Yasama

802 questions

$1982$ Anayasası'nda milletvekillerinin görevlerini her türlü baskıdan uzak, tam bir serbestlik içinde yerine getirebilmeleri için öngörülen "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" bağışıklıklarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri nedeniyle hem cezai hem de hukuki (tazminat gibi) sorumluluğunu mutlak olarak ortadan kaldıran sürekli bir korumadır.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili, sadece dokunulmazlığın kaldırılmasına konu olan suçtan dolayı yargılanabilir; yeni bir suç isnadı durumunda Meclis'in tekrar karar alması gerekir.

Yasama dokunulmazlığı kural olarak sadece cezai nitelikteki işlemleri kapsayan bir koruma kalkanı olup; milletvekili aleyhine hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılmasına engel teşkil etmez.

Yasama sorumsuzluğu kapsamında Mecliste ifade edilen düşüncelerin Meclis dışında tekrarlanması, Anayasa'da herhangi bir istisnaya yer verilmeksizin her durumda mutlak ve koşulsuz bir koruma altındadır.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar yasama dokunulmazlığının istisnaları iken; yasama sorumsuzluğunun Anayasa'da belirtilmiş benzer bir istisnası bulunmamaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu kapsamında Mecliste ifade edilen düşüncelerin Meclis dışında tekrarlanması, Anayasa'da herhangi bir istisnaya yer verilmeksizin her durumda mutlak ve koşulsuz bir koruma altındadır.

Answer

Yasama sorumsuzluğu kapsamındaki düşüncelerin Meclis dışında tekrarlanmasının mutlak ve koşulsuz olduğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü Meclis bu konuda aksi yönde bir karar alabilir.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü

1982

Anayasası'nın

83

. maddesine göre milletvekilleri, Meclis çalışmalarındaki düşüncelerini dışarıda açıklarken kural olarak korunurlar; ancak bu koruma 'Meclisçe başka bir karar alınmadıkça' geçerlidir. Yani Meclis kararıyla bu korumanın kaldırılması mümkündür, bu da korumanın 'koşulsuz' veya 'her durumda mutlak' olmadığını gösterir.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme

Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir. Oy, söz ve düşünceleri kapsar.

Milletvekilinin fikir özgürlüğünü her zaman korumak temel amaçtır.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme

Dokunulmazlık nispi (kaldırılabilir) ve geçicidir. Sadece suç isnatlarını (cezai) kapsar.

Üyenin keyfi tutuklamalardan korunması amaçlanır ancak hukuk davalarına engel değildir.

Anayasa Madde

83/1

istisnasını inceleme

Meclis dışındaki tekrarlar için 'Meclisçe başka bir karar alınmadıkça' şartı bulunur.

Meclis içindeki mutlaklık, dışarıdaki tekrarlar için belirli şartlar dahilinde esnetilebilir.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı Arasındaki Farklar

Hints

Yasama sorumsuzluğu 'mutlak' iken, yasama dokunulmazlığı 'nispi'dir.

Anayasa Madde

83

'ün ilk fıkrasında meclis dışındaki tekrarlar için bir 'Meclis kararı' ihtimalinden bahsedilir.

Dokunulmazlığın istisnaları olan suçüstü hali ve Anayasa m.

14

, sorumsuzluk için geçerli değildir; ancak sorumsuzluğun dışarıdaki tekrarı için Meclis engelleyici karar alabilir.

Practice More

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı Anayasa Mahkemesi'ne itiraz süreçlerini (7 gün - 15 gün kuralı) inceleyin.

Estimated Time:2m 0s

Question 402Question →

$1982$ Anayasası'nın $92$ . maddesi uyarınca savaş hali ilanı ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin (TSK) kullanılmasına izin verme yetkisi temel olarak Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) aittir. Ancak anayasa koyucu, devletin bekasını ilgilendiren acil ve zorunlu haller için bu genel kuralın istisnasını da düzenlemiştir.

Buna göre, savaş hali ilanı ve silahlı kuvvetlerin kullanılmasına izin verilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Savaş hali ilan edilmesi için Meclis tarafından mutlaka bir 'Kanun' çıkarılması ve bu kanunun Cumhurbaşkanınca onaylanması gerekir.

Yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'ye davet edilmesi yetkisi, münhasıran Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenen bir yürütme yetkisidir.

Milletlerarası hukukun meşru saymadığı hallerde dahi TBMM, egemenlik yetkisine dayanarak savaş ilan etme konusunda mutlak takdir yetkisine sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde veya ara vermede iken ülkenin ani bir silahlı saldırıya uğraması durumunda, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.

Savaş ilanı ve asker gönderme kararları, Anayasa Mahkemesinin hem şekil hem de esas bakımından denetimine tabi olan yasama işlemleridir.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde veya ara vermede iken ülkenin ani bir silahlı saldırıya uğraması durumunda, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.

Answer

Anayasa'nın

92

. maddesi uyarınca, normal şartlarda savaş ilanı ve TSK'nın kullanılmasına izin verme yetkisi TBMM'ye aittir. Ancak Meclisin tatilde veya ara vermede olduğu sırada ülkenin ani bir saldırıya uğraması ve bu durumun gecikmeksizin müdahaleyi gerektirmesi halinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına Cumhurbaşkanı karar verebilir. Bu, devletin güvenliğini sağlamak amacıyla öngörülmüş kritik bir anayasal istisnadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 92. maddesini incele

Savaş ilanı ve TSK'nın kullanılmasına izin verme yetkisinin TBMM'de olduğu saptandı.

Genel kuralın kimin tarafından uygulandığını belirlemek için.

İstisnai şartları değerlendir

Meclisin tatilde olması ve ani bir silahlı saldırının gerçekleşmesi şartları bulundu.

Acil durumlarda yetki devrinin kime yapıldığını anlamak için.

Yetki sahibini belirle

Bu özel ve acil durumda yetkinin Cumhurbaşkanına ait olduğu sonucuna varıldı.

Anayasal istisnayı doğrulamak için.

Key Concept

TBMM'nin Savaş ve TSK Kullanımı Üzerindeki Yetkisi ve İstisnası

Hints

Bu yetki türü bir kanun mudur yoksa parlamento kararı mıdır?

Meclisin tatilde olduğu ve ülkeye aniden saldırıldığı bir senaryoyu hayal edin.

Anayasa'nın 92. maddesi, acil durumlarda yetkinin Cumhurbaşkanına geçebileceğini belirtir.

Practice More

TBMM'nin seçme yetkileri ile parlamento kararlarının yargısal denetimi arasındaki farkları çalışabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 403Question →

$1982$ Anayasası'na göre, milletvekili seçilerek mazbatasını (seçim tutanağını) alan bir kişinin, henüz TBMM Genel Kurulunda "ant içmemiş" olması durumundaki hukuki statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatını (unvanını) henüz kazanmamıştır.

Yasama dokunulmazlığından yararlanamaz.

Meclis çalışmalarına katılamaz ve oy kullanamaz.

Milletvekilliği sıfatı on gün içinde kendiliğinden düşer.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerini veto etme yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Meclis çalışmalarına katılamaz ve oy kullanamaz.

Answer

Milletvekili seçilen ancak henüz ant içmemiş olan kişi meclis çalışmalarına katılamaz ve oy kullanamaz.

Doğru cevap, milletvekilinin meclis çalışmalarına katılamayacağı ve oy kullanamayacağıdır.

1982

Anayasası'na göre milletvekilliği sıfatı mazbata ile kazanılır ve dokunulmazlık bu andan itibaren başlar. Ancak, bir milletvekilinin yasama faaliyetlerine fiilen katılabilmesi ve iradesini (oyunu) beyan edebilmesi için Meclis kürsüsünden ant içmesi zorunludur. Ant içmeyen bir milletvekili, parlamenter unvanını korusa da meclis çalışmalarında yer alamaz.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliği sıfatının ne zaman kazanıldığını belirle.

Milletvekilliği sıfatı (unvanı), il seçim kurulunun tutanağı (mazbata) düzenlemesiyle kazanılır.

Sıfatın kazanılması ile görevin fiilen ifası arasındaki ayrımı anlamak gerekir.

Ant içmenin (yemin) hukuki sonucunu analiz et.

Ant içme, bir milletvekilinin meclis çalışmalarına (Genel Kurul, komisyonlar vb.) katılması ve oy kullanması için zorunlu bir şarttır.

Anayasa madde

81

uyarınca, milletvekilleri görevlerine başlarken ant içerler.

Dokunulmazlık ve sıfat gibi diğer unsurları kontrol et.

Kişi ant içmese dahi milletvekilidir ve yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlar.

Dokunulmazlık, göreve başlama şartına değil, seçilmiş olma sıfatına bağlıdır.

Key Concept

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması vs. Göreve Başlama Ayrımı

Hints

Milletvekili seçilmekle bu görevin getirdiği yetkileri fiilen kullanmak farklı anlardır.

Kişi mazbatasını alınca 'milletvekili' unvanını ve dokunulmazlığını kazanır; ancak meclis çatısı altında çalışabilmesi için bir tören gereklidir.

Anayasa'nın

81

. maddesine göre ant içmeyenler meclis Genel Kuruluna ve oylamalara katılamazlar.

Practice More

Milletvekilliği sıfatının hangi aşamada kazanıldığını pekiştirmek için mazbata (seçim tutanağı) ile ant içme arasındaki farkı tablo üzerinden çalışabilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 404Question →

$1982$ Anayasası’nın $87$ . maddesi ile düzenlenen Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) görev ve yetkileri, bu yetkilerin kullanılış usulleri (kanun veya parlamento kararı) ve bu işlemlerin yargısal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

TBMM tarafından kabul edilen bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı tarafından diğer kanunlar gibi gerekçeli bir şekilde yeniden görüşülmek üzere Meclise geri gönderilebilir.

Para basılmasına karar verilmesi ve savaş ilanı gibi işlemler birer parlamento kararı niteliğinde oldukları için Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetimi dışındadırlar.

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma işlemi bir kanun ile gerçekleştirilir ve bu kanun Cumhurbaşkanı tarafından veto edilebilir.

Genel ve özel af ilanı, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu ile kabul edilen bir parlamento kararı ile gerçekleştirilir.

TBMM'nin kanun koyma yetkisi genel bir yetki olduğundan, her türlü kanun üzerinde Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi mutlak ve sınırsızdır.

Show answer & explanation

Answer: Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma işlemi bir kanun ile gerçekleştirilir ve bu kanun Cumhurbaşkanı tarafından veto edilebilir.

Answer

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma işleminin bir kanunla yapıldığı ve bu kanunun Cumhurbaşkanı tarafından veto edilebileceğini belirten ifade doğrudur.

Doğru ifade, milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma kanununun Cumhurbaşkanı tarafından veto edilebileceğidir. Anayasa'nın

90

. maddesine göre TBMM bu uygun bulmayı bir 'kanun' ile yapar. Anayasa'nın

89

. maddesi ise Cumhurbaşkanı'nın Meclis'e geri gönderemeyeceği (veto edemeyeceği) tek kanunun 'Bütçe Kanunu' olduğunu belirtir. Bu durumda, antlaşmaları uygun bulma kanunu genel kurala tabi olup veto edilebilir.

Step-by-Step Solution

TBMM yetkilerinin hukuki biçimlerini (kanun/parlamento kararı) tespit et.

Para basma, Af ilanı, Antlaşmaları uygun bulma ve Bütçe kabulü 'Kanun' ile; Savaş ilanı ise 'Parlamento Kararı' ile yapılır.

Yetkinin hangi hukuki formla kullanılacağı yargısal denetim ve veto usulünü belirler.

Cumhurbaşkanı'nın kanunları geri gönderme (veto) yetkisinin sınırlarını hatırla.

Anayasa Madde

89

uyarınca sadece Bütçe Kanunları veto edilemez; diğer tüm kanunlar (Antlaşma uygun bulma dahil) veto edilebilir.

Bütçe istisnası, devlet hizmetlerinin aksamaması için getirilmiş özel bir düzenlemedir.

Af ilanı için gerekli olan özel çoğunluğu doğrula.

Anayasa Madde

87

uyarınca üye tamsayısının

3/5

çoğunluğu gereklidir.

Af gibi toplumsal hassasiyeti yüksek konularda nitelikli çoğunluk aranır.

Seçenekleri bu hukuki veriler ışığında ele.

Milletlerarası antlaşmaları uygun bulma kanununun veto edilebildiği seçeneği tek doğru ifadedir.

Antlaşmaları uygun bulma kanunu bir kanun türüdür ve bütçe istisnası kapsamında değildir.

Key Concept

TBMM Yetkilerinin Hukuki Rejimi ve Veto İstisnaları

Hints

TBMM'nin hangi yetkilerini 'kanun'la, hangilerini 'parlamento kararı'yla kullandığını ayırt etmeye çalışın.

Cumhurbaşkanı'nın kanunları veto etme yetkisindeki yegane istisna olan kanun türünü hatırlayın.

Milletlerarası antlaşmaları uygun bulma işlemi bir kanunla yapıldığına göre, bütçe kanunu dışındaki bu kanunun veto edilmesini engelleyen bir hüküm var mıdır?

Practice More

Parlamento kararlarının hangilerinin yargısal denetime tabi olduğunu (İçtüzük, Dokunulmazlık, Üyelik düşmesi) incelemek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 30s

Question 405Question →

Bir seçim bölgesinden milletvekili adaylığı için il seçim kuruluna başvuran beş aday adayının dosyalarında yer alan bilgiler şu şekildedir:

Aday	Hukuki ve Kişisel Durumu
$1$ . Aday	Kasten yaralama suçundan $14$ ay hapis cezası almış, ancak bu cezası genel af kapsamına alınmıştır.
$2$ . Aday	Taksirli bir suçtan dolayı $1.5$ yıl hapis cezasına çarptırılmış olup seçim sürecinde cezası infaz edilmektedir.
$3$ . Aday	Dolandırıcılık suçundan $5$ ay hapis cezasına çarptırılmış, ancak mahkemece cezası ertelenmiştir.
$4$ . Aday	Okuma-yazma bildiğini beyan etmiş ancak herhangi bir okuldan mezuniyet diploması ibraz edememiştir.
$5$ . Aday	Halen silah altında bulunan ve vatani görevini er olarak yerine getirmekte olan bir kimsedir.

$1982$ Anayasası'nda yer alan milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri ve ilgili mevzuat hükümleri bir bütün olarak dikkate alındığında, bu adaylardan hangisinin milletvekili seçilmesinin önünde hukuki bir engel bulunmamaktadır?

Yalnız

1

. Aday

1

2

. Adaylar

2

3

. Adaylar

3

4

. Adaylar

4

5

. Adaylar

Show answer & explanation

Answer: Yalnız $1$ . Aday

Answer

Hukuki engeli bulunmayan tek kişi birinci adayı temsil eden seçenektir.

Birinci adayın durumu incelendiğinde, kasten yaralama suçu yüz kızartıcı suçlar arasında sayılmamıştır. Normal şartlarda kasıtlı bir suçtan

1

yıl veya daha fazla hapis cezası almak seçilmeye engeldir, ancak bu suç yüz kızartıcı suçlar kategorisinde olmadığı için genel af ile bu engel ortadan kalkar. Dolayısıyla bu kişi için herhangi bir engel kalmamıştır.

Step-by-Step Solution

Birinci adayın suç ve af durumunu değerlendir

Uygun

Kasten yaralama yüz kızartıcı suçlar listesinde değildir.

1

yıl üzerindeki kasıtlı mahkumiyetler engeldir ancak genel af, yüz kızartıcı olmayan suçlarda seçilme yeterliliğini iade eder.

İkinci adayın kısıtlılık durumunu kontrol et

Uygun Değil

Taksirli suçlar doğrudan engel olmasa da, Türk Medeni Kanunu

407

. maddeye göre

1

yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar kısıtlanır. Anayasa

76

. maddeye göre kısıtlılar milletvekili seçilemez.

Üçüncü adayın suç türünü ve erteleme etkisini incele

Uygun Değil

Dolandırıcılık yüz kızartıcı bir suçtur. Bu suçlarda ceza süresi veya erteleme (tecil) durumu fark etmeksizin, mahkumiyetin varlığı ömür boyu seçilme engelidir.

Dördüncü adayın öğrenim şartını doğrula

Uygun Değil

1982

Anayasası'na göre milletvekili seçilebilmek için 'en az ilkokul mezunu' olmak gerekir; sadece okuryazarlık yeterli bir kriter değildir.

Beşinci adayın askeri statüsünü değerlendir

Uygun Değil

Silah altındaki er ve erbaşlar ile askeri öğrenciler aday olamazlar ve seçilemezler.

Key Concept

Milletvekili seçilme yeterliliğinde kısıtlılık, yüz kızartıcı suçlar ve af müessesesinin etkisi.

Hints

Taksirli suçlar kendi başlarına engel olmasa da, ceza miktarı sebebiyle kişinin hukuki fiil ehliyetinin (kısıtlılık) etkilenip etkilenmediğine bakın.

Yüz kızartıcı suçlarda (hırsızlık, dolandırıcılık, zimmet vb.) sürenin ve affın etkisini tekrar düşünün; bu suçlar için Anayasa 'affa uğramış olsalar bile' ifadesini kullanır.

En az ilkokul mezunu olma şartı ile sadece okuryazar olma farkını ve kısıtlı olanların (cezaevindeki hükümlüler dahil) seçilme durumunu göz önüne getirin.

Practice More

Milletvekilliğinin kazanılması ve ant içme töreni ile ilgili prosedürleri inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 406Question →

$1982$ Anayasası hükümleri uyarınca, kanunların Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) görüşülüp kabul edilmesi ve Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları

15

gün içinde yayımlar veya geri gönderir; TBMM geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğu ile aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

Cumhurbaşkanı, bütçe kanunları da dahil olmak üzere TBMM tarafından kabul edilen tüm kanunları bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

TBMM tarafından kabul edilen parlamento kararları, kanunlar gibi Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulur ve Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer.

Kanun teklif etmeye milletvekilleri ve Cumhurbaşkanı yetkilidir; ancak Cumhurbaşkanı sadece bütçe ve kesin hesap dışındaki konularda teklif sunabilir.

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanun, TBMM Genel Kurulunda toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile aynen kabul edilirse Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanmak zorundadır.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları $15$ gün içinde yayımlar veya geri gönderir; TBMM geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğu ile aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

Answer

Cumhurbaşkanı'nın kanunları inceleme süresi

15

gündür ve Meclis, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

oy) aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Anayasa'nın

89

. maddesine göre Cumhurbaşkanı kanunları

15

gün içinde incelemek zorundadır. Eğer kanunu uygun bulmazsa geri gönderir, ancak Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) ile aynı metni kabul ederse Cumhurbaşkanı'nın yayımlama zorunluluğu doğar.

Step-by-Step Solution

Kanun teklifi ve kabul sürecini hatırla.

Milletvekilleri teklif verir, komisyonda görüşülür, Genel Kurulda kabul edilir.

Yasama sürecinin başlangıç aşamasıdır.

Cumhurbaşkanı'nın inceleme ve geri gönderme yetkisini değerlendir.

İnceleme süresi

15

gündür. Bütçe kanunları hariç kanunları geri gönderebilir.

Anayasa'nın

89

. maddesi gereğince yürütmenin denetim yetkisidir.

Meclis'in direnme (aynen kabul) şartını kontrol et.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) şartı aranır.

2017

değişikliği ile karar yeter sayısı bu özel durum için ağırlaştırılmıştır.

Key Concept

Kanunların Yayımlanması ve Cumhurbaşkanı'nın Geri Gönderme Yetkisi

Hints

Cumhurbaşkanı'nın kanunları incelemesi için anayasada belirlenen gün sayısını ve bütçe kanununa dair özel durumu hatırla.

Meclis'in Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir metinde ısrar edebilmesi (direnebilmesi) için gereken oy sayısı,

2017

değişikliği ile artırılmıştır.

Meclis üye tamsayısının (

600

) yarısından bir fazlası olan

301

sayısı, geri gönderilen kanunun aynen kabulü için kritik bir eşiktir.

Practice More

Anayasa değişikliklerinin kabul ve yayımlanma sürecindeki farklılıkları (halk oylaması gibi) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 407Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin ( $TBMM$ ) yasama faaliyetleri kapsamındaki oylamalarda uygulanan "nitelikli çoğunluk" türleri ve karar alma usulleri düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisinin karara bağlanması için üye tamsayısının salt çoğunluğu ( $301$ milletvekili) yeterli değildir?

Meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi

Bir milletvekilinin devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesine karar verilmesi

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı seçiminin üçüncü tur oylaması

Genel ve özel af ilan edilmesine karar verilmesi

Kamu Başdenetçisi seçiminin üçüncü tur oylaması

Show answer & explanation

Answer: Genel ve özel af ilan edilmesine karar verilmesi

Answer

Genel ve özel af ilan edilmesine karar verilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

milletvekili) şarttır.

Genel ve özel af ilanı,

1982

Anayasası uyarınca TBMM üye tamsayısının beşte üç (

360

) çoğunluğunun oyu ile gerçekleştirilebilir. Dolayısıyla üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

sayısı bu işlem için hukuken yeterli değildir.

Step-by-Step Solution

TBMM'deki karar türlerini sınıflandır.

Kararlar; adi çoğunluk (basit çoğunluk) ve nitelikli çoğunluk (salt çoğunluk,

3/5

2/3

) olarak ayrılır.

Hangi kararın hangi sayısal sınıra tabi olduğunu belirlemek için bu ayrım temeldir.

Seçeneklerdeki işlemlerin anayasal karşılıklarını kontrol et.

Soruşturma açma, devamsızlıktan üyelik düşürme ve seçimlerin 3. turları için

301

(salt çoğunluk) gerekirken, af ilanı için

360

gerekir.

Anayasa'nın 87. maddesi af yetkisini özel bir nitelikli çoğunluğa bağlamıştır.

Karşılaştırma yap.

360 > 301

olduğu için af ilanı için salt çoğunluk yeterli gelmez.

Soruda istenen 'yeterli olmayan' durumu tespit edilmiş olur.

Key Concept

TBMM Nitelikli Karar Yeter Sayıları

Hints

TBMM'de 'salt çoğunluk' ifadesi toplam milletvekili sayısının yarısından bir fazlasını (

301

) ifade eder.

Bazı önemli kararlar (Anayasa değişikliği, af ilanı gibi) için bu

301

sayısı da yetmez, 'nitelikli' dediğimiz daha yüksek sayılar (

360

veya

400

) aranır.

Genel ve özel af ilanı, meclisin en zor aldığı kararlardan biridir ve üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) onayını gerektirir.

Practice More

Milletvekilliğinin düşürülme nedenlerini ve her bir neden için gereken oylama usullerini (basit çoğunluk vs. salt çoğunluk) tekrar edebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 408Question →

Milletvekilliği sıfatının sona ermesi; bazı durumlarda herhangi bir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden, bazı durumlarda ise $TBMM$ Genel Kurulu'nun karar almasıyla gerçekleşir.

Buna göre, aşağıdaki durumların hangisinde milletvekilliğinin sona ermesi için $TBMM$ Genel Kurulu tarafından karar alınması zorunludur?

Milletvekilinin görevinden istifa etmesi

Milletvekilinin ölmesi

Milletvekilinin Cumhurbaşkanı seçilmesi

Milletvekilinin kısıtlanmasına dair kesinleşmiş mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesi

Milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilinin görevinden istifa etmesi

Answer

Milletvekilinin istifa etmesi durumunda üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulu tarafından karar alınması gerekmektedir.

Milletvekilinin istifa etmesi durumunda, istifanın geçerli olduğu Meclis Başkanlık Divanı tarafından tespit edildikten sonra, TBMM Genel Kurulu tarafından oylama yapılarak milletvekilliğinin düşmesine karar verilir. Bu süreçte bir 'parlamento kararı' söz konusudur.

Step-by-Step Solution

Sona erme usullerini kategorize etme

Milletvekilliği; kendiliğinden (ölüm, CB seçilme vb.), bildirimle (kesin hüküm, kısıtlanma) veya Meclis kararıyla (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) sona erer.

Anayasa'da her bir durum için farklı bir usul öngörülmüştür.

Seçeneklerdeki durumların hukuki sonuçlarını analiz etme

İstifa tek taraflı bir irade beyanı olsa da, parlamento hukukunda bu iradenin Meclis tarafından karara bağlanması şarttır.

Milletvekilliği kamu hukukuna dayalı bir statü olduğu için kişinin tek taraflı iradesi yeterli görülmemiştir.

Key Concept

Milletvekilliğinin Meclis Kararı ile Düşmesi

Hints

Bazı durumlar (ölüm gibi) doğal olarak gerçekleşirken, bazıları iradi bir karara dayanır.

Meclis'in kendi üyeleri hakkında oylama yaparak 'düşme' kararı verdiği sınırlı haller vardır (istifa, devamsızlık vb.).

İstifa eden vekilin dilekçesi doğrudan üyeliği bitirmez; TBMM Genel Kurulu'nun bu istifayı kabul etmesi (karar alması) gerekir.

Practice More

Devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi için gerekli olan 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' kuralını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 409Question →

1982 Anayasası ve Türk parlamento hukuku ilkeleri uyarınca, milletvekili genel seçimlerinde bir seçim çevresinden milletvekili seçilen ve İl Seçim Kurulundan tutanağını (mazbatasını) alan ancak henüz TBMM Genel Kurulunda ant içmemiş (yemin etmemiş) bir kişinin hukuki durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Milletvekilliği sıfatını ve unvanını resmen kazanmıştır.

Yasama dokunulmazlığı korumasından yararlanmaya başlar.

TBMM Genel Kurulundaki görüşmelere katılarak kanun teklifleri için oy kullanabilir.

Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevde bulunma yasağı (yükümlülüğü) başlamıştır.

Milletvekilliğine bağlı mali ve özlük haklarından yararlanma hakkı doğmuştur.

Show answer & explanation

Answer: TBMM Genel Kurulundaki görüşmelere katılarak kanun teklifleri için oy kullanabilir.

Answer

Milletvekili seçilen kişi ant içmeden önce Meclis çalışmalarına katılamaz ve oy kullanamaz; çünkü ant içme 'görevin ifası' (yetkilerin kullanılması) için zorunlu bir şarttır.

1982 Anayasası'nın 81. maddesi uyarınca, milletvekilleri TBMM'ye katıldıklarında ant içmek zorundadırlar ve ant içmedikçe göreve başlayamazlar. Göreve başlama; Meclis çalışmalarına katılma, oy kullanma ve yasama faaliyetlerini yürütme anlamına gelir. Dolayısıyla mazbatasını almış olsa dahi ant içmemiş bir kişi henüz bu yetkileri kullanamaz.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliği sıfatının kazanılma anını belirleme

İl Seçim Kurulundan mazbatanın (tutanak) alınmasıyla 'iktisap' (kazanma) gerçekleşir.

Sıfatın kazanılması seçilme iradesinin resmi bir belgeyle somutlaşmasına bağlıdır.

Yasama görevine başlama (ifa) şartını inceleme

TBMM Genel Kurulunda ant içilmesiyle (yemin) 'ifa' (görevi yerine getirme) süreci başlar.

Anayasa madde 81'e göre milletvekilleri ant içmedikçe göreve başlayamazlar.

Hangi hakların hangi aşamaya bağlı olduğunu analiz etme

Unvan, dokunulmazlık ve bağdaşmazlık mazbatayla; oy kullanma ve yasama faaliyeti yeminle başlar.

Dokunulmazlık kişiyi korurken, oy kullanma kamu gücünün fiilen kullanılmasıdır.

Key Concept

İktisap (Kazanma) ve İfa (Kullanma) Ayrımı

Hints

Milletvekilliği unvanını kazanmak ile Meclis'te görev yapmaya başlamak arasındaki hukuki ayrımı hatırlayın.

İl Seçim Kurulu tarafından verilen 'mazbata' ile TBMM Genel Kurulu'nda edilen 'yemin'in sonuçlarını karşılaştırın.

Ant içme (yemin), milletvekilliği sıfatını kazanmak için değil; sadece Meclis'te yasama görevlerini fiilen yerine getirmek (oy kullanmak, konuşma yapmak) için bir zorunluluktur.

Practice More

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerinde (istifa, devamsızlık vb.) hangilerinin Genel Kurul kararı, hangilerinin ise kendiliğinden olduğunu inceleyin.

Alternative Method

Hangi hakkın bir 'koruma' (dokunulmazlık) veya 'unvan' (sıfat) olduğunu, hangisinin ise 'aktif bir yetki' (oy kullanma) olduğunu ayırt edin. Aktif yetkiler her zaman yemin şartına bağlıdır.

Estimated Time:1m 0s

Question 410Question →

$1982$ Anayasası ve Türk parlamento hukuku ilkeleri uyarınca, milletvekili seçilen bir kişinin milletvekilliği sıfatını (unvanını) "iktisap" etmesi ile bu sıfatın gerektirdiği yasama görevlerini "ifa" etmesi arasındaki hukuki sürece dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından seçim tutanağının (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılır; ancak yasama görevlerini yerine getirebilmek için TBMM Genel Kurulunda ant içilmesi zorunludur.

Milletvekilliği sıfatı ve buna bağlı olarak yasama dokunulmazlığı, ancak TBMM Genel Kurulunda yapılan ant içme töreninin ardından hukuki sonuçlarını doğurur.

Milletvekili seçilen kişi, ant içmediği sürece sadece "milletvekili adayı" statüsünde kabul edildiğinden, bu süreçte kendisine herhangi bir özlük hakkı tahakkuk ettirilemez.

Milletvekilliği unvanı, Yüksek Seçim Kurulu tarafından kesin seçim sonuçlarının Resmî Gazete'de ilan edildiği tarih itibarıyla hukuken iktisap edilmiş sayılır.

Ant içme işlemi, milletvekilliği sıfatını kazandıran kurucu bir unsur olup, bu işlem gerçekleşmeden kişinin milletvekili olarak kabulü hukuken yoklukla maluldür.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından seçim tutanağının (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılır; ancak yasama görevlerini yerine getirebilmek için TBMM Genel Kurulunda ant içilmesi zorunludur.

Answer

Milletvekilliği sıfatının İl Seçim Kurulu tarafından mazbata düzenlenmesiyle kazanıldığı, ancak yasama görevlerinin yerine getirilmesi için ant içmenin zorunlu olduğunu belirten seçenek doğrudur.

Milletvekilliği unvanı, kişinin seçim sonuçlarına göre yetkili kuruldan mazbatasını almasıyla (iktisap) hukuk aleminde doğar. Ancak Anayasa'nın

81

. maddesi uyarınca, bir milletvekilinin meclis çalışmalarında oy kullanması, söz alması veya yasama faaliyetlerini yürütmesi (ifa) ancak Genel Kurul önünde ant içmesiyle mümkün hale gelir. Bu iki durum arasındaki ayrım, parlamento hukukunun en temel teknik konularından biridir.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliği sıfatının (unvanının) ne zaman kazanıldığını tespit edin.

Sıfat, seçim tutanağının (mazbata) yetkili merci (İl Seçim Kurulu) tarafından düzenlenmesiyle kazanılır.

Maddi iktisap anı, seçilme ve bu durumun resmiyet kazanmasıdır.

Ant içme (yemin) işleminin hukuki niteliğini analiz edin.

Ant içme, milletvekilinin genel kurul çalışmalarına katılabilmesi, oy kullanabilmesi ve diğer yasama yetkilerini ifa edebilmesi için bir ön şarttır.

Anayasa'nın

81

. maddesi yemin etmeyenlerin görevlerine başlayamayacağını hükme bağlar.

Sıfatın kazanılması ile göreve başlama arasındaki ayrımı yapın.

Milletvekili, ant içmeden önce de milletvekilidir; ancak "aktif" bir yasama organı üyesi gibi çalışamaz.

Bu ayrım, dokunulmazlığın ve özlük haklarının başlangıç tarihleri gibi teknik konuların temelini oluşturur.

Key Concept

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması (İktisap) ve Göreve Başlama (İfa) Ayrımı

Hints

Milletvekili seçilen bir kişinin 'seçilmiş olma' durumu ile 'mecliste oy kullanma' durumu arasındaki zaman farkını düşünün.

Mazbata (seçim tutanağı) sıfatı kazandırır, ancak Anayasa'nın

81

. maddesi bir engel/şart getirir.

Milletvekilliği sıfatı mazbata ile kazanılır, ancak yasama yetkilerinin fiilen kullanılabilmesi (ifa) için ant içme (yemin) şarttır.

Practice More

Milletvekilliğinin sona erme hallerini ve yemin etmemenin (devamsızlık sayılma durumu gibi) sonuçlarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 411Question →

$1982$ Anayasası'nda yapılan güncel değişiklikler ve seçim mevzuatı göz önünde bulundurulduğunda, milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

18

yaşını dolduran her Türk vatandaşı, diğer şartları da taşıması koşuluyla milletvekili seçilebilir.

Milletvekili adaylarının, başvuru tarihi itibarıyla askerlik hizmetini fiilen tamamlamış olmaları zorunludur.

Milletvekili seçilebilmek için adayların en az lise veya dengi bir okuldan mezun olmaları şarttır.

Kasten işlenen bir suçtan dolayı toplamda

6

ay hapis cezası alan bir kişi milletvekili seçilemez.

Taksirli suçlardan dolayı hüküm giymiş olanlar, cezalarının süresine bakılmaksızın milletvekili seçilemezler.

Show answer & explanation

Answer: $18$ yaşını dolduran her Türk vatandaşı, diğer şartları da taşıması koşuluyla milletvekili seçilebilir.

Answer

18 yaşını dolduran her Türk vatandaşının milletvekili seçilebilmesi doğrudur.

1982

Anayasası'nın

76

. maddesinde yapılan

2017

değişikliği ile milletvekili seçilme yaşı

25

’ten

18

’e indirilmiştir. Bu doğrultuda,

18

yaşını doldurmuş olan ve kısıtlı olmayan her Türk vatandaşı, diğer yasal şartları (eğitim, adli sicil vb.) sağladığı sürece milletvekili adayı olabilir.

Step-by-Step Solution

Yaş şartını kontrol et

2017

değişikliği ile yaş sınırı

18

olmuştur.

Anayasa'nın

76

. maddesi güncel haliyle bu yaşı belirler.

Askerlik şartını kontrol et

Askerlik yapma şartı değil, 'ilişiği olmama' şartı vardır.

Muafiyet veya tecil durumları adaylığa engel değildir.

Eğitim şartını kontrol et

En az ilkokul mezunu olmak yeterlidir.

Daha yüksek bir eğitim düzeyi (lise, üniversite) milletvekilliği için zorunlu değildir.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

Hints

2017

Anayasa değişiklikleri ile seçilme yaşında önemli bir indirim yapıldığını hatırlayın.

Eğitim şartı sadece temel bir seviyeyi (ilkokul) kapsar; askerlikte ise 'yapmış olmak' ile 'ilişiği olmamak' arasındaki farka dikkat edin.

Kasten işlenen suçlarda engelleyici sınır

1

yıl hapis cezasıdır, taksirli suçlar ise kapsam dışıdır.

Practice More

Milletvekilliğinin kazanılması ve yemin süreci ile ilgili kuralları gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 412Question →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, bir milletvekilinin Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması sebebiyle milletvekilliği sıfatının sona erdirilmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üyeliğin düşmesine ilişkin bu karara karşı, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Söz konusu devamsızlık hali tespit edildikten sonra üyeliğin düşmesine dair karar, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır.

Milletvekilinin devamsızlığı durumunda üyelik sıfatı, Meclis Başkanlık Divanı tarafından durumun Genel Kurula bildirilmesiyle herhangi bir oylama yapılmaksızın kendiliğinden sona erer.

Meclis tarafından alınan bu düşme kararı bir parlamento kararı niteliğinde olduğundan, anayasal denetim yolları kapalıdır ve yargısal bir itirazda bulunulamaz.

İlgili işleme karşı Anayasa Mahkemesine başvurulduğu takdirde mahkeme, bu iptal istemini başvurudan itibaren en geç otuz gün içerisinde inceleyip kesin karara bağlamak zorundadır.

Show answer & explanation

Answer: Üyeliğin düşmesine ilişkin bu karara karşı, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Answer

Milletvekilinin devamsızlığı nedeniyle üyeliğinin düşürülmesi kararına karşı, yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.

Doğru ifade, devamsızlık nedeniyle düşme kararı alındığında yargı yolunun açık olduğunu ve başvuru süresinin

7

gün olduğunu belirtmektedir.

1982

Anayasası'nın

85

. maddesi uyarınca; istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar etme ve devamsızlık hallerinde verilen düşme kararlarına karşı, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili tarafından yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Step-by-Step Solution

Devamsızlık Şartının Tespiti

Bir ay içinde toplam

5

birleşim gününe özürsüz katılmamak.

Anayasal düşme nedeninin oluşup oluşmadığını belirlemek.

TBMM Genel Kurulu Oylaması

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

oy) ile karar alınması.

Milletvekilliğinin düşmesi için gereken nitelikli çoğunluğu sağlamak.

Yargısal Denetim Süreci

7

gün içinde başvuru,

15

gün içinde AYM kararı.

Yasama işleminin anayasaya uygunluğunu denetlemek.

Key Concept

Milletvekilliğinin Meclis Kararı ile Sona Ermesi ve Yargısal Denetimi

Hints

Düşme nedeninin 'Meclis kararı' mı yoksa 'bildirim' mi gerektirdiğine dikkat edin.

Devamsızlık için gereken oy sayısı, Meclis'in en zorlayıcı çoğunluklarından biridir (

301

Practice More

Milletvekilliğinin düşmesi durumunda AYM'ye başvuru yapılamayan tek istisna olan 'Kesin Hüküm Giyme' durumunu inceleyin.

Estimated Time:1m 40s

Question 413Question →

$1982$ Anayasası'nda öngörülen yasama süreci dikkate alındığında; Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen aşağıdaki kanun türlerinden hangisi, Cumhurbaşkanı tarafından "bir daha görüşülmek üzere" Meclise geri gönderilemez?

Bütçe kanunları

Anayasa değişikliğine ilişkin kanunlar

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma kanunları

Genel ve özel af ilanına ilişkin kanunlar

Vergi ve benzeri mali yükümlülüklerin konulmasına ilişkin kanunlar

Show answer & explanation

Answer: Bütçe kanunları

Answer

Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanının Meclise geri gönderemeyeceği tek kanun türüdür.

Bütçe kanunları, devletin mali yıl içindeki harcamalarını ve gelirlerini düzenlediği için yürütmenin aksamaması amacıyla Cumhurbaşkanı tarafından veto edilemeyen (Meclise geri gönderilemeyen) tek kanun olarak Anayasa'da özel olarak düzenlenmiştir.

Step-by-Step Solution

Kanunların yayımlanma sürecini incelemek

Cumhurbaşkanı, TBMM'den gelen kanunları

15

gün içinde yayımlar veya geri gönderir.

Anayasal sürecin temel işleyişini belirlemek için.

Geri gönderme yetkisinin istisnasını tespit etmek

Anayasa'nın

89

. maddesinde bütçe kanunlarının bu yetkinin dışında olduğu belirtilmiştir.

Soruda sorulan özel kısıtlamayı bulmak için.

Key Concept

Bütçe Kanununun Veto Edilemezliği

Hints

Devletin mali sürekliliğini korumak için bazı kanunların gecikmemesi gerekir.

Practice More

Bütçe kanunlarının yargısal denetiminin diğer kanunlardan farkını (Anayasa Mahkemesi süreci) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 414Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından yürütülen kanun yapım süreci ve kanunların yürürlüğe girmesi ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kanun teklif etmeye sadece milletvekilleri yetkilidir.

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları

15

gün içinde yayımlar veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderir.

TBMM, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) aynen kabul ederse, kanun Cumhurbaşkanınca yayımlanmak zorundadır.

Meclis tarafından alınan tüm Parlamento Kararları, kanunlar gibi yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilir ve veto edilebilir.

Yayımlanan kanunlarda yürürlük tarihi belirtilmemişse, kanun Resmi Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girer.

Show answer & explanation

Answer: Meclis tarafından alınan tüm Parlamento Kararları, kanunlar gibi yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilir ve veto edilebilir.

Answer

Parlamento kararlarının kanunlar gibi Cumhurbaşkanının onayına sunulduğunu ve veto edilebileceğini belirten ifade yanlıştır.

Parlamento Kararları (örneğin milletvekili dokunulmazlığının kaldırılması veya Meclis İçtüzüğü değişikliği), kanunlardan farklı olarak Cumhurbaşkanının yayımlama veya veto yetkisine tabi değildir. Kanunlar ise mutlaka Cumhurbaşkanına gönderilir ve onun tarafından yayımlanır veya geri gönderilir.

Step-by-Step Solution

Kanun ve Parlamento Kararı ayrımını belirle.

Kanunlar Cumhurbaşkanına gönderilir, Parlamento Kararları ise Meclis'in kendi iç işlemleri olup (istisnalar hariç) Cumhurbaşkanına onay için gönderilmez.

Yasama fonksiyonunun iki farklı işlem türü arasındaki usul farkını anlamak.

Kanunların yasalaşma sürelerini kontrol et.

Cumhurbaşkanının inceleme süresi

15

gündür.

Anayasal süre sınırlarını doğrulamak.

Yürürlük tarihini teyit et.

Modern düzenlemelerde kanunlar aksi belirtilmedikçe yayımlandığı gün yürürlüğe girer.

Mevzuatın güncel halini kontrol etmek.

Key Concept

Kanunlar ile Parlamento Kararları arasındaki farklar ve yasama sürecinin aşamaları.

Hints

Meclis'in her işlemi 'Kanun' değildir; bazıları sadece Meclis'in kendi iç işleyişiyle ilgilidir.

Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi sadece kanunlar üzerindedir. Parlamento kararlarının çoğu Resmi Gazete'de yayımlansa da CB onayına sunulmaz.

Milletvekili dokunulmazlığının kaldırılması bir parlamento kararıdır. Bu kararı Cumhurbaşkanı engelleyebilir mi?

Practice More

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilemeyen tek kanun türü olan Bütçe Kanunu'nun özelliklerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 415Question →

$1982$ Anayasası'nın yasama organına ilişkin hükümleri ve Anayasa Mahkemesi'nin yerleşik içtihatları çerçevesinde; milletvekilliği sıfatının kazanılması ile bu sıfatın sağladığı yetkilerin fiilen kullanılması arasındaki hukuki ilişki değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatı, yetkili seçim kurullarınca seçim sonuçlarının tutanağa bağlanmasıyla kendiliğinden kazanılan bir statüdür; ant içme ise bu sıfatın sağladığı anayasal yetkilerin hukuken geçerli bir şekilde kullanılabilmesi için öngörülen bir "ifa şartı" niteliğindedir.

Milletvekilliği sıfatı ve buna bağlı olarak yasama dokunulmazlığının kazanılması, ancak seçim tutanağının TBMM Başkanlık Divanı'na sunulması ve Genel Kurulda usulüne uygun şekilde ant içilmesiyle eş zamanlı olarak gerçekleşir.

Anayasal sistemimizde milletvekilliği sıfatı, seçim gününden itibaren değil; Yüksek Seçim Kurulu’nun kesin seçim sonuçlarını ilanıyla birlikte tüm ülke çapında topluca kazanılır.

Ant içmemiş bir milletvekili, yasama çalışmalarına fiilen katılamasa da milletvekili sıfatına sahip olduğu için kanun tekliflerini imzalama ve Meclis soruşturması açılması yönünde önerge verme yetkisine sahiptir.

Milletvekili seçilen kişi, ant içene kadar "milletvekili adayı" statüsünü koruduğu için bu süre zarfında herhangi bir mali hakka (ödenek ve yolluk) hak kazanamaz ve yasama dokunulmazlığından yararlanamaz.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatı, yetkili seçim kurullarınca seçim sonuçlarının tutanağa bağlanmasıyla kendiliğinden kazanılan bir statüdür; ant içme ise bu sıfatın sağladığı anayasal yetkilerin hukuken geçerli bir şekilde kullanılabilmesi için öngörülen bir "ifa şartı" niteliğindedir.

Answer

Milletvekilliği sıfatı seçim tutanağının düzenlenmesiyle kazanılırken, ant içme bu sıfatın sağladığı yetkilerin kullanımı için bir ifa şartıdır.

Milletvekilliği sıfatı, demokratik temsil ilkesi gereği halkın iradesinin somutlaştığı seçim tutanağının (mazbata) düzenlenmesiyle o anda kazanılır. Bu andan itibaren kişi hukuken milletvekilidir ve yasama dokunulmazlığı zırhına bürünür. Ancak, bu sıfatın getirdiği Meclis çalışmalarına katılma, oy kullanma veya kanun teklifi verme gibi anayasal yetkilerin fiilen kullanılabilmesi, Anayasa'nın

81

. maddesinde öngörülen ant içme işleminin gerçekleştirilmesine bağlıdır. Hukuk doktrininde bu duruma "ifa şartı" veya "göreve başlama koşulu" denir.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliği sıfatının (unvanının) ne zaman kazanıldığını belirle.

İl seçim kurullarınca seçim sonuçlarının tutanağa bağlanması (mazbata) ile kazanılır.

Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre temsil yetkisinin kaynağı seçimdir.

Ant içme işleminin hukuki niteliğini analiz et.

Ant içme, sıfatın kazanılması için değil, kazanılmış olan bu sıfatın sağladığı yetkilerin kullanılabilmesi için bir "ifa şartı" (koşul) niteliğindedir.

Anayasa'nın

81

. maddesi ant içmeyenlerin göreve başlayamayacağını belirtir.

Ant içmeden önceki süreçte (ara dönem) hangi hakların mevcut olduğunu değerlendir.

Milletvekili ödenek, yolluk ve yasama dokunulmazlığı gibi haklardan yararlanmaya başlar.

Bu haklar temsil sıfatına bağlıdır, faaliyetin fiilen yürütülmesine değil.

Key Concept

Sıfatın Kazanılması (İktisap) ve Yetkinin Kullanılması (İfa) Ayrımı

Hints

Milletvekilliği sıfatının kazanılması (unvanın alınması) ile bu sıfatın gerektirdiği görevlerin yapılması (yemin) arasındaki farkı düşünün.

Hukuken bir hakkın sahibi olmak (milletvekili olmak) ile o hakkı kullanabilmek (oy kullanmak) bazen farklı şartlara bağlanabilir.

Ant içme bir 'kurucu unsur' değildir, yani milletvekili yapmak için değil, milletvekilinin görevine başlayabilmesi için gereklidir.

Practice More

Milletvekilliğinin hangi hallerde Meclis kararıyla, hangi hallerde kendiliğinden sona erdiğini inceleyerek bu statü değişimlerini pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 416Question →

Yasama organının gerçekleştirdiği işlemler 'kanun' ve 'parlamento kararı' şeklinde bir ayrıma tabi tutulmaktadır. Parlamento kararlarının kanunlardan ayrılan temel hukuki özellikleri dikkate alındığında, bu kararlar için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Kural olarak Cumhurbaşkanı’nın onayına sunulmazlar ve İçtüzük gibi istisnalar dışında yargısal denetimleri yapılamaz.

Kanunlar gibi Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanmak üzere Meclise geri gönderilebilirler.

Bütün parlamento kararlarının yürürlüğe girebilmesi için Anayasa Mahkemesi'nin ön denetiminden geçmesi zorunludur.

Parlamento kararları sadece milletvekillerinin özlük haklarını düzenler ve kural olarak yargı denetimine tabidir.

Show answer & explanation

Answer: Kural olarak Cumhurbaşkanı’nın onayına sunulmazlar ve İçtüzük gibi istisnalar dışında yargısal denetimleri yapılamaz.

Answer

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir ve üç istisna (İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilliğinin düşmesi) dışında yargısal denetim dışındadır.

Doğru ifade, parlamento kararlarının kural olarak Cumhurbaşkanı’nın onayına sunulmadığını ve belirli anayasal istisnalar (İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, vekilliğin düşmesi) hariç yargısal denetim dışında tutulduğunu belirtir.

Step-by-Step Solution

Parlamento kararının tanımını yapın.

TBMM'nin kanun dışındaki, genellikle kendi iç işleyişine veya belirli durumlara yönelik aldığı kararlardır.

Kanun ve parlamento kararı arasındaki temel farkı anlamak için tanım gereklidir.

Onay mekanizmasını kontrol edin.

Kanunların aksine, parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'na onay (veto/yayımlama) için gönderilmez.

Yasama organının özerkliğini yansıtan önemli bir farktır.

Yargısal denetim durumunu analiz edin.

Parlamento kararları kural olarak yargı denetimine tabi değildir. Ancak 3 istisna (İçtüzük, Dokunulmazlığın kaldırılması, Milletvekilliğinin düşmesi) Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenir.

Anayasal denetim sınırlarını belirlemek için istisnaların bilinmesi kritiktir.

Key Concept

Parlamento kararları, kanunlardan farklı olarak kural olarak Cumhurbaşkanı onayı gerektirmez ve yargı yolu kapalı olan işlemlerdir.

Hints

Kanunlar ile parlamento kararları arasındaki en büyük fark, Cumhurbaşkanı'nın onay yetkisinde yatar.

Parlamento kararlarının yargısal denetimi kural olarak mümkün değildir; ancak Anayasa'da sayılan 3 özel durum bu kuralın istisnasıdır.

Bu istisnalar TBMM İçtüzüğü, milletvekili dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesidir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin hangi durumlarda parlamento kararlarını iptal edebildiğini incelemek konuyu pekiştirir.

Estimated Time:1m 0s

Question 417Question →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) işlemlerinden biri olan "parlamento kararları" ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kural olarak Cumhurbaşkanının onayına tabi değildirler.

Kabul edilen tüm parlamento kararları Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabidir.

Yürürlüğe girmeleri için mutlaka Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanmaları gerekir.

Sadece milletvekillerinin dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin işlemler bu adı alır.

Show answer & explanation

Answer: Kural olarak Cumhurbaşkanının onayına tabi değildirler.

Answer

Parlamento kararlarının kural olarak Cumhurbaşkanının onayına tabi olmaması doğrudur.

Parlamento kararları, TBMM'nin kendi iç düzenine veya Anayasa'da belirtilen özel yetkilerine dair aldığı kararlardır. Bu kararlar, kanun yapım sürecinden farklı olarak Cumhurbaşkanının onayına veya veto yetkisine (geri gönderme) tabi değildir. Meclis Genel Kurulu'nda kabul edilmesiyle hukuki sonuçlarını doğurmaya başlar.

Step-by-Step Solution

İşlem türünü belirleyin

Soru TBMM'nin bir işlemi olan parlamento kararlarını sormaktadır.

Hukuki rejimi anlamak için işlemin kanun mu yoksa parlamento kararı mı olduğunu ayırt etmek gerekir.

Onay mekanizmasını kontrol edin

Kanunlar Cumhurbaşkanına giderken, parlamento kararları kural olarak Meclis'te kesinleşir.

Parlamento kararlarının kanunlardan en temel farkı Cumhurbaşkanının onay sürecine dahil olmamasıdır.

Yargısal denetim kuralını hatırlayın

Parlamento kararlarına karşı kural olarak dava açılamaz.

Anayasa, yasama organının iç işleyişine ilişkin bu kararları kural olarak yargı denetimi dışında tutmuştur.

Key Concept

Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki temel usul ve denetim farkları.

Hints

TBMM'nin yaptığı her işlem kanun değildir; bazıları sadece Meclis'in kendi kararıdır.

Kanunlar genellikle genel ve süreklidir, parlamento kararları ise daha çok Meclis'in iç işleyişiyle ilgilidir.

Cumhurbaşkanının veto yetkisinin hangi işlem türünde olmadığını düşünün.

Practice More

Hangi parlamento kararlarının yargısal denetime tabi olduğuyla ilgili 3 istisnayı listeleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 418Question →

Türk parlamento hukukunda "milletvekilliği sıfatının kazanılması" (iktisap) ile "yasama görevine başlanması" (ifa) arasındaki hukuki ayrım dikkate alındığında, 1982 Anayasası çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Milletvekilliği sıfatı, TBMM Genel Kurulunda yapılan ant içme töreni ile hukuken geçerlilik kazanır.

Ant içmeyen bir milletvekili, yasama dokunulmazlığı korumasından ancak ant içtikten sonra yararlanmaya başlar.

Ant içme işlemi, kazanılmış olan milletvekilliği sıfatının sağladığı yasama yetkilerinin fiilen kullanılması için bir ön şarttır.

İl Seçim Kurulu tarafından mazbatanın verilmesi sadece bir adaylık tescili olup, ant içilmedikçe kişi milletvekili sayılamaz.

Ant içmeyen milletvekili, Meclis çalışmalarına izleyici olarak katılabilir ancak komisyonlarda görev alabilir.

Show answer & explanation

Answer: Ant içme işlemi, kazanılmış olan milletvekilliği sıfatının sağladığı yasama yetkilerinin fiilen kullanılması için bir ön şarttır.

Answer

Ant içme işleminin milletvekilliği sıfatını kazandırmadığı, sadece kazanılmış olan sıfatın yetkilerinin (yasama faaliyetlerine katılım) kullanılmasını sağlayan bir 'ifa şartı' olduğu ifadesi doğrudur.

Milletvekilliği sıfatı, seçim sonuçlarının kesinleşmesi ve İl Seçim Kurulunun mazbatayı düzenlemesi ile 'iktisap' edilir (kazanılır). Ancak bu sıfata bağlı olan yasama yetkilerinin (Genel Kurulda oy kullanma, söz alma, komisyonlarda görev alma) kullanılabilmesi için TBMM Genel Kurulunda ant içilmesi (ifa) zorunludur. Dolayısıyla yemin, bir kazanma şartı değil, görevi ifa etme şartıdır.

Step-by-Step Solution

Kavramları Tanımlama

İktisap (Kazanma) ve İfa (Yerine Getirme) kavramları ayrıştırılır.

Milletvekilliği sürecindeki hukuki statü ile fiili yetki kullanımı arasındaki farkı anlamak için.

Sıfatın Başlangıcını Belirleme

Milletvekilliği sıfatı, mazbatanın alınmasıyla (iktisap) başlar.

Bu andan itibaren kişi 'milletvekili' unvanını alır ve dokunulmazlık gibi haklara sahip olur.

Ant İçmenin Rolünü Analiz Etme

Ant içme (yemin), yasama faaliyetlerine (oy, söz, katılım) başlamak için zorunludur.

Anayasa'nın 81. maddesi uyarınca göreve başlamak için ant içmek şarttır.

Key Concept

İktisap ve İfa Ayrımı

Hints

Milletvekilliği unvanını kazanmak ile Meclis'te oy kullanmaya başlamak arasındaki farkı düşünün.

Hangi işlem 'unvanı' başlatır, hangi işlem 'faaliyeti' başlatır? Mazbata ve yemin arasındaki ilişkiye odaklanın.

Milletvekili seçilen kişi mazbatayı aldığı an dokunulmazlık kazanır ancak kürsüye çıkıp konuşmak için mutlaka yemin etmelidir.

Practice More

Milletvekilliği sıfatı kazanıldıktan sonra, yeminden önce hangi özlük haklarının ve hukuki korumaların başladığını inceleyen bir soru çözülebilir.

Estimated Time:50s

Question 419Question →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri ve TBMM İçtüzüğü çerçevesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) "bilgi edinme ve denetim yolları" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis araştırması; belli bir konuda bilgi edinilmek üzere kurulan bir komisyon aracılığıyla yürütülen, ancak ticari sırlar ile devlet sırlarını kapsamı dışında tutan bir denetim yoludur.

Yazılı soru; milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı ve bakanlardan belli bir konuda bilgi istemeleri esasına dayanan ve muhatabınca en geç otuz gün içinde cevaplandırılması gereken bir yöntemdir.

Meclis soruşturması açılmasına üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilirken; soruşturma komisyonu raporu sonrası Yüce Divan’a sevk için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun oyu yeterlidir.

Genel görüşme sonucunda Meclis, görüşülen konunun içeriğine bağlı olarak hükümetin genel siyasetini tasvip etmediğine dair bir parlamento kararı alarak hükümetin düşürülmesini sağlayabilir.

Meclis soruşturması neticesinde Yüce Divan’a sevk edilen bir Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi, Anayasa Mahkemesi yargılamayı sonuçlandırana kadar askıya alınır; ancak makam ancak mahkûmiyet halinde boşalır.

Show answer & explanation

Answer: Meclis araştırması; belli bir konuda bilgi edinilmek üzere kurulan bir komisyon aracılığıyla yürütülen, ancak ticari sırlar ile devlet sırlarını kapsamı dışında tutan bir denetim yoludur.

Answer

Meclis araştırması, devlet sırları ile ticari sırlar hariç olmak üzere her türlü konuda bilgi edinmek için yapılan incelemedir.

Doğru ifadeye göre Meclis araştırması, belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla kurulan komisyon eliyle yürütülür ancak devletin güvenliği veya ticari sırlar gibi hassas konular bu denetimin kapsamı dışındadır.

Step-by-Step Solution

TBMM'nin güncel denetim yollarını (Yazılı Soru, Meclis Araştırması, Genel Görüşme, Meclis Soruşturması) tanımla.

Dört temel denetim yolu olduğu ve Gensoru'nun kaldırıldığı belirlenir.

2017

Anayasa değişiklikleri sonrası yürütme denetiminin sınırlarını çizmek gerekir.

Meclis araştırmasının kapsamındaki yasal kısıtlamaları incele.

TBMM İçtüzüğü uyarınca "ticari sırlar" ve "devlet sırları"nın araştırma kapsamı dışında olduğu tespit edilir.

Meclis araştırmasının diğer denetim yollarından ayrılan en önemli içeriksel sınırıdır.

Meclis soruşturması ve yazılı soru gibi yöntemlerin usul ve sonuçlarını kontrol et.

Soruşturma için gereken nitelikli çoğunlukların (

301, 360, 400

) ve yazılı soru süresinin (

15

gün) yanlış verildiği görülür.

Çeldiricilerin sayısal ve prosedürel hatalarını ayırt etmek için gereklidir.

Key Concept

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yollarının Usul ve Esasları

Hints

2017

değişikliği ile kaldırılan Gensoru ve Güvensizlik oyu mekanizmalarını hatırlayın.

Yazılı soru süresinin

15

gün olduğunu ve Cumhurbaşkanının bu sorunun muhatabı olmadığını dikkate alın.

Meclis araştırmasının en spesifik kısıtlaması olan devlet sırları ve ticari sırlar istisnasına odaklanın.

Practice More

Meclis soruşturması sürecindeki üç aşamalı sayısal yeter sayıları (

301, 360, 400

) tekrar etmenizi öneririz.

Estimated Time:1m 40s

Question 420Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri arasında yer alan bütçe kanunlarını görüşme ve kabul etme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bütçe kanun tekliflerini hazırlayıp Meclise sunma yetkisi münhasıran milletvekillerine aittir.

Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kabul edilen bütçe kanununu bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderemez.

Bütçe kanunları niteliği gereği bir parlamento kararıdır ve bu nedenle Resmi Gazete'de yayımlanmaz.

Bütçe kanunları, TBMM tarafından kabul edildikten sonra doğrudan yürürlüğe girer ve yargısal denetime tabi değildir.

Cumhurbaşkanı, Meclisten gelen bütçe kanununu uygun bulmazsa bir kez daha görüşülmek üzere veto edebilir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kabul edilen bütçe kanununu bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderemez.

Answer

Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kabul edilen bütçe kanununu bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderemez.

1982

Anayasası'nın

89

. maddesine göre Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından kabul edilen kanunları bir daha görüşülmek üzere geri gönderebilir; ancak bütçe kanunları bu yetkinin dışındadır. Cumhurbaşkanı bütçe kanunlarını veto edemez, yayımlamak zorundadır.

Step-by-Step Solution

Bütçe kanun teklifinin kaynağını belirleyin.

1982

Anayasası'na göre bütçe kanun teklifini Cumhurbaşkanı hazırlar.

Yürütme organının mali planlamasından sorumlu olması nedeniyle hazırlık yetkisi Cumhurbaşkanına verilmiştir.

Bütçe kanunlarının hukuki niteliğini analiz edin.

Bütçe bir 'kanun'dur, parlamento kararı değildir.

TBMM'nin hem görevlerini hem de bu işlemlerin yargısal denetim yolunu belirlemek için bu ayrım önemlidir.

Cumhurbaşkanının onay sürecindeki yetkisini kontrol edin.

Cumhurbaşkanı bütçe kanununu veto edemez.

1982

Anayasası'nın

89

. maddesi bütçe kanunlarını geri gönderme yetkisinin dışında tutmuştur.

Key Concept

Bütçe Kanununun Özellikleri ve Veto İstisnası

Hints

Bütçe kanununun diğer kanunlardan en büyük farkı, Cumhurbaşkanının bu kanun üzerindeki sınırlı yetkisidir.

Practice More

Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler ile TBMM'nin onayına sunduğu işlemler arasındaki farkları inceleyin.

Estimated Time:45s

PreviousPage 21 / 41Next

Yasama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More