiçbir istisnası bulunmamaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığı milletvekilini sadece cezai nitelikteki işlemlerden korurken; yasama sorumsuzluğu, Meclis çalışmalarındaki faaliyetlerden dolayı hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluğu engelleyen mutlak bir koruma sağlar.

Answer

Yasama dokunulmazlığı sadece cezai işlemlerden koruma sağlayan ve kaldırılabilen bir kurumken; yasama sorumsuzluğu, Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerden dolayı hem cezai hem de hukuki sorumluluğu engelleyen, mutlak ve sürekli bir bağışıklıktır.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilini sadece hapis cezası veya tutuklama gibi cezai yaptırımlardan koruyan, Meclis kararıyla kaldırılabilen geçici bir korumadır. Buna karşılık yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis'teki söz ve oyları nedeniyle hem ceza almasını hem de tazminat ödemesini engelleyen, görevden sonra da devam eden mutlak bir koruma sağlar.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığının niteliklerini karşılaştır.

Sorumsuzluğun 'mutlak ve sürekli', dokunulmazlığın ise 'nisbi ve geçici' olduğu saptanır.

Bağışıklıkların süre ve kaldırılabilirlik özelliklerini ayırt etmek temel kuraldır.

Bağışıklıkların hukuki kapsamını (cezai vs. hukuki) incele.

Yasama dokunulmazlığının hukuk (tazminat) davalarını engellemediği, sorumsuzluğun ise tazminat sorumluluğunu da kapsadığı görülür.

1982 Anayasası'nın 83. maddesine göre dokunulmazlık sadece cezai süreci (yargılanma vb.) dondurur.

Key Concept

Yasama Bağışıklıklarının Karşılaştırılması

Alternative Method

Bağışıklıkları 'İçerik (Söz/Oy)' ve 'Dışarıdaki Suç' olarak ikiye ayırarak hatırlamak çözümü kolaylaştırır. İçerik koruması (Sorumsuzluk) her zaman daha güçlü ve kapsamlıdır.

Estimated Time:1m 15s

Question 284Question →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi ve bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilmesi (veto) süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamakla yükümlüdür.

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen bütçe kanunlarını da dahil olmak üzere tüm kanunları bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir.

Geri gönderilen bir kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilebilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar alınması yeterlidir.

Meclis, geri gönderilen kanunda değişiklik yaparak kabul ederse, Cumhurbaşkanı'nın bu yeni metni tekrar Meclise geri gönderme yetkisi bulunmamaktadır.

Resmî Gazete'de yayımlanan kanunlar, metinde aksine bir hüküm bulunmadığı sürece yayımlandığı tarihten itibaren kırk beş gün sonra yürürlüğe girer.

Show answer & explanation

Answer: Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamakla yükümlüdür.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğu (301) ile aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Doğru ifade, Meclis'in Cumhurbaşkanı tarafından veto edilen bir kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğu olan en az 301 milletvekilinin oyuyla, hiçbir değişiklik yapmadan ('aynen') tekrar kabul etmesi durumunda, Cumhurbaşkanı'nın bu kanunu Resmî Gazete'de yayımlamak zorunda olduğunu belirtir. Bu, yasama organının yürütme üzerindeki 'ısrar' yetkisidir.

Step-by-Step Solution

Kanunun Cumhurbaşkanı'na gönderilmesi

Meclis'te kabul edilen kanun incelenmek üzere Cumhurbaşkanı'na sunulur (15 günlük süre başlar).

Anayasa uyarınca yürütmenin başı kanunları yayımlama veya geri gönderme yetkisine sahiptir.

Geri gönderme (Veto) yetkisinin analizi

Cumhurbaşkanı bütçe kanunları hariç tüm kanunları gerekçesiyle Meclise geri gönderebilir.

Bütçe kanunları, devlet faaliyetlerinin devamlılığı için veto edilemeyen özel kanunlardır.

Meclis'te 'Aynen Kabul' şartının kontrolü

Meclis'in kanunda ısrar edebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

600 / 2 + 1 = 301

) gereklidir.

2017 değişikliği ile ısrar karar yeter sayısı zorlaştırılarak yasama ve yürütme arasında denge kurulmuştur.

Yayımlama zorunluluğunun tespiti

301 oyla aynen kabul edilen kanun tekrar Cumhurbaşkanı'na gider ve Cumhurbaşkanı bu sefer yayımlamak zorundadır.

Anayasa Madde 89 hükmü uyarınca Meclis'in nitelikli iradesi Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisini aşar.

Key Concept

Cumhurbaşkanı'nın Kanunları Yayımlama ve Veto Yetkisi (Madde 89)

Hints

Bütçe kanunlarının yasama sürecindeki özel konumunu ve veto edilip edilemeyeceğini hatırlayın.

2017 anayasa değişiklikleri ile TBMM'nin bir kanunda ısrar etmesi (aynen kabul) için gereken oy sayısının artırıldığını (301) düşünün.

Cumhurbaşkanı'nın veto ettiği bir kanun Meclis tarafından değiştirilirse, bu metnin artık 'aynen kabul' sayılamayacağına dikkat edin.

Practice More

Kanunların yargısal denetimi (Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açılması) ve Parlamento Kararları ile Kanunlar arasındaki farkları çalışmak konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:2m 0s

Question 285Question →

1982 Anayasası'na göre, seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyen bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatının sona ermesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kesin mahkeme kararının TBMM Genel Kurulu'na bildirilmesiyle kendiliğinden sona erer.

TBMM Genel Kurulu'nda yapılacak gizli oylama sonucunda üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar verilir.

Anayasa Mahkemesi'nin suçun niteliğine ilişkin yapacağı inceleme ve vereceği iptal kararı üzerine sona erer.

Meclis Başkanlık Divanı'nın hazırlayacağı bir tezkerenin Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmasıyla sona erer.

Hakkındaki mahkûmiyet kararı yerel mahkemece verildiği anda TBMM üyeliği sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Kesin mahkeme kararının TBMM Genel Kurulu'na bildirilmesiyle kendiliğinden sona erer.

Answer

Kesin mahkeme kararının TBMM Genel Kurulu'na bildirilmesiyle kendiliğinden sona erer.

1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre; milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlılık halinde sona ermesi, bu konudaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle kendiliğinden gerçekleşir. Bu süreçte herhangi bir oylama yapılmaz; Meclis sadece yargı kararının kesinleştiği bilgisini Genel Kurul'a ilan eder.

Step-by-Step Solution

Düşme nedeninin hukuki niteliğini belirle.

Kesin hüküm giyme, yargı organının verdiği ve kesinleşmiş bir karara dayanır.

Anayasa, düşme nedenlerini 'Meclis Kararı Gerekenler' ve 'Kendiliğinden/Bildirimle Düşenler' olarak ayırmıştır.

Anayasal prosedürü hatırla.

Kesin hüküm ve kısıtlılık durumlarında oylama yapılmaz, bildirim yeterlidir.

Yargı kararı kesinleştiği için TBMM'nin bu konuda bir takdir yetkisi veya oylama yapma hakkı bulunmaz.

Doğru zamanlamayı tespit et.

Üyelik, kararın Genel Kurul'da okunması (bildirilmesi) ile düşer.

Milletvekilinin meclis çalışmalarından hukuken el çektirilmesi için resmi bildirimin yapılması kurucu unsurdur.

Key Concept

Milletvekilliğinin Sona Ermesi Usulleri

Hints

Milletvekilliğinin sona ermesinde bazı durumlar Meclis kararı (oylama) gerektirirken, bazıları sadece bir bildirimle gerçekleşir.

Kesinleşmiş bir yargı kararı söz konusu olduğunda, TBMM'nin bu kararı oylayarak 'geçersiz' kılma yetkisi olamaz; bu yüzden sadece bildirim yapılır.

Kararın Genel Kurul'da okunması üyeliğin düşmesi için yeterli ve gerekli olan hukuki işlemdir.

Practice More

Milletvekilliği düşürülen kişinin bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvurma süresi ve mahkemenin karar verme süresini inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 286Question →

1982 Anayasası’nda TBMM’nin irade açıklamaları "kanun" ve "parlamento kararı" olmak üzere iki temel kategoride ele alınmıştır. Bu iki işlem türü; kabul usulleri, Cumhurbaşkanının süreçteki rolü ve yargısal denetim mekanizmaları bakımından farklı hukuksal rejimlere tabidir.

Buna göre, TBMM'nin işlemleriyle ilgili aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi yanlıştır?

Kanunların yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması zorunluyken, parlamento kararlarının büyük çoğunluğu TBMM Başkanı’nın imzasıyla Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girer.

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemi bir kanun yoluyla gerçekleştirilirken; savaş ilanına karar verilmesi işlemi bir parlamento kararıdır.

Bütçe ve Kesin Hesap tasarılarının yasalaşması münhasıran kanun formuyla mümkünken; TBMM Başkanlık Divanı üyelerinin seçimi parlamento kararı ile sonuçlandırılır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması işlemi bir parlamento kararı olmasına rağmen özel bir yargısal denetime tabiyken; TBMM İçtüzüğü bir kanun niteliğinde olduğu için Anayasa Mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir.

Kanunlar kural olarak hem şekil hem esas bakımından Anayasa Mahkemesi denetimine tabiyken; parlamento kararları kural olarak yargısal denetim dışındadır.

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması işlemi bir parlamento kararı olmasına rağmen özel bir yargısal denetime tabiyken; TBMM İçtüzüğü bir kanun niteliğinde olduğu için Anayasa Mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir.

Answer

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve TBMM İçtüzüğü'nün hukuki niteliklerini karşılaştıran seçenek yanlıştır çünkü her iki işlem de parlamento kararıdır.

Seçeneklerde belirtilen hatalı bilgi, TBMM İçtüzüğü'nün bir 'kanun' olarak tanımlanmasıdır. TBMM İçtüzüğü, TBMM'nin kendi iç işleyişini düzenlediği ve tek taraflı iradesiyle ortaya koyduğu bir 'parlamento kararı'dır. Her ne kadar Anayasa Mahkemesi'nde iptal davasına konu edilebilse de, bu durum onun hukuki niteliğini değiştirmez. Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ise özel bir denetim usulüne (Anayasa m. 85) tabi bir diğer parlamento kararıdır.

Step-by-Step Solution

TBMM işlemlerinin hukuki niteliklerini sınıflandır.

İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması, Savaş İlanı ve Seçimlerin Yenilenmesi gibi işlemler 'Parlamento Kararı'dır. Bütçe, Kesin Hesap ve Andlaşmaların Uygun Bulunması ise 'Kanun'dur.

İşlemin tabi olduğu yargısal ve idari rejimi belirlemek için bu ayrım kritiktir.

Parlamento kararlarının yargısal denetim istisnalarını incele.

Normalde parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır. Ancak üç istisna vardır: İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşmesi.

Yargısal denetim usullerindeki farkları ayırt etmek gerekir.

İçtüzük ve Kanun arasındaki teknik farkı analiz et.

İçtüzük, Anayasa Mahkemesi'nde tıpkı kanunlar gibi 'İptal Davası'na (norm denetimi) konu edilir. Ancak bu durum onun 'Parlamento Kararı' olan hukuki niteliğini değiştirmez.

Öğrencilerin en çok düştüğü hata, yargısal denetim yolu aynı olan işlemlerin türünü de aynı saymalarıdır.

Key Concept

İçtüzüğün Hukuki Niteliği ve Yargısal Denetimi

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin parlamento kararlarını denetlerken kullandığı 'Özel Denetim' (m. 85) ve 'Norm Denetimi' (m. 148) arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 287Question →

Milletvekili genel seçimleri sonucunda bir seçim çevresinden milletvekili seçildiği ilan edilen ve İl Seçim Kurulundan mazbatasını (seçim tutanağını) alan bir kişi, TBMM Genel Kurulunda henüz ant içmeden önce bir suç işlediği iddiasıyla yargılanmak istenmiştir.

Bu kişinin hukuki durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatını kazandığı andan itibaren yasama dokunulmazlığı kapsamında koruma altına alınmıştır; TBMM kararı olmadıkça sorgulanamaz veya tutuklanamaz.

Henüz ant içmediği için yasama görevine başlamamış sayılır ve bu nedenle yasama dokunulmazlığından yararlanamaz.

Ant içmediği sürece sadece yasama sorumsuzluğundan yararlanabilir, dokunulmazlık hakkı ise ant içme töreniyle başlar.

Seçilen kişinin dokunulmazlıktan yararlanabilmesi için seçim sonuçlarının Resmî Gazete'de kesin olarak ilan edilmesi gerekir.

Ant içmekten imtina ettiği sürece milletvekilliği sıfatı askıda sayılır ve kişi hakkında genel hukuk hükümleri uygulanır.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatını kazandığı andan itibaren yasama dokunulmazlığı kapsamında koruma altına alınmıştır; TBMM kararı olmadıkça sorgulanamaz veya tutuklanamaz.

Answer

Milletvekilliği sıfatını kazandığı andan itibaren yasama dokunulmazlığı kapsamında koruma altına alınmıştır; TBMM kararı olmadıkça sorgulanamaz veya tutuklanamaz.

Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen seçim tutanağı (mazbata) ile kazanılır. 1982 Anayasası uyarınca, yasama dokunulmazlığı milletvekilliği sıfatının kazanılmasıyla birlikte başlar ve kişinin henüz mecliste ant içmemiş olması bu korumadan yararlanmasına engel teşkil etmez. Dolayısıyla, henüz ant içmemiş bir milletvekili de meclis kararı olmaksızın sorgulanamaz, tutuklanamaz ve yargılanamaz.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliği sıfatının kazanılma anını belirleme

Sıfat, İl Seçim Kurulu tarafından mazbatanın düzenlendiği an kazanılır.

Anayasal düzende temsil yetkisi seçimle başlar.

Yasama dokunulmazlığının başlangıcını saptama

Dokunulmazlık, milletvekilliği sıfatının kazanılmasıyla birlikte (ant içmeden önce) başlar.

1982 Anayasası Madde 83'e göre seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen vekilin meclis kararı olmadan yargılanamaması esastır.

Ant içmenin hukuki etkisini ayırt etme

Ant içme, milletvekilliği sıfatını kazandırmaz; sadece yasama görevlerinin (oy kullanma, söz hakkı) ifasına izin verir.

Sıfat ve yetki arasındaki ayrımı yapmak hukuki statünün belirlenmesi için şarttır.

Key Concept

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması vs. Yasama Görevine Başlama Ayrımı

Estimated Time:1m 15s

Question 288Question →

Bir milletvekilinin, Meclis çalışmalarındaki bir konuşması nedeniyle kendisine karşı açılan "manevi tazminat davası" ile seçimden önce işlediği iddia edilen bir yaralama suçu nedeniyle yürütülen "ceza soruşturması" karşısındaki hukuki durumu, 1982 Anayasası'ndaki yasama bağışıklıkları açısından aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Meclis'teki konuşması nedeniyle yasama sorumsuzluğu kapsamında tazminat ödemez; yaralama suçu için ise dokunulmazlığı kaldırılmadıkça sorgulanamaz.

Manevi tazminat davası her aşamada açılabilir çünkü yasama sorumsuzluğu sadece hapis cezalarını kapsar; yaralama suçu ise dokunulmazlık kapsamı dışındadır.

Milletvekili her iki durumda da yargılanabilir ancak verilecek mahkûmiyet kararlarının infazı üyeliği sona erinceye kadar ertelenir.

Yasama dokunulmazlığı manevi tazminat davasını durdururken; yasama sorumsuzluğu yaralama suçu gibi şahsi fiilleri koruma altına almaz.

TBMM Genel Kurulu kararı ile her iki bağışıklık da kaldırılabilir ve milletvekili hakkında yargı süreci başlatılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Meclis'teki konuşması nedeniyle yasama sorumsuzluğu kapsamında tazminat ödemez; yaralama suçu için ise dokunulmazlığı kaldırılmadıkça sorgulanamaz.

Answer

Milletvekili, Meclis'teki konuşması nedeniyle yasama sorumsuzluğu kapsamında hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluktan korunur; seçimden önceki yaralama suçu iddiası için ise yasama dokunulmazlığı nedeniyle TBMM kararı olmadıkça sorgulanamaz.

Doğru ifadeye göre, yasama sorumsuzluğu milletvekilini Meclis'teki sözleri nedeniyle hem hapis cezası hem de tazminat ödeme riskine karşı tam olarak korur. Öte yandan, yasama dokunulmazlığı milletvekilinin bir suç iddiasıyla (yaralama gibi) adli makamlarca işleme tabi tutulmasını, TBMM Genel Kurulu tarafından bu dokunulmazlık kaldırılmadığı sürece engeller.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun kapsamını belirle.

Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri kapsar; mutlak ve süreklidir; hem cezai hem de tazminat sorumluluğunu engeller.

Milletvekilinin meclis faaliyetlerinde tam bir ifade özgürlüğüne sahip olması amaçlanır.

Yasama dokunulmazlığının kapsamını belirle.

Milletvekilinin seçimden önce veya sonra işlediği iddia edilen suçları kapsar; geçicidir ve TBMM tarafından kaldırılabilir; sadece cezai işlemleri (sorgulama, tutuklama, yargılama) kapsar.

Milletvekilinin asılsız suçlamalarla yasama faaliyetinden alıkonulmasını önlemek amaçlanır.

Senaryodaki durumları bağışıklıklarla eşleştir.

Meclis konuşması -> Yasama Sorumsuzluğu (tazminat ödemez). Yaralama suçu -> Yasama Dokunulmazlığı (Meclis kararı olmadan sorgulanamaz).

Anayasa'nın 83. maddesindeki hükümlerin somut olaya uygulanması gerekir.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu ile Yasama Dokunulmazlığı Arasındaki Farklar

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı milletvekilinin Anayasa Mahkemesi'ne başvurma sürecini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 289Question →

1982 Anayasası ve yerleşik yargı içtihatlarına göre, milletvekili seçilen bir kişinin 'milletvekilliği sıfatını' kazandığı an aşağıdakilerden hangisidir?

İl seçim kurulu tarafından hazırlanan tutanağın (mazbata) düzenlendiği an

TBMM Genel Kurulu kürsüsünde milletvekili andının içildiği an

Yüksek Seçim Kurulu tarafından kesin seçim sonuçlarının Resmî Gazete'de ilan edildiği an

Milletvekili seçildiğine dair tutanağın TBMM Başkanlığına sunulduğu an

Seçim takviminde belirlenen oy verme işleminin ülke genelinde tamamlandığı an

Show answer & explanation

Answer: İl seçim kurulu tarafından hazırlanan tutanağın (mazbata) düzenlendiği an

Answer

İl seçim kurulu tarafından hazırlanan tutanağın (mazbata) düzenlenmesiyle milletvekilliği sıfatı kazanılır.

Milletvekilliği sıfatı, il seçim kurulunun seçimi kazanan adaya mazbatasını (tutanak) düzenlediği anda kazanılır. Bu andan itibaren ilgili kişi 'milletvekili' statüsüne geçer ve Anayasa'nın 83. maddesinde düzenlenen yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlar.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliği sürecindeki aşamaları ayırmak.

Sıfatın kazanılması ve göreve başlama iki farklı hukuki andır.

Anayasal düzende dokunulmazlığın başlangıcı ile meclis çalışmalarına katılım farklı şartlara bağlanmıştır.

Sıfatın kazanılma anını belirlemek.

İl seçim kurulu tutanağı (mazbata) düzenlediği an kişi 'milletvekili' olur.

Seçilme yeterliliği ve seçim sonucu bu belge ile resmiyet kazanır; kişi bu andan itibaren dokunulmazlık zırhına bürünür.

Göreve başlama şartını kontrol etmek.

Mecliste yemin etmek göreve başlamanın şartıdır.

Yemin etmeyen milletvekili sıfatını korusa da yasama faaliyetlerinde (oy kullanma, söz alma) bulunamaz.

Key Concept

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması vs. Göreve Başlama

Hints

Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile meclis çalışmalarına başlanması farklı olaylardır.

Bir kişi milletvekili seçildiğinde meclise gitmeden önce dokunulmazlık kazanır. Bu dokunulmazlığı sağlayan belgeye odaklanın.

Milletvekilliği sıfatı il seçim kurulu tutanağı (mazbata) ile kazanılırken, göreve başlama TBMM Genel Kurulu'ndaki yemin ile olur.

Practice More

Yemin etmeyen bir milletvekilinin hangi haklardan yararlanıp hangilerinden yararlanamayacağını inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 290Question →

1982 Anayasası'nın $78$ . maddesinde düzenlenen ara seçim hükümleri uyarınca; TBMM üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması ( $30$ milletvekili) durumu ile bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmaması durumu arasındaki hukuki farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması halinde seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamazken, bir seçim çevresinin temsilcisiz kalması halinde bu kısıtlama uygulanmaz.

Yüzde beşlik boşalma durumunda ara seçim kararı Cumhurbaşkanı tarafından verilirken, bir ilin üyesiz kalması durumunda karar TBMM Genel Kurulu tarafından alınır.

Yüzde beşlik boşalmada genel seçimlerin üzerinden otuz ay geçme şartı aranırken, bir seçim çevresinin üyesiz kalması durumunda bu şart on beş aya iner.

Yüzde beşlik boşalma durumunda ara seçim zorunlu değilken, bir seçim çevresinin temsilcisiz kalması durumunda ara seçime gidilmesi anayasal bir zorunluluktur.

Yüzde beşlik boşalmada sadece boşalan sandalyeler için seçim yapılırken, temsilcisiz kalma durumunda o ilin tüm milletvekillikleri için yeniden seçime gidilir.

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması halinde seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamazken, bir seçim çevresinin temsilcisiz kalması halinde bu kısıtlama uygulanmaz.

Answer

Üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması halinde genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamazken, bir seçim çevresinin temsilcisiz kalması durumunda bu kısıtlama uygulanmaz.

1982 Anayasası'na göre ara seçimlerde üç farklı senaryo vardır: 1) Genel kural (30 ay geçmeli, 1 yıl kalmamalı), 2) %5 boşalma (30 ay şartı aranmaz ama 1 yıl kalmama şartı devam eder), 3) Bir yerin temsilcisiz kalması (hiçbir süre şartı aranmaz). Dolayısıyla, yüzde beşlik boşalma ile temsilcisiz kalma arasındaki en net hukuki fark, seçime bir yıl kala ara seçim yapılıp yapılamayacağıdır.

Step-by-Step Solution

Ara seçim genel kuralını belirleme

Genel kural: Seçimlerden

30

ay geçmedikçe ve seçime

1

yıl kala ara seçim yapılamaz.

Anayasa'nın

78

. maddesindeki temel sınırlamaları hatırlamak gerekir.

%5 boşalma istisnasını inceleme

%5 boşalmada

30

aylık yasak kalkar ancak

1

yıllık yasak devam eder.

Anayasa'daki 'Bu halde dahi genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz' hükmü bu istisna için geçerlidir.

Temsilcisiz kalma istisnasını inceleme

Bu durumda hiçbir süre kısıtlaması (

30

ay ve

1

yıl) uygulanmaz.

Temsil hakkının kutsallığı gereği, Anayasa bu durum için özel ve en geniş istisnayı tanımıştır (

90

gün kuralı).

İki durumu karşılaştırarak farkı bulma

Temel fark, 'seçime

1

yıl kala' seçim yapılıp yapılamayacağıdır.

Seçenekler arasında bu nüansı doğru veren ifadeyi işaretlemek soruyu çözer.

Key Concept

Ara Seçim İstisnaları ve Süre Sınırları

Practice More

Seçimlerin ertelenmesi (geri bırakılması) nedeninin sadece 'Savaş' olduğunu ve ara seçim istisnalarıyla karıştırılmaması gerektiğini unutmayınız.

Estimated Time:1m 45s

Question 291Question →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın oluşumu ve çalışma esasları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Meclis Başkanlığı seçiminin dördüncü turunda seçilebilmek için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) oyunu almak gerekir.

TBMM Başkanı, Genel Kurulda sadece oturumu yönetmediği durumlarda milletvekili sıfatıyla oy kullanma hakkına sahiptir.

Bir yasama döneminde Başkanlık Divanı için yapılan ilk seçimin görev süresi üç yıldır.

Başkanlık Divanı üyeleri, üyesi oldukları siyasi partinin Meclis dışındaki faaliyetlerine ve çalışmalarına katılabilirler.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Answer

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösteremeyeceğini belirten ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nın 94. maddesine göre, siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday göstermesi açıkça yasaklanmıştır. Bu kural, Meclis Başkanı'nın partiler üstü ve tarafsız konumunu pekiştirmek amacıyla getirilmiştir.

Step-by-Step Solution

TBMM Başkanlık Divanı'nın siyasi yapısını analiz et.

Divan; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.

Divan'ın kimlerden oluştuğunu bilmek temel kuraldır.

Meclis Başkanı seçim sürecini hatırla.

Seçim 4 turludur: 1. ve 2. Turda

2/3

(

400

), 3. Turda salt çoğunluk (

301

), 4. Turda en çok oy alan seçilir.

Seçim yeter sayıları KPSS'de sıkça sorulan teknik bir detaydır.

Siyasi tarafsızlık kurallarını değerlendir.

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili oy kullanamaz; ayrıca siyasi parti grupları Başkanlık için aday belirleyemez.

Başkanlık makamının tarafsızlığını korumak için getirilen anayasal yasakları belirlemek gerekir.

Key Concept

Meclis Başkanlık Divanı'nın Tarafsızlığı ve Seçim Usulü

Hints

Meclis Başkanı seçilirken siyasi partilerin kurumsal bir aday sunma yetkisi var mıdır?

Başkanlık Divanı seçimlerinin görev sürelerini (2+kalan süre) ve 4. turdaki 'en çok oy' kuralını düşünün.

Anayasa m. 94: 'Siyasi parti grupları Başkanlık için aday gösteremezler' hükmü tarafsızlık için kritiktir.

Practice More

Meclis Başkanvekillerinin oy kullanma durumlarını, oturum yönetip yönetmeme kriterine göre tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:2m 30s

Question 292Question →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı tarafından bir kez daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderilen bir kanunun, Meclis tarafından herhangi bir değişiklik yapılmadan 'aynen kabul' edilebilmesi için gereken asgari üye sayısı ve bu sürecin hukuki sonucuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğu ile aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

Meclis, geri gönderilen kanunu toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile aynen kabul edilen kanunları ikinci kez geri gönderme yetkisine sahiptir.

Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı tarafından bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilebilir.

Meclisin geri gönderilen bir kanunu aynen kabul edebilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun oyu gereklidir.

Show answer & explanation

Answer: Meclis, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğu ile aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğu (en az 301 milletvekili) ile herhangi bir değişiklik yapmadan kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Doğru ifadeye göre, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

) kanunu aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamakla yükümlüdür. Bu kural, yasama organının yürütme karşısındaki üstünlüğünü ve kanun yapma yetkisinin asilliğini korumaktadır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının veto yetkisini analiz etme

Cumhurbaşkanı kanunları 15 gün içinde yayımlar veya bir daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderir.

Anayasa'nın 89. maddesi kanunların yayımlanma sürecini düzenler.

Aynen kabul şartını belirleme

Meclisin kanunu değiştirmeden tekrar göndermesi durumunda üye tamsayısının salt çoğunluğu (

600/2 + 1 = 301

) şartı aranır.

2017 değişikliği ile basit çoğunluk yerine nitelikli bir salt çoğunluk getirilmiştir.

İstisnai durumları kontrol etme

Bütçe kanunlarının geri gönderilemeyeceği kuralı hatırlanmalıdır.

Kanun yapım sürecinde Bütçe Kanunu genel prosedürün dışındadır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Kanunları Geri Gönderme Yetkisi ve Meclisin Israr Yetkisi

Hints

Cumhurbaşkanının bütçe kanunları üzerindeki yetkisini ve 2017 anayasa değişikliklerini düşünün.

Israr (aynen kabul) sürecinde gereken oy sayısı basit bir çoğunluk mudur yoksa üye tamsayısına mı endekslidir?

Practice More

Cumhurbaşkanının kanunları yayımlama süresi ile Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açma sürelerini karşılaştırın.

Estimated Time:1m 30s

Question 293Question →

1982 Anayasası ve ilgili seçim mevzuatı uyarınca, milletvekili seçilen bir kişinin bu unvanı resmen elde etmesi ile bu unvanın sağladığı yetkileri kullanmaya başlaması farklı hukuki anlara bağlanmıştır. Buna göre, bir kişinin 'milletvekili sıfatını' kazandığı an aşağıdakilerden hangisidir?

İl seçim kurulu tarafından seçim tutanağının (mazbata) düzenlendiği an

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda ant içildiği an

Yüksek Seçim Kurulu tarafından kesin seçim sonuçlarının Resmî Gazete'de ilan edildiği an

Seçilen kişinin TBMM Başkanlığına giderek kayıt işlemlerini tamamladığı an

Seçim günü oy verme işleminin sona erdiği ve sandıkların kapandığı an

Show answer & explanation

Answer: İl seçim kurulu tarafından seçim tutanağının (mazbata) düzenlendiği an

Answer

İl seçim kurulu tarafından seçim tutanağının (mazbata) düzenlendiği an

Milletvekilliği sıfatı, ilgili seçim çevresinde seçimi kazanan adaya il seçim kurulu tarafından seçim tutanağının (mazbata) düzenlendiği andan itibaren kazanılır. Bu andan itibaren kişi 'milletvekili' unvanını alır ve yasama dokunulmazlığı gibi haklardan yararlanmaya başlar.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliği sıfatının (unvanının) hukuken başlangıç anını tespit etme

Sıfatın kazanılması mazbatanın düzenlenmesine bağlıdır.

Anayasa ve Yargıtay içtihatları, seçilme yeterliliğine sahip adayın mazbatayı almasıyla milletvekili sıfatının başlayacağını belirtir.

Sıfatın kazanılması ile göreve başlama ayrımını yapma

Sıfat mazbatayla kazanılır, göreve başlama ise ant içme ile olur.

Milletvekili, ant içmeden önce de milletvekilidir ancak yasama çalışmalarına katılamaz.

Key Concept

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılma Anı

Alternative Method

Hukukta 'unvan' (sıfat) ile 'fonksiyon' (görev) ayrımını yaparak; unvanın tescil (mazbata) ile, fonksiyonun ise usul (yemin) ile başladığını hatırlamak soruyu kolaylaştırır.

Estimated Time:30s

Question 294Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları kural olarak yargısal denetim dışındadır. Ancak $1982$ Anayasası, hukuk devleti ilkesi gereği üç spesifik kararın Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmesine imkân tanımıştır. Bu kararların denetim usulleri (başvuru süreleri ve denetim kapsamı) ise birbirinden farklı kurallara bağlanmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesi tarafından kanunlar ile aynı denetim rejimine tabi tutularak (şekil ve esas bakımından soyut norm denetimi) denetlenebilen yegâne parlamento kararıdır?

TBMM İçtüzüğü'nde yapılan değişiklikler

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı

Milletvekilliğinin devamsızlık nedeniyle düşürülmesi kararı

Olağanüstü hal ilanının onaylanmasına dair karar

Savaş ilan edilmesine dair karar

Show answer & explanation

Answer: TBMM İçtüzüğü'nde yapılan değişiklikler

Answer

Meclis İçtüzüğü'nde yapılan değişiklikler, parlamento kararları arasında kanunlar gibi şekil ve esas bakımından soyut norm denetimine (iptal davasına) tabi olan tek işlemdir.

TBMM İçtüzüğü, TBMM'nin kendi iç işleyişini düzenleyen normatif bir işlemdir. 1982 Anayasası'nın

148

. maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesi kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü'nün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler. Diğer iki denetlenebilir parlamento kararı (dokunulmazlığın kaldırılması ve vekilliğin düşmesi) ise Madde

85

kapsamında özel bir usule tabi olup 'iptal davası' (soyut norm denetimi) kategorisinde değerlendirilmez.

Step-by-Step Solution

Parlamento kararlarının yargısal denetim durumlarını sınıflandır.

Meclis İçtüzüğü, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları dışındaki parlamento kararlarının (seçimler, savaş ilanı vb.) yargısal denetimi yoktur.

Genel kural olarak parlamento kararlarının yargısal denetimi kapalıdır.

Yargısal denetimi olan üç istisna arasındaki usul farkını belirle.

Meclis İçtüzüğü Madde

148

150

kapsamındayken; dokunulmazlık ve düşme kararları Madde

85

kapsamındadır.

Anayasa, farklı nitelikteki işlemler için farklı denetim mekanizmaları öngörmüştür.

Normatif nitelik analizi yap.

Meclis İçtüzüğü, genel ve soyut kurallar içerdiği için kanunlar gibi iptal davası yoluyla denetlenir.

İçtüzüğün hukuki niteliği, onun 'kanun benzeri' bir denetime tabi olmasını gerektirir.

Key Concept

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim Ayrımı

Hints

Denetlenebilir olan 3 kararı (İçtüzük, Dokunulmazlık, Düşme) hatırlayın; ancak bunlardan sadece birinin usulü kanunlarla aynıdır.

Madde

148

150

'de sayılan iptal davası kapsamındaki işlemlere odaklanın: Kanunlar, CBK'lar ve...?

İptal davası süresi

60

gün iken, dokunulmazlık ve vekilliğin düşmesi için özel itiraz süresi sadece

7

gündür.

60

günlük süreye tabi olan seçeneği işaretleyin.

Practice More

Madde

85

kapsamında yapılan itirazların kimler tarafından yapılabileceği ve AYM'nin kaç gün içinde karar vermesi gerektiğini tekrar ediniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 295Question →

1982 Anayasası'na göre, üye tamsayısı $600$ olan Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda bir kanun teklifinin görüşüldüğü oturuma $240$ milletvekilinin katıldığı tespit edilmiştir. Bu durumda, ilgili kanun teklifinin kabul edilebilmesi için gereken karar yeter sayısı en az kaçtır?

121

151

200

240

301

Show answer & explanation

Answer: $151$

Answer

Anayasa uyarınca karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğudur, ancak bu sayı

151

milletvekilinden az olamaz.

1982 Anayasası'na göre TBMM'de karar yeter sayısı, o oturuma katılan milletvekillerinin salt çoğunluğudur. Ancak bu sayı, üye tamsayısının (

600

) dörtte birinin bir fazlası olan

151

milletvekilinden az olamaz. Senaryoda

240

kişinin salt çoğunluğu olan

121

sayısı,

151

sınırının altında kaldığı için asgari kabul oyu

151

olarak belirlenir.

Step-by-Step Solution

Toplantı yeter sayısının kontrolü

600 / 3 = 200

Meclisin toplanabilmesi için üye tamsayısının en az üçte birinin hazır bulunması gerekir. Senaryodaki

240

sayısı bu sınırı geçtiği için oturum açılabilir.

Anayasal asgari karar sınırının hesaplanması

(

600 / 4) + 1 = 151

Anayasa'nın

96

. maddesine göre karar yeter sayısı, üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Mevcut katılıma göre salt çoğunluğun belirlenmesi

(

240 / 2) + 1 = 121

Normal şartlarda karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğudur.

Karşılaştırma ve nihai sonucun tayini

\text{Maksimum}(121, 151) = 151

Hesaplanan salt çoğunluk (

121

), anayasal alt sınırın (

151

) altında kaldığı için kabul için en az

151

oy gereklidir.

Key Concept

Karar Yeter Sayısı ve Asgari Sınır

Question 296Question →

$1982$ Anayasası'nın amir hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) Genel Kurulu'nun sadece toplantı yeter sayısı ile birleşimi açtığı bir oturumda; herhangi bir kanun teklifinin kabul edilebilmesi için gereken asgari kabul oyu sayısı kaçtır?

101

139

151

184

200

Show answer & explanation

Answer: $151$

Answer

Toplantı yeter sayısı olan

200

milletvekili ile açılan bir oturumda karar alınabilmesi için en az

151

kabul oyu gereklidir.

1982

Anayasası'na göre

TBMM

üye tam sayısı

600

’dür. Toplantı yeter sayısı üye tam sayısının

1/3

’ü (

200

), karar yeter sayısı ise toplantıya katılanların salt çoğunluğudur. Ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tam sayısının

1/4

’ünün

1

fazlasından (

151

) az olamaz. En az üye (

200

) ile toplanılan bir birleşimde salt çoğunluk olan

101

, anayasal alt sınır olan

151

’in altında kaldığı için doğru cevap

151

olmalıdır.

Step-by-Step Solution

Toplantı yeter sayısını hesapla

600 / 3 = 200

1982

Anayasası'na göre

TBMM

, üye tam sayısının en az üçte biri ile toplanır.

Karar yeter sayısı kuralını hatırla

Katılanların salt çoğunluğu (Ancak en az

151

)

Anayasa, karar yeter sayısının üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

) az olamayacağını hükme bağlamıştır.

Mevcut durum için hesaplama yap

151

200

kişinin salt çoğunluğu

101

eder. Ancak

101

sayısı anayasal alt sınır olan

151

'den küçük olduğu için, karar alınabilmesi için en az

151

kabul oyu şarttır.

Key Concept

Toplantı ve Karar Yeter Sayısı İlişkisi

Hints

TBMM

üye tam sayısının

600

olduğunu ve toplantı yeter sayısının bu sayının

1/3

’ü olduğunu hatırlayın.

Anayasa'da karar yeter sayısı için belirlenmiş bir 'alt sınır' (floor) olduğunu ve bu sınırın

151

olduğunu düşünün.

Eğer toplantıda

200

kişi varsa, normalde

101

oy yeterli görünür; ancak anayasal alt sınır (

151

) bu durumun üzerindedir.

Practice More

Karar yeter sayısının üye tam sayısının salt çoğunluğu (

301

) veya nitelikli çoğunluk (

360

400

) gerektirdiği özel durumları (Anayasa değişikliği, af kanunu vb.) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 297Question →

1982 Anayasası’nın 'yasama' bölümünde düzenlenen milletvekilliği statüsünün kazanılması ve ant içme (yemin) prosedürünün hukuki sonuçları dikkate alındığında; seçimlerden sonra mazbatasını alan ancak henüz TBMM Genel Kurulunda ant içmemiş olan bir kişinin hukuki durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Milletvekilliği sıfatını, İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen mazbatanın (tutanak) imza altına alınmasıyla birlikte resmen kazanmış sayılır.

Henüz ant içmemiş olsa dahi, Anayasa'nın

83

. maddesinde düzenlenen yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlar.

Ant içme işlemi, milletvekilliği sıfatını kuran (ihdasi) bir işlem olduğundan; ant içmeyen kişinin milletvekilliği statüsü hukuken henüz doğmamıştır.

Ant içmemiş bir milletvekili, TBMM Genel Kurulundaki görüşmelere iştirak edemez ve yasama faaliyetlerinde oy kullanamaz.

Seçildiği tarihten itibaren milletvekilliğine bağlı özlük haklarından (maaş ve ödenek) yararlanma hakkına sahip olur.

Show answer & explanation

Answer: Ant içme işlemi, milletvekilliği sıfatını kuran (ihdasi) bir işlem olduğundan; ant içmeyen kişinin milletvekilliği statüsü hukuken henüz doğmamıştır.

Answer

Ant içme işleminin milletvekilliği sıfatını kuran bir işlem olduğu yönündeki ifade yanlıştır; çünkü ant içme sıfatın kazanılması için değil, kazanılmış olan sıfatın sağladığı yetkilerin kullanılması için bir ön şarttır.

Milletvekilliği sıfatı, TBMM Genel Kurulundaki ant içme töreniyle değil, seçim sonuçlarının ardından İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen mazbatanın (seçim tutanağı) verilmesiyle kazanılır. Bu nedenle ant içme işlemi, hukuken bir 'kurucu unsur' (ihdasi işlem) değil, mevcut sıfatın sağladığı yetkilerin (oy kullanma, teklif verme gibi) kullanılabilmesi için öngörülen bir 'yürütme/başlama şartı' (icrai işlem) niteliğindedir.

Step-by-Step Solution

Sıfatın ne zaman kazanıldığını belirle.

Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulunun mazbatayı düzenlemesiyle kazanılır.

Anayasal sistemde seçim sonuçları yetkili makamca tescillendiği an kişi milletvekili statüsünü alır.

Ant içmenin hukuki niteliğini analiz et.

Ant içme bir 'başlatıcı' (kurucu) işlem değil, 'yetki kullanımını sağlayan' (icrai) bir işlemdir.

Kişi ant içmeden önce de milletvekilidir (dokunulmazlığı vardır), sadece meclis çalışmalarına katılamaz.

Sıfatın ve yetkinin sonuçlarını karşılaştır.

Dokunulmazlık ve maaş 'sıfata'; oy kullanma ve söz alma ise 'ant içmeye' bağlıdır.

Anayasa, yasama faaliyetlerine katılımı doğrudan ant içme şartına bağlamıştır (m. 81).

Key Concept

Milletvekilliği Sıfatı (Mazbata) vs. Yasama Yetkisi (Ant İçme) Ayrımı

Hints

Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile bu sıfata bağlı yetkilerin kullanılması farklı kavramlardır.

Mazbata (seçim tutanağı) sıfatı kazandırırken, ant içme meclis kürsüsünde yetkiyi aktive eder.

Ant içme bir 'icrai' (uygulama) şartıdır; sıfatın kendisini kuran bir unsur değildir.

Practice More

Milletvekilliğinin hangi durumlarda kendiliğinden sona erdiğini ve hangi durumlarda meclis kararı gerektiğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 298Question →

1982 Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), görevlerini yerine getirirken 'kanun' çıkarabildiği gibi 'parlamento kararı' da alabilmektedir. Bu iki hukuki işlem türü arasındaki farklar göz önünde bulundurulduğunda, parlamento kararlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kural olarak, bu kararların yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı'nın onayı veya yayımlama işlemi gerekmez.

Kural olarak, parlamento kararlarına karşı yargısal denetim yolu kapalıdır.

Parlamento kararlarının tamamı, kanunlar gibi Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer ve Cumhurbaşkanı tarafından imzalanır.

TBMM İçtüzüğü, kuralın aksine yargısal denetimi mümkün olan istisnai bir parlamento kararıdır.

Show answer & explanation

Answer: Parlamento kararlarının tamamı, kanunlar gibi Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer ve Cumhurbaşkanı tarafından imzalanır.

Answer

Parlamento kararlarının tamamının kanunlar gibi Cumhurbaşkanı tarafından imzalanarak yürürlüğe girdiği ifadesi yanlıştır; çünkü bu kararlar kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir.

Doğru yanıt olan seçenek, parlamento kararlarının kanunlar gibi Cumhurbaşkanı tarafından imzalanarak yürürlüğe girdiğini iddia etmektedir. Ancak parlamento kararları Meclis'in tek taraflı iradesiyle kesinleşir ve kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmaz. Bu, parlamento kararlarını kanunlardan ayıran en temel usuli farktır.

Step-by-Step Solution

Kanun ve parlamento kararı arasındaki usul farkını belirleyin.

Kanunlar TBMM'de kabul edildikten sonra Cumhurbaşkanı'na gönderilirken, parlamento kararları Meclis kararıyla kesinleşir.

Yasama organının dışa dönük ve genel düzenleyici işlemleri (kanun) ile içe dönük işlemleri (karar) arasındaki hukuki rejim farkını anlamak gerekir.

Yargısal denetim istisnalarını kontrol edin.

Parlamento kararları genel olarak denetlenemez ancak İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi istisnadır.

Anayasal sistemdeki denetim mekanizmalarının sınırlarını bilmek seçenekleri elemeyi sağlar.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Hukuki Niteliği ve Kanunla Farkları

Hints

TBMM'nin iç işleyişine dair kararların (parlamento kararları) Cumhurbaşkanı ile olan ilişkisini düşünün.

Cumhurbaşkanı kanunları 'yayımlama' veya 'geri gönderme' yetkisine sahiptir; ancak parlamento kararları Meclis'in kendi kararıdır.

Yargısal denetimi olan üç istisnayı hatırlayın: İçtüzük, Dokunulmazlık ve Milletvekilliğinin Düşürülmesi. Bunlar dışında kalanlar denetlenemez.

Practice More

Parlamento kararlarının yargısal denetime tabi olan 3 istisnasını (İçtüzük, Dokunulmazlık, Vekillik) bir tablo yaparak ezberleyin.

Estimated Time:1m 0s

Question 299Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan değişiklikler ile Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları yeniden düzenlenerek yürütme erki ile yasama organı arasındaki ilişki yeni bir zemine oturtulmuştur. Bu yeni anayasal düzenlemeler ve denetim yollarının işleyişi dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yazılı soru, milletvekilleri tarafından Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlara hitaben sorulur ve en geç

15

gün içinde cevaplandırılması gerekir.

TBMM, Bakanlar Kurulunu ve hükümetin genel politikasını denetlemek amacıyla 'Gensoru' önergesi verebilir ve güvensizlik oyuyla hükümeti düşürebilir.

Meclis soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının en az beşte üçünün (

360

milletvekili) TBMM Başkanlığına yazılı önerge vermesi şarttır.

Meclis araştırması; belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla yapılır ve kural olarak devlet sırları ile ticari sırlar da dahil her türlü belge komisyonca incelenebilir.

Milletvekilleri, Genel Kurulda sözlü soru önergesi vererek ilgili bakanın kürsüden bizzat cevap vermesini talep etme yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Yazılı soru, milletvekilleri tarafından Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlara hitaben sorulur ve en geç $15$ gün içinde cevaplandırılması gerekir.

Answer

Yazılı soru, milletvekilleri tarafından Cumhurbaşkanı yardımcılarına veya bakanlara sorulan ve 15 gün içinde cevaplanması gereken denetim yoludur.

1982 Anayasası'nın 98. maddesine göre yazılı soru; milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlardan yazılı olarak cevaplandırmak üzere bilgi istemelerinden ibarettir. Bu soruların en geç 15 gün içinde cevaplandırılması zorunludur. Seçeneklerdeki diğer ifadeler ya kaldırılmış bir yöntemi (Gensoru, Sözlü Soru) ya yanlış bir sayısal veriyi (301 yerine 360) ya da hukuki bir kısıtlamayı (Devlet sırları kapsamı) içerdiği için yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Mevcut denetim yollarını belirleme

2017 sonrası yollar: Yazılı Soru, Genel Görüşme, Meclis Araştırması, Meclis Soruşturması.

Güncel anayasa hükümlerini eski sistemden ayırmak gerekir.

Muhatap ve süre analizi yapma

Yazılı soru muhatabı CB Yardımcıları/Bakanlar, süresi 15 gündür.

Denetim yollarının hukuki geçerlilik şartlarını teyit etmek için gereklidir.

Sayısal ve içeriksel kısıtlamaları kontrol etme

Soruşturma önergesi 301, araştırma kapsamı devlet sırrı hariç.

Çeldirici seçeneklerdeki sayısal ve kapsam hatalarını elemek için gereklidir.

Key Concept

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları

Hints

2017 Anayasa değişikliği ile bazı denetim yollarının kaldırıldığını ve bazılarının ise sadece yazılı hale getirildiğini unutmayın.

Practice More

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ile Meclis Soruşturması arasındaki benzerlikleri ve farkları inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 300Question →

TBMM'de bir siyasi parti grubu, ülkedeki enerji kaynaklarının verimli kullanımı ve bu alandaki kamu politikalarının etkilerini detaylı bir şekilde incelemek, konuya dair veri toplamak ve çözüm önerileri geliştirmek amacıyla özel bir komisyon kurulmasını talep etmektedir.

$1982$ Anayasası'nda yer alan güncel düzenlemeler uyarınca, parlamentonun belli bir konuda bilgi edinmek için komisyon kurarak yürüttüğü bu denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Meclis Araştırması

Genel Görüşme

Yazılı Soru

Meclis Soruşturması

Gensoru

Show answer & explanation

Answer: Meclis Araştırması

Answer

Meclis Araştırması, belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla kurulan bir komisyon aracılığıyla yürütülen denetim yoludur.

Meclis Araştırması, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla bir komisyon kurarak yaptığı inceleme faaliyetidir. Soruda vurgulanan 'bilgi toplamak' ve 'komisyon kurulması' unsurları bu yöntemi tanımlayan anahtar özelliklerdir.

Step-by-Step Solution

Talep edilen faaliyetin niteliğini belirle.

Belirli bir konuda (enerji politikaları) bilgi toplamak ve inceleme yapmak için 'komisyon' kurulması istenmektedir.

Yöntemlerin ayrımı, kullanılan araç (komisyon, Genel Kurul görüşmesi, yazılı önerge) üzerinden yapılır.

Anayasal denetim yollarını tara.

Genel Görüşme (tartışma), Yazılı Soru (cevap alma), Meclis Soruşturması (suç ithamı) ve Meclis Araştırması (bilgi toplama komisyonu).

2017

değişikliği sonrası dört temel yol kalmıştır.

Eşleştirme yap ve güncelliği kontrol et.

Komisyon aracılığıyla bilgi edinme yolu Meclis Araştırması'dır. Gensoru artık yoktur.

Meclis Araştırması'nın temel işlevi veri toplama ve rapor hazırlamadır.

Key Concept

Meclis Araştırması'nın Bilgi Edinme ve Denetim Yolu Olarak Tanımı

Hints

Bu yöntem, bir meselenin derinlemesine incelenmesi için 'komisyon' kurulmasını şart koşar.

Cezai sorumluluk (suçlama) içermeyen, sadece bilgi edinme ve rapor hazırlama odaklı bir yoldur.

Adı üstünde, belli bir konuyu 'araştırmak' için başvurulan yöntemdir.

Practice More

Meclis Soruşturması ve Meclis Araştırması arasındaki 'cezai sorumluluk' farkını inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Estimated Time:50s

PreviousPage 15 / 41Next

Yasama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes