Yasama

88 questions

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından kabul edilen bir kanun metni, incelenmesi ve yayımlanması amacıyla Cumhurbaşkanlığına gönderilmiştir. $1982$ Anayasası'nda öngörülen kanun yapım süreci dikkate alındığında, bu kanunun akıbetiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunu en geç

30

gün içerisinde yayımlamak veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri göndermekle yükümlüdür.

Söz konusu metin bir bütçe kanunu ise, Cumhurbaşkanı bu kanunu bir kez daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderemez.

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilebilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğu yeterlidir.

Kanun metninde yürürlük tarihine ilişkin özel bir hüküm yer almadığı takdirde, kanun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten

45

gün sonra yürürlüğe girer.

Cumhurbaşkanı kanunun sadece belirli maddelerini uygun bulmazsa, yalnızca bu maddeleri geri gönderip diğer maddeleri Resmi Gazete'de yayımlayabilir.

Show answer & explanation

Answer: Söz konusu metin bir bütçe kanunu ise, Cumhurbaşkanı bu kanunu bir kez daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderemez.

Answer

Bütçe kanunlarının Cumhurbaşkanı tarafından Meclise geri gönderilemeyeceği ifadesi doğrudur.

Doğru olan ifade, bütçe kanunlarının Cumhurbaşkanı tarafından veto edilemeyeceğidir.

1982

Anayasası'nın

89

. maddesine göre Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları

15

gün içinde yayımlar veya geri gönderir; ancak bütçe kanunlarını geri gönderme yetkisi bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanı'nın kanunları inceleme süresini belirle.

Anayasa uyarınca bu süre

15

gündür.

Zaman sınırlaması anayasal bir zorunluluktur.

Veto yetkisinin istisnalarını kontrol et.

Bütçe kanunları geri gönderilemeyen tek kanun türüdür.

Bütçenin sürekliliği ve devlet harcamalarının aksamaması amaçlanmıştır.

Yürürlük tarihlerine ilişkin güncel kuralı hatırla.

Tarih belirtilmemişse yayımlandığı gün yürürlüğe girer.

2018

yılındaki düzenlemelerle

45

günlük bekleme süresi kaldırılmıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanı'nın kanunlar üzerindeki veto yetkisi ve bütçe kanunu istisnası.

Practice More

Anayasa değişikliklerinin halkoyuna sunulma ve yayımlanma süreçlerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 22Question →

Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen bir kanunu bir daha görüşülmek üzere Meclise geri göndermiştir. Meclis, geri gönderilen bu kanunu incelerken metinde bazı değişiklikler yapmış ve yapılan bu değişiklikleri üye tamsayısının salt çoğunluğu ( $301$ milletvekili) ile kabul ederek tekrar Cumhurbaşkanlığına sunmuştur.

$1982$ Anayasası uyarınca, bu süreçten sonraki aşamaya ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) sağlandığı için Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

Meclis kanunda değişiklik yaptığı için Cumhurbaşkanı'nın söz konusu kanunu bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderme yetkisi tekrar doğmuştur.

Değiştirilerek kabul edilen kanun, Meclis ve Cumhurbaşkanı arasındaki uyuşmazlık nedeniyle doğrudan halkoyuna sunulur.

Kanun metni değiştirildiği için, kabul kararının geçerli olabilmesi için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

milletvekili) aranır.

Cumhurbaşkanı'nın geri gönderme yetkisi bütçe kanunlarını da kapsadığı için, bu süreç bir bütçe kanununa ilişkinse Meclis'in kararı kesinleşmiş sayılır.

Show answer & explanation

Answer: Meclis kanunda değişiklik yaptığı için Cumhurbaşkanı'nın söz konusu kanunu bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderme yetkisi tekrar doğmuştur.

Answer

Meclis kanun metninde değişiklik yaptığı için Cumhurbaşkanı'nın kanunu tekrar geri gönderme yetkisi bulunmaktadır.

Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu incelerken metinde herhangi bir değişiklik yaparsa, bu işlem teknik olarak 'yeni bir kanun' kabulü sayılır. Bu durumda Cumhurbaşkanı'nın 15 günlük inceleme ve tekrar geri gönderme yetkisi yeniden başlar. Cumhurbaşkanı'nın yayımlamak zorunda olduğu tek durum, Meclis'in kanunu hiçbir değişiklik yapmadan üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) ile aynen kabul etmesidir.

Step-by-Step Solution

Veto Sürecini Analiz Etme

Cumhurbaşkanı kanunu 15 gün içinde yayımlamazsa Meclis'e geri gönderir.

Anayasal inceleme ve denge mekanizması gereği.

Meclis'in Yanıtını İnceleme

Meclis metni değiştirerek kabul etmiştir.

Anayasa Madde 89'a göre 'aynen kabul' ve 'değiştirerek kabul' farklı sonuçlar doğurur.

Hukuki Sonucu Belirleme

Değiştirilerek kabul edilen metin 'yeni bir kanun' statüsündedir ve Cumhurbaşkanı'nın tekrar veto hakkı doğar.

Eğer Meclis hiçbir kelimeyi değiştirmeden 301 ile kabul etseydi, Cumhurbaşkanı yayımlamak zorunda kalacaktı.

Key Concept

Kanunların Geri Gönderilmesi ve Aynen Kabul Şartı

Hints

Anayasa'nın 89. maddesindeki 'aynen kabul' ve 'değiştirerek kabul' ayrımına odaklanın.

Practice More

Kanunların Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girmesi (2018 değişikliği) konusunu tekrar ediniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 23Question →

$1982$ Anayasası'nın "Yasama" bölümü ve TBMM İçtüzüğü hükümleri çerçevesinde; Meclis'in çalışma düzenini sağlayan temel kavramlar, yasama faaliyetlerinin zaman dilimleri ve İçtüzük'ün hukuki denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

TBMM İçtüzüğü’nün hem şekil hem de esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma süresi, ilgili düzenlemenin Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren

60

gündür.

"Birleşim", Genel Kurulun bir gün içindeki çalışmalarının ara verme ile bölünen her bir kısmını; "Oturum" ise Genel Kurulun belli bir günde açılan toplantısını ifade eder.

Meclis İçtüzüğü hükümleri, yasama meclisinin kendi iç işleyişini düzenleyen "maddi kanun" niteliğinde olduğu için kabul edildikten sonra onaylanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilir ve Cumhurbaşkanınca veto edilebilir.

TBMM Genel Kurulu, Anayasa'da aksine bir hüküm bulunmayan hallerde üye tamsayısının en az

1/2

’si ile toplanır ve katılanların salt çoğunluğu ile karar verir.

Bir yasama yılı içinde karara bağlanamamış olan kanun teklifleri, ilgili yasama yılının sonunda "kadük" (hükümsüz) hale gelir ve yeni yasama yılında sürecin en baştan başlatılması gerekir.

Show answer & explanation

Answer: TBMM İçtüzüğü’nün hem şekil hem de esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma süresi, ilgili düzenlemenin Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren $60$ gündür.

Answer

Meclis İçtüzüğü'nün hem şekil hem de esas bakımından yargısal denetim süresi Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren

60

gündür.

Doğru ifade, İçtüzük denetim süresinin hem şekil hem de esas bakımından

60

gün olduğunu belirtmektedir. Anayasa'nın

151

. maddesi genel iptal davası süresini

60

gün olarak belirlemiştir. Kanunların şekil bakımından denetimi için öngörülen

10

günlük özel süre, İçtüzük veya Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri için geçerli olmayıp genel süre olan

60

gün uygulanır.

Step-by-Step Solution

İçtüzük'ün hukuki niteliğinin belirlenmesi

İçtüzük bir 'parlamento kararı'dır, ancak Anayasa madde

148

uyarınca istisnai olarak Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.

Meclis'in kendi iç işleyişine dair özerkliğini yansıtır.

Yargısal denetim sürelerinin analiz edilmesi

Anayasa madde

151

'e göre İçtüzük için iptal davası açma süresi hem şekil hem esas için

60

gündür. Kanunlar için öngörülen

10

günlük şekil denetimi süresi İçtüzük için geçerli değildir.

Anayasa'nın şekil denetimine ilişkin özel sınırlaması sadece kanunları zikretmektedir.

Çalışma düzeni kavramlarının doğrulanması

Birleşim (günlük toplantı), Oturum (ara ile bölünen kısım), Yasama Yılı (

1

Ekim -

30

Eylül), Yasama Dönemi (iki seçim arası) tanımları kontrol edilir.

Kavramsal karışıklıkların giderilmesi gerekir.

Key Concept

Meclis İçtüzüğü'nün Hukuki Niteliği ve Çalışma Düzeni Terimleri

Alternative Method

İçtüzük denetimini kanunlardan ayıran en önemli farkın 'şekil denetimi süresi' (

10

60

gün) olduğunu hatırlamak KPSS hukuk sorularında belirleyici bir yöntemdir.

Estimated Time:2m 0s

Question 24Question →

1982 Anayasası'nın 2017 yılı değişiklikleri ile düzenlenen güncel hükümleri uyarınca, seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) ve seçimlerin geriye bırakılması (ertelenmesi) süreçleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu durumda Meclis genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Savaş, genel salgın veya ağır ekonomik kriz gibi mücbir sebeplerle seçimlerin yapılmasına imkan görülmezse, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına karar verebilir.

Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun onayını alması anayasal bir zorunluluktur.

Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, mevcut Cumhurbaşkanının bir kez daha aday olması mümkün değildir.

Seçimlerin savaş sebebiyle geriye bırakılmasına karar verme yetkisi Yüksek Seçim Kurulu'na ait olup, bu süre her defasında en fazla altı ay olacak şekilde uzatılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu durumda Meclis genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisinin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi ve bu durumda Meclis genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçiminin birlikte yapılması kuralı doğrudur.

2017 Anayasa değişiklikleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

milletvekili) ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu durumda hem Meclis hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri aynı gün birlikte yapılır. Bu düzenleme, yasama ve yürütme organlarının seçim takvimlerini birbirine bağlayan temel kuraldır.

Step-by-Step Solution

Seçim dönemini ve yenilenme usulünü belirle.

Seçimler

5

yılda bir birlikte yapılır. Meclis

3/5

çoğunlukla (

360

üye) seçimleri yenileyebilir.

Anayasa Madde 77 ve 116'daki güncel hükümleri teyit etmek içindir.

Erteleme (geriye bırakma) şartlarını kontrol et.

Sadece 'savaş' sebebiyle, TBMM kararıyla ve

1

yıl süreyle erteleme mümkündür.

Anayasa Madde 78'deki sınırlı yetkiyi (numerus clausus) doğrulamak içindir.

Cumhurbaşkanının adaylık istisnasını değerlendir.

Meclis yenileme kararı alırsa, ikinci dönemdeki Cumhurbaşkanı tekrar aday olabilir.

Seçimlerin yenilenmesinin özel hukuki sonuçlarını analiz etmek içindir.

Key Concept

Seçimlerin Yenilenmesi ve Geriye Bırakılması Usulü

Estimated Time:2m 0s

Question 25Question →

$1982$ Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri çerçevesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisinin "yasama özerkliği" kapsamında kendi çalışma düzenini belirlediği İçtüzük ve çalışma sürelerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İçtüzük, hukuki niteliği itibarıyla bir parlamento kararıdır ve hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesinin denetimine tabidir.

Genel Kurulun ara verilmekle bölünen her bir kısmına "birleşim", gün içindeki toplam toplantı süresine ise "oturum" denir.

TBMM İçtüzüğü ve değişiklikleri, kanunlar gibi Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanmak üzere geri gönderilebilir ve Cumhurbaşkanının bu işlemler üzerinde veto yetkisi bulunur.

Meclis, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde, üye tamsayısının en az

1/2

'si ile toplanır.

Bir yasama yılı içerisinde Meclis'in çalışmalarına en çok üç ay süreyle ara vermesine "ara verme" denir.

Show answer & explanation

Answer: İçtüzük, hukuki niteliği itibarıyla bir parlamento kararıdır ve hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesinin denetimine tabidir.

Answer

İçtüzük, hukuki niteliği itibarıyla bir parlamento kararıdır ve hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesinin denetimine tabidir.

Doğru olan ifade, İçtüzüğün bir parlamento kararı olduğu ve Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlendiğidir. Parlamento kararları normalde yargı denetimi dışındayken, İçtüzük (ve Milletvekilliğinin düşmesi ile dokunulmazlığın kaldırılması kararları) bu kuralın istisnasıdır.

Step-by-Step Solution

İçtüzüğün hukuki niteliğini belirle.

İçtüzük, yasama organının kendi iç düzenini belirleme yetkisi (yasama özerkliği) sonucunda çıkardığı bir 'Parlamento Kararı'dır.

Yasamayı yürütmeden bağımsız kılar.

Yargısal denetim kapsamını kontrol et.

İçtüzükler, parlamento kararlarının yargısal denetimi kuralının istisnasıdır; Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem esas yönünden denetlenirler.

1982

Anayasası madde

148

gereği.

Çalışma sürelerini ve kavramları analiz et.

Yasama yılı

1

Ekim'de başlar; Tatil en çok

3

ay, Ara verme en çok

15

gündür. Birleşim 'gün' bazlı, Oturum 'ara' bazlıdır.

Kavramsal karmaşayı gidermek için.

Key Concept

Yasama Özerkliği ve İçtüzüğün Hukuki Rejimi

Question 26Question →

$1982$ Anayasası'nın milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin hükümleri ve bu konudaki güncel yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; aşağıdaki aday adaylarından hangisinin milletvekili seçilmesinin önünde anayasal bir engel bulunmamaktadır?

Rüşvet suçundan

6

ay hapis cezası almış ve cezası genel afla sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış olan bir kişi

Kasten işlediği bir suçtan dolayı

14

ay hapis cezasına çarptırılan ancak mahkemece cezası ertelenen bir kişi

Taksirli bir suçtan dolayı

2

yıl hapis cezasına hüküm giymiş olan ve askerlik hizmeti henüz yerine getirilmemiş olsa da askerlik şubesince tecil edilmiş olan bir kişi

Okuma yazma bildiği ve kamu hizmetlerinden yasaklı olmadığı halde ilkokul diploması bulunmayan bir kişi

Hakimler ve Savcılar Kurulu üyeliğinden, milletvekili adaylığı için yapılan başvuruların incelenmesi sürecinde istifa eden bir kişi

Show answer & explanation

Answer: Taksirli bir suçtan dolayı $2$ yıl hapis cezasına hüküm giymiş olan ve askerlik hizmeti henüz yerine getirilmemiş olsa da askerlik şubesince tecil edilmiş olan bir kişi

Answer

Taksirli bir suçtan dolayı hapis cezası alan ve askerliği tecil edilmiş olan kişinin seçilme yeterliliği bulunmaktadır.

Milletvekili seçilme yeterliliği bakımından taksirli suçlar, ceza süresine bakılmaksızın engel teşkil etmez. Ayrıca

2017

anayasa değişikliği ile askerlik şartı 'askerlikle ilişiği bulunmamak' olarak düzenlendiğinden, askerlik çağına gelmemiş olmak, askerliğini yapmış olmak, muaf olmak veya askerliği tecil ettirmiş olmak bu şartın sağlandığı anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

Suçun niteliğini analiz etme

Taksirli suçlar, ceza süresi ne olursa olsun seçilme yeterliliğine engel teşkil etmez.

Anayasa'nın

76

. maddesi kasten işlenen suçlar için bir yıllık sınır getirirken taksirli suçları bu kapsam dışında bırakmıştır.

Askerlik durumunu kontrol etme

Askerlik tecili (erteleme), kişinin askerlikle ilişiğinin bulunmadığı anlamına gelir.

2017

değişikliği ile 'askerliğini yapmış olmak' şartı 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şeklinde esnetilmiştir.

Diğer adaylık şartlarını (eğitim, kısıtlılık vb.) değerlendirme

Adayın önünde hukuki bir engel olmadığı tespit edilir.

Mevcut veriler ışığında anayasal şartların tamamı karşılanmaktadır.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği İstisnaları

Practice More

Milletvekilliği statüsünün hangi durumlarda kendiliğinden sona erdiğini, hangi durumlarda Meclis kararı gerektiğini inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 27Question →

$1982$ Anayasası'nda milletvekillerinin görevlerini hiçbir baskı altında kalmadan yerine getirebilmeleri için öngörülen yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı rejimleri; hukuki nitelikleri, kapsamları ve yargısal denetimleri bakımından farklı kurallara tabidir. Buna göre, yasama bağışıklıklarının işleyişi ve bu süreçte başvurulabilecek hukuki yollarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına dair TBMM kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme bu istemi

15

gün içinde karara bağlar.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis dışındaki siyasi faaliyetlerini de kapsayan ancak Meclis Genel Kurulu kararıyla üye tamsayısının salt çoğunluğuyla kaldırılabilen nispi bir bağışıklıktır.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı, kaldırma kararının Genel Kurulda okunmasıyla birlikte kendiliğinden sona erer ve ilgili kişi hakkında genel hükümlere göre yargılama süreci başlar.

Yasama sorumsuzluğu kapsamında ifade edilen düşüncelerin Meclis dışında tekrarlanması durumunda, bu koruma kendiliğinden dokunulmazlığa dönüşür ve yargılama için TBMM kararı aranmaz.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanmış Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar, yasama sorumsuzluğunun anayasal istisnalarıdır.

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına dair TBMM kararına karşı, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili kararın alındığı tarihten itibaren $7$ gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme bu istemi $15$ gün içinde karara bağlar.

Answer

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, ilgili milletvekili veya başka bir milletvekili 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu istemi 15 gün içinde kesin karara bağlar.

Doğru olan ifadede belirtildiği üzere,

1982

Anayasası'nın

85

. maddesi uyarınca, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi durumunda, bu kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir. Anayasa Mahkemesi de bu istemi

15

gün içinde karara bağlamak zorundadır.

Step-by-Step Solution

Bağışıklık türlerinin temel niteliklerini ayırt edin.

Yasama sorumsuzluğu mutlak (kaldırılamaz) ve sürekliyken; yasama dokunulmazlığı nispi (TBMM kararıyla kaldırılabilir) ve geçicidir.

Hangi korumanın Meclis kararıyla sona erdirilebileceğini belirlemek için bu ayrım şarttır.

Dokunulmazlığın kaldırılması sürecindeki yargısal denetim yolunu (Anayasa m.

85

) inceleyin.

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya herhangi bir milletvekili, bu kararın Anayasa'ya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla itiraz edebilir.

Meclis kararlarının yargısal denetime tabi olduğu bu özel durumun şartlarını doğrulamak gerekir.

İtiraz sürelerini ve karar mercisini kontrol edin.

Kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulur; Mahkeme

15

gün içinde kesin kararını verir.

Anayasal sürelerin doğruluğu KPSS sorularında belirleyici unsurdur.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve İtiraz Usulü (Anayasa Madde 83 ve 85)

Practice More

Milletvekilliğinin düşmesi halleri ile yasama dokunulmazlığının kaldırılması arasındaki farkları, özellikle AYM'ye başvuru süreçleri açısından karşılaştırınız.

Estimated Time:1m 30s

Question 28Question →

$1982$ Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen ve Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilen bir kanunla ilgili olarak; Meclisin geri gönderilen metinde değişiklik yaparak kanunu tekrar kabul etmesi durumunda ortaya çıkan hukuki süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Meclis metinde değişiklik yaptığı için, bu işlem yeni bir kanun kabulü sayılır ve Cumhurbaşkanı'nın bu kanunu tekrar Meclise geri gönderme yetkisi doğar.

Meclis kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) kabul etmişse, metinde değişiklik yapılmış olsa dahi Cumhurbaşkanı kanunu

15

gün içinde yayımlamak zorundadır.

Anayasa uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından bir kez geri gönderilen bir kanun metni üzerinde Meclis hiçbir şekilde değişiklik yapamaz; ya aynen kabul etmeli ya da reddetmelidir.

Cumhurbaşkanı, üzerinde değişiklik yapılan bu kanun metnini ikinci kez geri gönderemez; kanun yayımlanır ancak Cumhurbaşkanı doğrudan Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilir.

Bütçe kanunları hariç olmak üzere, Meclis tarafından üzerinde değişiklik yapılan tüm kanunlar için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

oy) aranır.

Show answer & explanation

Answer: Meclis metinde değişiklik yaptığı için, bu işlem yeni bir kanun kabulü sayılır ve Cumhurbaşkanı'nın bu kanunu tekrar Meclise geri gönderme yetkisi doğar.

Answer

Meclis metinde değişiklik yaptığı için, bu işlem yeni bir kanun kabulü sayılır ve Cumhurbaşkanı'nın bu kanunu tekrar Meclise geri gönderme yetkisi doğar.

Doğru cevap, Meclis metinde değişiklik yaptığı takdirde bu işlemin yeni bir kanun süreci başlatacağını ifade eden seçenektir.

1982

Anayasası'nın

89

. maddesine göre; TBMM, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır. Ancak Meclis geri gönderilen kanunda yeni bir değişiklik yaparsa, Cumhurbaşkanı değiştirilen kanunu tekrar Meclise geri gönderebilir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanı'nın veto (geri gönderme) yetkisinin sınırlarını belirle.

Cumhurbaşkanı, bütçe kanunları dışındaki kanunları 15 gün içinde geri gönderebilir.

Anayasa Madde 89 hükmü.

Meclis'in geri gönderilen kanun üzerindeki seçeneklerini analiz et.

Meclis ya 'aynen' kabul eder ya da 'değiştirerek' kabul eder.

Geri gönderilen kanun genel kurulda tekrar görüşülür.

Değişiklik yapılması durumunda '301' kuralının geçerliliğini kontrol et.

Eğer metin değiştirilirse, bu artık 'aynı' metin değildir; dolayısıyla zorunlu yayım kuralı işlemez.

Anayasa'daki 'aynen kabul' şartının bozulması.

Hukuki sonucu netleştir.

Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi, değiştirilen yeni metin için tekrar doğar.

Yeni metin, yeni bir kanun teklifi gibi değerlendirilir.

Key Concept

Cumhurbaşkanı'nın Kanunları Geri Gönderme Yetkisi ve Aynen Kabul Şartı

Practice More

Bütçe kanunlarının geri gönderilememe istisnasını ve Anayasa değişikliği tekliflerindeki farklı referandum/onay sürelerini inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 29Question →

$1982$ Anayasası'nın $76$ . maddesinde düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları ile ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; aşağıda durumları belirtilen kişilerden hangisinin milletvekili adayı olması önünde yasal bir engel bulunmamaktadır?

Bir kamu kurumunda 'işçi' statüsünde çalışan ve adaylık için görevinden istifa etmemiş olan vatandaş.

Taksirli suçlar hariç olmak üzere, kasten işlediği bir suçtan dolayı toplam

1

yıl

3

ay hapis cezasına mahkûm edilen ancak bu cezası mahkemece ertelenmiş olan vatandaş.

'Zimmet' suçundan mahkûm olan ancak aldığı hapis cezası

6

ay olduğu için bu cezası adli para cezasına çevrilen vatandaş.

Askerlik çağına gelmiş olmasına rağmen, askerlik şubesine süresinde gitmeyerek 'yoklama kaçağı' durumuna düşen vatandaş.

Bir devlet üniversitesinde 'öğretim elemanı' olarak görev yapan ancak Yüksek Seçim Kurulu'nun belirlediği takvim içerisinde istifasını sunmamış olan vatandaş.

Show answer & explanation

Answer: Bir kamu kurumunda 'işçi' statüsünde çalışan ve adaylık için görevinden istifa etmemiş olan vatandaş.

Answer

Kamu kurum ve kuruluşlarında 'işçi' statüsünde çalışan vatandaşın, görevinden istifa etmeden aday olması yasal bir engel teşkil etmemektedir.

Milletvekili seçilme yeterliliğini düzenleyen

1982

Anayasası'nın

76

. maddesinin

3

. fıkrası uyarınca; memur statüsündeki görevliler ve yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri istifa etmeden aday olamazlar. Bu hükmün mefhum-u muhalifinden (zıt anlamından) yola çıkılarak, kamu kurumlarında 'işçi' statüsünde çalışanların adaylık için görevlerinden çekilme zorunluluğu olmadığı anlaşılmaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde

76

kapsamındaki seçilme yeterliliği ve istifa zorunluluğu olan grupları analiz et.

Hakimler, savcılar, memurlar, askerler ve öğretim elemanlarının istifası zorunludur.

Anayasa hangi kamu görevlilerinin görevden çekilmesi gerektiğini sınırlı sayıda saymıştır.

Kamu işçilerinin bu kapsamda olup olmadığını kontrol et.

İşçi niteliği taşıyanların istifa zorunluluğu yoktur.

Anayasa metni 'işçi niteliği taşımayan kamu görevlileri' ifadesini kullanarak işçileri bu zorunluluğun dışında tutmuştur.

Adli sicil ve askerlik kriterlerini seçenekler üzerinden doğrula.

Kasten

1

yıl üzeri mahkûmiyet (ertelenmiş olsa da), yüz kızartıcı suç mahkûmiyeti (süreden bağımsız) ve yoklama kaçağı durumu kesin engeldir.

Seçilme yeterliliğinin adli sicil ve askerlik boyutu teknik süre ve durum kriterlerine bağlanmıştır.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Adaylık İçin İstifa Zorunluluğu İstisnaları

Practice More

Milletvekilliği statüsünün kaybedilmesinde Meclis kararı gereken ve gerekmeyen durumları inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 30Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) çalışmalarının düzenli ve tarafsız bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla oluşturulan Başkanlık Divanı üyelerinin oy kullanma yetkileri Anayasa'da özel olarak sınırlandırılmıştır.

$1982$ Anayasası hükümleri dikkate alındığında, Başkanlık Divanı üyelerinin Genel Kurul oylamalarına katılımı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Meclis Başkanı, TBMM Genel Kurulu'ndaki hiçbir oylamaya katılamaz ve oy kullanamaz.

Meclis Başkanvekilleri, oturumu yönetip yönetmediklerine bakılmaksızın tüm oylamalarda oy kullanabilirler.

Katip üyeler ve idare amirleri, Başkanlık Divanı üyesi oldukları için Genel Kurul oylamalarına hiçbir şekilde katılamazlar.

Oturumu yöneten Başkanvekili, sadece üye tamsayısının salt çoğunluğunun arandığı gizli oylamalarda oy kullanabilir.

Meclis Başkanı, sadece anayasa değişikliği tekliflerinin ikinci tur oylamalarında tarafsızlığını korumak şartıyla oy kullanabilir.

Show answer & explanation

Answer: Meclis Başkanı, TBMM Genel Kurulu'ndaki hiçbir oylamaya katılamaz ve oy kullanamaz.

Answer

Meclis Başkanı'nın TBMM Genel Kurulu'ndaki hiçbir oylamaya katılamayacağı ve oy kullanamayacağı bilgisi doğrudur.

1982 Anayasası'nın 94. maddesinin son fıkrasına göre; 'Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili oy kullanamazlar.' hükmü yer almaktadır. Bu hüküm gereği Meclis Başkanı hiçbir oturumda oy kullanamazken, Başkanvekilleri için bu yasak sadece fiilen oturumu yönettikleri anlar için geçerlidir. Katip üyeler ve idare amirleri ise her durumda oy kullanma hakkına sahiptir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 94. maddesindeki ilgili hükmün tespit edilmesi

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekilinin oy kullanamayacağı kuralına ulaşılır.

Başkanlık Divanı'nın tarafsızlığını korumak adına anayasal bir sınır çizilmiştir.

Başkanlık Divanı üyeleri arasındaki ayrımın analiz edilmesi

Yasağın sadece Başkan (mutlak) ve oturumu yöneten Başkanvekili (nispi) için geçerli olduğu görülür.

Katip üyeler ve idare amirlerinin oy kullanma hakkının devam ettiğini anlamak için bu ayrım kritiktir.

Seçeneklerin bu kurallar çerçevesinde elenmesi

Meclis Başkanı'nın hiçbir durumda oy kullanamayacağını belirten seçeneğin tek doğru olduğu teyit edilir.

Diğer seçenekler ya yasağı tüm üyeleri kapsayacak şekilde genişletmekte ya da yasağı olanlara istisna tanımaya çalışmaktadır.

Key Concept

Meclis Başkanlık Divanı Üyelerinin Oy Kullanma Yasağı

Question 31Question →

1982 Anayasası'nın 2017 yılı anayasa değişiklikleri ile düzenlenen güncel hükümleri uyarınca, seçimlerin ertelenmesi (geriye bırakılması) ve yenilenmesi süreçlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Savaş sebebiyle seçimlerin ertelenmesi yetkisi Cumhurbaşkanı ve TBMM'ye ortaklaşa tanınmış bir yetki olup; savaş halinin devam etmesi durumunda erteleme süresi her defasında altı ayı geçemez.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu durumda sadece milletvekili seçimi yenilenirken, Cumhurbaşkanlığı seçimleri normal takviminde gerçekleştirilir.

Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi durumunda, mevcut Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilir.

Anayasa'nın güncel metnine göre seçim dönemi dört yıl olarak belirlenmiş olup; Cumhurbaşkanının seçimleri tek başına yenileme yetkisi 'hükümetin kurulamaması' şartına bağlanmıştır.

Seçimlerin yenilenmesi kararı alındığı anda mevcut Meclis’in ve Cumhurbaşkanının yetkileri hukuken sona erer ve yeni seçimlere kadar ülke 'Geçici Bakanlar Kurulu' tarafından idare edilir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi durumunda, mevcut Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilir.

Answer

Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, mevcut Cumhurbaşkanının bir kez daha aday olabileceğini belirten ifade doğrudur.

Anayasa'nın 116. maddesine göre, normal şartlarda bir kişi en fazla iki kez Cumhurbaşkanı seçilebilse de, bu kuralın tek istisnası Cumhurbaşkanının ikinci dönemindeyken Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin beşte üç çoğunlukla seçimleri yenileme kararı almasıdır. Bu durumda görevdeki Cumhurbaşkanına üçüncü kez aday olma yolu açılır. Bu düzenleme, Meclis'in seçimleri yenileme iradesinin Cumhurbaşkanının görev süresini kısaltmasına karşı getirilmiş bir dengeleme kalkanıdır.

Step-by-Step Solution

Seçimlerin ertelenmesi (geriye bırakılması) şartlarını hatırla.

Sadece savaş sebebiyle, sadece TBMM kararıyla ve her defasında bir yıl süreyle ertelenebilir.

Anayasa Madde 78 uyarınca erteleme yetkisi tek bir sebebe ve tek bir organa bağlanmıştır.

TBMM tarafından seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) usulünü incele.

Üye tam sayısının beşte üç (

\frac{3}{5}

) çoğunluğu, yani

360

milletvekilinin kabulü gerekir.

Anayasa Madde 116/1, yasama organının kendi seçimlerini ve yürütme seçimini birlikte yenilemesi için nitelikli çoğunluk aramaktadır.

Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisini ve sonuçlarını değerlendir.

Cumhurbaşkanı herhangi bir sebep göstermeksizin seçimleri yenileyebilir ve bu durumda her iki seçim birlikte yapılır.

Yeni hükümet sisteminde kuvvetlerin birbirini karşılıklı olarak yenileme yetkisi denge ve denetleme mekanizması olarak kurgulanmıştır.

Cumhurbaşkanının dönem sınırlaması ve bu kuralın istisnasını kontrol et.

Bir kişi en fazla iki kez Cumhurbaşkanı seçilebilir; ancak ikinci döneminde Meclis seçimleri yenilerse bir kez daha aday olabilir.

Anayasa Madde 116/3, Meclis tarafından alınan yenileme kararının Cumhurbaşkanı için bir 'ek dönem' hakkı doğurduğunu açıkça belirtir.

Key Concept

Seçimlerin Yenilenmesi ve Süreklilik İlkesi

Practice More

Seçimlerin yenilenmesi kararından sonraki 60 günlük süreci ve Yüksek Seçim Kurulu'nun seçim takvimi üzerindeki yetkilerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 32Question →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı tarafından bir kez daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderilen (veto edilen) bir kanunun, Meclis tarafından herhangi bir değişiklik yapılmadan 'aynen kabul' edilebilmesi için gereken karar yeter sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Üye tamsayısının salt çoğunluğu

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu

Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu

Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu

Üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının salt çoğunluğu

Answer

Veto edilen kanunların TBMM tarafından aynen kabulü için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

oy) gereklidir.

1982 Anayasası'nın 89. maddesine göre, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (günümüzde

301

milletvekili) ile karar alınması zorunludur. Eğer bu çoğunluk sağlanırsa Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının veto yetkisini inceleme

Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları

15

gün içinde Meclise geri gönderir.

Anayasa'nın 89. maddesi gereği yasama ve yürütme arasındaki dengeyi sağlamak.

Meclis'in kanunu tekrar görüşme usulünü belirleme

Meclis, geri gönderilen kanunu aynen kabul edebilir veya değiştirerek kabul edebilir.

Yasama organının asli yetkisini kullanması.

Gerekli çoğunluk oranını uygulama

Aynen kabul için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

600 / 2 + 1 = 301

) aranır.

2017 değişikliği ile veto edilen kanunların Meclis tarafından sahiplenilmesi zorlaştırılmıştır.

Key Concept

Meclisin Veto Edilen Kanunu Aynen Kabulü

Practice More

Kanunların yürürlüğe giriş tarihi belirtilmemişse, Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe gireceklerini unutmayın.

Estimated Time:50s

Question 33Question →

1982 Anayasası hükümleri çerçevesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı ve siyasi parti gruplarının statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için kendi aralarından belirledikleri bir milletvekilini aday gösterebilirler.

TBMM Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, Meclis Genel Kurulunda yapılan oylamalara katılamazlar.

Bir siyasi parti grubunun TBMM'de kurulabilmesi için en az

15

milletvekilinin bir araya gelmesi yeterlidir.

Meclis Başkanlık Divanı üyeleri; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri ve Katip Üyelerden oluşur; İdare Amirleri Divan bünyesinde yer almaz.

Meclis Başkanı seçilebilmek için yapılan ilk oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

oy) sağlanması yeterlidir.

Show answer & explanation

Answer: TBMM Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, Meclis Genel Kurulunda yapılan oylamalara katılamazlar.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ile o sırada oturumu yöneten Başkanvekilinin Meclis oylamalarına katılamayacağı ifadesi doğrudur.

1982 Anayasası'nın 94. maddesi uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ile o sırada oturumu yöneten Başkanvekili, Meclis oylamalarına katılamazlar. Bu hüküm, yasama organının yönetimindeki tarafsızlığı güvence altına almayı hedefler.

Step-by-Step Solution

1982 Anayasası'nın 94. maddesi kapsamında Başkanlık Divanı'nın yetki ve yasaklarını inceleyin.

Başkanlık Divanı üyelerinin tarafsızlığına ilişkin hükümlere ulaşıldı.

Anayasa, Meclis yönetiminin tarafsızlığını korumak amacıyla belirli kısıtlamalar getirmiştir.

Başkan ve Başkanvekillerinin oy kullanma haklarını değerlendirin.

Meclis Başkanı'nın hiçbir durumda, oturumu yöneten Başkanvekilinin ise yalnızca yönettiği oturumda oy kullanamayacağı sonucuna varıldı.

Meclis çalışmalarının adil ve tarafsız yürütülmesi için oylamalara müdahale etmemeleri gerekir.

Siyasi parti grupları ve seçim usullerine ilişkin sayısal verileri kontrol edin.

Grup kurma sayısının

20

olduğu ve Başkan seçiminde ilk turlarda nitelikli çoğunluk arandığı doğrulandı.

Diğer seçeneklerin sayısal ve hukuki hatalar içerdiği tespit edildi.

Key Concept

TBMM Başkanlık Divanı'nın oluşumu ve oy kullanma yasakları

Question 34Question →

$1982$ Anayasası'nın hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) bünyesinde oluşturulan siyasi parti gruplarının yetki ve faaliyetleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Siyasi parti grupları, en az

30

milletvekilinin bir araya gelmesiyle kurulur.

Siyasi parti grupları, üyelerinin yasama dokunulmazlıklarının kaldırılmasına ilişkin bağlayıcı grup kararı alabilirler.

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlık Divanı'ndaki temsil oranlarını partilerin son genel seçimde aldıkları oy oranına göre belirlerler.

Bir siyasi parti grubunun Meclis'teki tüm oturumlara grup adına katılabilmesi için en az bir Başkanvekili bulundurması şarttır.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Answer

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Doğru ifadeye göre siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

1982

Anayasası'nın

94

. maddesinin son fıkrası açıkça 'Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı için yapılacak seçimlerde, Meclisteki siyasi parti grupları aday gösteremezler' hükmünü içermektedir. Bu hüküm, yasama organının başındaki kişinin partizan kimliğinden sıyrılmasını ve tarafsız bir yönetim sergilemesini güvence altına almayı hedefler.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

94

. maddesini analiz et.

Meclis Başkanlığı adaylığı sürecinde siyasi parti gruplarının konumu belirlenir.

Anayasa, Meclis Başkanının tarafsız kalmasını sağlamak için gruplara aday gösterme yasağı getirmiştir.

Siyasi parti gruplarının diğer yasaklarını değerlendir.

Dokunulmazlık ve Meclis soruşturması konularındaki kısıtlamalar saptanır.

Bu konular kişisel sorumluluk gerektirdiği için grup disiplini dışında tutulmuştur.

Grup kurma sayısal sınırını kontrol et.

20

milletvekili sınırı teyit edilir.

Meclis İçtüzüğü ve Anayasa prensipleri uyarınca asgari sayı

20

olarak belirlenmiştir.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Yasakları ve Meclis Başkanlığı Seçimi

Question 35Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "Yasama Sorumsuzluğu" ve "Yasama Dokunulmazlığı" kurumlarının kapsamı, hukuki nitelikleri ve istisnaları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi bu iki kurumun işleyişine dair doğru bir hukuki değerlendirmedir?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamaları nedeniyle görev süreleri bittikten sonra dahi devam eden mutlak bir koruma sağlarken; seçimden önce soruşturmasına başlanmış olması koşuluyla Anayasa’nın

14

. maddesindeki suçlar yasama dokunulmazlığı kapsamı dışında bırakılmıştır.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilleri hakkında görevleri sırasında işledikleri iddia edilen suçlar yanında, şahsi borçlarından dolayı açılacak hukuk davaları ve icra takibini de görev süresi boyunca engelleyen nispi bir koruma kalkanıdır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin TBMM kararlarına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren

15

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir ve Mahkeme bu başvuruyu en geç

30

gün içinde kesin karara bağlar.

Yasama sorumsuzluğu sadece milletvekillerinin cezai sorumluluklarını ortadan kaldıran bir güvenceyken; yasama dokunulmazlığı milletvekillerini hem cezai hem de tazminat sorumluluklarına karşı koruyan daha geniş kapsamlı bir müessesedir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılabilmesi için TBMM Genel Kurulu'nda üye tamsayısının salt çoğunluğunun gizli oyu ile bir Parlamento Kararı alınması ve bu kararın Resmi Gazete'de yayımlanması milletvekilliğinin düşmesi için zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamaları nedeniyle görev süreleri bittikten sonra dahi devam eden mutlak bir koruma sağlarken; seçimden önce soruşturmasına başlanmış olması koşuluyla Anayasa’nın $14$ . maddesindeki suçlar yasama dokunulmazlığı kapsamı dışında bırakılmıştır.

Answer

Yasama sorumsuzluğu mutlak ve süreklidir; yasama dokunulmazlığının ise ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Madde

14

kapsamındaki suçlar gibi istisnaları mevcuttur.

Doğru olan ifadede, yasama sorumsuzluğunun mutlak ve milletvekilliği bitse dahi devam eden (sürekli) niteliği ile yasama dokunulmazlığının Anayasa'nın

83/2

. maddesinde belirtilen en karmaşık istisnası (seçimden önce soruşturmasına başlanmış olması kaydıyla Madde

14

suçları) bir arada ve doğru verilmiştir.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz et

Sorumsuzluk mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (görev bitse de devam eder). Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarını kapsar.

Anayasa'nın

83/1

. maddesi bu korumayı 'sorumlu tutulamazlar' ifadesiyle mutlaklaştırmıştır.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini ve istisnalarını belirle

Dokunulmazlık nispidir (kaldırılabilir) ve sadece cezai işlemleri kapsar. Madde

83/2

uyarınca iki istisnası vardır.

İstisnalar: Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar.

Seçeneklerdeki süre ve usul bilgilerini denetle

AYM'ye itiraz süresi

7

gün, karar süresi

15

gündür. Dokunulmazlık kaldırılınca milletvekilliği düşmez.

Anayasa'nın

85

. maddesi bu süreleri açıkça belirlemiştir.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak/Sürekli) vs. Yasama Dokunulmazlığı (Nispi/Geçici)

Question 36Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "milletvekili seçilme yeterliliği" hükümleri ve ilgili mevzuat bir bütün olarak değerlendirildiğinde; aşağıdaki aday adaylarından hangisinin milletvekili seçilmesi mümkün değildir?

19 yaşında olan, en az ilkokul mezunu ve askerlik hizmetini henüz yapmamış olmasına rağmen yasal olarak askerliğini tecil ettirmiş olan bir Türk vatandaşı

Taksirli suçlardan dolayı toplam

2

yıl hapis cezasına hüküm giymiş ve cezası tamamen infaz edilmiş olan bir Türk vatandaşı

Kasten işlediği bir suçtan dolayı toplam

11

ay hapis cezasına mahkûm olan ve mahkûmiyet hükmü kesinleşmiş olan bir Türk vatandaşı

Zimmet suçundan dolayı mahkûm olan ancak daha sonra yürürlüğe giren bir genel af yasası ile cezası tüm hukuki sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkan bir Türk vatandaşı

Bir kamu kurumunda "işçi" statüsünde çalışan ve adaylık başvurusu sırasında mevcut görevinden istifa etmemiş olan bir Türk vatandaşı

Show answer & explanation

Answer: Zimmet suçundan dolayı mahkûm olan ancak daha sonra yürürlüğe giren bir genel af yasası ile cezası tüm hukuki sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkan bir Türk vatandaşı

Answer

Zimmet suçundan mahkûm olan ancak daha sonra çıkarılan bir genel af yasası ile cezası ortadan kalkan kişi, Anayasa'nın amir hükmü gereği affa uğrasa dahi seçilme yeterliliğine sahip olamaz.

Anayasa'nın 76. maddesine göre; zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi suçlar ile terör eylemlerine katılma gibi suçlardan mahkûm olanlar, aldıkları ceza süresine bakılmaksızın ve affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler. Bu nedenle genel af, bu gruptaki suçlar için seçilme engelini ortadan kaldırmaz.

Step-by-Step Solution

Kişisel özelliklerin kontrolü (Yaş, Eğitim, Askerlik)

18 yaşını doldurmak, en az ilkokul mezunu olmak ve askerlik ile ilişiği bulunmamak (tecilli olmak dahil) yeterlidir.

2017 Anayasa değişiklikleri ile bu şartlar esnetilmiştir.

Genel mahkûmiyet kuralının incelenmesi

Taksirli suçlar hariç, kasten işlenen suçlarda toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezası engeldir.

Anayasa Madde 76'daki 'toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar' ifadesi kasti suçları kapsar.

Özel suç tiplerinin ve af etkisinin değerlendirilmesi

Zimmet, rüşvet, dolandırıcılık gibi suçlar 'yüz kızartıcı suç' kabul edilir ve affa uğramış olsalar dahi seçilmeye engeldir.

Anayasal engel mutlak olup özel bir disqualification (hak yoksunluğu) rejimi öngörülmüştür.

Kamu görevinden istifa şartının kontrolü

İşçi niteliği taşıyan kamu çalışanları için istifa zorunluluğu yoktur.

Anayasa sadece memur ve işçi olmayan diğer kamu görevlilerini bu kapsamda saymıştır.

Key Concept

Milletvekili seçilme yeterliliğinde 'yüz kızartıcı suçlar' ve 'af' ilişkisi.

Question 37Question →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi, yayımlanması ve yürürlüğe girmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunlar, metninde yürürlük tarihi belirtilmediği takdirde, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren

45

gün sonra yürürlüğe girer.

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen bütçe kanunlarını ve anayasa değişikliği kanunlarını, bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse kanun yayımlanır; ancak kanunda yeni bir değişiklik yapılırsa Cumhurbaşkanı kanunu tekrar geri gönderebilir.

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanun metinlerini en geç

10

gün içerisinde inceleyerek yayımlamak veya Meclise geri göndermek zorundadır.

TBMM Genel Kurulu, Cumhurbaşkanı tarafından veto edilen bir kanunu toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla (karar yeter sayısı ile) aynen kabul ederek yayımlanması için tekrar gönderebilir.

Show answer & explanation

Answer: Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse kanun yayımlanır; ancak kanunda yeni bir değişiklik yapılırsa Cumhurbaşkanı kanunu tekrar geri gönderebilir.

Answer

Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) ile aynen kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanınca yayımlanması zorunludur; ancak kanunda değişiklik yapılması durumunda Cumhurbaşkanı'nın iade yetkisi devam eder.

1982 Anayasası'nın 89. maddesine göre, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun aynen kabul edilip Cumhurbaşkanı'nı bağlayıcı hale gelmesi için Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

) oyu gerekir. Eğer Meclis kanun metninde en ufak bir değişiklik yaparsa, bu yeni bir kanun teklifi niteliği kazandığı için Cumhurbaşkanı'nın bu metni tekrar geri gönderme hakkı saklı kalır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanı'nın kanunlar üzerindeki inceleme yetkisini değerlendir.

Cumhurbaşkanı kendisine gönderilen kanunları

15

gün içinde yayımlar veya geri gönderir.

Anayasa'nın 89. maddesi bu süreyi ve yetkiyi tanımlar.

Geri gönderilemeyecek kanun istisnasını kontrol et.

Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere geri gönderilemez.

Bütçe kanunlarının ivediliği ve önemi nedeniyle Anayasa'da özel bir sınırlama getirilmiştir.

Veto edilen kanunun Meclisteki kabul sürecini analiz et.

Aynen kabul için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) şarttır.

2017 anayasa değişikliği ile basit çoğunluk yerine nitelikli çoğunluk (301) aranmaya başlanmıştır.

Kanunların yürürlüğe giriş tarihini belirle.

Aksine hüküm yoksa yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler.

Eski

45

günlük kural yürürlükten kalkmıştır.

Key Concept

Kanunların yasalaşma süreci, Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi ve veto override (etkisiz kılma) için gereken nitelikli çoğunluk.

Estimated Time:1m 30s

Question 38Question →

1982 Anayasası’nın “Yasama” bölümü ve TBMM İçtüzüğü hükümleri uyarınca, TBMM Başkanlık Divanı ile Siyasi Parti Gruplarının yetki, görev ve yükümlülükleri hakkında aşağıda yer alan bilgilerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler; Meclis Başkanı seçiminin üçüncü turunda üye tamsayısının salt çoğunluğunun sağlanması yeterlidir.

Meclis Başkanı ve Başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içinde veya dışındaki faaliyetlerine katılamazlar.

Meclis Başkanı ve Başkanvekilleri, Anayasa’da düzenlenen tarafsızlık ilkesi gereği, Meclis Genel Kurulunda yapılan hiçbir oylamada oy kullanamazlar.

Siyasi parti grupları; yasama dokunulmazlığının kaldırılması, Meclis soruşturması ve Başkanlık Divanı seçimleri ile ilgili konularda görüşme yapamaz ve grup kararı alamazlar.

Başkanlık Divanı üyelikleri için bir yasama döneminde iki seçim yapılır; ikinci devre için seçilenlerin görev süresi o yasama döneminin sonuna kadar devam eder.

Show answer & explanation

Answer: Meclis Başkanı ve Başkanvekilleri, Anayasa’da düzenlenen tarafsızlık ilkesi gereği, Meclis Genel Kurulunda yapılan hiçbir oylamada oy kullanamazlar.

Answer

Meclis Başkanı ve Başkanvekillerinin oy kullanma haklarına ilişkin ifadenin yer aldığı seçenek yanlıştır. Anayasa uyarınca Meclis Başkanı hiçbir durumda oy kullanamazken, Başkanvekilleri yalnızca oturumu yönettikleri esnada oy kullanamazlar.

Doğru cevap, Meclis Başkanı ve tüm Başkanvekillerinin hiçbir oylamada oy kullanamayacağını savunan seçenektir. Çünkü 1982 Anayasası'nın 94. maddesinin son fıkrasına göre; Meclis Başkanı hiçbir durumda oy kullanamazken, Başkanvekilleri sadece oturumu yönettikleri sırada oy kullanamazlar. Oturumu yönetmeyen diğer başkanvekilleri Genel Kurulda yapılan oylamalara katılabilirler.

Step-by-Step Solution

Başkanlık Divanı üyelerinin tarafsızlık yükümlülüklerini incele.

Meclis Başkanı ve Başkanvekilleri, üyesi oldukları partinin Meclis içi ve dışı faaliyetlerine katılamazlar.

Anayasa madde 94/6 uyarınca tarafsızlık yükümlülüğü tüm başkanvekillerini kapsar.

Genel Kurul oylamalarına katılım kurallarını analiz et.

Meclis Başkanı hiçbir zaman oy kullanamaz; ancak Başkanvekilleri için kısıtlama oturum yönetimi ile sınırlıdır.

Anayasa madde 94/6: 'Başkan ve oturumu yöneten Başkanvekili oy kullanamazlar' hükmünü içerir. Bu, oturumu yönetmeyen başkanvekillerinin oy kullanabileceği anlamına gelir.

Siyasi parti gruplarının kısıtlamalarını kontrol et.

Gruplar; aday gösteremez (Başkanlık için), görüşme yapamaz ve karar alamaz (Dokunulmazlık ve soruşturma konularında).

Kuvvetler ayrılığı ve yargı bağımsızlığını korumak adına bu kısıtlamalar getirilmiştir.

Key Concept

TBMM Başkanlık Divanı Üyelerinin Oy Kullanma ve Tarafsızlık Statüsü

Question 39Question →

1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri çerçevesinde; Meclis İçtüzüğü'nün hukuki niteliği, yasama süreci içindeki konumu ve yargısal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İçtüzük, bir parlamento kararı niteliğinde olmasına rağmen, Anayasa'nın

148

. maddesi uyarınca hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesinin iptal davası yoluyla denetimine tabi olan istisnai bir işlemdir.

İçtüzük, teknik anlamda bir kanun türü sayıldığı için TBMM Genel Kurulunda kabul edildikten sonra yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanı'na gönderilir ve Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisine tabidir.

İçtüzük değişikliklerinin Genel Kurulda kabul edilebilmesi için, Anayasa'da belirtilen özel nitelikli çoğunluk uyarınca üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) olumlu oyu zorunludur.

İçtüzük hükümleri, Anayasa Mahkemesi nezdinde sadece 'itiraz yolu' (somut norm denetimi) ile bir mahkeme tarafından Anayasa'ya aykırılık iddiasıyla taşınabilir.

Anayasa Mahkemesi, İçtüzük değişikliklerini sadece şekil kusurları yönünden inceleyebilir; Meclis'in takdir yetkisinde olan esas yönünden denetim yapması yasaktır.

Show answer & explanation

Answer: İçtüzük, bir parlamento kararı niteliğinde olmasına rağmen, Anayasa'nın $148$ . maddesi uyarınca hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesinin iptal davası yoluyla denetimine tabi olan istisnai bir işlemdir.

Answer

İçtüzüğün bir parlamento kararı olmasına rağmen hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu belirten seçenek doğrudur.

Meclis İçtüzüğü, TBMM Genel Kurulu tarafından kabul edilen ve Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmadan doğrudan Resmi Gazete'de yayımlanan bir parlamento kararıdır. Anayasa'nın

148

. maddesi, hukuki güvenliği sağlamak amacıyla, normalde yargı yolu kapalı olan parlamento kararları arasından İçtüzüğü istisnai olarak ayırmış ve hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabi kılmıştır.

Step-by-Step Solution

İçtüzüğün hukuki mahiyetini belirle.

İçtüzük, TBMM'nin kendi çalışma düzenini belirlediği bir 'parlamento kararı'dır (yasama işlemi değil).

Yürütmenin müdahalesi olmadan yasamanın özerkliğini sağlar.

Yargısal denetim rejimini analiz et.

Normalde parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır (İstisnalar: İçtüzük, milletvekilliğinin düşmesi, dokunulmazlığın kaldırılması).

Anayasa Madde

148

, İçtüzüğü açıkça AYM denetimine dahil etmiştir.

Denetimin kapsamını ve usulünü teyit et.

Denetim hem 'şekil' hem 'esas' yönündendir ve sadece 'iptal davası' (soyut norm denetimi) ile mümkündür.

Anayasal denetim sınırlarını belirleyen temel kural budur.

Key Concept

İçtüzüğün Yasama Özerkliği ve Yargısal Denetim İstisnası

Question 40Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) seçimlerin yenilenmesine karar vermesi durumunda uygulanacak kurallara ilişkin 1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler dikkate alındığında; aranan karar yeter sayısı ve seçimlerin yapılma usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar alınır ve sadece milletvekili genel seçimleri yenilenir.

Meclis üye tamsayısının

\frac{3}{5}

çoğunluğu ile karar alınır; Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Meclis üye tamsayısının

\frac{2}{3}

çoğunluğu ile karar alınır ve seçimler kararı takip eden kırk beş gün içindeki ilk Pazar günü gerçekleştirilir.

Seçimler 4 yılda bir yapılır ve Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Meclis üye tamsayısının

\frac{3}{5}

çoğunluğu ile karar alınır; ancak sadece Meclis seçimi yenilenir, Cumhurbaşkanı görev süresini tamamlar.

Show answer & explanation

Answer: Meclis üye tamsayısının $\frac{3}{5}$ çoğunluğu ile karar alınır; Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Answer

Meclis üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ile karar alınır; Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

1982 Anayasası uyarınca TBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu durumda, Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır. Bu düzenleme, yasama ve yürütme organlarının görev sürelerinin uyumlu bir şekilde devam etmesini sağlamayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 116. maddesindeki seçimlerin yenilenmesi hükmünün incelenmesi

Meclis'in seçimleri yenileme yetkisi için özel bir nitelikli çoğunluk arandığı tespit edilir.

Yenileme kararı hem yasama hem de yürütme organını etkilediği için yüksek bir mutabakat aranır.

Gereken karar yeter sayısının belirlenmesi

Meclis üye tamsayısının (600 milletvekili)

\frac{3}{5}

çoğunluğu (

360

milletvekili) gerektiği bulunur.

Anayasa metninde bu oran açıkça belirtilmiştir.

Seçimlerin yapılma usulünün belirlenmesi

Meclis genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçiminin birlikte yapılacağı sonucuna ulaşılır.

2017 Anayasa değişikliği ile getirilen 'seçimlerin eş zamanlılığı' ilkesi gereğidir.

Key Concept

Seçimlerin Yenilenmesi ve Eş Zamanlılık İlkesi

Hints

Seçimlerin yenilenmesi kararı hem Meclis hem de Cumhurbaşkanı tarafından alınabilir.

Practice More

Cumhurbaşkanı'nın seçimleri yenileme kararı alması durumunda Meclis'in herhangi bir çoğunluk kararına ihtiyaç duyup duymadığını araştırın.

Estimated Time:1m 0s

PreviousPage 2 / 5Next

Yasama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer