Parlamento Kararları

80 questions

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından gerçekleştirilen yasama işlemlerinden olan "kanunlar" ve "parlamento kararları", hukuki nitelikleri ve denetim rejimleri bakımından birbirinden ayrılmaktadır. Bu iki işlem türünün karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunlar yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilirken, parlamento kararları kural olarak Meclis Başkanı tarafından imzalanır ve üç özel durum haricinde yargı yolu kapalıdır.

Parlamento kararları da kanunlar gibi Cumhurbaşkanı tarafından onaylanıp yayımlanır; ancak Cumhurbaşkanının parlamento kararlarını Meclise geri gönderme yetkisi bulunmamaktadır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve TBMM İçtüzüğü değişikliği gibi işlemler kanun biçiminde yapıldığı için bu işlemler üzerinde Anayasa Mahkemesi denetimi mümkündür.

Parlamento kararlarının tamamı yürürlüğe girdiği andan itibaren Anayasa Mahkemesinin denetimine tabidir ve bu yönüyle kanunlarla tamamen aynı hukuki rejime sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Kanunlar yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilirken, parlamento kararları kural olarak Meclis Başkanı tarafından imzalanır ve üç özel durum haricinde yargı yolu kapalıdır.

Answer

Kanunlar yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilirken, parlamento kararları kural olarak Meclis Başkanı tarafından imzalanır ve üç özel durum haricinde yargı yolu kapalıdır.

Doğru ifade, kanunların Cumhurbaşkanı tarafından yayımlandığını, parlamento kararlarının ise kural olarak Meclis Başkanı tarafından imzalandığını ve sadece üç istisna (İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, üyeliğin düşmesi) dışında yargısal denetime tabi olmadığını belirten seçenektir.

Step-by-Step Solution

İşlem türlerini ve yayımlama makamlarını karşılaştırın.

Kanunlar Cumhurbaşkanına gönderilir, parlamento kararları Meclis Başkanı tarafından imzalanır.

Yasama organının dışa dönük işlemleri (kanun) ile içe dönük işlemlerinin (parlamento kararı) usulleri farklıdır.

Yargısal denetim rejimini inceleyin.

Kanunlar her zaman denetime tabidir; parlamento kararlarında ise kural yargı yolunun kapalı olmasıdır.

Anayasa, yasama organının iç işleyişine ilişkin kararları kural olarak yargı denetimi dışında tutmuştur.

Yargı yolu açık olan parlamento kararı istisnalarını belirleyin.

İçtüzük değişikliği, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları istisnadır.

Bu üç kritik işlem, hukuk devleti ilkesi gereği Anayasa Mahkemesi denetimine açılmıştır.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Hukuki Niteliği ve Kanunlardan Farkı

Hints

TBMM'nin yaptığı her işlem Cumhurbaşkanına onay için gönderilmez; Meclisin kendi iç düzeniyle ilgili kararları düşünün.

Normalde parlamento kararlarına karşı dava açılamaz ancak hukuk güvenliği için 3 çok önemli istisna belirlenmiştir.

Unutmayın: İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve üyeliğin düşmesi dışındaki parlamento kararları yargı denetimi dışındadır.

Practice More

Bu üç istisna dışında kalan (savaş ilanı, OHAL onayı vb.) kararların neden yargı denetimi dışında bırakıldığını araştırabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 42Question →

$1982$ Anayasası’na göre, yasama organının işlemlerinden biri olan "parlamento kararları" kural olarak Cumhurbaşkanı’nın onayına (yayımlama veya Meclis’e geri gönderme) tabi değildir ve yine kural olarak bu kararlara karşı yargı yolu kapalıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hem bir parlamento kararı niteliği taşıyan hem de bu kararın genel rejiminden saparak Anayasa Mahkemesi’nin denetimine tabi olan işlemlerden biridir?

Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması

TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi

Genel ve özel af ilan edilmesi

Olağanüstü hal ilanının onaylanması

Show answer & explanation

Answer: TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi

Answer

TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi kararı, parlamento kararlarının genel rejiminden sapan istisnai bir denetime tabidir.

TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi işlemi bir parlamento kararıdır. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisine tabi değildir ve yargısal denetim dışındadır. Ancak Anayasa, TBMM İçtüzüğü'nü bu genel kuraldan ayırarak Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebileceğini açıkça hükme bağlamıştır.

Step-by-Step Solution

Seçeneklerdeki işlemlerin hukuki niteliğini (Kanun mu, Parlamento Kararı mı) belirle.

Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması ve Af ilanı 'kanun'dur. TBMM İçtüzüğü ve OHAL onaylanması 'parlamento kararı'dır.

Parlamento kararları ile kanunlar, kabul usulleri ve Cumhurbaşkanı'nın sürece dahil olma şekli bakımından birbirinden ayrılır.

Parlamento kararı olan seçeneklerin yargısal denetim durumunu incele.

OHAL onayı yargı denetimi dışındayken, TBMM İçtüzüğü yargı denetimine açıktır.

Anayasa, parlamento kararlarına karşı kural olarak yargı yolunu kapatmış ancak 3 istisna belirlemiştir.

Soru kökündeki her iki kriteri (PK olması ve Yargı Denetimi olması) karşılayan seçeneği seç.

TBMM İçtüzüğü her iki kriteri de karşılamaktadır.

İçtüzük, TBMM'nin kendi iç işleyişini düzenleyen ve AYM denetimine açık olan bir parlamento kararıdır.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi ve İstisnaları

Hints

Parlamento kararları Cumhurbaşkanı tarafından 'onaylanmaz', sadece Meclis Başkanı tarafından yayımlanır.

Anayasa'da parlamento kararı olduğu halde yargı yolu açık olan yalnızca 3 istisna vardır.

Bu 3 istisna: İçtüzük, Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşürülmesidir.

Practice More

Milletvekilliğinin düşürülmesi kararlarına karşı kaç gün içinde ve hangi mahkemeye başvurulabileceğini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 43Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), görevlerini yerine getirirken bazen 'kanun' çıkarır, bazen de 'parlamento kararı' alır. Bu iki işlem türünün hukuki rejimi ve denetimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına sunulmaz ve Anayasa'da belirtilen üç istisna dışında yargısal denetimi mümkün değildir.

Parlamento kararları, içerikleri bakımından kanunlarla tamamen aynı hukuki güce sahiptir ve her ikisi de yürürlüğe girmeden önce Cumhurbaşkanı tarafından veto edilebilir.

TBMM tarafından alınan tüm parlamento kararları, hukuk devleti ilkesi gereği Anayasa Mahkemesi'nin iptal denetimine tabidir.

Parlamento kararları, sadece teknik ayrıntıları düzenlediği için Resmi Gazete'de yayımlanmalarına gerek duyulmayan sözlü Meclis iradeleridir.

Show answer & explanation

Answer: Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına sunulmaz ve Anayasa'da belirtilen üç istisna dışında yargısal denetimi mümkün değildir.

Answer

Parlamento kararlarının kural olarak Cumhurbaşkanı onayına tabi olmadığı ve üç istisna (İçtüzük, yasama dokunulmazlığının kaldırılması, milletvekilliğinin düşmesi) dışında yargısal denetiminin yapılamadığı seçenektir.

Parlamento kararları, Meclis'in kendi iç düzeni veya anayasal yetkileri çerçevesinde aldığı kararlardır. Bu kararlar Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmaz, Meclis Başkanı tarafından imzalanır. Ayrıca Anayasa Mahkemesi sadece İçtüzük değişikliklerini, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasını ve milletvekilliğinin düşürülmesini denetleyebilir; diğer tüm parlamento kararları yargı denetimi dışındadır.

Step-by-Step Solution

TBMM'nin işlem türlerini hukuki denetim açısından karşılaştırın.

Kanunlar kural olarak yargı denetimine tabidir, parlamento kararları ise kural olarak tabi değildir.

Anayasal sistemimizde yasama organının iç işlemlerinin hızı ve bağımsızlığı için denetim sınırlı tutulmuştur.

Yürütme organının (Cumhurbaşkanı) bu işlemlerdeki etkisini inceleyin.

Cumhurbaşkanı kanunları onaylar veya geri gönderir; ancak parlamento kararlarında böyle bir yetkisi yoktur.

Parlamento kararları Meclis'in kendi iç işleyişine veya üye statüsüne ilişkin kararlardır.

Yargısal denetimin istisnalarını belirleyin.

İçtüzük, Yasama Dokunulmazlığının kaldırılması ve Milletvekilliğinin düşmesi kararları AYM denetimine tabidir.

Bu üç istisna, milletvekili haklarını ve yasama çalışma düzenini doğrudan etkilediği için anayasal güvence altına alınmıştır.

Key Concept

Parlamento kararlarının 'yargı bağışıklığı' kuralı ve sınırlı istisnaları.

Hints

Kanunlar ve parlamento kararları arasındaki en büyük farklardan biri onay makamıdır.

Anayasa Mahkemesi'nin her kararı inceleyip inceleyemeyeceğini düşünün.

İçtüzük, milletvekilliğinin düşmesi ve dokunulmazlığın kaldırılması dışında yargı yolu kapalıdır.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'ne götürülebilen üç istisnai kararın sürelerini (7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde karar) öğrenerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 44Question →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) işlemleri 'kanun' ve 'parlamento kararı' olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir ve yargısal denetim dışındadır. Ancak Anayasa, bazı parlamento kararlarının Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmesine izin vermiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir 'parlamento kararı' niteliğinde olup Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabidir?

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Para basılmasına karar verilmesi

Genel ve özel af ilan edilmesi

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması

Meclis çalışmalarına ara verilmesi

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Answer

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, TBMM'nin tek taraflı iradesiyle aldığı bir parlamento kararıdır. Anayasa'nın 85. maddesine göre bu karar, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından 7 gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne götürülebilir. Bu durum, parlamento kararlarının yargısal denetim dışı olması kuralının üç istisnasından biridir.

Step-by-Step Solution

İşlemlerin hukuki niteliğini ayırt etme

Para basımı, af ilanı ve antlaşmaların uygun bulunması 'kanun'dur. Dokunulmazlık ve ara verme 'parlamento kararı'dır.

Soruda öncelikle parlamento kararı olan seçeneği bulmamız gerekir.

Yargısal denetim istisnalarını uygulama

Parlamento kararlarından sadece İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi yargı denetimine tabidir.

Kural olarak parlamento kararlarına yargı yolu kapalıdır, bu üç durum istisnadır.

Seçenekleri eşleştirme

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması hem bir parlamento kararıdır hem de yargısal denetimi mümkündür.

Ara verilmesi kararı denetim dışında kaldığı için elenir.

Key Concept

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

Parlamento kararlarının sadece üç tanesi Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir.

Practice More

İçtüzük değişikliklerinin yargısal denetim süresini ve usulünü inceleyiniz.

Estimated Time:45s

Question 45Question →

Türk anayasa hukukunda yasama organının irade beyanları "kanun" ve "parlamento kararı" olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır. $1982$ Anayasası'nda bu iki işlem türü için farklı kabul, yayımlanma ve denetim usulleri öngörülmüştür.

Parlamento kararlarının tabi olduğu hukuki rejim dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Parlamento kararları, Meclis tarafından kabul edildikten sonra hukuk aleminde geçerlilik kazanabilmesi için Cumhurbaşkanının onayına sunulmalı ve Resmi Gazete'de yayımlanmalıdır.

Anayasa'da açıkça belirtilen istisnalar dışında, Meclis'in kendi iç işleyişine veya özel durumlara dair aldığı parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır.

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması ve bütçenin kabul edilmesi işlemleri, yargısal denetimi mümkün olmayan parlamento kararları niteliğindedir.

Savaş ilanı, para basılmasına karar verilmesi ve OHAL'in uzatılması gibi işlemler, Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem esas bakımından denetlenebilen parlamento kararlarıdır.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa'da açıkça belirtilen istisnalar dışında, Meclis'in kendi iç işleyişine veya özel durumlara dair aldığı parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır.

Answer

Anayasa'da belirtilen sınırlı istisnalar haricinde parlamento kararlarının yargısal denetime tabi olmaması doğru bir ifadedir.

Parlamento kararları, Meclis'in tek taraflı iradesiyle kesinleşen işlemlerdir. Bu işlemler kural olarak yargısal denetime tabi tutulmazlar. Ancak Anayasa koyucu, yasama organının keyfi hareket etmesini önlemek adına üç özel durumu (TBMM İçtüzüğü, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi) yargı denetimine açarak bu genel kurala istisna getirmiştir.

Step-by-Step Solution

Yasama işlemlerinin tasnifini yapın.

Meclis işlemleri 'kanun' ve 'parlamento kararı' olarak ikiye ayrılır.

Hukuki rejimi belirlemek için işlemin türünü doğru tespit etmek gerekir.

Yayımlanma ve onay sürecini karşılaştırın.

Kanunlar Cumhurbaşkanına gönderilirken, parlamento kararları Meclis Başkanınca kesinleştirilir.

Parlamento kararlarında Cumhurbaşkanının veto yetkisi bulunmaz.

Yargısal denetim rejimini analiz edin.

Kanunlar kural olarak denetlenir; parlamento kararları kural olarak denetlenmez.

Kuvvetler ayrılığı gereği Meclis'in iç kararlarına yargı müdahalesi sınırlandırılmıştır.

İstisnaları hatırlayın.

Yalnızca İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve üyeliğin düşmesi kararları yargıya (AYM) götürülebilir.

Anayasa'nın

148

85

. maddeleri bu üç istisnayı açıkça düzenlemiştir.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Hukuki Niteliği ve Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

Kanunlar ile parlamento kararları arasındaki en temel fark, Cumhurbaşkanının onay (veto) yetkisinin olup olmamasıdır.

Parlamento kararlarının çok büyük bir kısmı yargı denetimi dışındadır. Sadece Anayasa'da özel olarak sayılan üç duruma odaklanın.

Meclis İçtüzüğü, milletvekilliğinin düşürülmesi ve dokunulmazlığın kaldırılması dışındaki hiçbir parlamento kararı için Anayasa Mahkemesine gidilemez.

Practice More

Kanunların ve parlamento kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanma süreçlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Eleme yöntemiyle; seçeneklerdeki işlemlerin hangisinin kanun (Milletlerarası antlaşma, Bütçe vb.) hangisinin karar olduğunu ve 'onay' makamını sorgulayarak sonuca ulaşabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 46Question →

Yasama organının gerçekleştirdiği işlemler 'kanun' ve 'parlamento kararı' şeklinde bir ayrıma tabi tutulmaktadır. Parlamento kararlarının kanunlardan ayrılan temel hukuki özellikleri dikkate alındığında, bu kararlar için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Kural olarak Cumhurbaşkanı’nın onayına sunulmazlar ve İçtüzük gibi istisnalar dışında yargısal denetimleri yapılamaz.

Kanunlar gibi Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanmak üzere Meclise geri gönderilebilirler.

Bütün parlamento kararlarının yürürlüğe girebilmesi için Anayasa Mahkemesi'nin ön denetiminden geçmesi zorunludur.

Parlamento kararları sadece milletvekillerinin özlük haklarını düzenler ve kural olarak yargı denetimine tabidir.

Show answer & explanation

Answer: Kural olarak Cumhurbaşkanı’nın onayına sunulmazlar ve İçtüzük gibi istisnalar dışında yargısal denetimleri yapılamaz.

Answer

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir ve üç istisna (İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilliğinin düşmesi) dışında yargısal denetim dışındadır.

Doğru ifade, parlamento kararlarının kural olarak Cumhurbaşkanı’nın onayına sunulmadığını ve belirli anayasal istisnalar (İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, vekilliğin düşmesi) hariç yargısal denetim dışında tutulduğunu belirtir.

Step-by-Step Solution

Parlamento kararının tanımını yapın.

TBMM'nin kanun dışındaki, genellikle kendi iç işleyişine veya belirli durumlara yönelik aldığı kararlardır.

Kanun ve parlamento kararı arasındaki temel farkı anlamak için tanım gereklidir.

Onay mekanizmasını kontrol edin.

Kanunların aksine, parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'na onay (veto/yayımlama) için gönderilmez.

Yasama organının özerkliğini yansıtan önemli bir farktır.

Yargısal denetim durumunu analiz edin.

Parlamento kararları kural olarak yargı denetimine tabi değildir. Ancak 3 istisna (İçtüzük, Dokunulmazlığın kaldırılması, Milletvekilliğinin düşmesi) Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenir.

Anayasal denetim sınırlarını belirlemek için istisnaların bilinmesi kritiktir.

Key Concept

Parlamento kararları, kanunlardan farklı olarak kural olarak Cumhurbaşkanı onayı gerektirmez ve yargı yolu kapalı olan işlemlerdir.

Hints

Kanunlar ile parlamento kararları arasındaki en büyük fark, Cumhurbaşkanı'nın onay yetkisinde yatar.

Parlamento kararlarının yargısal denetimi kural olarak mümkün değildir; ancak Anayasa'da sayılan 3 özel durum bu kuralın istisnasıdır.

Bu istisnalar TBMM İçtüzüğü, milletvekili dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesidir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin hangi durumlarda parlamento kararlarını iptal edebildiğini incelemek konuyu pekiştirir.

Estimated Time:1m 0s

Question 47Question →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) işlemlerinden biri olan "parlamento kararları" ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kural olarak Cumhurbaşkanının onayına tabi değildirler.

Kabul edilen tüm parlamento kararları Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabidir.

Yürürlüğe girmeleri için mutlaka Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanmaları gerekir.

Sadece milletvekillerinin dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin işlemler bu adı alır.

Show answer & explanation

Answer: Kural olarak Cumhurbaşkanının onayına tabi değildirler.

Answer

Parlamento kararlarının kural olarak Cumhurbaşkanının onayına tabi olmaması doğrudur.

Parlamento kararları, TBMM'nin kendi iç düzenine veya Anayasa'da belirtilen özel yetkilerine dair aldığı kararlardır. Bu kararlar, kanun yapım sürecinden farklı olarak Cumhurbaşkanının onayına veya veto yetkisine (geri gönderme) tabi değildir. Meclis Genel Kurulu'nda kabul edilmesiyle hukuki sonuçlarını doğurmaya başlar.

Step-by-Step Solution

İşlem türünü belirleyin

Soru TBMM'nin bir işlemi olan parlamento kararlarını sormaktadır.

Hukuki rejimi anlamak için işlemin kanun mu yoksa parlamento kararı mı olduğunu ayırt etmek gerekir.

Onay mekanizmasını kontrol edin

Kanunlar Cumhurbaşkanına giderken, parlamento kararları kural olarak Meclis'te kesinleşir.

Parlamento kararlarının kanunlardan en temel farkı Cumhurbaşkanının onay sürecine dahil olmamasıdır.

Yargısal denetim kuralını hatırlayın

Parlamento kararlarına karşı kural olarak dava açılamaz.

Anayasa, yasama organının iç işleyişine ilişkin bu kararları kural olarak yargı denetimi dışında tutmuştur.

Key Concept

Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki temel usul ve denetim farkları.

Hints

TBMM'nin yaptığı her işlem kanun değildir; bazıları sadece Meclis'in kendi kararıdır.

Kanunlar genellikle genel ve süreklidir, parlamento kararları ise daha çok Meclis'in iç işleyişiyle ilgilidir.

Cumhurbaşkanının veto yetkisinin hangi işlem türünde olmadığını düşünün.

Practice More

Hangi parlamento kararlarının yargısal denetime tabi olduğuyla ilgili 3 istisnayı listeleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 48Question →

1982 Anayasası'ndaki düzenlemeler ve anayasa yargısı usul hükümleri dikkate alındığında; aşağıdaki yasama işlemlerinden hangisi, hukuki niteliği bakımından bir "parlamento kararı" olmasına rağmen, yargısal denetim rejimi açısından "kanunlar" ile aynı usul kurallarına tabi olan ve Anayasa Mahkemesinde doğrudan "iptal davası" (soyut norm denetimi) yoluyla denetlenebilen tek işlemdir?

TBMM İçtüzüğü

Milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılması kararı

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması

Milletvekilliğinin devamsızlık nedeniyle düşmesine ilişkin karar

Olağanüstü hal ilanının TBMM tarafından onaylanması kararı

Show answer & explanation

Answer: TBMM İçtüzüğü

Answer

TBMM İçtüzüğü, parlamento kararı niteliğinde olup kanunlarla aynı yargısal denetim rejimine (iptal davası) tabi olan tek istisnai işlemdir.

TBMM İçtüzüğü, hukuki niteliği itibarıyla bir parlamento kararıdır (Cumhurbaşkanı'nın onayına/yayımlamasına tabi değildir). Ancak Anayasa'nın 148. ve 150. maddeleri, İçtüzüğü 'iptal davası' açılabilecek işlemler arasında kanunlarla birlikte saymıştır. Bu durum, İçtüzüğü yargısal denetim usulü bakımından kanunlar ile aynı kategoriye sokan tek parlamento kararı yapar.

Step-by-Step Solution

Yasama işlemlerinin hukuki niteliğini ayırt etme

TBMM'nin işlemleri 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır. İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve üyelik düşmesi birer parlamento kararıdır.

Soruda istenen işlemin öncelikle bir 'parlamento kararı' olması gerekmektedir.

Yargısal denetim istisnalarını belirleme

Parlamento kararları kural olarak yargı denetimi dışındadır. İstisnaları: İçtüzük, Dokunulmazlığın kaldırılması ve Milletvekilliğinin düşmesidir.

Yalnızca bu üç işlem için Anayasa Mahkemesine gidilebilir.

Yargısal denetim usullerini karşılaştırma

Dokunulmazlık ve üyelik düşmesi kararları için 7 gün içinde itiraz edilir ve AYM 15 günde karar verir (Özel usul). İçtüzük ise Anayasa m. 150 uyarınca doğrudan 'İptal Davası' (Soyut Norm Denetimi) konusudur.

Anayasa'nın 148. maddesi, iptal davası açılabilecek metinleri; Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve TBMM İçtüzüğü olarak sınırlandırmıştır.

Key Concept

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim Rejimi Ayrımı

Hints

Yargı yolu açık olan 3 parlamento kararını (İçtüzük, Dokunulmazlık, Düşme) hatırlayın.

Anayasa Mahkemesi'nin 'norm denetimi' yaptığı (kanunlar gibi iptal davasına konu olan) tek karar hangisidir?

İçtüzük dışındaki denetlenebilir kararlar için Anayasa m. 85'teki '7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde karar' kuralı işler; İçtüzük için ise kanunlardaki 60 günlük iptal davası süresi geçerlidir.

Practice More

Parlamento kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanma usulü ile Kanunların yayımlanma usulü arasındaki farkları inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 49Question →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) iradesini açıkladığı işlemler 'kanun' ve 'parlamento kararı' olarak iki ana gruba ayrılmaktadır. Bu iki işlem türü; kabul ediliş usulleri, Cumhurbaşkanı'nın onay yetkisi ve yargısal denetim rejimleri bakımından birbirinden farklı kurallara tabidir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin bir 'parlamento kararı' niteliğinde gerçekleştirdiği işlemlerden biridir?

Para basılmasına karar verilmesi

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün değiştirilmesi

Genel ve özel af ilan edilmesine karar verilmesi

Bütçe Kanunu'nun kabul edilmesi

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün değiştirilmesi

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün değiştirilmesi işlemi bir parlamento kararıdır.

TBMM İçtüzüğü, Meclis'in kendi çalışma usul ve esaslarını belirlediği bir düzenlemedir. Bu düzenleme bir parlamento kararı niteliğindedir. Diğer seçeneklerde yer alan para basılması, af ilanı, antlaşma uygun bulma ve bütçe işlemleri ise Anayasa uyarınca açıkça kanunla yapılması gereken işlemlerdir.

Step-by-Step Solution

İşlemin niteliğini analiz etme

İşlemin Meclis'in dışına yönelik genel bir kural mı yoksa Meclis'in kendi iç işleyişine yönelik mi olduğunu belirle.

Kanunlar genellikle toplumun tamamını ilgilendiren dış düzenlemeler iken, parlamento kararları Meclis'in iç yapısıyla ilgilidir.

Cumhurbaşkanı onayı ve isim kontrolü yapma

İşlemin Anayasa'da 'Kanun' olarak geçip geçmediğini ve Cumhurbaşkanı'nın onayına gidip gitmediğini kontrol et.

Parlamento kararları Cumhurbaşkanı'nın onayına (veto yetkisine) tabi değildir; oysa kanunlar kural olarak Cumhurbaşkanı'na gönderilir.

Anayasal örneklerle karşılaştırma

İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, seçimlerin yenilenmesi gibi işlemlerin parlamento kararı; para basılması, af ve antlaşma uygun bulmanın kanun olduğu sonucuna ulaş.

Anayasa'nın

87

. ve devamındaki maddelerinde bu ayrım net bir şekilde yapılmıştır.

Key Concept

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

Hints

Parlamento kararları genellikle Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisine tabi olmayan ve Meclis'in iç işleyişini ilgilendiren işlemlerdir.

Practice More

Parlamento kararlarından hangilerinin Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu (İçtüzük, dokunulmazlık, vekillik düşmesi) tekrar ediniz.

Estimated Time:50s

Question 50Question →

$1982$ Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), görevlerini "kanun" koyarak veya "parlamento kararı" alarak yerine getirir. Bu iki işlem türünün tabi olduğu hukuki rejim ve yargısal denetim yolları birbirinden farklıdır.

Aşağıdaki tabloda TBMM'nin bazı işlemleri, bu işlemlerin hukuki nitelikleri ve yargısal denetim durumları eşleştirilmiştir:

No	İşlem	Hukuki Niteliği	Yargısal Denetim
I	Para basılmasına karar verilmesi	Kanun	Anayasa Mahkemesi
II	TBMM İçtüzüğü'nün değiştirilmesi	Parlamento Kararı	Anayasa Mahkemesi
III	Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması	Kanun	Yok
IV	Savaş ilanına karar verilmesi	Parlamento Kararı	Yok
V	Yasama dokunulmazlığının kaldırılması	Parlamento Kararı	Yok

Buna göre, tablodaki numaralandırılmış işlemlerden hangisinin yargısal denetim durumu yanlış belirtilmiştir?

III

Show answer & explanation

Answer: V

Answer

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin parlamento kararının yargısal denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapıldığı için tablodaki V numaralı satır hatalıdır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması bir parlamento kararıdır. Kural olarak parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalı olsa da,

1982

Anayasası'nın

85

. maddesi uyarınca bu karara karşı ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir. Dolayısıyla yargısal denetimin olmadığını belirten beşinci satırdaki bilgi yanlıştır.

Step-by-Step Solution

İşlemlerin 'Kanun' mu yoksa 'Parlamento Kararı' mı olduğu belirlenir.

Para basılması ve antlaşma onayı 'Kanun'; İçtüzük, savaş ilanı ve dokunulmazlık kaldırma 'Parlamento Kararı'dır.

Hukuki rejimin belirlenmesi için öncelikle işlemin niteliğinin bilinmesi gerekir.

Genel yargısal denetim kuralları uygulanır.

Kanunlar kural olarak AYM denetimine tabidir, parlamento kararları ise kural olarak denetim dışıdır.

Ana kuralın tespiti, istisnaların ayırt edilmesini sağlar.

Özel istisnalar kontrol edilir.

İçtüzük ve Dokunulmazlık (parlamento kararı olmalarına rağmen) AYM denetimine tabidir. Milletlerarası antlaşma onay kanunları ise (kanun olmasına rağmen) AYM denetimi dışındadır.

Sorunun zorluk düzeyi bu ters istisnaların bilinmesini gerektirir.

Tablo ile karşılaştırma yapılır.

V numaralı satırda 'Yok' yazması, dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı AYM'ye gidilebilmesi gerçeğiyle çelişmektedir.

Hatalı bilginin tespiti ile doğru seçeneğe ulaşılır.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin denetlediği sadece üç tane parlamento kararı olduğunu hatırlayın.

Practice More

Parlamento kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanma süreci ile kanunların Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanma süreci arasındaki farkları inceleyin.

Estimated Time:1m 40s

Question 51Question →

1982 Anayasası ve Türk anayasa hukuku doktrini çerçevesinde, TBMM'nin gerçekleştirdiği 'parlamento kararları' ile 'kanun' niteliğindeki işlemlerin tabi olduğu hukuki rejimler karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Parlamento kararları kural olarak Resmi Gazete'de yayımlanmak zorunda değildir; oysa kanunların yürürlüğe girebilmesi için Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete'de yayımlanması zorunlu bir unsurdur.

Cumhurbaşkanının TBMM tarafından kabul edilen kanunlar üzerinde 'geri gönderme' (veto) yetkisi bulunurken, parlamento kararları Cumhurbaşkanının onayına veya veto yetkisine tabi olmaksızın kesinleşir.

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması, para basılmasına karar verilmesi ve genel-özel af ilanı gibi işlemler, TBMM tarafından parlamento kararı usulüyle değil, maddi ve şekli anlamda kanun biçiminde gerçekleştirilir.

Anayasa Mahkemesi, kural olarak yargısal denetime tabi olmayan parlamento kararlarını, sadece 'şekil' yönünden denetleme yetkisine sahiptir; bu kararların 'esas' bakımından incelenmesi anayasal olarak mümkün değildir.

Parlamento kararları, niteliği gereği genellikle meclisin iç işleyişine yönelik 'özel ve somut' nitelik taşırken; kanunlar kural olarak 'genel, soyut ve nesnel' düzenlemeler içerir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, kural olarak yargısal denetime tabi olmayan parlamento kararlarını, sadece 'şekil' yönünden denetleme yetkisine sahiptir; bu kararların 'esas' bakımından incelenmesi anayasal olarak mümkün değildir.

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin parlamento kararları üzerindeki denetim yetkisinin sadece 'şekil' ile sınırlı olduğunu savunan seçenek yanlıştır; çünkü TBMM İçtüzüğü hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilir.

Anayasa Mahkemesi, yargısal denetimine tabi olan parlamento kararlarından 'TBMM İçtüzüğü'nü hem şekil hem de esas bakımından denetleyebilir. Sadece şekil denetimi yapılabileceği iddiası bu nedenle hukuken hatalıdır. Diğer iki istisna olan yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararlarında ise 'Anayasa, kanun veya İçtüzük hükümlerine aykırılık' iddiası incelenir ki bu da sadece şekil denetimiyle sınırlı bir süreç değildir.

Step-by-Step Solution

Kanun ve Parlamento Kararı (PK) arasındaki temel farkları hatırla.

Kanunlar Cumhurbaşkanı onayına/vetosuna tabidir ve AYM denetimine açıktır. PK'lar kural olarak veto edilemez ve AYM denetimine tabi değildir.

Yasama organının işlemlerini ayırt etmek için hukuki rejimlerini bilmek gerekir.

PK'ların yargısal denetim istisnalarını incele.

Üç istisna vardır: İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması, Milletvekilliğinin Düşürülmesi.

Genel kuralın istisnaları sınavların en sık sorulan ve en teknik kısımlarıdır.

Yargısal denetimin kapsamını (Şekil/Esas) analiz et.

İçtüzük hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilir. Sadece kanunların şekil denetimi (son oylama hariç) kısıtlıdır.

Seçenekteki 'sadece şekil denetimi yapılabilir' ifadesinin yanlış olduğunu teyit etmek için kapsam bilgisi kritiktir.

Kanun formundaki işlemleri kontrol et.

Para basılması, antlaşmaları uygun bulma ve af işlemleri kanundur.

Bu işlemlerin PK sanılması en yaygın öğrenci yanılgısıdır (err_kpss_vat_yasama_kanun_parlamento_karari).

Key Concept

Parlamento Kararlarının Hukuki Rejimi ve Kanunlarla Farkları

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisini düşünürken, özellikle İçtüzük değişikliklerinin sadece 'yazım kuralları' gibi şekli unsurlarla mı yoksa 'içerik' (esas) olarak da mı incelendiğini hatırla.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'ne dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı başvuru sürelerini ve karar verme sürelerini tekrar edin.

Estimated Time:1m 30s

Question 52Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan 'parlamento kararları', yasama organının kendi iç işleyişine veya belirli hukuki durumlara yönelik tesis ettiği işlemlerdir. Bu işlemlerin kanunlardan ayrılan temel özellikleri ve tabi oldukları hukuki rejim dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına sunulmaz ve yargısal denetim dışındadır; ancak İçtüzük değişikliği gibi belirli kararlar için Anayasa Mahkemesine gidilebilir.

Parlamento kararları tıpkı kanunlar gibi Cumhurbaşkanı tarafından onaylanıp Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girer.

Tüm parlamento kararları normlar hiyerarşisinde kanunlar ile aynı hukuki değere sahiptir ve tamamına karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Parlamento kararları sadece TBMM Başkanlık Divanı tarafından alınabilir ve bu kararların Resmi Gazete'de yayımlanması zorunlu değildir.

Show answer & explanation

Answer: Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına sunulmaz ve yargısal denetim dışındadır; ancak İçtüzük değişikliği gibi belirli kararlar için Anayasa Mahkemesine gidilebilir.

Answer

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına sunulmaz ve yargısal denetime tabi değildir; ancak İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.

Doğru ifade, parlamento kararlarının genel özelliklerini ve yargısal denetim istisnalarını tam olarak yansıtmaktadır. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı onayına tabi değildir ve yargı denetimi dışındadır. Ancak 1982 Anayasası'na göre; TBMM İçtüzüğü değişiklikleri, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir.

Step-by-Step Solution

İşlemin niteliğini belirleme

İşlemin bir 'parlamento kararı' olduğu tespit edilir.

Parlamento kararları ile kanunlar farklı onay ve denetim süreçlerine tabidir.

Cumhurbaşkanı onay sürecini değerlendirme

Parlamento kararlarının Cumhurbaşkanı onayına (veto yetkisine) tabi olmadığı hatırlanır.

Kanunların aksine parlamento kararları Meclis'in kendi iç işlemi niteliğindedir.

Yargısal denetim istisnalarını kontrol etme

Kural olarak yargı yolu kapalı olsa da 3 istisna (İçtüzük, Dokunulmazlık, Üyelik düşmesi) olduğu belirlenir.

Anayasa, bu üç karar türü için Anayasa Mahkemesi denetimini açık tutmuştur.

Key Concept

Parlamento Kararları ve Kanun Ayrımı

Hints

Kanunlar ile parlamento kararlarının 'onay' makamlarını karşılaştırın.

Cumhurbaşkanının hangi Meclis işlemleri üzerinde veto yetkisi olmadığını hatırlayın.

Anayasa Mahkemesi'nin istisnai olarak denetlediği 3 özel parlamento kararını (İçtüzük, Dokunulmazlık, Üyelik) göz önüne getirin.

Practice More

Yasama organının 'kanun' niteliğindeki işlemleri ile 'parlamento kararı' niteliğindeki işlemlerini bir tablo üzerinde gruplandırarak çalışabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 53Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) yasama organı olarak tesis ettiği işlemler 'kanun' ve 'parlamento kararı' olmak üzere iki temel gruba ayrılmaktadır. Bu iki işlem türü arasındaki usul ve denetim farkları düşünüldüğünde, parlamento kararlarının hukuki rejimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir ve Meclis Başkanlığı tarafından doğrudan Resmî Gazete'de yayımlanır.

Parlamento kararlarının tamamı, kanunlar gibi Anayasa Mahkemesi tarafından her durumda hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilir.

Parlamento kararlarının hukuken tekemmül ederek yürürlüğe girmesi için mutlaka Cumhurbaşkanı tarafından imzalanıp yayımlanması zorunludur.

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemi, hukuki niteliği itibarıyla tipik bir parlamento kararı örneğidir.

Show answer & explanation

Answer: Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir ve Meclis Başkanlığı tarafından doğrudan Resmî Gazete'de yayımlanır.

Answer

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir ve Meclis Başkanlığı tarafından doğrudan Resmî Gazete'de yayımlanır.

Parlamento kararları, TBMM'nin kendi iç işleyişine veya Anayasa'da belirtilen özel yetkilerine ilişkin işlemlerdir. Bu kararlar, kanunlardan farklı olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (yayımlama/veto yetkisine) tabi değildir. Meclis tarafından kabul edildikten sonra Meclis Başkanı tarafından doğrudan Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girerler.

Step-by-Step Solution

TBMM işlemlerini sınıflandırın.

İşlemler 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır.

Her iki işlemin onay ve yargısal denetim rejimleri farklıdır.

Onay ve yayımlama sürecini analiz edin.

Kanunlar Cumhurbaşkanı'na giderken, parlamento kararları Meclis Başkanlığı tarafından yayımlanır.

Parlamento kararları genellikle Meclis'in kendi iç düzeniyle ilgili işlemlerdir (sui generis).

Yargısal denetim istisnalarını belirleyin.

Genel kural yargı yolunun kapalı olmasıdır; ancak İçtüzük, Dokunulmazlık ve Vekilliğin Düşmesi kararları istisnadır.

Anayasa, yasama organının iç özerkliğini korumak adına denetimi kısıtlı tutmuştur.

Key Concept

Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki usul ve denetim farkları.

Hints

Parlamento kararlarının Meclis'in kendi iç düzeniyle ilgili işlemler olduğunu düşünün.

Bu kararların yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı'nın 'onay' makamı olup olmadığını sorgulayın.

Kanunlar Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanırken, parlamento kararlarının Meclis Başkanlığı tarafından yayımlandığını hatırlayın.

Practice More

Parlamento kararlarının hangi 3 durumda Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu tekrar edin.

Estimated Time:1m 30s

Question 54Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) işlemlerinden olan parlamento kararları, hem yapılış usulleri hem de yargısal denetim mekanizmaları bakımından kanunlardan belirgin farklarla ayrılmaktadır. 1982 Anayasası'na göre, parlamento kararlarının hukuki rejimi ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

TBMM tarafından alınan her türlü parlamento kararı, tıpkı kanunlar gibi hukuk aleminde geçerlilik kazanabilmesi için Cumhurbaşkanı'nın onayına (yayımlama yetkisine) sunulmak zorundadır.

Parlamento kararları, Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisinin bulunmadığı işlemlerdir ve yalnızca İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi hallerinde yargısal denetime tabidirler.

Anayasa'da belirtilen istisnalar dışında kalan parlamento kararları, Meclis'in 'yasama organı' sıfatı nedeniyle her koşulda Danıştay tarafından idari işlem olarak denetlenebilir.

Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması ve genel af ilanı gibi toplumun tamamını ilgilendiren önemli TBMM işlemleri, parlamento kararı formunda kabul edilir.

Show answer & explanation

Answer: Parlamento kararları, Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisinin bulunmadığı işlemlerdir ve yalnızca İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi hallerinde yargısal denetime tabidirler.

Answer

Parlamento kararları, Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisinin bulunmadığı ve kural olarak yargı yoluna kapalı olup sadece üç anayasal istisna (İçtüzük, dokunulmazlık, milletvekilliği düşmesi) durumunda Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olan işlemlerdir.

Doğru cevap olan ifade, parlamento kararlarının en temel iki ayırt edici özelliğini (Cumhurbaşkanı onayının olmaması ve yargısal denetimin kural olarak kapalı olup sadece 3 istisna içermesi) eksiksiz şekilde özetlemektedir.

Step-by-Step Solution

Parlamento kararlarının onay sürecini değerlendirin.

Bu kararların Cumhurbaşkanı'na gönderilmediği saptanır.

Parlamento kararları Meclis'in kendi iradesiyle tamamlanan, yürütmenin (Cumhurbaşkanı) onayına ihtiyaç duymayan işlemlerdir.

Yargısal denetim kurallarını analiz edin.

Genel kuralın 'yargı yolu kapalı' olduğu, ancak 3 istisna bulunduğu görülür.

Anayasa Madde 85 ve ilgili hükümler, hukuk devleti ilkesi ile yasama bağımsızlığı arasında bir denge kurarak sadece kritik kararları AYM denetimine açmıştır.

İşlem türlerini birbirinden ayırın.

Af ve antlaşma gibi işlemlerin kanun olduğu, savaş ilanı veya İçtüzük gibi işlemlerin karar olduğu ayırt edilir.

Her işlemin hukuki rejimi, onun kanun mu yoksa parlamento kararı mı olduğuna göre değişir.

Key Concept

Parlamento Kararı ile Kanun Arasındaki Yapısal ve Denetimsel Farklar

Hints

Parlamento kararlarının kanunlar gibi Cumhurbaşkanı'na 'onay' veya 'veto' için gidip gitmediğini hatırlayın.

Yasama işlemlerinden hangilerinin yargı yoluyla denetlenebildiği Anayasa'da sınırlı sayıda sayılmıştır. Bu 'üçlü' listeyi düşünün.

İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi dışındaki parlamento kararlarında AYM denetimi yoktur ve bu kararlarda CB onayı aranmaz.

Practice More

Parlamento kararlarının yargısal denetim istisnaları için Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürelerini ve kimlerin başvurabileceğini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

İşlemleri 'Dışa Yönelik (Kanun)' ve 'İçe Yönelik (Karar)' olarak kategorize etmek, onay ve denetim mekanizmalarını anlamayı kolaylaştırabilir.

Estimated Time:1m 30s

Question 55Question →

Türk anayasa hukukunda yasama organı tarafından gerçekleştirilen işlemler; 'kanun' ve 'parlamento kararı' olmak üzere iki temel gruba ayrılır. Kanunlar kural olarak Cumhurbaşkanının onay ve yayımlama sürecine tabi iken; parlamento kararları, Meclisin tek yanlı iradesiyle kesinleşen ve kural olarak Cumhurbaşkanına gönderilmeyen işlemlerdir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM tarafından alınan bir 'parlamento kararı' niteliğindedir?

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması

Para basılmasına karar verilmesi

TBMM İçtüzüğü'nde değişiklik yapılması

Genel ve özel af ilan edilmesi

Bütçe ve Kesin Hesap kanunlarının kabul edilmesi

Show answer & explanation

Answer: TBMM İçtüzüğü'nde değişiklik yapılması

Answer

TBMM İçtüzüğü'nde değişiklik yapılması bir parlamento kararıdır.

TBMM İçtüzüğü, Meclisin kendi çalışma kurallarını belirlediği bir tasarrufu olup hukuki niteliği itibarıyla bir parlamento kararıdır. Parlamento kararları, kural olarak Cumhurbaşkanının onayına veya veto (geri gönderme) yetkisine tabi değildir; Meclis iradesiyle kesinleşir ve Resmi Gazete'de yayımlanır.

Step-by-Step Solution

Yasama işlemlerinin hukuki niteliğini sınıflandırın.

İşlemlerin 'Kanun' veya 'Parlamento Kararı' olduğu belirlenir.

Her iki işlemin onay süreci ve yargısal denetim rejimi farklıdır.

Seçeneklerdeki işlemlerin Cumhurbaşkanı onayına tabi olup olmadığını inceleyin.

Andlaşmalar, bütçe, para basma ve af işlemleri kanunla yapılır ve Cumhurbaşkanına gönderilir.

Anayasa, bu yetkilerin kanunla kullanılacağını açıkça belirtmiştir.

Meclisin kendi iç düzenine ilişkin işlemlerini ayırt edin.

İçtüzük değişikliği, Meclisin kendi iradesiyle kesinleşen bir parlamento kararıdır.

İçtüzük, yasama organının özerkliği gereği Cumhurbaşkanının onayına sunulmadan yürürlüğe girer.

Key Concept

Parlamento Kararı ve Kanun Ayrımı

Hints

İşlemin Cumhurbaşkanı onayına (veto yetkisine) tabi olup olmadığını düşünün.

Meclis iç işleyişine (kendi çalışma kurallarına) dair işlemler genellikle parlamento kararıdır.

Practice More

Parlamento kararlarının hangilerinin Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu tekrar edin.

Estimated Time:1m 0s

Question 56Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) "kanun" ve "parlamento kararı" niteliğindeki işlemleri arasındaki hukuki rejim ve usul farkları dikkate alındığında, parlamento kararlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kural olarak Cumhurbaşkanının yayımlama (onay) veya geri gönderme (veto) yetkisine tabi değildirler.

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması, parlamento kararı ile gerçekleştirilen bir işlemdir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları üzerinde yargısal denetim yolu kapalıdır.

Para basılmasına karar verilmesi ve genel af ilanı, TBMM'nin aldığı parlamento kararı örneklerindendir.

Tüm parlamento kararları, Resmi Gazete'de yayımlanma zorunluluğu ve yargısal denetim bakımından kanunlarla aynı usule tabidir.

Show answer & explanation

Answer: Kural olarak Cumhurbaşkanının yayımlama (onay) veya geri gönderme (veto) yetkisine tabi değildirler.

Answer

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına veya veto yetkisine tabi olmayan işlemlerdir.

Parlamento kararları, TBMM'nin kendi iç düzenine veya kanun dışındaki yetkilerine dair aldığı kararlardır. Bu kararlar, kanunların aksine Cumhurbaşkanına 'onay' veya 'yeniden görüşülmek üzere geri gönderme' (veto) amacıyla sunulmazlar. Meclis Genel Kurulu'nda kabul edildikleri an hukuki varlık kazanırlar.

Step-by-Step Solution

İşlem türünü belirleme

Meclis'in irade beyanları 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır.

Anayasal yetkilerin hangi hukuki formla kullanılacağını ayırt etmek gerekir.

Onay mekanizmasını kontrol etme

Kanunlar Cumhurbaşkanına gönderilirken, parlamento kararları Meclis tarafından kabul edildiğinde kesinleşir.

Yasama organının iç özerkliği ve işlemin niteliği onay sürecini belirler.

Yargısal denetim istisnalarını hatırlama

İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve vekilliğin düşmesi dışındaki kararlar denetlenemez.

Parlamento kararlarının kural olarak yargı denetimi dışında olması (yasama kısıntısı) temel kuraldır.

Key Concept

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

Hints

TBMM'nin Cumhurbaşkanı onayına ihtiyaç duymadan kesinleşen işlemlerini düşünün.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin denetlediği üç özel parlamento kararı istisnasını tekrar edin.

Estimated Time:50s

Question 57Question →

$1982$ Anayasası’na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) iradesini açıkladığı işlemlerden biri olan "parlamento kararları" ile ilgili hukuki rejim dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Para basılmasına karar verilmesi ve genel af ilan edilmesi gibi işlemler, TBMM tarafından Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmadan kesinleşen parlamento kararı niteliğindeki işlemlerdir.

Parlamento kararları, kural olarak Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Meclis’e geri gönderilemez yani veto yetkisine tabi değildir.

Meclis İçtüzüğü, parlamento kararı niteliğinde olmasına rağmen Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilen bir işlemdir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin alınan parlamento kararı, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren

7

gün içinde Anayasa Mahkemesi’ne iptal istemiyle taşınabilir.

Milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin genel kurul kararlarına karşı, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili kararın iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvuruda bulunabilir.

Show answer & explanation

Answer: Para basılmasına karar verilmesi ve genel af ilan edilmesi gibi işlemler, TBMM tarafından Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmadan kesinleşen parlamento kararı niteliğindeki işlemlerdir.

Answer

Para basılmasına karar verilmesi ve genel af ilan edilmesi işlemleri parlamento kararı değil, kanun ile gerçekleştirilen işlemlerdir; dolayısıyla bu işlemler Cumhurbaşkanı'nın onayına tabidir.

Seçenekler arasında yanlış olan ifade, para basılması ve af ilanının parlamento kararı olduğunu iddia eden seçenektir. Türk anayasa hukukuna göre para basılmasına karar verilmesi ve genel/özel af ilanı, Anayasa'nın

87

. maddesi uyarınca TBMM'nin kanun çıkarma yetkisi dahilindedir. Kanunlar ise parlamento kararlarından farklı olarak Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmak zorundadır ve veto (geri gönderme) mekanizmasına tabidir.

Step-by-Step Solution

TBMM işlemlerinin hukuki niteliğini ayırt etme

Para basılması (

87

. Madde) ve Genel/Özel Af ilanı (

87

. Madde) Anayasa'da açıkça "Kanun" ile yapılacağı belirtilen işlemlerdir.

Öğrencinin kanun ile düzenlenen konular ile parlamento kararlarını karıştırmaması gerekir.

Onay ve veto mekanizmasını değerlendirme

Kanunlar Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi iken, parlamento kararları Meclis’in tek taraflı iradesiyle kesinleşir ve kural olarak veto edilemez.

Yasama ve yürütme arasındaki usul farkını belirlemek için gereklidir.

Yargısal denetim istisnalarını kontrol etme

İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşmesi dışındaki parlamento kararları yargı denetimi dışındadır.

Hatalı seçeneğin hem tür (kanun/PK) hem de usul (veto/yargı) bakımından yanlışlığını teyit etmek için kullanılır.

Key Concept

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

Hints

TBMM'nin yaptığı hangi işlemlerin Cumhurbaşkanı'na 'onay' için gitmesi gerektiğini, hangilerinin Meclis içinde kalıp kesinleştiğini düşünün.

Practice More

Bütçe Kanunu'nun Cumhurbaşkanı tarafından veto edilemeyen tek 'Kanun' olduğunu hatırlayarak, diğer kanunlar ile parlamento kararları arasındaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 58Question →

$1982$ Anayasası'nın belirlediği yasama rejimi içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), iradesini "kanun" veya "parlamento kararı" şeklinde ortaya koyar. Bu iki işlem türü; yürürlüğe giriş usulleri, devletin diğer erklerinin sürece katılımı ve anayasal denetim yolları bakımından birbirinden farklı hukuki kurallara tabidir.

Buna göre, parlamento kararlarının hukuki özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Parlamento kararları kural olarak yargısal denetime tabi değildir; ancak TBMM İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları bu kuralın istisnalarıdır.

Parlamento kararları, tıpkı kanunlar gibi TBMM'de kabul edildikten sonra Cumhurbaşkanı'na gönderilir ve Cumhurbaşkanı'nın onayından sonra Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer.

Bir işlemin parlamento kararı mı yoksa kanun mu olduğu sadece içeriğine bakılarak belirlenir ve her iki işlem türü de Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilir.

Para basılmasına karar verilmesi ve milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması gibi işlemler, TBMM'nin iç işleyişine yönelik oldukları için hukuki nitelikleri bakımından birer parlamento kararıdır.

Show answer & explanation

Answer: Parlamento kararları kural olarak yargısal denetime tabi değildir; ancak TBMM İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları bu kuralın istisnalarıdır.

Answer

Doğru ifade, parlamento kararlarının kural olarak yargı denetimi dışında olduğunu ancak Anayasa'da belirtilen üç özel durumun (İçtüzük, dokunulmazlık, vekillik düşmesi) bu kuralın istisnası olduğunu belirtir. Bu, Türk anayasa hukukundaki temel bir ayrımı doğru yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

Parlamento kararlarının tanımını ve genel özelliklerini belirle.

Parlamento kararları, TBMM'nin iç işleyişine veya yasama faaliyetlerine ilişkin, kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi olmayan işlemlerdir.

Kanunlar ile parlamento kararları arasındaki temel usul farkını anlamak için gereklidir.

Cumhurbaşkanı'nın bu işlemlerdeki rolünü analiz et.

Kanunlar Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanırken, parlamento kararları Meclis Başkanı tarafından yayımlanır ve Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi yoktur.

Yürürlük usulündeki farkı ayırt etmek için gereklidir.

Yargısal denetim rejimini ve istisnaları hatırla.

Kural olarak parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır. Ancak istisna olarak; İçtüzük değişiklikleri, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.

Anayasal denetimdeki özel rejimleri belirlemek için gereklidir.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Hukuki Rejimi ve İstisnaları

Hints

Parlamento kararları genellikle Meclis'in kendi iç işleyişini düzenler ve kural olarak Cumhurbaşkanı onayına gitmez.

Normalde yargı yolu kapalı olan parlamento kararlarından hangilerinin Anayasa Mahkemesi'ne götürülebileceğini düşünün (

3

istisna).

İstisnalar: İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesidir. Bu üçü dışında kalan kararlar (Meclis Başkanı seçimi gibi) denetlenemez.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürelerini ve karar verme sürelerini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 59Question →

1982 Anayasası’na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları, kural olarak yargısal denetime tabi değildir. Ancak Anayasa, yasama faaliyetlerinin hukukiliğini güvence altına almak amacıyla belirli parlamento kararları için bu kurala istisnalar öngörmüştür. Bu istisnalar içerisinde yer alan bazı kararlar, Anayasa'nın 85. maddesinde düzenlenen "özel denetim" (7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde karar) usulüne tabidir.

Buna göre, aşağıdaki parlamento kararlarından hangisi, yargısal denetime tabi olmasına rağmen Anayasa'nın 85. maddesindeki bu "özel denetim" usulüne değil, Anayasa'nın 148. maddesindeki genel denetim usullerine tabidir?

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Milletvekilinin istifasının TBMM Genel Kurulu tarafından kabulü ile üyeliğinin düşürülmesi

TBMM İçtüzüğü’nün veya belirli hükümlerinin değiştirilmesi

Milletvekilliğinin, bağdaşmayan bir görevde ısrar edilmesi nedeniyle düşürülmesi

Meclis çalışmalarına devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi

Show answer & explanation

Answer: TBMM İçtüzüğü’nün veya belirli hükümlerinin değiştirilmesi

Answer

TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi kararı, yargısal denetime tabi olan bir parlamento kararı olmasına rağmen, milletvekilliğinin düşürülmesi veya dokunulmazlığın kaldırılması gibi işlemler için öngörülen 7/15 günlük özel denetim usulüne (m. 85) değil; kanunlar için uygulanan genel denetim usulüne (m. 148) tabidir.

TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi bir parlamento kararıdır; ancak Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca kanunlarla aynı yargısal denetim rejimine tabidir. Bu denetimde, kanunlarda olduğu gibi şekil ve esas bakımından iptal davası açılabilir. Oysa yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) kararları için Anayasa'nın 85. maddesinde, ilgili milletvekilinin veya bir başka milletvekilinin 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurması ve Mahkemenin 15 gün içinde karar vermesi şeklinde özel ve hızlı bir denetim usulü belirlenmiştir.

Step-by-Step Solution

Parlamento kararlarının yargısal denetim durumunu analiz etmek.

İçtüzük değişikliği, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin belirli nedenlerle düşürülmesi halleri yargı yoluna açıktır.

Anayasa hukukunda genel kural parlamento kararlarının denetlenememesi olsa da hukuk devleti ilkesi gereği bu üç durum istisna tutulmuştur.

Anayasa'nın 85. maddesindeki 'özel denetim' usulünün kapsamını belirlemek.

Özel denetim (7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde karar), sadece dokunulmazlığın kaldırılması ve Anayasa'nın 84. maddesindeki belirli (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) düşme halleri için geçerlidir.

Milletvekilliği statüsüne ilişkin bireysel hakları korumak için hızlı bir denetim mekanizması öngörülmüştür.

İçtüzük denetiminin hukuki dayanağını ve usulünü tespit etmek.

İçtüzük denetimi Anayasa'nın 148. maddesinde düzenlenmiştir ve 60 günlük iptal davası süresine tabidir.

İçtüzük, tüm Meclis çalışmalarını düzenleyen soyut ve genel bir norm olduğu için kanunlarla benzer bir denetim rejimine tabi tutulmuştur.

Key Concept

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim Ayrımı

Hints

Yargı yolu açık olan üç parlamento kararı istisnası vardır: İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin belirli nedenlerle düşürülmesi.

Anayasa'nın 85. maddesi (7/15 gün kuralı), sadece milletvekillerinin şahsi statülerini etkileyen bireysel kararlar için öngörülmüş bir güvencedir.

İçtüzük denetimi, genel hukuk normu niteliği taşıdığı için kanunların denetimini düzenleyen 148. madde kapsamında ele alınır.

Practice More

Milletvekilliğinin düşme hallerinden hangilerinin 'parlamento kararı' gerektirdiğini, hangilerinin ise 'kendiliğinden' (kesin hüküm/kısıtlanma) gerçekleştiğini tekrar etmeniz konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Estimated Time:2m 0s

Question 60Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) yaptığı işlemler; yürürlüğe giriş usulleri, Cumhurbaşkanının onay yetkisi ve yargısal denetim yolları bakımından "kanun" veya "parlamento kararı" olarak ikiye ayrılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin hem Cumhurbaşkanının veto (geri gönderme) yetkisine tabi olmayan hem de Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimi dışında kalan işlemlerinden biridir?

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması

Para basılmasına karar verilmesi

TBMM İçtüzüğü'nün değiştirilmesi

TBMM Başkanının seçilmesi

Genel ve özel af ilânı

Show answer & explanation

Answer: TBMM Başkanının seçilmesi

Answer

TBMM Başkanının seçilmesi işlemi, bir parlamento kararı olup Cumhurbaşkanının veto yetkisine tabi değildir ve yargısal denetimi mümkün olmayan işlemler arasındadır.

TBMM'nin kendi içinden seçtiği başkanlık divanı ve meclis başkanı işlemleri parlamento kararıdır. Bu kararlar meclis iradesinin doğrudan tezahürü olup yürütmenin (Cumhurbaşkanı) onayına sunulmaz. Ayrıca Anayasa Mahkemesi'nin denetleyebildiği üç parlamento kararı (İçtüzük, Dokunulmazlık, Üyeliğin Düşmesi) arasında yer almadığı için yargı yolu kapalıdır.

Step-by-Step Solution

İşlemlerin hukuki niteliğini belirle

Milletlerarası antlaşmalar, para basılması ve af ilânı 'kanun'dur. İçtüzük ve Başkan seçimi 'parlamento kararı'dır.

Kanunlar ve parlamento kararları farklı hukuki rejimlere tabidir.

Cumhurbaşkanının yetkisini kontrol et

Parlamento kararları (İçtüzük ve Başkan seçimi gibi) Cumhurbaşkanına onay için gönderilmez.

Yasama organının kendi iç işleyişine dair kararlarında yürütmenin veto yetkisi yoktur.

Yargısal denetim istisnalarını hatırla

Yargı yolu açık olan parlamento kararları: İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesidir.

Anayasa, kural olarak parlamento kararlarını yargı denetimi dışında tutmuş, sadece üç kritik işlem için istisna tanımıştır.

Sonuca ulaş

TBMM Başkanı seçimi bir parlamento kararıdır ve yargı denetimine tabi olan istisnalar arasında yer almaz.

Soru kökündeki her iki şartı da (veto yok, denetim yok) sağlayan tek seçenek budur.

Key Concept

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı ve Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

Öncelikle seçenekteki işlemlerin hangilerinin 'kanun' hangilerinin 'parlamento kararı' olduğunu ayırt edin.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin denetleyebildiği üç istisnai parlamento kararını ezberlemek, bu konudaki soruların %90'ını çözmenizi sağlar.

Estimated Time:1m 15s

PreviousPage 3 / 4Next

Parlamento Kararları

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More