Examkin

Parlamento Kararları

80 questions

Question 21Question →

1982 Anayasası’nda TBMM’nin işlemleri "kanun" ve "parlamento kararı" olarak ikili bir ayrıma tabi tutulmuştur. Kanunlar kural olarak Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanır ve Anayasa Mahkemesi’nin yargısal denetimine tabidir. Parlamento kararları ise kural olarak Meclis içinde kesinleşir ve Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmadan Resmi Gazete'de yayımlanır; ayrıca genel kural olarak yargısal denetim dışındadır.

Buna göre, aşağıda verilen TBMM işlemlerinden hangisi hukuki niteliği itibarıyla bir "parlamento kararı" olmayıp, yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması gereken ve Anayasa Mahkemesi’nin denetimine tabi olan bir "kanun"dur?

Show answer & explanation

Answer: Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması

Answer

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması
Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması, 1982 Anayasası'nın 90. maddesi uyarınca TBMM tarafından bir 'kanun' ile yerine getirilir. Kanunlar, parlamento kararlarından farklı olarak Cumhurbaşkanı'na yayımlanması için gönderilir ve Anayasa Mahkemesi tarafından kural olarak denetlenebilir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemlerin hukuki formlarını (kanun veya parlamento kararı) ayırt etmek.
İşlemlerin Cumhurbaşkanı onayı ve yargısal denetim mekanizmaları bakımından farklılaştığı görülür.
Kanunlar ve parlamento kararları farklı usul ve denetimlere tabidir.
2
Seçeneklerdeki işlemlerin Anayasal dayanaklarını incelemek.
Savaş ilanı, dokunulmazlığın kaldırılması ve Meclis Başkanı seçimi gibi işlemlerin parlamento kararı olduğu saptanır.
Bu işlemler TBMM'nin kendi içinde aldığı ve kanun formunda olmayan irade açıklamalarıdır.
3
Kanun formunda olması gereken işlemi belirlemek.
Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca antlaşmaların uygun bulunması işleminin kanunla yapılacağı tespit edilir.
Anayasa koyucu bu yetkiyi açıkça 'kanun' şartına bağlamıştır.

Key Concept

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

Practice More

Parlamento kararlarından hangilerinin (İçtüzük, Dokunulmazlık, Üyelik) Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu tekrar edin.
Estimated Time:1m 30s
Question 22Question →

1982 Anayasası uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), yetkilerini kanun çıkarma veya parlamento kararı alma yoluyla kullanır. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına ve yargısal denetime tabi değilken, anayasal düzeyde belirlenmiş bazı istisnalar bu kuralın dışındadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM tarafından alınan bir parlamento kararı niteliğinde olmasına rağmen, doğrudan Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabi tutulabilen işlemlerden biridir?

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Answer

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, hem bir parlamento kararı niteliğindedir hem de Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olan sınırlı istisnalardan biridir.
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması işlemi, TBMM Genel Kurulu tarafından alınan bir parlamento kararıdır. Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca, bu karar aleyhine Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurulabilir. Bu durum, parlamento kararlarının yargı denetimine tabi olmayan genel kuralının üç anayasal istisnasından biridir.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki işlemlerin 'Kanun' mu yoksa 'Parlamento Kararı' mı olduğunu belirleyin.
Para basılması ve milletlerarası antlaşmalar kanunla yapılır; dokunulmazlığın kaldırılması, savaş ilanı ve Meclis Başkanı seçimi ise parlamento kararıdır.
Yasama organının hangi işlemleri kanun, hangilerini karar yoluyla yapacağını Anayasa belirler.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetim istisnalarını hatırlayın.
İstisnalar: TBMM İçtüzüğü, Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşürülmesi (İstifa, devamsızlık ve vekillikle bağdaşmayan iş yapma halleri).
Anayasa'ya göre kural olarak parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır; ancak yasama yetkisinin kötüye kullanılmasını önlemek için bu üç işleme yargı denetimi getirilmiştir.
3
Verilen bilgiler ışığında doğru seçeneği eşleştirin.
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması işlemi her iki şartı da (karar olma ve denetime tabi olma) sağlamaktadır.
Anayasa'nın 85. maddesi, ilgili milletvekiline veya bir başka milletvekiline 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurma hakkı tanır.

Key Concept

Parlamento kararları, TBMM'nin iç işleyişine veya hükümetle ilişkilerine dair aldığı, Cumhurbaşkanı onayına tabi olmayan işlemlerdir. Kural olarak yargı denetimi dışındadırlar (İçtüzük, dokunulmazlık ve vekilliğin düşmesi hariç).

Practice More

Milletvekilliğinin düşürülmesi kararlarının hangi durumlarda yargı denetimine tabi olduğunu (istifa, devamsızlık vb.) tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 40s
Question 23Question →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları kural olarak yargısal denetim dışındadır. Ancak, demokratik işleyiş ve hukuki denetim gereği Anayasa'da belirlenen üç işlem bu genel kuralın istisnasını oluşturmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi parlamento kararı niteliğinde olup Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabidir?

Show answer & explanation

Answer: TBMM İçtüzüğü'nde değişiklik yapılması

Answer

TBMM İçtüzüğü'nde değişiklik yapılması kararı bir parlamento kararıdır ve Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.
TBMM İçtüzüğü, yasama organının kendi iç işleyişini düzenleyen bir parlamento kararıdır. Anayasa'nın 148. maddesine göre bu karar, kanunlar gibi Anayasa Mahkemesi tarafından şekil ve esas bakımından denetlenebilir. Bu durum, parlamentonun kendi kurallarını koyarken anayasal sınırlara uymasını sağlamayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

1
TBMM işlemlerinin niteliğini (Kanun veya Parlamento Kararı) belirlemek
Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması ve para basılması 'Kanun' niteliğindedir. İçtüzük, savaş ilanı ve OHAL onayı ise 'Parlamento Kararı' niteliğindedir.
Soruda istenen ilk şart işlemin bir parlamento kararı olmasıdır.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetim durumunu incelemek
Genel kural olarak parlamento kararlarının yargısal denetimi yoktur. Ancak İçtüzük, Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşürülmesi (bazı haller) istisnadır.
Anayasal sistemde sadece sınırlı sayıda parlamento kararı Anayasa Mahkemesi denetimine açılmıştır.
3
Seçenekleri bu iki kritere göre karşılaştırmak
İçtüzük değişikliği hem bir parlamento kararıdır hem de yargısal denetime tabidir.
İçtüzük, Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca hem şekil hem esas bakımından denetlenebilir.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi ve İstisnalar

Practice More

Milletvekilliğinin düşmesi ve dokunulmazlığın kaldırılması kararlarına karşı kaç gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne başvurulabileceğini inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Question 24Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları kural olarak yargı denetimine tabi değildir. Ancak 1982 Anayasası, hukuk devleti ilkesi gereği üç özel parlamento kararı için Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilmesine olanak tanımıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yargısal denetimi mümkün olmayan bir parlamento kararıdır?

Show answer & explanation

Answer: Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi

Answer

Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi
Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi, TBMM tarafından alınan bir parlamento kararıdır. Anayasa'ya göre sadece Meclis İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir. TSK'nın kullanılmasına ilişkin kararlar bu üç istisna arasında yer almadığından yargı denetimi dışındadır.

Step-by-Step Solution

1
Parlamento kararlarının hukuki niteliğini hatırla.
Parlamento kararları, TBMM'nin kanun dışındaki işlemleridir ve genellikle Cumhurbaşkanı onayına tabi değildir.
Soruda sorulan işlemin türünü belirlemek için temel ayrımı bilmek gerekir.
2
Yargısal denetim kuralını ve istisnalarını belirle.
Kural: Parlamento kararlarına yargı yolu kapalıdır. İstisnalar: İçtüzük, Yasama Dokunulmazlığının kaldırılması ve Milletvekilliğinin düşürülmesi.
Seçeneklerdeki işlemleri yargı yolu bakımından sınıflandırmak için bu bilgi kritiktir.
3
Seçeneklerdeki işlemleri denetim durumuna göre analiz et.
TSK'nın kullanılmasına izin verilmesi bu üç istisna arasında yer almaz.
Doğru cevaba ulaşmak için istisna dışı kalan kararı bulmak gerekir.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi

Hints

1
Parlamento kararlarının çoğu yargı denetimi dışındadır, sadece 3 tanesi denetlenebilir.
2
Denetlenebilen kararlar İçtüzük, dokunulmazlık ve milletvekilliğinin düşmesidir.
3
Savaş ilanı veya asker gönderme gibi dış politika ve güvenlik kararları yargı denetimine tabi değildir.

Practice More

TBMM'nin kanunla yaptığı işlemler ile parlamento kararıyla yaptığı işlemler arasındaki temel farkları (Cumhurbaşkanı onayı, yargı yolu gibi) karşılaştırmalı bir tablo üzerinden tekrar ediniz.
Estimated Time:45s
Question 25Question →

1982 Anayasası’na göre TBMM, iradesini "kanun" veya "parlamento kararı" yoluyla açıklar. Bu iki işlem türü; kabul usulleri, Cumhurbaşkanının sürece dahil olması ve yargısal denetim yolları bakımından farklı hukuki rejimlere tabidir. Buna göre parlamento kararlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması ve para basılmasına karar verilmesi, TBMM tarafından parlamento kararı yoluyla yerine getirilen işlemlerdir.

Answer

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması ve para basılmasına karar verilmesi işlemlerinin parlamento kararı ile yapıldığını belirten ifade yanlıştır.
TBMM'nin görev ve yetkilerini düzenleyen 1982 Anayasası'nın 87. maddesi, para basılmasına karar vermeyi ve milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmayı açıkça 'kanun' konusu olarak belirlemiştir. Parlamento kararları genellikle Meclisin iç işleyişi (İçtüzük, seçimler) veya yürütmeyi ilgilendiren özel yetkiler (Savaş ilanı, OHAL onayı) ile sınırlıdır. Bu nedenle, bu iki işlemin parlamento kararı olduğu iddiası hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
TBMM'nin kanun ve parlamento kararı şeklindeki ikili işlem ayrımını analiz et.
Meclisin her irade açıklaması parlamento kararı değildir; bazı görevler doğrudan kanun çıkarılmasını gerektirir.
Anayasa, belirli konuların genel ve soyut bir düzenleme (kanun) mi yoksa tekil bir karar (parlamento kararı) mı olduğunu belirlemiştir.
2
Seçenekte sunulan 'para basma' ve 'antlaşma uygun bulma' işlemlerinin hukuki formunu Anayasa Madde 87 üzerinden kontrol et.
Bu işlemlerin 'kanun' yoluyla yerine getirildiği tespit edilir.
Bu konular devletin genel politikasını ve egemenlik haklarını ilgilendirdiği için parlamento kararı ile değil, kanun prosedürü ile yürütülür.
3
Yargısal denetim istisnalarını karşılaştır.
İçtüzük, dokunulmazlık ve vekillik düşmesi dışındaki kararların yargı denetimi dışında olduğu doğrulanır.
Yanlış olan seçenek, hem işlem türünü hatalı vermekte hem de bu işlemlerin niteliğini yanlış sınıflandırmaktadır.

Key Concept

TBMM'nin Kanun ve Parlamento Kararı İşlemlerinin Ayrımı
Estimated Time:1m 30s
Question 26Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), görevlerini yerine getirirken kanunlar veya parlamento kararları şeklinde işlemler tesis eder. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına (yayımlamasına) tabi olmayan ve Anayasa Mahkemesi tarafından yargısal denetimi yapılamayan işlemlerdir. Ancak Anayasa, bu kuralın istisnalarını belirleyerek bazı parlamento kararlarının yargısal denetime tabi olacağını hükme bağlamıştır.

Buna göre, aşağıda verilen TBMM işlemlerinden hangisi hem parlamento kararı niteliğinde olması hem de herhangi bir yargısal denetime tabi tutulamaması bakımından diğerlerinden ayrılır?

Show answer & explanation

Answer: Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi

Answer

Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi işlemi, bir parlamento kararı olması ve Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olmaması nedeniyle doğru cevaptır.
Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi işlemi, hukuki niteliği itibarıyla bir parlamento kararıdır. Anayasa'ya göre parlamento kararları kural olarak yargı denetimi dışındadır ve sadece üç istisnası (İçtüzük, Dokunulmazlık, Milletvekilliği Düşürülmesi) vardır. TSK'nın yurt dışına gönderilmesi bu istisnalar arasında yer almadığı için Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenemez.

Step-by-Step Solution

1
İşlemlerin hukuki niteliğini belirle
İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, üyeliğin düşürülmesi ve TSK'nın yurt dışına gönderilmesi 'parlamento kararı' iken; af ilanı bir 'kanun'dur.
Soruda hem işlemin türü hem de yargısal denetim durumu sorgulanmaktadır.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetim istisnalarını hatırla
Anayasa Mahkemesi sadece üç parlamento kararını denetler: İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşürülmesi.
Genel kural olarak parlamento kararlarının yargısal denetimi yoktur.
3
Seçenekleri analiz et ve eşleştir
TSK'nın yurt dışına gönderilmesi kararı bir parlamento kararıdır ve denetim istisnaları arasında yer almaz.
Diğer seçeneklerdeki kararlar ya doğrudan kanundur ya da denetimi olan istisnai kararlardır.

Key Concept

Parlamento Kararları ve Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

1
Anayasa Mahkemesi'nin denetlediği sadece üç adet parlamento kararı olduğunu hatırla.
2
Seçeneklerden bir tanesi 'Kanun' niteliğindedir, onu hemen elemelisin.
3
İçtüzük, dokunulmazlık ve düşürülme kararları yargı denetimine tabidir; bu üçü dışındaki kararlar denetlenemez.

Practice More

Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki onay ve yayımlanma süreci farklarını tekrar ediniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 27Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları, kural olarak Cumhurbaşkanının onayına sunulmaz ve bu kararlara karşı yargı yolu kapalıdır. Ancak Anayasa, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak bazı parlamento kararları için bu kurala istisna getirerek yargısal denetimi mümkün kılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabi olmayan parlamento kararlarından biridir?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin savaş ilanına karar vermesi

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin savaş ilanına karar vermesi
Parlamento kararları kural olarak yargı denetimine tabi değildir. Anayasa'da bu kuralın yalnızca üç istisnası vardır: Meclis İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin belirli sebeplerle (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) düşürülmesi. Savaş ilanı kararı bu üç istisna arasında yer almadığı için hakkında Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamaz, yani yargı yolu kapalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Parlamento kararlarının genel yargısal rejimini belirlemek.
Parlamento kararları kural olarak yargı denetimi dışındadır.
Anayasa'daki genel kuralı hatırlamak, seçenekleri elemek için temel oluşturur.
2
Yargı yolu açık olan istisnai parlamento kararlarını listelemek.
1. Meclis İçtüzüğü, 2. Dokunulmazlığın kaldırılması, 3. Milletvekilliğinin düşmesi (İstifa, bağdaşmazlık, devamsızlık halleri).
Soru kökündeki istisna durumlarını netleştirmek.
3
Seçeneklerde verilen kararları bu üç istisna ile karşılaştırmak.
Meclis içtüzüğü, dokunulmazlık ve devamsızlık/bağdaşmazlık sebebiyle düşme kararlarının istisnalar arasında olduğu görüldü.
Doğru cevaba ulaşmak için yanlış seçenekleri (istisnaları) elemek.
4
Savaş ilanı kararının hukuki durumunu kontrol etmek.
Savaş ilanı bir parlamento kararıdır ancak yargı denetimine tabi olan istisnalar arasında sayılmamıştır.
Yargı yolu kapalı olan nihai kararı tespit etmek.

Key Concept

Parlamento Kararlarında Yargı Denetimi İstisnaları

Hints

1
Anayasa Mahkemesi'nin denetlediği sadece üç tip parlamento kararı vardır; diğerlerinin tamamı yargı denetimi dışındadır.
2
İçtüzük, dokunulmazlık ve milletvekilliğinin düşmesi dışındaki tüm parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır.
3
Seçeneklerdeki 'milletvekilliğinin düşmesi' ve 'dokunulmazlık' kavramlarını içeren şıklar, Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca yargı yolu açık olan işlemlerdir.

Practice More

Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki farkları (Cumhurbaşkanı onayı, resmi gazetede yayımlanma süreci vb.) tekrar edebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 28Question →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan 'parlamento kararları' kural olarak yargısal denetim dışındadır. Ancak anayasal sistemimizde, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak belirli kararlar için bu kurala istisnalar getirilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hem hukuki niteliği bakımından bir parlamento kararıdır hem de bu karara karşı 'herhangi bir milletvekilinin' doğrudan Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunma yetkisi vardır?

Show answer & explanation

Answer: Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Answer

Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin karar
Doğru seçenek, TBMM'nin aldığı bir parlamento kararı olan ve Anayasa'nın 85. maddesi gereği hem ilgili milletvekilinin hem de meclisin diğer tüm üyelerinin doğrudan Anayasa Mahkemesine taşıyabildiği 'yasama dokunulmazlığının kaldırılması' işlemini ifade etmektedir. Bu durum, parlamento kararlarının yargısal denetim dışı olması kuralının üç istisnasından (diğerleri İçtüzük ve milletvekilliğinin düşmesi) biridir ve başvuru hakkı meclisin her bir üyesine tanınmıştır.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin hukuki niteliğini belirlemek
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması bir 'parlamento kararı'dır.
Meclisin kendi üyeleri hakkındaki kararları kanun değil, parlamento kararı niteliğindedir.
2
Yargısal denetim yolunu kontrol etmek
Anayasa'nın 85. maddesi bu işleme karşı yargı yolunu açık tutmuştur.
Anayasa, dokunulmazlığın kaldırılması veya milletvekilliğinin düşmesi gibi durumlarda kişisel hakların korunması için özel bir denetim öngörür.
3
Başvuru ehliyetini analiz etmek
İlgili milletvekili veya 'başka herhangi bir milletvekili' 7 gün içinde başvurabilir.
Anayasa m. 85, bu konuda sadece doğrudan ilgiliye değil, meclisin tüm üyelerine iptal isteme hakkı tanıyarak geniş bir denetim imkanı sağlar.

Key Concept

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları ve Başvuru Usulü

Practice More

Anayasa Mahkemesinin parlamento kararları üzerindeki denetim sürelerini (7 gün başvuru, 15 gün karar) tekrar gözden geçirin.
Estimated Time:1m 30s
Question 29Question →

1982 Anayasası’nda TBMM’nin irade açıklamaları "kanun" ve "parlamento kararı" olmak üzere iki temel kategoride ele alınmıştır. Bu iki işlem türü; kabul usulleri, Cumhurbaşkanının süreçteki rolü ve yargısal denetim mekanizmaları bakımından farklı hukuksal rejimlere tabidir.

Buna göre, TBMM'nin işlemleriyle ilgili aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması işlemi bir parlamento kararı olmasına rağmen özel bir yargısal denetime tabiyken; TBMM İçtüzüğü bir kanun niteliğinde olduğu için Anayasa Mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir.

Answer

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve TBMM İçtüzüğü'nün hukuki niteliklerini karşılaştıran seçenek yanlıştır çünkü her iki işlem de parlamento kararıdır.
Seçeneklerde belirtilen hatalı bilgi, TBMM İçtüzüğü'nün bir 'kanun' olarak tanımlanmasıdır. TBMM İçtüzüğü, TBMM'nin kendi iç işleyişini düzenlediği ve tek taraflı iradesiyle ortaya koyduğu bir 'parlamento kararı'dır. Her ne kadar Anayasa Mahkemesi'nde iptal davasına konu edilebilse de, bu durum onun hukuki niteliğini değiştirmez. Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ise özel bir denetim usulüne (Anayasa m. 85) tabi bir diğer parlamento kararıdır.

Step-by-Step Solution

1
TBMM işlemlerinin hukuki niteliklerini sınıflandır.
İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması, Savaş İlanı ve Seçimlerin Yenilenmesi gibi işlemler 'Parlamento Kararı'dır. Bütçe, Kesin Hesap ve Andlaşmaların Uygun Bulunması ise 'Kanun'dur.
İşlemin tabi olduğu yargısal ve idari rejimi belirlemek için bu ayrım kritiktir.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetim istisnalarını incele.
Normalde parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır. Ancak üç istisna vardır: İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşmesi.
Yargısal denetim usullerindeki farkları ayırt etmek gerekir.
3
İçtüzük ve Kanun arasındaki teknik farkı analiz et.
İçtüzük, Anayasa Mahkemesi'nde tıpkı kanunlar gibi 'İptal Davası'na (norm denetimi) konu edilir. Ancak bu durum onun 'Parlamento Kararı' olan hukuki niteliğini değiştirmez.
Öğrencilerin en çok düştüğü hata, yargısal denetim yolu aynı olan işlemlerin türünü de aynı saymalarıdır.

Key Concept

İçtüzüğün Hukuki Niteliği ve Yargısal Denetimi

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin parlamento kararlarını denetlerken kullandığı 'Özel Denetim' (m. 85) ve 'Norm Denetimi' (m. 148) arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 30Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları kural olarak yargısal denetim dışındadır. Ancak 19821982 Anayasası, hukuk devleti ilkesi gereği üç spesifik kararın Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmesine imkân tanımıştır. Bu kararların denetim usulleri (başvuru süreleri ve denetim kapsamı) ise birbirinden farklı kurallara bağlanmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesi tarafından kanunlar ile aynı denetim rejimine tabi tutularak (şekil ve esas bakımından soyut norm denetimi) denetlenebilen yegâne parlamento kararıdır?

Show answer & explanation

Answer: TBMM İçtüzüğü'nde yapılan değişiklikler

Answer

Meclis İçtüzüğü'nde yapılan değişiklikler, parlamento kararları arasında kanunlar gibi şekil ve esas bakımından soyut norm denetimine (iptal davasına) tabi olan tek işlemdir.
TBMM İçtüzüğü, TBMM'nin kendi iç işleyişini düzenleyen normatif bir işlemdir. 1982 Anayasası'nın 148148. maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesi kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü'nün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler. Diğer iki denetlenebilir parlamento kararı (dokunulmazlığın kaldırılması ve vekilliğin düşmesi) ise Madde 8585 kapsamında özel bir usule tabi olup 'iptal davası' (soyut norm denetimi) kategorisinde değerlendirilmez.

Step-by-Step Solution

1
Parlamento kararlarının yargısal denetim durumlarını sınıflandır.
Meclis İçtüzüğü, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları dışındaki parlamento kararlarının (seçimler, savaş ilanı vb.) yargısal denetimi yoktur.
Genel kural olarak parlamento kararlarının yargısal denetimi kapalıdır.
2
Yargısal denetimi olan üç istisna arasındaki usul farkını belirle.
Meclis İçtüzüğü Madde 148148 ve 150150 kapsamındayken; dokunulmazlık ve düşme kararları Madde 8585 kapsamındadır.
Anayasa, farklı nitelikteki işlemler için farklı denetim mekanizmaları öngörmüştür.
3
Normatif nitelik analizi yap.
Meclis İçtüzüğü, genel ve soyut kurallar içerdiği için kanunlar gibi iptal davası yoluyla denetlenir.
İçtüzüğün hukuki niteliği, onun 'kanun benzeri' bir denetime tabi olmasını gerektirir.

Key Concept

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim Ayrımı

Hints

1
Denetlenebilir olan 3 kararı (İçtüzük, Dokunulmazlık, Düşme) hatırlayın; ancak bunlardan sadece birinin usulü kanunlarla aynıdır.
2
Madde 148148 ve 150150'de sayılan iptal davası kapsamındaki işlemlere odaklanın: Kanunlar, CBK'lar ve...?
3
İptal davası süresi 6060 gün iken, dokunulmazlık ve vekilliğin düşmesi için özel itiraz süresi sadece 77 gündür. 6060 günlük süreye tabi olan seçeneği işaretleyin.

Practice More

Madde 8585 kapsamında yapılan itirazların kimler tarafından yapılabileceği ve AYM'nin kaç gün içinde karar vermesi gerektiğini tekrar ediniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 31Question →

1982 Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), görevlerini yerine getirirken 'kanun' çıkarabildiği gibi 'parlamento kararı' da alabilmektedir. Bu iki hukuki işlem türü arasındaki farklar göz önünde bulundurulduğunda, parlamento kararlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Parlamento kararlarının tamamı, kanunlar gibi Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer ve Cumhurbaşkanı tarafından imzalanır.

Answer

Parlamento kararlarının tamamının kanunlar gibi Cumhurbaşkanı tarafından imzalanarak yürürlüğe girdiği ifadesi yanlıştır; çünkü bu kararlar kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir.
Doğru yanıt olan seçenek, parlamento kararlarının kanunlar gibi Cumhurbaşkanı tarafından imzalanarak yürürlüğe girdiğini iddia etmektedir. Ancak parlamento kararları Meclis'in tek taraflı iradesiyle kesinleşir ve kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmaz. Bu, parlamento kararlarını kanunlardan ayıran en temel usuli farktır.

Step-by-Step Solution

1
Kanun ve parlamento kararı arasındaki usul farkını belirleyin.
Kanunlar TBMM'de kabul edildikten sonra Cumhurbaşkanı'na gönderilirken, parlamento kararları Meclis kararıyla kesinleşir.
Yasama organının dışa dönük ve genel düzenleyici işlemleri (kanun) ile içe dönük işlemleri (karar) arasındaki hukuki rejim farkını anlamak gerekir.
2
Yargısal denetim istisnalarını kontrol edin.
Parlamento kararları genel olarak denetlenemez ancak İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi istisnadır.
Anayasal sistemdeki denetim mekanizmalarının sınırlarını bilmek seçenekleri elemeyi sağlar.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Hukuki Niteliği ve Kanunla Farkları

Hints

1
TBMM'nin iç işleyişine dair kararların (parlamento kararları) Cumhurbaşkanı ile olan ilişkisini düşünün.
2
Cumhurbaşkanı kanunları 'yayımlama' veya 'geri gönderme' yetkisine sahiptir; ancak parlamento kararları Meclis'in kendi kararıdır.
3
Yargısal denetimi olan üç istisnayı hatırlayın: İçtüzük, Dokunulmazlık ve Milletvekilliğinin Düşürülmesi. Bunlar dışında kalanlar denetlenemez.

Practice More

Parlamento kararlarının yargısal denetime tabi olan 3 istisnasını (İçtüzük, Dokunulmazlık, Vekillik) bir tablo yaparak ezberleyin.
Estimated Time:1m 0s
Question 32Question →

Yasama organının kendi iç düzenini sağlamak veya belirli bir hukuki durumu tespit etmek amacıyla aldığı parlamento kararları, kural olarak yargısal denetime tabi değildir. Ancak Anayasa, bu kararların bir kısmını istisnai olarak Anayasa Mahkemesinin denetimine açmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin denetimine tabi olmayan bir parlamento kararıdır?

Show answer & explanation

Answer: Meclis çalışmalarına ara verme ve tatil kararı

Answer

Meclis çalışmalarına ara verme ve tatil kararı, yargısal denetimi mümkün olmayan bir parlamento kararıdır.
Meclis çalışmalarına ara verme ve tatil kararı, TBMM'nin aldığı bir parlamento kararıdır. Anayasa'da yargısal denetimine izin verilen istisnalar (İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi) arasında yer almadığı için bu işleme karşı yargı yolu kapalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Parlamento kararlarının hukuki niteliğini analiz etme.
Parlamento kararları, kural olarak Cumhurbaşkanının onayına sunulmaz ve yargı yolu kapalı işlemlerdir.
Meclisin kendi iç işleyişine yönelik irade açıklamaları oldukları için yasama bağışıklığı kapsamında değerlendirilirler.
2
Yargısal denetime tabi olan istisnai kararları belirleme.
Anayasa'ya göre 3 istisna vardır: 1) İçtüzük değişiklikleri, 2) Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, 3) Milletvekilliğinin düşürülmesi (istifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık halleri).
Anayasa koyucu, bu üç kararın önemine binaen yargısal denetim yolunu açık bırakmıştır.
3
Seçeneklerdeki işlemleri istisnalarla karşılaştırma.
Ara verme ve tatil kararı bu üç istisna arasında yer almaz.
Ara verme kararı, Meclisin idari nitelikteki bir iç işlemi olup yargısal denetim dışındadır.

Key Concept

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

1
Anayasa'da parlamento kararlarının yargısal denetimi için sadece üç adet istisna sayılmıştır.
2
Bu istisnalar; Meclis kurallarını belirleyen bir belge ile milletvekili statüsüne son veren veya kısıtlayan belirli kararlardır.
3
İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları dışındaki parlamento kararlarında yargı yolu kapalıdır.

Practice More

Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki farkları (Cumhurbaşkanı onayı, yargı yolu vb.) karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 33Question →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) iradesini açıkladığı işlemler "kanun" ve "parlamento kararı" olmak üzere iki temel gruba ayrılır. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (vetosuna) tabi değildir ve yargısal denetim dışındadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir "parlamento kararı" niteliğinde olmasına rağmen, bu genel kuralın istisnası olarak Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetimine tabidir?

Show answer & explanation

Answer: Meclis İçtüzüğü

Answer

Meclis İçtüzüğü, TBMM'nin kendi iç yapısını ve çalışma usullerini belirlediği bir parlamento kararıdır ve bu tür kararlar arasında yargısal denetime tabi olan üç istisnadan (Meclis İçtüzüğü, milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılması, milletvekilliğinin düşmesi) biridir.
Meclis İçtüzüğü, TBMM'nin kendi çalışmasını düzenleyen temel hukuki metindir. Parlamento kararı niteliğinde olmasına rağmen, yasama sürecinin anayasal uygunluğunu korumak amacıyla Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabi tutulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki işlemlerin hukuki niteliğini (kanun mu parlamento kararı mı) belirleyin.
Meclis İçtüzüğü ve OHAL onayı parlamento kararı iken; para basılması, af ilanı ve antlaşma onayı kanun niteliğindedir.
Soruda istenen 'parlamento kararı' şartını sağlayan seçenekleri elemek gerekir.
2
Parlamento kararı olan seçeneklerin yargısal denetim durumunu kontrol edin.
Meclis İçtüzüğü yargısal denetime tabi iken, OHAL onayı gibi genel parlamento kararları denetim dışıdır.
Parlamento kararlarının kural olarak yargı denetimi dışında olduğu, ancak Anayasa'da sayılan üç istisnai durumdan birinin sorulduğu tespit edilir.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

1
Parlamento kararlarının büyük çoğunluğu için yargı yolu kapalıdır; sadece Meclis işleyişini veya milletvekili statüsünü doğrudan etkileyen üç özel durumda yargı yolu açıktır.

Practice More

Milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı itiraz süreci ve yetkili mahkemeyi gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 34Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) iradesini açıkladığı işlemler "kanun" ve "parlamento kararı" olarak ikiye ayrılmaktadır. Parlamento kararları, kabul usulleri ve hukuki sonuçları bakımından kanunlardan farklı özelliklere sahiptir.

Buna göre, 1982 Anayasası'na göre parlamento kararları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: TBMM İçtüzüğü, parlamento kararı olmasına rağmen yargısal denetime tabi olan istisnai işlemlerden biridir.

Answer

TBMM İçtüzüğü, parlamento kararı olmasına rağmen yargısal denetime tabi olan istisnai işlemlerden biridir.
Parlamento kararları kural olarak yargısal denetim dışındadır. Ancak 1982 Anayasası bu kurala üç istisna getirmiştir: TBMM İçtüzüğü (Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenir), yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi (bu ikisi de Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenir). Bu nedenle TBMM İçtüzüğü'nün yargısal denetime tabi olduğu ifadesi doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
İşlem türünü belirleyin
Sorulan konu Parlamento Kararları'dır.
Parlamento kararlarının kanunlardan farkını ve anayasal rejimini anlamak için temel özelliklerin tespiti gerekir.
2
Onay ve yayımlanma sürecini değerlendirin
Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı onayına (ve dolayısıyla veto yetkisine) tabi değildir.
Bu durum, yasama organının kendi iç işleyişine dair özerkliğini yansıtır.
3
Yargısal denetim istisnalarını kontrol edin
3 istisna belirlenmiştir: TBMM İçtüzüğü, Dokunulmazlığın kaldırılması, Milletvekilliğinin düşürülmesi.
Bu üç işlem dışındaki tüm parlamento kararları yargı denetimi dışındadır.

Key Concept

Parlamento kararları kural olarak yargısal denetime tabi değildir ve Cumhurbaşkanı onayına sunulmazlar.

Hints

1
Kanunlar Cumhurbaşkanı'na gider, parlamento kararları genellikle gitmez.
2
Parlamento kararlarında yargı yolu kural olarak kapalıdır ancak '3 altın istisna' vardır.
3
İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve vekilliğin düşürülmesi dışındaki kararlar için mahkemeye gidilemez.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı yapılan itirazın süresini ve hangi mahkemeye yapıldığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 35Question →

Türk anayasa hukukunda yasama organının işlemlerinden olan parlamento kararları ile kanunlar arasındaki yapısal ve usulü farklılıklar dikkate alındığında, parlamento kararlarının tekemmül süreci, Cumhurbaşkanının sistemdeki rolü ve bu kararların yargısal denetim rejimi hakkındaki en kapsamlı ve doğru değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Parlamento kararları, yasama meclisinin iç işleyişine veya belirli hukuki durumlara yönelik olup Cumhurbaşkanının onayına sunulmadan yürürlüğe girer ve kural olarak yargı denetimi dışındadır; ancak Meclis İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları bu denetim yasağının istisnalarını oluşturur.

Answer

Parlamento kararları Cumhurbaşkanının onayına tabi değildir, kural olarak yargı yolu kapalıdır ancak Meclis İçtüzüğü, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi bu kuralın istisnalarıdır.
Parlamento kararları, yasama organının kanun dışındaki irade açıklamalarıdır. Bu kararların en temel özellikleri Cumhurbaşkanının onayına (vetosuna) tabi olmamaları ve kural olarak yargı yolunun kapalı olmasıdır. Ancak Anayasa üç durumu bu yasağın dışında tutmuştur: Meclis İçtüzüğü değişiklikleri (şekil ve esas), yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi (özel denetim usulü). Doğru seçenek bu unsurları bir arada sunmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Yasama işlemlerinin tasnifini yapın.
TBMM işlemleri 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır.
Her iki işlemin de hukuki rejimi birbirinden farklıdır.
2
Cumhurbaşkanının onay yetkisini inceleyin.
Kanunlar onay için Cumhurbaşkanına gönderilirken, parlamento kararları kural olarak onay gerektirmez.
Parlamento kararları Meclis'in kendi iradesiyle tekemmül eder.
3
Yargısal denetim mekanizmasını değerlendirin.
Kanunlar AYM denetimine tabidir; parlamento kararları ise kural olarak denetim dışıdır.
19821982 Anayasası yasama kısıntısı öngörmüştür.
4
Anayasal istisnaları belirleyin.
İçtüzük, Dokunulmazlık ve Milletvekilliği Düşmesi kararları yargıya götürülebilir.
Bu üç istisna Anayasa'da açıkça düzenlenmiştir.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Hukuki Niteliği ve İstisnaları

Hints

1
TBMM'nin yaptığı her işlem kanun değildir; iç işleyişle ilgili kararların farklı bir rejimi vardır.
2
Cumhurbaşkanının bu kararlar üzerinde 'onay' veya 'geri gönderme' yetkisi olup olmadığını düşünün.
3
Yargı yolu kural olarak kapalı olsa da AYM'ye götürülebilen 33 özel durumu hatırlayın: İçtüzük, Dokunulmazlık ve Milletvekilliği.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin bu istisnai kararları denetlerken kullandığı süreleri (7 gün başvuru, 15 gün karar) inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Kanun ile Parlamento Kararı arasındaki farkları 'Veto', 'Yargı Yolu' ve 'Resmi Gazete' başlıkları altında bir tablo gibi düşünerek karşılaştırın.
Estimated Time:1m 30s
Question 36Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından gerçekleştirilen işlemler 'kanun' ve 'parlamento kararı' olarak ikiye ayrılmaktadır. Bu işlemlerin en temel farklarından biri; kanunların Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması ve veto (geri gönderme) yetkisine tabi olması, parlamento kararlarının ise kural olarak Meclis Başkanı tarafından yayımlanıp Cumhurbaşkanının onayına sunulmamasıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin bir parlamento kararı olmayıp, Cumhurbaşkanının yayımlama ve veto yetkisine tabi olan işlemlerinden biridir?

Show answer & explanation

Answer: Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması

Answer

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemi bir kanun niteliğindedir.
Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması, TBMM tarafından 'kanun' şeklinde gerçekleştirilen bir işlemdir. Kanunlar, parlamento kararlarından farklı olarak Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete'de yayımlanır ve Cumhurbaşkanı bu düzenlemeleri veto ederek Meclis'e geri gönderme yetkisine sahiptir. Diğer seçeneklerdeki işlemler ise parlamento kararıdır.

Step-by-Step Solution

1
TBMM işlemlerinin hukuki niteliğini analiz etmek
Seçeneklerdeki işlemlerden hangisinin 'kanun', hangisinin 'parlamento kararı' olduğunu ayırt etmek gerekir.
Kanunlar ve parlamento kararları farklı onay ve denetim usullerine tabidir.
2
Cumhurbaşkanı ile olan ilişkiyi sorgulamak
İşlemlerden sadece kanunlar Cumhurbaşkanına 'yayımlama' ve 'geri gönderme' (veto) amacıyla gönderilir.
Anayasa'ya göre parlamento kararları Meclis iradesinin doğrudan tezahürüdür ve yürütme onayına tabi değildir.
3
Kanun niteliğindeki işlemi tespit etmek
Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması bir 'kanun'dur.
Anayasa madde 90 uyarınca TBMM bu işlemi bir uygun bulma kanunu ile gerçekleştirir.

Key Concept

Kanun ve Parlamento Kararı Ayırımı

Hints

1
Cumhurbaşkanının bir işlemi veto edebilmesi veya yayımlayabilmesi için o işlemin 'kanun' formunda olması gerekir.

Practice More

Diğer 'kanun' niteliğindeki özel işlemleri (Para basılması, Genel/Özel af ilanı vb.) tekrar edebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 37Question →

19821982 Anayasası'nın yasama organının işlemlerine dair belirlediği esaslar ve Anayasa Mahkemesi'nin yerleşik içtihatları dikkate alındığında, TBMM tarafından alınan "parlamento kararları" ve bu kararların hukuki rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi *yanlıştır*?

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliğinin "kesin hüküm giyme" veya "kısıtlanma" nedeniyle düşmesi işlemi, niteliği gereği bir parlamento kararı olduğundan, bu işleme karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Answer

Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma nedeniyle düşmesi bir parlamento kararı değil, bildirim işlemidir; dolayısıyla yedi günlük iptal davası sürecine tabi değildir.
Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma nedeniyle düşmesi, Anayasa'nın 84/284/2. maddesi uyarınca kesinleşmiş mahkeme kararının Genel Kurul'a bildirilmesiyle gerçekleşir. Bu bir 'parlamento kararı' değildir ve oylama yapılmaz. Dolayısıyla, bu işleme karşı Anayasa'nın 8585. maddesinde öngörülen (yedi gün içinde AYM'ye başvuru) yargı yolu kapalıdır. Bu durum bir yasama kısıntısı örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Parlamento kararlarının tanımını ve kapsamını belirle.
Meclis'in kanun dışındaki tüm işlemleri parlamento kararıdır; ancak her yasama işlemi oylama ile yapılan bir karar olmayabilir.
Yargısal denetim yollarının belirlenmesi için işlemin türü kritiktir.
2
Yargısal denetimi olan istisnai parlamento kararlarını hatırla.
İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi (belirli haller).
Anayasa sadece bu üç karara karşı yargı yolunu açık tutmuştur.
3
Milletvekilliğinin düşmesi türlerini analiz et.
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık hallerinde Meclis 'karar' alır. Kesin hüküm giyme ve kısıtlanma hallerinde ise Genel Kurul'a 'bildirim' yapılır.
Anayasa'nın 8585. maddesindeki yedi günlük başvuru hakkı sadece Meclis kararıyla düşen üyelikler için geçerlidir.
4
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu teyit et.
Kesin hüküm giyme durumunda bir parlamento kararı oylaması yapılmadığı, sadece mahkeme kararının okunmasıyla üyeliğin kendiliğinden düştüğü sonucuna ulaşılır.
Bu durum bir parlamento kararı olmadığı gibi, yargısal denetim süreci de işletilemez.

Key Concept

Milletvekilliğinin Düşmesinde Karar ve Bildirim Ayrımı

Hints

1
Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden hangilerinde Genel Kurul'da oylama yapıldığını düşünün.
2
Kesinleşmiş bir mahkeme kararı (hüküm giyme) Meclis'e ulaştığında Meclis'in bunu oylama yetkisi var mıdır yoksa sadece okumakla mı yükümlüdür?
3
Anayasa'nın 8585. maddesindeki iptal davası hakkı, sadece Meclis'in kendi iradesiyle aldığı 'karar' niteliğindeki düşme halleri (istifa, devamsızlık vb.) için tanınmıştır.

Practice More

Milletvekilliğinin düşmesi hallerini 'karar' ve 'bildirim' olarak iki sütunlu bir tablo halinde çalışmak konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:3m 0s
Question 38Question →

Türk anayasa hukukunda yasama organının gerçekleştirdiği işlemler "kanun" ve "parlamento kararı" olarak iki temel kategoriye ayrılmaktadır. Bu işlemlerin tabi olduğu hukuki rejimler arasındaki farklar dikkate alındığında, parlamento kararları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: TBMM tarafından kabul edildikten sonra kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (yayımlanmasına) tabi değildirler.

Answer

Parlamento kararları, TBMM tarafından kabul edildikten sonra kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (yayımlanmasına) tabi değildir.
Parlamento kararları, yasama organının kendi iç işleyişini düzenlediği veya belirli bir hukuki durumu tespit ettiği işlemlerdir. Kanunların aksine bu kararların yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı'nın onayına veya yayımlama iradesine ihtiyaç duyulmaz; Meclis iradesiyle kesinleşirler.

Step-by-Step Solution

1
İşlem türlerinin ayrımını yapın
Meclis işlemleri Kanun ve Parlamento Kararı olarak ikiye ayrılır.
Her iki işlem türünün onay ve denetim süreçleri birbirinden farklıdır.
2
Onay ve yayım sürecini inceleyin
Kanunlar Cumhurbaşkanı onayına giderken, parlamento kararları Meclis Başkanlığı tarafından sonuçlandırılır.
Parlamento kararları Meclis'in iç işleyişine yönelik işlemlerdir.
3
Yargısal denetim istisnalarını kontrol edin
Üç istisna (İçtüzük, Dokunulmazlık, Milletvekilliğinin Düşmesi) dışında parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır.
Anayasa koyucu, yasama organının iç işlemlerinin yargı müdahalesinden uzak kalmasını kural olarak benimsemiştir.

Key Concept

Parlamento kararlarının hukuki rejimi, kanunlardan farklı olarak Cumhurbaşkanı onayı gerektirmemesi ve kural olarak yargı denetimi dışında kalmasıdır.

Hints

1
Kanunlar ve parlamento kararları arasındaki onay süreci farkını hatırlayın.
2
Cumhurbaşkanı'nın yasama üzerindeki yetkilerinin hangi işlem türleri için geçerli olduğunu düşünün.
3
Parlamento kararlarının büyük çoğunluğuna karşı yargı yolu kapalıyken, kanunların tamamı yargı denetimine tabidir.

Practice More

Yargısal denetime tabi olan üç parlamento kararı istisnasını (İçtüzük, Dokunulmazlık, Düşme) detaylıca inceleyin.
Estimated Time:1m 15s
Question 39Question →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) iradesini açıkladığı işlemlerden biri olan "parlamento kararları" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Parlamento kararları kural olarak yargısal denetime tabi değildir; ancak Meclis İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları bu kuralın istisnalarıdır.

Answer

Parlamento kararları kural olarak yargısal denetime tabi değildir; ancak Meclis İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları bu kuralın istisnalarıdır.
Parlamento kararları, TBMM'nin kendi iç işleyişiyle ilgili aldığı kararlardır. Kural olarak bu kararlara karşı yargı yolu kapalıdır. Ancak Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilen üç istisna vardır: Meclis İçtüzüğü değişiklikleri (iptal davası yoluyla), yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi (itiraz yoluyla).

Step-by-Step Solution

1
TBMM işlemlerini sınıflandırın.
İşlemler 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır.
Bu iki işlem türünün onay ve denetim usulleri birbirinden farklıdır.
2
Onay mekanizmasını kontrol edin.
Kanunlar Cumhurbaşkanı onayına tabidir, parlamento kararları kural olarak değildir.
Parlamento kararları meclisin kendi iç iradesidir.
3
Yargısal denetim istisnalarını hatırlayın.
İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşürülmesi yargıya tabidir.
Anayasa bu üç işlem için demokratik hukuk devleti ilkesi gereği yargı yolunu açık tutmuştur.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi ve Kanundan Farkları

Hints

1
Meclis işlemlerinden hangileri için Cumhurbaşkanı'nın 'geri gönderme' (veto) yetkisi yoktur, bunu düşünün.
2
Anayasa Mahkemesi her türlü meclis kararına bakmaz; sadece üç özel duruma bakar.
3
İçtüzük, dokunulmazlık ve milletvekilliğinin düşürülmesi dışında kalan kararlar (örneğin savaş ilanı) yargı denetimi dışındadır.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı hangi süre içinde ve hangi mahkemeye başvurulabileceğini inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Question 40Question →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) işlemlerinden biri olan "Parlamento Kararları" kural olarak yargısal denetime tabi değildir. Ancak Anayasa, bu kurala üç temel istisna getirmiştir. Bu istisnalar; Meclis İçtüzüğü, milletvekilliğinin düşürülmesi ve yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararlarıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yargısal denetimi mümkün olan bir Parlamento Kararı olmasına rağmen, denetim usulü ve dava açma süresi bakımından "Meclis İçtüzüğü"nden farklı bir hukuki rejime tabidir?

Show answer & explanation

Answer: İstifa nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin karar

Answer

İstifa nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin karar
İstifa nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin karar, Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca Parlamento Kararlarının yargısal denetime kapalı olması kuralının istisnalarından biridir. Ancak bu işlem, Meclis İçtüzüğü'nün tabi olduğu 'İptal Davası' (60 gün) usulünden farklı olarak; kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde herhangi bir milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesi'ne götürülür ve mahkeme 15 gün içinde kesin kararını verir.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerin hukuki niteliğini (Kanun vs. Parlamento Kararı) belirle.
Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması ve para basılması 'Kanun'dur. Diğerleri Parlamento Kararıdır.
Soru kökünde Parlamento Kararı olup yargısal denetimi olan bir işlem sorulmaktadır.
2
Yargısal denetimi olan Parlamento Kararlarını ayırt et.
Meclis İçtüzüğü ve milletvekilliğinin düşürülmesi (istifa, devamsızlık vb.) denetime tabidir. Savaş ilanı ve seçim kararları denetime tabi değildir.
Anayasa'nın öngördüğü üç istisnayı (İçtüzük, Dokunulmazlık, Düşme) tespit etmek gerekir.
3
Yargısal denetim usullerini ve sürelerini karşılaştır.
Meclis İçtüzüğü için 60 günlük iptal davası süresi varken; milletvekilliğinin düşürülmesi için 7 gün içinde başvuru ve 15 gün içinde karar verme kuralı geçerlidir.
İçtüzük'ten farklı bir usule tabi olan istisnayı bulmak sorunun temel amacıdır.

Key Concept

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

1
Öncelikle 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' arasındaki farkı düşünün; bütçe, af ve antlaşma gibi konular kanunla yapılır.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararlarının yargısal denetim sürelerini (7/15 kuralı) tekrar edin.
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 2 / 4Next