Yasama

802 questions

Question 381Question

19821982 Anayasası uyarınca milletvekili seçilme yeterliliği; yaş, öğrenim düzeyi, adli sicil ve askerlik durumu gibi çeşitli kriterlerin bir arada sağlanmasını gerektirir. Anayasal düzenlemeye göre bazı engeller af kapsamına girse dahi seçilme yeterliliğini kalıcı olarak ortadan kaldırırken, bazı adli durumlar seçilme yeterliliğine engel teşkil etmemektedir.

Aşağıdaki tabloda beş farklı kişinin milletvekili adaylığı sürecindeki güncel durumları verilmiştir:

KişiYaşÖğrenim DurumuAdli Sicil / Hukuki Durum
Ahmet2525LiseTaksirli bir suçtan dolayı 22 yıl hapis cezasına hüküm giymiştir.
Berk1919İlkokulKasten işlediği bir suçtan 1414 ay hapis cezası almış, ancak genel af ile affedilmiştir.
Can3030Yüksek Lisans"İnancı kötüye kullanma" suçundan 22 ay hapis cezasına mahkûm olmuştur.
Deniz2222OrtaokulAskerlik hizmetinden muaf değildir ve mevcut bir tecil/erteleme kaydı bulunmamaktadır.
Elif2828İlkokulHakkında mahkemece verilmiş bir kısıtlılık (vasi tayini) kararı bulunmaktadır.

Buna göre, tabloda belirtilen kişilerden hangisinin mevcut durumu milletvekili seçilmesine engel teşkil etmez?

Show answer & explanation

Answer: Ahmet

Answer

Tabloda durumu belirtilen kişilerden sadece Ahmet milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir; çünkü taksirli suçlardan alınan cezalar süreye bakılmaksızın engel değildir.
Doğru cevap olan Ahmet'in durumu incelendiğinde; 25 yaşında olması (18 yaş şartı), lise mezunu olması (ilkokul şartı) ve cezasının 'taksirli' bir suçtan olması nedeniyle anayasal bir engel taşımadığı görülür. Anayasa'nın 76. maddesi taksirli suçları kasten işlenen suçların sınırlamalarından (1 yıl kuralı) muaf tutmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Kişilerin yaş ve öğrenim durumlarını kontrol etme
Tüm adaylar 18 yaşını doldurmuş ve en az ilkokul mezunudur; bu temel şartlar sağlanmaktadır.
Anayasal asgari şartlar 18 yaş ve ilkokul mezuniyetidir.
2
Adli sicil ve hukuki engellerin analiz edilmesi
Taksirli suçtan 2 yıl alan kişi (Ahmet) hariç diğer adayların sicilinde kalıcı engeller bulunmaktadır.
Anayasa m. 76 uyarınca taksirli suçlar engel dışıdır; ancak 1 yıl üzeri kasten mahkûmiyet (Berk), yüz kızartıcı suç (Can) ve kısıtlılık (Elif) engeldir.
3
Askerlik durumunun değerlendirilmesi
Askerlikle ilişiği olan (Deniz) adayın başvurusu reddedilir.
Anayasa, askerlikle ilişiği bulunmamayı şart koşar.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği İstisnaları

Hints

1
Anayasa'nın 76. maddesindeki 'taksirli suçlar hariç' ifadesine dikkat edin.
2
Kasten işlenen suçlar ile yüz kızartıcı suçların af karşısındaki durumlarını karşılaştırın.
3
Affın; kasten 1 yıl üzeri cezaları ve hırsızlık, dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçlardaki engeli kaldırmadığını, ancak taksirli suçların zaten en başından engel olmadığını hatırlayın.

Practice More

Milletvekilliğinin kazanılması ve yemin süreci ile ilgili anayasal süreleri gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 382Question

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yenilenmesine (seçimlerin öne alınması) ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: TBMMTBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu durumda her iki seçim birlikte yapılır.

Answer

Meclis'in üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla karar alması durumunda her iki seçimin birlikte yapılması
19821982 Anayasası'nın 116116. maddesine göre, TBMMTBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (360360 milletvekili) ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Cumhurbaşkanı'nın da seçimleri yenileme yetkisi vardır. Hangi makam karar verirse versin, TBMMTBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Step-by-Step Solution

1
Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) için karar organlarını belirleyin.
TBMMTBMM ve Cumhurbaşkanı seçimleri yenileyebilir.
Anayasa'nın 116116. maddesi her iki makama da bu yetkiyi tanımıştır.
2
Meclis'in karar alabilmesi için gereken sayısal çoğunluğu kontrol edin.
Üye tamsayısının beşte üçü (360360 milletvekili).
Seçimlerin yenilenmesi önemli bir karar olduğu için anayasa nitelikli çoğunluk aramıştır.
3
Seçimlerin nasıl uygulanacağını inceleyin.
TBMMTBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri aynı gün birlikte yapılır.
20172017 anayasa değişikliği ile yasama ve yürütme seçimleri senkronize edilmiştir.

Key Concept

Seçimlerin Yenilenmesi ve Birlikte Yapılma İlkesi

Hints

1
Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) durumunda TBMMTBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin birbirinden ayrılamayacağını unutmayın.
2
Meclis'in seçim kararı alabilmesi için gereken oy sayısı, anayasa değişikliği için gereken alt sınıra (360360) eşittir.
3
Cumhurbaşkanı'nın seçimleri yenilemesi için Meclis Başkanı'na danışması gibi bir zorunluluk artık bulunmamaktadır.

Practice More

Seçimlerin yenilenmesi durumunda sandığa kaç gün içinde gidileceğine dair süreci (6060 gün kuralı) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 383Question

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca; belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla kurulan bir komisyon aracılığıyla yürütülen, ancak devlet sırları ile ticari sırları kapsamı dışında bırakan TBMM bilgi edinme ve denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Meclis Araştırması

Answer

Belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla komisyon kurularak yürütülen ve ticari/devlet sırlarını kapsam dışı bırakan denetim yolu Meclis Araştırması'dır.
Meclis Araştırması, 19821982 Anayasası'na göre belli bir konuda bilgi edinmek için kurulan bir komisyon marifetiyle yapılan çalışmadır. Bu yöntemde devlet sırları ile ticari sırların araştırılması anayasal bir engel olarak kapsam dışında bırakılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Denetimin amacını belirleyin.
Denetim 'belli bir konuda bilgi edinmek' amacıyla yapılmaktadır.
Soruda verilen ilk kriter, denetimin bilgi edinme odaklı olduğunu göstermektedir.
2
Yöntemi analiz edin.
Denetim bir 'komisyon' aracılığıyla yürütülmektedir.
Meclis Araştırması ve Meclis Soruşturması komisyon aracılığıyla yapılırken, Yazılı Soru ve Genel Görüşme farklı usullere tabidir.
3
Kapsam sınırlarını kontrol edin.
Devlet sırları ve ticari sırlar kapsam dışıdır.
Anayasa'ya göre Meclis Araştırması'nın en belirgin sınırı devlet ve ticari sırların araştırılamayacak olmasıdır.

Key Concept

Meclis Araştırması'nın Tanımı ve Sınırları

Hints

1
Bu denetim yolu, bilgi edinmek amacıyla bir komisyon kurulmasını gerektirir.
2
Bu yöntemde devletin gizli kalması gereken bilgileri (sırları) araştırma konusu yapılamaz.
3
Meclis Soruşturması ile karıştırılmamalıdır; çünkü burada amaç cezalandırma değil, sadece bilgi toplamaktır.

Practice More

Meclis Araştırması ve Meclis Soruşturması komisyonlarının üye yapısı ve çalışma süreleri arasındaki farkları inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Denetim yollarını 'Amaç' ve 'Usul' olarak gruplandırabilirsiniz: Bilgi toplama amaçlı olanlar Yazılı Soru ve Meclis Araştırması'dır. Bunlardan komisyonla yapılanı ise Meclis Araştırması'dır.
Estimated Time:45s
Question 384Question

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMMTBMM) genel kurul çalışmalarında toplanabilmesi ve karar alabilmesi için gerekli olan asgari (en az) üye sayıları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Meclis, üye tam sayısının en az üçte biri (200200 milletvekili) ile toplanır ve kural olarak toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir durumda 151151 milletvekilinden az olamaz.

Answer

Meclis'in üye tam sayısının en az üçte biri (200200 milletvekili) ile toplanması ve katılanların salt çoğunluğu ile (en az 151151 kişiyle) karar vermesi ifadesi doğrudur.
Doğru seçenekte belirtildiği üzere, 19821982 Anayasası'nın 9696. maddesi uyarınca TBMM, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde üye tam sayısının en az üçte biriyle (200200 milletvekili) toplanır. Karar yeter sayısı ise, Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151 milletvekili) az olamaz.

Step-by-Step Solution

1
TBMM üye tam sayısını belirleme
600600 milletvekili
Sayısal hesaplamalar Anayasa'da belirtilen toplam üye sayısı üzerinden yapılır.
2
Toplantı yeter sayısını (TYS) hesaplama
600/3=200600 / 3 = 200
Anayasa'ya göre Meclis'in toplanabilmesi için üye tam sayısının üçte biri hazır olmalıdır.
3
Karar yeter sayısı (KYS) alt sınırını hesaplama
600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151
Alınan kararların geçerli olabilmesi için, toplantıya katılanların salt çoğunluğunun üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az olmaması gerekir.

Key Concept

TBMM'nin Olağan Çalışma Yeter Sayıları

Hints

1
600600 milletvekilinden oluşan bir Meclis'te çalışmalara başlamak için kaç kişinin orada olması gerektiğini düşünün.
2
Anayasa, Meclis'in toplanması için 1/31/3, karar alması için ise kural olarak basit çoğunluk fakat asgari bir eşik (1/4+11/4 + 1) öngörür.
3
Sayısal karşılıklar şöyledir: Toplantı için 200200, karar için ise katılanların çoğunluğu (asla 151151'den az olamaz).

Practice More

Karar yeter sayısının 151151'den daha yüksek olmasını gerektiren (nitelikli çoğunluk) durumları (Örn: Anayasa değişikliği, Genel af ilanı) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 385Question

19821982 Anayasası'nın 8585. maddesi uyarınca, milletvekilliğinin düşmesine karar verilmesi durumunda tanınan yargısal denetim yolu ve bu denetimin kapsamına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Meclis tarafından verilen istifa, bağdaşmazlık veya devamsızlık sebebiyle üyeliğin düşmesi kararlarına karşı; ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir.

Answer

Meclis tarafından verilen istifa, bağdaşmazlık veya devamsızlık sebebiyle üyeliğin düşmesi kararlarına karşı; ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir.
Doğru ifade, Anayasa'nın 8585. maddesinde yer alan 'Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine... karar verilmiş olması hallerinde, Meclis Genel Kurulu kararının alındığı tarihten başlayarak yedi gün içerisinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın... iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Anayasa Mahkemesi, iptal istemini onbeş gün içinde kesin karara bağlar.' hükmüyle tam uyumludur. Bu denetim sadece Meclis kararıyla (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) düşme hallerinde geçerlidir.

Step-by-Step Solution

1
Yargısal denetimin kapsamını belirle.
Anayasa madde 8585 sadece istifa (84/184/1), bağdaşmazlık (84/384/3) ve devamsızlık (84/484/4) hallerini kapsar.
Kesin hüküm veya kısıtlanma gibi bildirimle sona eren haller yargısal denetim kapsamı dışındadır.
2
Başvuru hakkına sahip olan kişileri tespit et.
İlgili milletvekili veya 'herhangi bir diğer' milletvekili başvurabilir.
Parlamenter hukukun korunması adına diğer üyelere de dava açma hakkı tanınmıştır.
3
Hak düşürücü süreleri ve karar süresini kontrol et.
Başvuru süresi 77 gün, Mahkemenin karar süresi 1515 gündür.
Milletvekilliği statüsündeki belirsizliğin hızla giderilmesi amaçlanmıştır.

Key Concept

Parlamenter Kararların Yargısal Denetimi (Anayasa m. 85)

Hints

1
Milletvekilliğinin sona ermesi hallerinden hangileri için Meclis'te oylama yapıldığını hatırlayın.
2
Anayasa Mahkemesine gitmek için öngörülen sürenin bir hafta, Mahkemenin karar süresinin ise yaklaşık iki hafta olduğunu düşünün.
3
Anayasa m. 8585 uyarınca iptal davası sadece istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık durumlarında açılabilir ve başvuru süresi 77, karar süresi 1515 gündür.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı yargı yolu ve usulü ile milletvekilliğinin düşmesi arasındaki benzerlikleri inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 386Question

19821982 Anayasası'nın seçimlerin ertelenmesi ve ara seçimlere ilişkin hükümleri uyarınca; TBMM üye tamsayısının %5'inin boşalması ile bir seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmaması durumlarının, genel seçimlere 1111 ay kala aynı anda gerçekleşmesi halinde izlenecek hukuki usul aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Yüzde beşlik boşalma için ara seçim yapılamazken; temsilcisiz kalan seçim çevresi için, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır.

Answer

Yüzde beşlik boşalma için ara seçim yapılamazken, temsilcisiz kalan seçim çevresi için doksan gün sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılması zorunludur.
Anayasa'nın 7878. maddesi uyarınca ara seçimlerde üç farklı rejim vardır: Genel kural (3030 ay geçmeden ve 11 yıl kala yapılamaz), %5 boşalma (3030 ay yasağı uygulanmaz ama 11 yıl yasağı uygulanır) ve Temsilcisiz kalma (3030 ay ve 11 yıl yasaklarının hiçbirine tabi değildir). Soru kökündeki durumda seçimlere 1111 ay kaldığı için %5 kuralıyla seçime gidilemez ancak temsilcisiz kalan yer için seçim zorunludur.

Step-by-Step Solution

1
Genel yasak kuralını değerlendir.
Ara seçimler normal şartlarda genel seçimlere 11 yıl kala yapılamaz.
Seçim ekonomisini korumak ve kısa süreliğine Meclis'e üye seçilmesini engellemek.
2
%5 kuralını analiz et.
%5 boşalma (3030 milletvekili), 3030 ay yasağını delse de 11 yıl yasağına takılır.
Anayasa'da %5'lik durum için bir yıllık yasağa dair bir istisna tanınmamıştır.
3
Temsilcisiz kalma (Sıfır temsil) istisnasını uygula.
Bir ilin hiç üyesi kalmazsa, 3030 ay ve 11 yıl yasaklarına bakılmaksızın seçime gidilir.
Anayasa'daki 'Yukarıda yazılı haller dışında' ifadesi bu durumu tüm yasaklardan muaf tutar.

Key Concept

Ara Seçim Yasakları ve Mutlak İstisnalar

Hints

1
Ara seçimlerde kural olarak genel seçimlere 11 yıl kala sandığa gidilmez.
2
Ancak bir ilin Meclis'te hiç temsilcisinin kalmaması, 'temsilde adalet' ilkesi gereği en acil durum kabul edilir.
3
Anayasa'daki 'yukarıda yazılı haller dışında' ibaresi, temsilcisiz kalan il için 3030 ay ve 11 yıl yasaklarının işlemeyeceğini ifade eder.

Practice More

Seçimlerin ertelenmesi (savaş sebebiyle) durumundaki yetkili organ ve süre sınırlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 387Question

Türkiye'de mevcut anayasal düzenleme ve parlamento hukuku ilkeleri uyarınca; milletvekili seçilen bir kişinin "milletvekilliği sıfatını kazanması" ile bu sıfata bağlı "yasama yetkilerini kullanmaya başlaması" arasındaki hukuki ilişki bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatı mazbatanın düzenlenmesiyle kazanılır; ant içme ise yasama yetkilerinin kullanılabilmesi için bir "ifa şartı" niteliğindedir.

Answer

Milletvekilliği sıfatının mazbatanın alınmasıyla kazanılması, ant içmenin ise yasama yetkilerinin kullanımı için bir ifa şartı olmasıdır.
Milletvekilliği süreci iki aşamalı bir yapıya sahiptir. İlk aşama, il seçim kurulundan mazbatanın alınmasıyla "milletvekili" unvanının (sıfatının) ve bu sıfata bağlı dokunulmazlık gibi hakların kazanılmasıdır. İkinci aşama ise TBMM Genel Kurulunda ant içilerek bu sıfatın sağladığı yasama yetkilerinin (oy kullanma, konuşma yapma vb.) fiilen kullanılmaya başlanmasıdır. Bu nedenle yemin, sıfatı kuran bir işlem değil, sıfatın gereklerini yerine getirmeyi sağlayan bir görev şartıdır.

Step-by-Step Solution

1
Sıfatın kazanılma anını belirle.
Milletvekilliği sıfatı, il seçim kurulundan mazbatanın (seçim tutanağının) alınmasıyla hukuken kazanılır.
Yüksek Seçim Kurulu ve Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre temsil yetkisi bu anda başlar.
2
Yasama dokunulmazlığının başlangıcını kontrol et.
Dokunulmazlık, yemin töreninden bağımsız olarak milletvekilliği sıfatının kazanıldığı (mazbata) an başlar.
Milletvekilinin seçildiği andan itibaren korunması esastır.
3
Ant içmenin (yemin) hukuki etkisini analiz et.
Ant içme, milletvekilinin Meclis çalışmalarına (oy kullanma, önergeler, söz alma) katılabilmesi için gerekli olan bir 'ifa (görev) şartı'dır.
19821982 Anayasası'nın 81.81. maddesi bu zorunluluğu açıkça belirtir.

Key Concept

Milletvekilliği Sıfatı vs. Göreve Başlama (Yemin)

Hints

1
Milletvekilliği unvanını almakla, Meclis kürsüsüne çıkıp oy kullanmak arasındaki farkı düşünün.
2
Mazbata (seçim tutanağı) sıfatı başlatırken; yemin, bu sıfatın yetkilerinin icra edilmesini sağlar.
3
Yemin etmeyen bir milletvekili hala 'milletvekilidir' ve dokunulmazlığı vardır, ancak sadece Meclis çalışmalarında aktif rol alamaz.

Practice More

Milletvekilliğinin hangi durumlarda kendiliğinden, hangi durumlarda Meclis kararıyla sona erdiğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 388Question

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca; milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlardan yazılı olarak bilgi edinmelerinden oluşan ve en geç on beş gün içinde cevaplanması gereken denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Yazılı Soru

Answer

Yazılı Soru; milletvekillerinin yürütmeden bilgi edinmesini sağlayan, 15 gün içinde cevaplanması zorunlu olan denetim yoludur.
1982 Anayasası'nın 98. maddesine göre Yazılı Soru; milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlardan yazılı olarak bilgi edinmelerinden ibarettir ve muhatapları tarafından en geç on beş gün içinde cevaplanması zorunludur.

Step-by-Step Solution

1
Soruda istenen denetim yolunun temel özelliklerini belirle.
Milletvekillerinin bireysel başvurusu, yazılı format ve 15 günlük yasal süre.
Yazılı soru mekanizması, diğer denetim yollarından bu somut süre sınırı ve bireysel kullanım özelliği ile ayrılır.
2
Güncel anayasal düzenlemeleri (2017 sonrası) kontrol et.
Gensoru gibi yolların kaldırıldığını, Yazılı Soru'nun ise Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yönelik olarak devam ettiğini onayla.
Yanlış seçenekleri (özellikle sistemden kaldırılanları) elemek için güncel mevzuat bilgisi gereklidir.

Key Concept

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları

Hints

1
Bu yöntem, milletvekillerinin bireysel olarak (tek başına) kullanabildiği tek denetim yoludur.
2
Muhatapları Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlardır. Cumhurbaşkanına bu yolla soru sorulamaz.
3
Cevaplanması için Anayasa'da belirtilen süre tam olarak 15 gündür.

Practice More

Meclis Araştırması ile Meclis Soruşturması arasındaki temel farkları (bilgi edinme vs. cezai sorumluluk) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 389Question

19821982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri dikkate alındığında, aşağıda hukuki geçmişine dair bilgi verilen kişilerden hangisinin milletvekili seçilmesi önünde anayasal bir engel bulunmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: 'Sahtecilik' suçundan dolayı 66 ay hapis cezasına mahkum olmuş, ancak daha sonra yayımlanan bir genel af kapsamına alınmış olan bir kişi

Answer

Sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, süreye bakılmaksızın ve af kapsamına alınsalar dahi milletvekili seçilemezler.
Doğru cevap, yüz kızartıcı suçların (sahtecilik, hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet vb.) anayasal statüsünü yansıtmaktadır. 19821982 Anayasası'nın 7676. maddesine göre; sahtecilik gibi suçlardan hüküm giyenler, aldıkları ceza miktarı ne kadar az olursa olsun (örneğin 11 gün bile olsa) ve bu cezalar bir genel veya özel af ile ortadan kaldırılsa dahi ömür boyu milletvekili seçilme yeterliliğini kaybederler.

Step-by-Step Solution

1
Suçun niteliğini analiz etme
Seçeneklerdeki suçlar 'taksirli', 'kasten' ve 'yüz kızartıcı' olarak ayrıştırılır.
Anayasa, suç türüne göre farklı yeterlilik sınırları belirlemiştir.
2
Ceza sürelerini ve infaz durumlarını değerlendirme
Taksirli suçlarda süre sınırı yoktur; kasten suçlarda sınır 11 yıldır; yüz kızartıcı suçlarda ise süre önemsizdir.
Anayasa 7676. maddeye göre kasten işlenen suçlarda 11 yıl sınırı, yüz kızartıcı suçlarda ise mutlak engel kuralı geçerlidir.
3
Af ve disiplin cezası durumunu inceleme
Yüz kızartıcı suçlarda af engeli kaldırmazken, disiplin cezaları milletvekilliği için engel sayılmaz.
Anayasa metninde yüz kızartıcı suçlar için 'affa uğramış olsalar bile' ibaresi açıkça yer almaktadır.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Engelleri (Adli Sicil ve Disiplin Kaydı)

Hints

1
Anayasa'nın hangi suç türlerini 'affa uğramış olsalar bile' seçilmeye engel olarak saydığını hatırlayın.
2
Kasten işlenen suçlardaki 11 yıllık süre sınırı ile yüz kızartıcı suçlardaki mutlak engel arasındaki farka odaklanın.
3
Sahtecilik, hırsızlık ve rüşvet gibi suçlar 'yüz kızartıcı suç' kategorisindedir ve bu suçlarda af, seçilme hakkını geri getirmez.

Practice More

Milletvekili adaylığı için görevinden çekilmesi gereken kamu görevlileri ve bu kişilerin seçilemedikleri takdirde görevlerine dönüp dönemeyecekleri konusunu inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Soruyu çözerken suçları 'Taksirli' (Engel değil), 'Kasten > 1 yıl' (Engel) ve 'Yüz Kızartıcı' (Süre ve af gözetmeksizin engel) şeklinde üçlü bir tabloya ayırarak elediniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 390Question

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) siyasi parti gruplarının kurulması ve parlamento çalışmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için en az 2020 milletvekilinin bir araya gelmesi gerekir.

Answer

Bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için en az 2020 milletvekilinin bir araya gelmesi gerekir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için gerekli olan asgari milletvekili sayısı 2020'dir. Bu sayı, grupların meclis çalışmalarına (komisyonlar, başkanlık divanı vb.) katılımı için yasal bir eşiktir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasal sayısal sınırı hatırla.
2020 milletvekili.
19821982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü, siyasi parti gruplarının oluşumu için en az 2020 milletvekili şartını koşmuştur.
2
Yasama faaliyetlerindeki kısıtlamaları kontrol et.
Meclis Başkanlığı adaylığı, dokunulmazlık ve soruşturma konularında grup kararı alınamaz.
Milletvekillerinin hür iradelerini korumak amacıyla belirli hassas konularda grupların bağlayıcı karar alması yasaklanmıştır.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Kuruluşu ve Yasakları

Hints

1
Grup kurmak için gereken milletvekili sayısının, bir komisyon üye sayısından fazla olduğunu düşünün.
2
Siyasi parti gruplarının en önemli yasaklarından biri Meclis Başkanlığı adaylığı ile ilgilidir.
3
Grup kurmak için gereken tam sayı 2020'dir; ayrıca Meclis Başkanlığı için asla aday gösteremezler.

Practice More

Meclis Başkanlık Divanı'nda siyasi parti gruplarının nasıl temsil edildiğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 391Question

19821982 Anayasası'nın "Meclis Başkanlık Divanı"na ilişkin hükümleri ile üyelerin tarafsızlığına dair düzenlenen yasaklar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi hukuken mümkündür?

Show answer & explanation

Answer: Oturumu yönetmeyen bir Meclis Başkanvekilinin, milletvekili sıfatıyla Genel Kurul'daki bir kanun oylamasına katılması

Answer

Oturumu yönetmeyen bir Meclis Başkanvekilinin oylamaya katılması hukuken mümkündür.
Anayasa'nın 9494. maddesine göre TBMM Başkanı hiçbir durumda oy kullanamazken, Başkanvekilleri yalnızca 'başkanlık ettikleri oturumlarda' oy kullanamazlar. Dolayısıyla, o gün oturumu yönetmeyen bir Başkanvekili, Genel Kurul salonunda bir milletvekili olarak yer alabilir ve oy kullanabilir.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 9494. maddesindeki tarafsızlık kurallarını hatırla.
Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili için oy kullanma yasağı vardır.
Yasama organının yönetimindeki tarafsızlığı korumak.
2
Başkanvekilleri için getirilen kısıtlamanın kapsamını analiz et.
Başkanvekilleri için yasak mutlak değil, sadece 'oturum yönetme' hali ile sınırlıdır.
Oturumu yönetmeyen bir Başkanvekilinin o anki statüsü sıradan bir milletvekili gibidir.
3
Diğer yasakları (adaylık ve parti faaliyeti) kontrol et.
Siyasi parti grupları aday gösteremez ve Başkan parti faaliyetlerine katılamaz.
Anayasal emredici hükümler gereği.

Key Concept

TBMM Başkanlık Divanı'nda Oy Kullanma ve Tarafsızlık Rejimi

Hints

1
Başkanlık Divanı'nda oy kullanma yasağı kimler için 'mutlak', kimler için 'geçici'dir?
2
Meclis Başkanı her zaman tarafsız kalmak zorundadır, ancak Başkanvekilleri sadece kürsüdeyken bu katı kısıtlamaya tabidir.
3
Anayasa madde 94/son94/son: 'Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ve Başkanvekilleri... başkanlık ettikleri oturumda oy kullanamazlar.' ifadesine dikkat edin.

Practice More

Meclis Başkanı seçim turlarını ve her turda aranan nitelikli çoğunlukları tekrar edin.
Estimated Time:1m 15s
Question 392Question

19821982 Anayasası’nın 8484. ve 8585. maddeleri uyarınca, milletvekilliği sıfatının sona ermesi halleri ve bu hallere karşı başvurulabilecek hukuki yollar belirli prosedürlere bağlanmıştır. Meclis çalışmalarına dürüstlük ve tarafsızlık içinde katılma yükümlülüğünün bir gereği olarak düzenlenen "milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar etme" durumu bu süreçlerden biridir.

Buna göre, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden bir milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesi süreci ve bu karara karşı başvurulabilecek yargısal denetim yoluyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Meclis Genel Kurulunca yapılan gizli oylama sonucunda toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla üyeliğin düşmesine karar verilir; bu kararın iptali için 77 gün içinde herhangi bir milletvekili Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Answer

Meclis Genel Kurulunca yapılan gizli oylama sonucunda toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla üyeliğin düşmesine karar verilir; bu kararın iptali için 7 gün içinde herhangi bir milletvekili Anayasa Mahkemesine başvurabilir.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 8484. ve 8585. maddelerindeki tüm unsurları eksiksiz karşılamaktadır. Bağdaşmayan görevde ısrar halinde Genel Kurul kararı gizli oyla alınır (Madde 84/384/3) ve bu karara karşı hem ilgili vekil hem de herhangi bir milletvekili 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine gidebilir (Madde 8585).

Step-by-Step Solution

1
Düşme nedenini ve usulünü belirle.
Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar eden üye için Karma Komisyon raporu hazırlanır ve Genel Kurulda gizli oylama yapılır.
Anayasa'nın 84/384/3. maddesi bu durum için gizli oy ve Meclis kararı öngörmüştür.
2
Gerekli karar yeter sayısını kontrol et.
Anayasa'da özel bir çoğunluk belirtilmediği için adi çoğunluk (toplantıya katılanların salt çoğunluğu, ancak en az 151151) yeterlidir.
Sadece devamsızlık durumunda üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) şartı aranır.
3
Yargısal denetim mekanizmasını incele.
Meclis kararı alındıktan sonra 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir. AYM 1515 gün içinde kararını verir.
Anayasa'nın 8585. maddesi parlamento kararı ile düşen üyelikler için bu denetimi zorunlu kılmıştır.
4
Başvuru hakkına sahip kişileri teyit et.
Sadece ilgili milletvekili değil, başka herhangi bir milletvekili de iptal davası açabilir.
Yargısal denetimin kapsamı geniş tutularak yasama organının hukukiliği korunmuştur.

Key Concept

Milletvekilliğinin Meclis kararıyla sona ermesi ve yargısal denetimi (77 gün/1515 gün kuralı)

Hints

1
Milletvekilliğinin sona ermesinde bazı haller kendiliğinden gerçekleşirken (ölüm gibi), bağdaşmazlık ve istifa gibi haller Meclis kararı gerektirir.
2
Anayasa madde 8585 uyarınca Meclis'in 'düşme kararlarına' karşı yargı yolu açıktır; süreyi ve kimlerin başvurabileceğini hatırlayın.
3
Bağdaşmazlık için 'gizli oy' şartı olduğunu ve karar yeter sayısının devamsızlık gibi 301301 olmadığını, sadece adi çoğunluk olduğunu unutmayın.

Practice More

Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma nedeniyle sona ermesi ile parlamento kararıyla sona ermesi arasındaki yargısal denetim farklarını karşılaştırınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 393Question

19821982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri dikkate alındığında, aşağıdaki mahkûmiyet durumlarından hangisi, ilgili kişi affa uğramış olsa dahi milletvekili seçilmesine mutlak bir engel teşkil eder?

Show answer & explanation

Answer: Resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma suçundan mahkûm olmak

Answer

Resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma suçundan mahkûm olmak
Resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma suçu, 19821982 Anayasası'nın 7676. maddesinde açıkça sayılan ve mahkûmiyet halinde kişi affa uğrasa bile milletvekili seçilmesine engel teşkil eden özel suçlar kategorisinde yer almaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 7676. maddesindeki adli sicil şartlarını analiz et
Milletvekili seçilmek için kasten işlenen suçlardan toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezası almamış olmak gerekir.
Genel kuralın sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
Affın etkisini değerlendir
Genel kural kapsamındaki mahkûmiyetler af ile kalkarken, bazı özel suçlar af kapsamı dışında tutulmuştur.
Soru kökündeki 'affa uğramış olsa dahi' ifadesinin hukuki karşılığını bulmak için gereklidir.
3
Anayasa'da sayılan 'yüz kızartıcı' ve 'özel nitelikli' suç listesini kontrol et
Zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas, kaçakçılık, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma gibi suçlar mutlak engeldir.
Hangi suçların affa rağmen engel teşkil ettiğini tespit etmek için gereklidir.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği: Adli Sicil ve Mahkûmiyet Şartı

Hints

1
Anayasa'nın 7676. maddesinde bazı suçlar için 'affa uğramış olsalar bile' ibaresi kullanılmıştır.
2
Taksirli suçların milletvekili seçilmeye engel olmadığını ve kasten işlenen suçlarda 11 yıllık bir baraj olduğunu hatırlayın.
3
Zimmet, irtikap, rüşvet ve ihaleye fesat karıştırma gibi suçlar, ceza süresi ne olursa olsun ömür boyu milletvekilliğine engeldir.

Practice More

Milletvekilliğinin kazanılması ve ant içme töreninin hukuki sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 394Question

Türk anayasa hukukunda yasama organının irade beyanları "kanun" ve "parlamento kararı" olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır. 19821982 Anayasası'nda bu iki işlem türü için farklı kabul, yayımlanma ve denetim usulleri öngörülmüştür.

Parlamento kararlarının tabi olduğu hukuki rejim dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa'da açıkça belirtilen istisnalar dışında, Meclis'in kendi iç işleyişine veya özel durumlara dair aldığı parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır.

Answer

Anayasa'da belirtilen sınırlı istisnalar haricinde parlamento kararlarının yargısal denetime tabi olmaması doğru bir ifadedir.
Parlamento kararları, Meclis'in tek taraflı iradesiyle kesinleşen işlemlerdir. Bu işlemler kural olarak yargısal denetime tabi tutulmazlar. Ancak Anayasa koyucu, yasama organının keyfi hareket etmesini önlemek adına üç özel durumu (TBMM İçtüzüğü, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi) yargı denetimine açarak bu genel kurala istisna getirmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Yasama işlemlerinin tasnifini yapın.
Meclis işlemleri 'kanun' ve 'parlamento kararı' olarak ikiye ayrılır.
Hukuki rejimi belirlemek için işlemin türünü doğru tespit etmek gerekir.
2
Yayımlanma ve onay sürecini karşılaştırın.
Kanunlar Cumhurbaşkanına gönderilirken, parlamento kararları Meclis Başkanınca kesinleştirilir.
Parlamento kararlarında Cumhurbaşkanının veto yetkisi bulunmaz.
3
Yargısal denetim rejimini analiz edin.
Kanunlar kural olarak denetlenir; parlamento kararları kural olarak denetlenmez.
Kuvvetler ayrılığı gereği Meclis'in iç kararlarına yargı müdahalesi sınırlandırılmıştır.
4
İstisnaları hatırlayın.
Yalnızca İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve üyeliğin düşmesi kararları yargıya (AYM) götürülebilir.
Anayasa'nın 148148 ve 8585. maddeleri bu üç istisnayı açıkça düzenlemiştir.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Hukuki Niteliği ve Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

1
Kanunlar ile parlamento kararları arasındaki en temel fark, Cumhurbaşkanının onay (veto) yetkisinin olup olmamasıdır.
2
Parlamento kararlarının çok büyük bir kısmı yargı denetimi dışındadır. Sadece Anayasa'da özel olarak sayılan üç duruma odaklanın.
3
Meclis İçtüzüğü, milletvekilliğinin düşürülmesi ve dokunulmazlığın kaldırılması dışındaki hiçbir parlamento kararı için Anayasa Mahkemesine gidilemez.

Practice More

Kanunların ve parlamento kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanma süreçlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Eleme yöntemiyle; seçeneklerdeki işlemlerin hangisinin kanun (Milletlerarası antlaşma, Bütçe vb.) hangisinin karar olduğunu ve 'onay' makamını sorgulayarak sonuca ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 395Question

Milletvekilliği sıfatının sona ermesi; 1982 Anayasası'na göre bazı hallerde kendiliğinden veya bir yargı kararının Meclis'e bildirilmesiyle gerçekleşirken, bazı hallerde ise ancak TBMM Genel Kurulu'nun bu yönde karar almasıyla mümkün olmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi milletvekilliğinin sona ermesi için TBMM Genel Kurulu'nun oylama yaparak karar almasının zorunlu olduğu hallerden biridir?

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilinin üyelikten istifa etmesi

Answer

Milletvekilinin üyelikten istifa etmesi durumunda milletvekilliğinin düşmesi için TBMM Genel Kurulu'nun karar alması gerekir.
Milletvekilinin üyelikten kendi isteğiyle ayrılmak (istifa) istemesi durumunda, 1982 Anayasası uyarınca bu durumun kesinleşmesi için TBMM Genel Kurulu'nun karar alması şarttır. Bu oylama, basit çoğunluk usulüyle yapılır ve üyelik bu kararla sona erer.

Step-by-Step Solution

1
Milletvekilliğinin sona erme hallerini usul bakımından sınıflandırın.
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık 'Meclis Kararı' gerektiren hallerdir; ölüm, kısıtlanma, kesin hüküm ve bakan atanma ise 'Kendiliğinden/Bildirimle' gerçekleşen hallerdir.
Anayasa'nın 84. maddesi, hangi durumların oylama gerektirdiğini açıkça belirlemiştir.
2
İstifa durumundaki özel prosedürü değerlendirin.
İstifa eden milletvekilinin dilekçesi Başkanlık Divanı'nca incelenir ve ardından Genel Kurul'da oylanarak üyelik düşürülür.
Milletvekilinin iradesiyle üyelikten ayrılmak istemesi, Meclis'in bu iradeyi onaylamasını gerektirir.

Key Concept

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri

Hints

1
İstifa, devamsızlık ve milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar etme hallerinde Meclis kararı aranır.

Practice More

Milletvekilliğinin düşürülmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne yapılabilecek itiraz sürecini (7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde karar) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 396Question

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla işletilen Meclis soruşturması süreci ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı hakkında başlatılan cezai sorumluluk süreci ile bakanlar hakkındaki Meclis soruşturması süreci tamamen aynı usul ve sonuçlara tabi olup her iki durumda da Yüce Divan’a sevk kararıyla birlikte ilgililerin görevi sona erer.

Answer

Cumhurbaşkanı'nın Yüce Divan'a sevk edilmesi durumunda görevi sona ermezken, bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının görevinin sevk kararıyla birlikte sona ermesi arasındaki farkı göz ardı eden ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 105105. ve 106106. maddeleri arasında kritik bir fark bulunmaktadır. 106106. maddeye göre Yüce Divan'a sevk edilen bir Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi derhal sona ererken; 105105. madde uyarınca Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanı'nın görevi sona ermez, yalnızca seçim kararı alması engellenir. Bu nedenle her iki sürecin sonuçlarının tamamen aynı olduğunu savunan ifade hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Meclis soruşturması önerge yeter sayısının kontrol edilmesi
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) ile önerge verilir.
Anayasa Madde 106106 uyarınca başlangıç şartıdır.
2
Komisyon oluşum sürecinin incelenmesi
Siyasi parti gruplarının güçleri oranında sunduğu 33 katı aday arasından kura çekilerek 1515 üye belirlenir.
Tarafsızlığı sağlamak amacıyla kura usulü benimsenmiştir.
3
Yüce Divan'a sevk kararının yürütme organı üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Bakanlar ve yardımcıları için sevk kararı görevi sona erdirir (Madde 106106); ancak Cumhurbaşkanı için sevk kararı görevi sona erdirmez (Madde 105105).
Devletin başı olan Cumhurbaşkanlığı makamının sürekliliğini korumak için farklı bir hüküm getirilmiştir.

Key Concept

Meclis Soruşturması ve Cezai Sorumluluk Farklılıkları

Hints

1
Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu ile bakanlarınki arasındaki ince farklara odaklanın.
2
Yüce Divan'a sevk edilmenin 'görevi sona erdirme' etkisi her makam için aynı mıdır?
3
Anayasa Madde 105105 Cumhurbaşkanı'nı, Madde 106106 ise bakanları düzenler. Cumhurbaşkanı sevk edilse de mahkûm olana kadar görevine devam eder.

Practice More

Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğundaki oylama sayılarını ve Yüce Divan yargılaması sürelerini tekrar edin.
Estimated Time:2m 0s
Question 397Question

1982 Anayasası’nda düzenlenen Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) görev ve yetkileri, bu yetkilerin kullanılış usulleri ve anayasal sınırları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı tarafından bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilemeyen tek kanun türüdür ve usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar hakkında Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

Answer

Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı tarafından Meclis'e geri gönderilemeyen tek kanun türüdür ve usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar hakkında Anayasa Mahkemesi'ne başvurulamaz.
1982 Anayasası'na göre TBMM'nin kabul ettiği kanunlar arasında sadece Bütçe Kanunu Cumhurbaşkanı tarafından veto edilemez. Aynı zamanda Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca, usulüne göre yürürlüğe giren milletlerarası antlaşmalar hakkında Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açılması yasaklanmıştır. Bu iki bilgi birleştiğinde doğru seçeneğe ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
TBMM'nin kanun koyma yetkisi kapsamındaki istisnaları analiz edin.
Bütçe Kanunu'nun (Anayasa m.89) Cumhurbaşkanı tarafından veto edilemeyen tek kanun olduğu tespit edilir.
Bütçe sürecinin aksamaması için anayasa koyucu bu özel kuralı getirmiştir.
2
Milletlerarası antlaşmaların hukuki rejimini değerlendirin.
Usulüne göre yürürlüğe konulan antlaşmaların kanun hükmünde olduğu ancak bunlar hakkında AYM'ye gidilemeyeceği (Anayasa m.90) saptanır.
Uluslararası yükümlülüklerin iç hukuk denetimiyle sekteye uğramaması amaçlanmıştır.
3
Diğer yetkilerin (Af, Savaş İlanı vb.) usul ve çoğunluk şartlarını kontrol edin.
Af ilanının kanun (3/5 çoğunluk), savaş ilanının ise parlamento kararı olduğu teyit edilir.
Hukuki form ve nitelik farklarını ayırt etmek doğru cevaba ulaşmayı sağlar.

Key Concept

TBMM'nin Görev ve Yetkilerindeki Form ve Denetim İstisnaları

Hints

1
Anayasa'da hangi kanun türünün veto edilemeyeceğine odaklanın.
2
Milletlerarası antlaşmaların normlar hiyerarşisindeki yerini ve yargısal denetim muafiyetini hatırlayın.
3
Bütçe kanunu veto edilemez; antlaşmalar ise kanun hükmünde olmasına rağmen AYM denetimine kapalıdır.

Practice More

TBMM'nin parlamento kararı ile yaptığı işlemlerden hangileri hakkında Anayasa Mahkemesine başvurulabildiğini araştırınız (İçtüzük, Dokunulmazlık, Milletvekilliğinin Düşmesi).
Estimated Time:2m 0s
Question 398Question

19821982 Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen bir kanunun yasalaşma süreci ve yürürlüğe girmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları 1515 gün içinde yayımlar veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderir.

Answer

Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kabul edilen kanunları 1515 gün içinde yayımlar veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderir.
Cumhurbaşkanının TBMM'den gelen kanun metinlerini incelemek, uygun bulursa Resmi Gazete'de yayımlatmak veya uygun bulmazsa Meclise geri göndermek için anayasal olarak belirlenmiş süresi tam 1515 gündür.

Step-by-Step Solution

1
Teklif Aşaması
Kanun teklifi sadece milletvekilleri tarafından TBMM Başkanlığına sunulur.
Yasama yetkisinin genelliği ilkesi gereği kanun yapma süreci milletvekillerinin iradesiyle başlar.
2
Komisyon ve Genel Kurul
Teklif önce ilgili ihtisas komisyonlarında (örneğin Anayasa Komisyonu) görüşülür, ardından Genel Kurulda oylanır.
Teknik inceleme komisyonlarda, siyasi karar ise Genel Kurulda verilir.
3
Cumhurbaşkanlığı İncelemesi
Kabul edilen metin Cumhurbaşkanına gönderilir; Cumhurbaşkanı 1515 gün içinde yayımlar veya geri gönderir.
Cumhurbaşkanının anayasal denetim ve yayımlama görevi bu aşamada gerçekleşir.
4
Yürürlük
Kanun Resmi Gazete'de yayımlanır ve aksi belirtilmedikçe yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
Hukuk kurallarının bağlayıcılık kazanması için usulüne uygun ilan edilmesi gerekir.

Key Concept

Kanunların yasalaşma süreci, milletvekillerinin teklif yetkisi ve Cumhurbaşkanının 15 günlük inceleme süresini kapsayan anayasal prosedürdür.

Hints

1
Kanun yapma sürecinde Cumhurbaşkanının inceleme süresini ve veto yetkisinin istisnalarını hatırlayın.
2
Cumhurbaşkanının kanunları incelemek için 1515 günü vardır. Ayrıca Bütçe Kanunu'nun özel durumunu düşünün.
3
Doğru seçenek, kanunların Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması veya geri gönderilmesi için tanınan anayasal süreyi (1515 gün) doğru ifade etmektedir.

Practice More

Cumhurbaşkanının geri gönderdiği bir kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilmesi (üye tamsayısının salt çoğunluğu ile) durumunda sürecin nasıl işlediğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 399Question

Milletvekili (M), bir meclis oturumunda kullandığı oylar ve sarf ettiği sözler nedeniyle, milletvekilliği sıfatı sona erdikten 33 yıl sonra bir tazminat davasına konu edilmiştir. Aynı kişi hakkında, milletvekilliği döneminde gerçekleşen bir yolsuzluk iddiasıyla ilgili olarak ise milletvekilliği biter bitmez ceza davası açılmıştır.

19821982 Anayasası hükümleri uyarınca bu hukuki süreçlerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Meclis çalışmalarındaki söz ve oyları mutlak bir koruma (yasama sorumsuzluğu) sağladığından üyeliği bitse dahi tazminat davası açılamaz; ancak yolsuzluk iddiası dokunulmazlık kapsamında olup üyeliği bittiği an yargılanmasının önünde engel kalmaz.

Answer

Yasama sorumsuzluğu kapsamında yapılan meclis çalışmaları ömür boyu koruma altındadır; dokunulmazlık ise sadece milletvekilliği süresince bir yargılama engelidir.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki söz, oy ve düşünceleri için hem cezai hem de hukuki (tazminat) açıdan 'mutlak' ve 'sürekli' bir koruma sağlar. Bu nedenle kişi milletvekilliğinden ayrılsa bile bu eylemlerinden dolayı dava edilemez. Yasama dokunulmazlığı ise sadece milletvekilliği süresince bir yargılama engeli (nispi bağışıklık) teşkil eder; üyelik sıfatı bittiği an kişi bu suçlardan dolayı genel hükümlere göre yargılanabilir.

Step-by-Step Solution

1
Meclis çalışmalarındaki söz ve oyların hukuki niteliğini belirle.
Yasama sorumsuzluğu (Mutlak bağışıklık).
Milletvekillerinin Meclis'teki faaliyetlerini baskı altında kalmadan sürdürebilmeleri için bu eylemler 'sorumsuzluk' kapsamına alınmıştır.
2
Yasama sorumsuzluğunun süresini ve kapsamını değerlendir.
Süreklidir (ömür boyu) ve hem cezai hem hukuki (tazminat) davaları kapsar.
Anayasa'nın 83/1. maddesi uyarınca bu koruma milletvekilliği sona erdikten sonra da devam eder.
3
Meclis dışı suç isnadının (yolsuzluk) hukuki niteliğini belirle.
Yasama dokunulmazlığı (Nispi bağışıklık).
Milletvekilliğiyle doğrudan ilgili olmayan suç isnatları dokunulmazlık kapsamındadır.
4
Yasama dokunulmazlığının süresini değerlendir.
Geçicidir (milletvekilliği süresince geçerlidir).
Milletvekilliği sona erdiğinde dokunulmazlık kendiliğinden kalkar ve yargılama süreci başlar.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı Arasındaki Temel Farklar

Hints

1
Meclis'teki kürsü konuşmaları ile Meclis dışındaki adi suçlar arasındaki bağışıklık türlerini birbirinden ayırın.
2
Yasama sorumsuzluğunun süresine (milletvekilliği bitince ne olur?) ve kapsamına (sadece hapis mi yoksa tazminat da mı?) odaklanın.
3
Unutmayın: Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir; dokunulmazlık ise nispi ve geçicidir (sadece üyelik boyunca).

Practice More

Milletvekilinin dokunulmazlığı kaldırıldığında hangi mahkemeye, kaç gün içinde itiraz edilebileceğini inceleyin.

Alternative Method

Bağışıklıkları karşılaştırırken 'Söz/Oy = Sorumsuzluk (Mutlak/Sürekli)', 'Suç İstinadı = Dokunulmazlık (Nispi/Geçici)' formülünü kullanabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 400Question

19821982 Anayasası’nın ara seçimlere ilişkin hükümleri uyarınca; tek milletvekili ile temsil edilen bir seçim çevresinde, genel seçimlerin üzerinden henüz 1414 ay geçmişken ilgili milletvekilinin istifası veya ölümü üzerine bu seçim çevresinin TBMMTBMM’de temsilcisiz kalması durumunda aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: Boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk pazar günü ara seçime gidilmelidir.

Answer

Boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk pazar günü ara seçime gidilmesi anayasal bir zorunluluktur.
Anayasa'nın 78. maddesine göre, bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesinin kalmaması durumu özel bir ara seçim halidir. Bu durumda, genel ara seçim kuralları olan 'seçimlerin üzerinden 30 ay geçmeden yapılamama' ve 'genel seçimlere 1 yıl kala yapılamama' sınırlamaları uygulanmaz. Boşalmayı takip eden 90 günden sonraki ilk pazar günü seçim yapılması emredilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Vakanın hukuki niteliğini tespit edin.
Bir seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmaması (Temsilcisiz kalma durumu).
Anayasa'da ara seçimler için 'genel kurallar' ve 'istisnai durumlar' ayrımı vardır.
2
Anayasa Madde 7878’deki istisnai hükümleri değerlendirin.
Temsilcisiz kalma durumunda 3030 ay bekleyememe ve son 11 yıl seçime girememe yasakları uygulanmaz.
Anayasa koyucu, hiçbir seçim çevresinin temsilsiz bırakılmamasını temel kural olarak benimsemiştir.
3
Anayasal süreyi belirleyin.
Boşalmayı takip eden 9090 günden sonraki ilk pazar günü seçim yapılır.
Bu durum Meclis kararına bağlı olmayan, anayasa ile doğrudan düzenlenen zorunlu bir süreçtir.

Key Concept

Ara Seçim ve Temsilcisiz Kalma İstisnası

Hints

1
19821982 Anayasası'nda ara seçimler için belirlenen genel kısıtlamaları (3030 ay ve 11 yıl) hatırlayın.
2
Bir seçim çevresinin tamamen temsilcisiz kalması durumu, bu genel yasakların hiçbirine tabi olmayan özel ve zorunlu bir 'ara seçim' halidir.
3
Anayasal metne göre, bu özel durumda seçimin hangi gün yapılacağı net bir sayısal sürece (9090 gün) bağlanmıştır.

Practice More

Ara seçimlerin %5\%5 boşalma durumundaki istisnai kuralları ile bu sorudaki temsilcisiz kalma durumunu karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aradaki farkları (özellikle 'son 1 yıl' kuralını) pekiştirin.
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 20 / 41Next
Yasama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 20 | Examkin