Examkin

Yürütme

140 questions

Question 121Question →

Anayasa hukukunda yürütme organının başı olan Cumhurbaşkanının görevde bulunduğu sürede işlediği iddia edilen suçlara ilişkin cezai sorumluluğu meclis soruşturması usulüyle işletilmektedir.

Bu sürecin işleyiş aşamaları, uygulanan karar nisapları ve hukuki sonuçları bağlamında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Hakkında meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu andan itibaren seçimlerin yenilenmesi kararı alamaz.

Answer

Doğru olan ifade, hakkında meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesi kararı alamayacağını belirten seçenektir.
1982 Anayasası'nın 105. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, hakkında soruşturma açılmasına karar verilen (üye tamsayısının beşte üçünün oyuyla) Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesi kararı alamaz. Bu kural, meclis soruşturması tehdidi altındaki yürütme organı başının, denetimden kaçmak ve salt kendini korumak amacıyla yasama organını feshetmesini engellemek için getirilmiş kritik bir güvencedir.

Step-by-Step Solution

1
Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin anayasal nisapları (salt çoğunluk, beşte üç, üçte iki) belirle.
Önerge için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu (301), soruşturma açılması kararı için beşte üçü (360) ve Yüce Divana sevk kararı için üçte ikisi (400) aranır.
Anayasa'daki aşamalı çoğunluk sistemini netleştirmek, sayısal verilerin karıştırılmasını önler.
2
Sürece bağlanan hukuki sonuçları ve uygulanan anayasal yaptırımları analiz et.
Soruşturma açılmasına karar verilmesi hâlinde Cumhurbaşkanının meclisi feshetme (seçimleri yenileme) yetkisi askıya alınır. Görevin sona ermesi ise sevk anında değil, yalnızca seçilmeye engel suçtan mahkûmiyet kararı kesinleştiğinde gerçekleşir.
Prosedürün cumhurbaşkanlığı statüsüne etkilerini kavramak için şarttır.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri, belirlenen anayasal kurallarla eşleştirerek karşılaştır.
Önerge (beşte üç) ve karar (salt çoğunluk) nisaplarını veren seçenekler sayıları ters vermiştir. Komisyon süresi (bir ay) eksiktir (doğrusu iki aydır). Sevk ile görevin sona ereceği ifadesi yaptırımı erkene çekmiştir. Yalnızca seçimlerin yenilenmesi yasağını ifade eden seçenek Anayasa Madde 105'e tam uygundur.
Doğru bilginin ayıklanması ve çeldiricilerin elenmesi sürecini tamamlar.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu Usulü ve Seçimlerin Yenilenmesi Yasağı
Question 122Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nin anayasal düzeninde, yürütme erkinin tek temsilcisi olan Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya başka bir sebeple boşalması halinde devlet işleyişinin aksamaması için belirli usuller öngörülmüştür. 2017 anayasa değişiklikleriyle bu süreçte hem vekâlet makamı hem de seçim takvimi yeniden düzenlenmiştir.

Buna göre, Cumhurbaşkanlığı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) genel seçimlerinin normal zamanında yapılmasına iki yıl kala Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda işletilecek anayasal süreç aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Makama Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder; boşalmayı takip eden kırk beş gün içindeki son pazar günü yalnızca Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılır.

Answer

Makama Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder; boşalmayı takip eden kırk beş gün içindeki son pazar günü yalnızca Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılır.
1982 Anayasası'nın 2017 değişiklikleri ile güncellenen hükümlerine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması halinde yenisi seçilene kadar bu makama Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder. Genel seçime bir yıldan fazla bir süre kalmışsa (sorudaki iki yıl gibi), makamın boşaldığı günden sonraki kırk beş gün içindeki son pazar günü Cumhurbaşkanlığı seçimi gerçekleştirilir. Bu durumda TBMM genel seçimleri yenilenmez, yani meclis seçimi ile birlikte yapılmaz; sadece Cumhurbaşkanı seçilir.

Step-by-Step Solution

1
Boşalan makama kimin vekâlet edeceğini belirleme.
2017 anayasa değişiklikleri uyarınca makama TBMM Başkanı değil, Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder.
Yürütme organı içinde oluşan boşluk, yasama organı başkanı yerine doğrudan yürütme içindeki yetkili (Cumhurbaşkanı Yardımcısı) tarafından doldurulur.
2
Yeni seçim takviminin belirlenmesi için genel seçimlere kalan süreyi tespit etme.
Soruda seçimlere iki yıl kaldığı belirtilmiştir. Bu durum anayasadaki 'genel seçime bir yıldan fazla süre kalmışsa' şartını karşılamaktadır.
Anayasamız, seçime kalan sürenin bir yıldan fazla veya az olmasına göre iki farklı seçim takvimi öngörmektedir.
3
Bir yıldan fazla süre kalması koşuluna bağlı anayasal usulü uygulama.
Boşalmayı takip eden kırk beş gün içindeki son pazar günü sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılır. Yeni seçilen kişi, normal seçim dönemine kadar görevine devam eder.
Meclisin süresi dolmadığı ve seçime bir yıldan fazla olduğu için TBMM seçimleri yenilenmez, münferit (tek) seçim yapılır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması Halinde Vekâlet ve Seçim Usulleri
Question 123Question →

Türkiye'de iklim değişikliği ve çevre kirliliği ile mücadele politikalarının daha etkin yürütülmesi amacıyla yürütme organı tarafından yeni hukuki adımlar atılmasına karar verilmiştir. Bu doğrultuda çıkarılan bir olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nde;

I. İlgili bakanlığın merkez teşkilatında "İklim Değişikliği Genel Müdürlüğü" adıyla yeni bir hizmet biriminin kurulması,
II. Geri dönüşüm kurallarına uymayan işletmelere uygulanacak yeni bir idari para cezasının ihdas edilmesi,
III. İklim koruma projelerine yatırım yapan şirketlere uygulanacak yeni bir kurumlar vergisi muafiyetinin getirilmesi

düzenlemelerine yer verilmiştir.

1982 Anayasası'na göre, bu olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin içerik bakımından anayasaya uygunluğu hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Genel müdürlük kurulmasına ilişkin düzenleme yürütme yetkisine dâhil olduğu için anayasaya uygunken; idari para cezası ve vergi muafiyeti getirilmesi sırasıyla kişi hakları ile siyasi haklar alanına girdiğinden olağan kararnameyle düzenlenemez.

Answer

İdari teşkilat kurulması anayasaya uygun bir olağan kararname konusuyken; idari para cezası ihdası (kişi hakkı) ve vergi muafiyeti getirilmesi (siyasi hak) olağan kararnamelerle düzenlenemeyecek yasak alanlardandır.
Bakanlık merkez teşkilatında yeni bir birim kurulması Anayasanın yürütme erki içinde açıkça kararnameye bıraktığı bir alandır. Buna karşın, cezai ve idari yaptırım ihdası Anayasanın 38. maddesi kapsamına (kişi hakları), vergi muafiyeti ise 73. maddesi kapsamına (siyasi haklar ve ödevler) girmektedir. Anayasanın 104. maddesine göre olağan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Anayasanın İkinci Kısmının Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile Dördüncü Bölümünde yer alan siyasi haklar ve ödevler düzenlenemez.

Step-by-Step Solution

1
Kararnamedeki birinci hüküm olan genel müdürlük kurulması işlemini değerlendirmek.
Bu hüküm yürütme yetkisine ve bakanlıkların teşkilat yapısına ilişkin olduğu için anayasaya uygundur.
Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca bakanlıkların teşkilat yapısı doğrudan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenebilir.
2
Kararnamedeki ikinci hüküm olan idari para cezası ihdasını değerlendirmek.
Suç ve cezalar, Anayasanın 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' bölümünde yer aldığından bu hüküm anayasaya aykırıdır.
Kişi hakları ve ödevleri olağan kararnamelerin düzenleyemeyeceği yasaklı alanlar içindedir.
3
Kararnamedeki üçüncü hüküm olan kurumlar vergisi muafiyetini değerlendirmek.
Vergi ödevi, Anayasanın 'Siyasi Haklar ve Ödevler' bölümünde yer aldığından ve münhasıran kanunla düzenlenebileceğinden bu hüküm anayasaya aykırıdır.
Siyasi haklar ve münhasıran kanunla düzenlenecek konular olağan kararnamelerin düzenleyemeyeceği alanlardandır.

Key Concept

Olağan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Sınırları
Estimated Time:1m 0s
Question 124Question →

Cumhurbaşkanlığı makamının, görevdeki Cumhurbaşkanının istifası üzerine beklenmedik bir şekilde boşaldığı farz edildiğinde; makamın boşaldığı gün itibarıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) genel seçimlerinin yapılmasına 8 ay kaldığı tespit edilmiştir.

Yürürlükteki anayasal mevzuat bağlamında, bu hukuki durumun doğuracağı sonuçlar ve işletilecek süreçle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi isabetlidir?

Show answer & explanation

Answer: Yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı makama vekâlet eder ve makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk pazar günü, Cumhurbaşkanı seçimi ile TBMM genel seçimi birlikte yapılır.

Answer

Makamın boşalması halinde Cumhurbaşkanı yardımcısının vekâlet etmesi ve genel seçimlere 1 yıldan az süre kaldığı için Cumhurbaşkanı seçimi ile TBMM seçimlerinin 60. günü takip eden ilk pazar günü birlikte yapılmasıdır.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder. Eğer makamın boşaldığı tarihte genel seçime bir yıl veya daha az bir süre kalmışsa, makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk pazar günü Cumhurbaşkanı seçimi ile TBMM genel seçimi birlikte yapılır. Verilen durumda süre 8 ay (bir yıldan az) olduğu için bu anayasal kural eksiksiz olarak uygulanmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Makamın boşaldığı tarihte genel seçimlere kalan süreyi tespit etme.
Senaryoda seçimlere 8 ay (bir yıldan az) kaldığı anlaşılmıştır.
Anayasa m.106'ya göre sürenin bir yıldan az veya çok olması, uygulanacak seçim usulünü (birlikte veya münferit) belirleyen temel kriterdir.
2
Bir yıldan az süre kalması durumunda işletilecek seçim türü ve takvimini belirleme.
Hem Cumhurbaşkanı hem de TBMM seçimlerinin birlikte yapılmasına (birlikte seçim) karar verilir. Bu seçimler, makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk pazar günü yapılır.
Süre 1 yıl veya daha az olduğunda Anayasa her iki seçimin beraber yenilenmesini amir kılmıştır.
3
Seçim sürecine kadar vekâlet edecek makamı tespit etme.
Makama yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder.
2017 anayasa değişiklikleriyle getirilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde, vekâlet görevi TBMM Başkanından alınarak Cumhurbaşkanı yardımcısına verilmiştir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Seçimlerin Yenilenmesi Süreci
Question 125Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nde görev yapmakta olan Cumhurbaşkanı (K), ardışık olarak ikinci dönemini icra etmektedir. Yaklaşan seçim dönemi öncesinde, siyasi kulislerde (K)'nin yeniden aday olup olamayacağı tartışılmaktadır. Anayasal kural gereği bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilmektedir; ancak yürürlükteki anayasal hükümlerde bu durumun açıkça düzenlenmiş tek bir istisnası bulunmaktadır.

Buna göre, ikinci dönemini icra eden Cumhurbaşkanı (K)'nin yapılacak ilk seçimlerde hukuken üçüncü kez aday olabilmesi, aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesine bağlıdır?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisinin, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar vermesi

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisinin, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar vermesi
Yürürlükteki Anayasa hükümlerine (Madde 116) göre, Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır ve bir kişi en fazla iki defa seçilebilir. Ancak bu kuralın Anayasa'da belirtilen tek bir istisnası vardır: Cumhurbaşkanının ikinci döneminde, Türkiye Büyük Millet Meclisinin seçimlerin yenilenmesine karar vermesi halinde mevcut Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir. TBMM'nin bu kararı alabilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu gereklidir. Bu nedenle meclisin 3/5 çoğunluğu ile aldığı yenileme kararı, adaylık yolunu açan doğru anayasal şarttır.

Step-by-Step Solution

1
Cumhurbaşkanının görev süresi ve seçilme sınırını hatırlamak.
Anayasa'ya göre Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır ve bir kimse en fazla iki defa seçilebilir.
Sorudaki kişinin ikinci döneminde olduğu belirtildiği için olağan şartlarda tekrar aday olamayacağı tespit edilir.
2
İki dönem kuralının anayasal istisnasını belirlemek.
Anayasa'nın 116. maddesine göre; Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir.
Adaylık yolunu açan tek anayasal istisna TBMM'nin erken seçim (yenileme) kararı almasıdır. Cumhurbaşkanının kendisinin yenileme kararı alması bu hakkı vermez.
3
TBMM'nin seçimleri yenileme kararı alması için gereken karar yeter sayısını bulmak.
TBMM, üye tamsayısının beşte üç (3/5) çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.
Karar yeter sayılarının doğru bilinmesi çeldirici seçenekleri elemek için şarttır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Görev Süresi ve Üçüncü Dönem İstisnası
Question 126Question →

Anayasal sistemimizde Cumhurbaşkanının seçimi, adaylık süreçleri ve görev süresine ilişkin kurallar, demokratik işleyişin temelini oluşturur. Buna göre, Cumhurbaşkanı seçimi ve adaylık usulleriyle ilgili aşağıdaki uygulamalardan hangisi Anayasa'nın emredici hükümlerine açıkça aykırıdır?

Show answer & explanation

Answer: Herhangi bir siyasi parti grubunun desteğini alamayan bağımsız bir kişinin, Cumhurbaşkanlığına aday gösterilebilmesi için en az elli bin seçmenin yazılı imzasını toplayarak Yüksek Seçim Kuruluna sunması

Answer

Seçmenler tarafından bağımsız bir Cumhurbaşkanı adayı gösterilebilmesi için 50.000 (elli bin) seçmenin imzasını yeterli gören uygulama Anayasa'ya aykırıdır; çünkü anayasal zorunluluk en az yüz bin (100.000) seçmenin imzasıdır.
Doğru cevap olan bu uygulamada Anayasa'ya açık bir aykırılık bulunmaktadır. 1982 Anayasası'nın 2017 değişiklikleri ile düzenlenen hükümlerine göre, seçmenler tarafından Cumhurbaşkanı adayı gösterilebilmesi için 'en az yüz bin (100.000) seçmenin' yazılı imzası gereklidir. İfade edilen 50.000 imza kuralı anayasal şartı sağlamaz.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki aday gösterme usullerini Anayasa'nın 101. maddesindeki güncel kurallarla karşılaştır.
Siyasi parti gruplarının, yüzde beş oy oranına sahip partilerin (tek veya birlikte) ve seçmenlerin aday gösterebileceği tespit edilir.
Anayasaya aykırı olan kuralı bulmak için adaylık şartlarının özneleri ve oranları doğrulanmalıdır.
2
Seçmenler tarafından aday gösterme usulündeki sayısal şartı değerlendir.
Anayasa'ya göre seçmenlerin aday gösterebilmesi için 'en az yüz bin seçmen' imzası şartı aranmaktadır.
Seçeneklerde yer alan elli bin imza ifadesinin doğruluğunu test etmek için kesin sayısal bilgiye ihtiyaç vardır.
3
Diğer seçeneklerdeki seçim turları, çoğunluk kuralları ve istisnai adaylık hallerini kontrol et.
Birinci turda salt çoğunluk, ikinci turda en çok oy alan iki adayın geçerli oy çoğunluğu kuralı ile TBMM'nin beşte üç çoğunlukla seçimi yenilemesi halinde ikinci dönemdeki Cumhurbaşkanının tekrar aday olabilmesi kurallarının doğru olduğu görülür.
Yanlış olan tek ifadenin elli bin imza kuralı olduğundan emin olmak için çeldiriciler elenir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığına Aday Gösterme Şartları ve Seçim Usulü
Question 127Question →

Türkiye'de yürütme erki içinde yer alan bir bakanın, görev alanıyla ilgili bazı işlemlerde suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından denetlenmesi ve yargısal sürece tabi tutulması gündeme gelmiştir.

Mevcut anayasal kurallar çerçevesinde, bahsi geçen bakanın cezai sorumluluğu ve meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yüce Divanda yapılan yargılama neticesinde milletvekili seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi hâlinde bakanın görevi sona erer.

Answer

Yüce Divanda yapılan yargılama neticesinde milletvekili seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi hâlinde bakanın görevi sona erer.
Anayasa'nın 106. maddesinin amir hükmüne göre, 'Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer.' Meclis soruşturması süreci sonunda Yüce Divana sevk edilmek tek başına bakanlık sıfatını ortadan kaldırmaz, kesin ve nitelikli bir mahkûmiyet şartı aranır.

Step-by-Step Solution

1
Bakanların cezai sorumluluğuna ilişkin anayasal düzenlemeleri incele.
Bakanların görev suçlarıyla ilgili cezai sorumlulukları Anayasa'nın 106. maddesinde düzenlenen meclis soruşturması usulüne tabidir.
Bakanların yargılanma ve görevden ayrılma süreçlerinin tespiti için temel hukuki dayanak meclis soruşturması kurallarıdır.
2
Meclis soruşturması aşamalarındaki karar yeter sayılarını değerlendir.
Önerge için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301), soruşturma açılması kararı için beşte üçü (360), Yüce Divana sevk için ise üçte ikisi (400) gereklidir.
Seçeneklerdeki yeter sayı ifadelerinin doğruluğunu test etmek için.
3
Yüce Divana sevk ile görevden düşme arasındaki ilişkiyi analiz et.
Sevk kararı görevi askıya almaz veya düşürmez. Ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet hâlinde bakanın görevi yasal olarak sona erer.
Sürecin bakanlık statüsüne etkisini netleştirmek için.

Key Concept

Bakanların Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması
Estimated Time:1m 0s
Question 128Question →

Türkiye'nin güvenlik ve savunma politikalarının en üst düzeyde ele alındığı Milli Güvenlik Kurulu (MGK), 2017 Anayasa değişiklikleriyle hükümet sistemine uyumlu hale getirilmiştir.

Bu çerçevede MGK'nın yapısı, toplanma usulü ve kararlarının niteliği ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kurulun toplantı gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ile Milli Savunma Bakanının önerileri dikkate alınarak bizzat Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Answer

Kurulun toplantı gündeminin Cumhurbaşkanı yardımcıları ile Milli Savunma Bakanının önerileri dikkate alınarak belirlendiğini ifade eden seçenek yanlıştır.
Milli Güvenlik Kurulunun gündemi, Anayasa'nın 118. maddesine göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. İlgili ifadede Genelkurmay Başkanı yerine 'Milli Savunma Bakanı' denildiği için bu bilgi anayasal olarak yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerde yer alan MGK toplantı gündeminin kimlerin önerisiyle belirlendiğine dair kuralı Anayasa'nın 118. maddesi kapsamında incelemek.
Gündemin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlendiği tespit edilir.
Anayasal kurulların işleyiş usullerinin tam ve eksiksiz bilinmesi gerekir.
2
Diğer seçeneklerdeki MGK üyelik yapısı ve kararların niteliği ile ilgili 2017 değişikliklerini doğrulamak.
Kararların Cumhurbaşkanlığına bildirilmesi, Cumhurbaşkanı yardımcısının başkanlık etmesi ve belirli bakanların üye olmaması gibi bilgilerin doğru olduğu teyit edilir.
Yanlış olan tek ifadeyi kesin olarak ayırmak için diğer ifadelerin anayasal geçerliliğinin doğrulanması şarttır.

Key Concept

Milli Güvenlik Kurulu'nun Gündemi ve Üyelik Yapısı
Estimated Time:1m 0s
Question 129Question →

Cumhurbaşkanı, "Kamu Kurumlarında Çalışan Engelli Personelin Sosyal ve Mali Hakları" hakkında bir olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çıkarmıştır. Bu kararname Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve uygulanmaya başlanmıştır. Ancak bir süre sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), söz konusu sosyal ve mali hakları münhasıran ve detaylı bir şekilde düzenleyen yeni bir kanun kabul etmiştir.

Buna göre, Anayasa'nın olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine ilişkin hükümleri uyarınca ortaya çıkan hukuki durum aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarmasıyla birlikte, söz konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi doğrudan hükümsüz hale gelir.

Answer

TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarmasıyla birlikte, söz konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi doğrudan hükümsüz hale gelir.
1982 Anayasası'nın 104. maddesinde olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hukuki rejimi açıkça düzenlenmiştir. Buna göre; kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Ayrıca, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde her zaman kanun hükümleri uygulanır. En önemlisi, halihazırda yürürlükte olan bir kararname varken, Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda yeni bir kanun çıkarması durumunda, söz konusu Cumhurbaşkanlığı kararnamesi başka bir işleme gerek kalmaksızın doğrudan hükümsüz hale gelir.

Step-by-Step Solution

1
Kararnamenin türünü ve konusunu belirlemek
İşlem bir 'olağan dönem' Cumhurbaşkanlığı Kararnamesidir ve 'sosyal haklar' alanını düzenlemektedir. Bu alan olağan CBK ile düzenlenebilir olduğundan işlem başlangıçta geçerlidir.
Kararnamenin Anayasa'ya uygunluk sınırları içinde olup olmadığını tespit etmek.
2
Sonradan gerçekleşen yasama işlemini analiz etmek
TBMM, önceden kararname ile düzenlenmiş bu alanla tam olarak aynı konuda bir kanun kabul etmiştir.
Normlar arasındaki çatışma ve hiyerarşi kurallarını işletebilmek.
3
Anayasal kuralı uygulamak
1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre, aynı konuda sonradan bir kanun çıkarılması durumunda mevcut olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kendiliğinden hükümsüz hale gelir.
Anayasa'nın olağan dönem CBK'ları ile kanunlar arasındaki hiyerarşik ilişkiyi net olarak belirlemiş olması.

Key Concept

Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi ve Kanunlarla İlişkisi
Question 130Question →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi hâlinde; kurulan soruşturma komisyonunun raporunu tamamlayabileceği ek süre dâhil azami süre ve raporun Genel Kurulda görüşülmesi sonucunda Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için gereken asgari karar yeter sayısı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: 3 ay — Üye tamsayısının üçte ikisi

Answer

Doğru eşleştirme, komisyonun ek süre dâhil azami çalışma süresinin 3 ay olduğu ve Yüce Divana sevk kararının üye tamsayısının üçte ikisiyle alınacağını belirten seçenektir.
1982 Anayasası'nın 105. maddesine göre, meclis soruşturması sürecinde kurulan 15 kişilik komisyon, raporunu iki ay içinde Meclis Başkanlığına sunmak zorundadır. Bitiremezse bir aylık kesin ve son bir ek süre verilir, böylece azami süre 3 ay olur. Rapor Genel Kurulda görüşüldükten sonra, Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevkine karar verilebilmesi ancak TBMM üye tamsayısının üçte ikisinin (en az 400 milletvekili) gizli oyu ile mümkündür.

Step-by-Step Solution

1
Meclis soruşturması komisyonunun çalışma süresini Anayasa hükümlerine göre hesapla.
Komisyon, raporunu kuruluşundan itibaren iki ay içinde verir. Soruşturmanın bu sürede bitirilememesi hâlinde, komisyona bir aylık yeni ve kesin bir süre verilir. Toplam azami süre 3 aydır.
Soru metni komisyonun raporunu tamamlayabileceği 'ek süre dâhil azami süreyi' sormaktadır.
2
Yüce Divana sevk kararı için gereken anayasal çoğunluğu tespit et.
Genel Kurulda yapılacak gizli oylama sonucunda Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için TBMM üye tamsayısının üçte ikisinin (400 milletvekili) oyu aranır.
Soruşturma sürecindeki üç farklı eşik (teklif, açılma, sevk) içinden Yüce Divana sevk eşiğinin bilinmesi gerekmektedir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Soruşturma Usulü
Estimated Time:1m 0s
Question 131Question →

Mevcut anayasal düzende, görevde bulunan bir bakanın tatil amaçlı bulunduğu bir şehirde şahsi aracıyla trafik kazasına karıştığı ve taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olduğu iddia edilmektedir. Bakanın bu eyleminin görev alanıyla ve yürüttüğü bakanlık faaliyetleriyle hiçbir ilgisi bulunmamaktadır.

Buna göre, söz konusu bakanın isnat edilen bu suçtan dolayı yargılanabilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: Bakan, göreviyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanacağından, yargılamanın yapılabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisinin dokunulmazlığı kaldırması gerekir.

Answer

Bakanın göreviyle ilgili olmayan kişisel suçundan dolayı yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlanacağı ve yargılanabilmesi için TBMM'nin dokunulmazlığı kaldırması gerektiği seçenektir.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin açık hükmüne göre, 'Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanır.' Bu kural uyarınca, trafik kazası gibi tamamen şahsi bir eylem nedeniyle bakanın adli makamlarca yargılanabilmesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından dokunulmazlığının kaldırılması şartına bağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Bakanın işlediği iddia edilen suçun niteliğini (görev suçu mu kişisel suç mu olduğunu) belirlemek.
Olaydaki trafik kazası, bakanlık göreviyle hiçbir ilgisi olmayan şahsi bir eylemdir.
Anayasa'da bakanların ceza yargılaması usulü, suçun göreve ilişkin olup olmamasına göre farklı rejimlere ayrılmıştır.
2
1982 Anayasası'nın bakanların kişisel suçlarına ilişkin amir hükmünü hatırlamak.
Anayasa m.106'ya göre bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlanır.
Bakanlar milletvekili olmasalar da meclis dışı fiillerine karşı anayasal bir koruma kalkanıyla donatılmışlardır.
3
Dokunulmazlığın hukuki sonucunu somut olaya uygulamak.
Bakanın yargılanabilmesi için genel mahkemeler sürece başlamadan önce Meclis kararıyla dokunulmazlığının kaldırılması zorunludur.
Yasama dokunulmazlığı kurumu, Meclis kararı olmaksızın kişinin tutulmasını, sorguya çekilmesini, tutuklanmasını ve yargılanmasını engeller.

Key Concept

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili olmayan (kişisel) suçlarındaki cezai sorumluluk usulü ve yasama dokunulmazlığından yararlanmaları.
Question 132Question →

Demokratik anayasal sistemlerde sivil otoritenin silahlı kuvvetler üzerindeki üstünlüğü ve denetimi esastır. Türk anayasa hukukunda da devletin silahlı gücünün idaresi, komutası ve demokratik denetimi belirli kurallara bağlanmıştır.

Buna göre, yürürlükteki anayasal hükümler çerçevesinde Başkomutanlık ve Milli Savunma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; Cumhurbaşkanı millî güvenlik sorumluluğunu TBMM'ye karşı taşırken, atamasını yaptığı Genelkurmay Başkanı savaş hâlinde komuta görevini onun namına ifa eder.

Answer

Başkomutanlığın TBMM'nin manevi varlığından ayrılamadığını, Cumhurbaşkanı tarafından temsil edildiğini, Cumhurbaşkanının TBMM'ye karşı sorumlu olduğunu ve Genelkurmay Başkanının savaş halinde bu görevi onun adına yerine getirdiğini belirten ifade doğrudur.
1982 Anayasası'nın 117. maddesi Başkomutanlık ve Milli Savunma esaslarını kesin kurallara bağlamıştır. Buna göre; Başkomutanlık Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevî varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından dolayı TBMM'ye karşı Cumhurbaşkanı sorumludur. Ayrıca, ataması bizzat Cumhurbaşkanı tarafından yapılan Genelkurmay Başkanı, savaş hâlinde Başkomutanlık görevlerini 'Cumhurbaşkanlığı namına' yerine getirir. Doğru olan seçenek, temsil ile komuta yetkisinin ayrımını, hesap verebilirliği ve atama usulünü eksiksiz bir şekilde Anayasa metnine uygun olarak birleştirmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasanın 117. maddesine göre Başkomutanlığın aidiyetini ve kim tarafından temsil edildiğini belirlemek.
Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve barışta Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.
Anayasal sistemde askerî gücün kaynağının milli irade (Meclis) olduğunu teyit etmek için.
2
Milli güvenliğin sağlanması ve ordunun yurt savunmasına hazırlanmasındaki anayasal muhatabı tespit etmek.
Cumhurbaşkanı, bu görevlerden dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumludur.
Sivil otoritenin silahlı kuvvetler üzerindeki demokratik denetim ve hesap verebilirlik ilkesini doğrulamak için.
3
Savaş hâlinde askeri komutanın (Başkomutanlık görevlerinin) kim tarafından ve nasıl kullanılacağını kurala bağlamak.
Genelkurmay Başkanı, savaş hâlinde Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanlığı namına yerine getirir.
Temsil yetkisi ile fiili askeri sevk ve idare (komuta) yetkisinin anayasal ayrımını yapmak için.
4
Genelkurmay Başkanının atanma usulünü doğrulamak.
Genelkurmay Başkanı doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Yürütme organı içindeki askeri hiyerarşinin en üst noktasının belirlenme usulünü tespit etmek için.

Key Concept

Başkomutanlık kurumunun anayasal statüsü, temsil ve icra ayrımı ile yürütmenin yasamaya karşı siyasi hesap verebilirliği.
Question 133Question →

Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu (TRT), ulusal düzeydeki yayın ilkelerinin uygulanmasını göstermek ve kurum içi işleyişi düzenlemek amacıyla yeni bir düzenleyici işlem hazırlamıştır. Bu işlemin 1982 Anayasası kapsamında bir 'yönetmelik' türünde olduğu kabul edildiğinde, ilgili düzenlemenin hukuki rejimi ve yargısal denetimi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: TRT, bir kamu tüzel kişisi olarak kendi görev alanına giren konularda yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptir ve bu yönetmelik ülke çapında uygulanacağı için yargısal denetimi ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay tarafından yapılır.

Answer

TRT bir kamu tüzel kişisi olarak yönetmelik çıkarabilir ve ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin yargısal denetimi ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da yapılır.
1982 Anayasası'nın 124. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler. TRT bir kamu tüzel kişisi olduğundan yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptir. Ayrıca İdari Yargılama Usulü Kanunu gereği, kamu kurum ve kuruluşlarının ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlerinin iptali davalarına ilk derece mahkemesi sıfatıyla doğrudan Danıştay bakar. TRT'nin ulusal düzeydeki yayın ilkelerine ilişkin yönetmeliği de ülke çapında etki doğuracağından görevli yargı yeri Danıştay'dır.

Step-by-Step Solution

1
Yönetmelik çıkarma yetkisine sahip idarelerin tespiti
Anayasa m. 124 uyarınca Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri yönetmelik çıkarabilir. TRT bir kamu tüzel kişisidir.
Kurumun Anayasal olarak yetkili olup olmadığını doğrulamak.
2
Yargısal denetim merciinin belirlenmesi
Ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin iptal davalarına ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay, belirli bir yörede uygulanacaklara ise idare mahkemeleri bakar.
Yönetmeliğin etki alanına göre görevli yargı yerini tespit etmek.

Key Concept

Yönetmelik çıkarma yetkisi ve yönetmeliklerin yargısal denetimi
Estimated Time:1m 30s
Question 134Question →

Üniversite öğretim üyesi olan 4141 yaşındaki Prof. Dr. (Z), milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olup herhangi bir siyasi partiye üye değildir ve TBMM üyesi de değildir.

Yaklaşan Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde (Z)'nin aday olabilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi Anayasa'nın amir hükümlerine doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa'da aranan 'yükseköğrenim yapmış olma' ve yaş şartlarını taşıdığından; en az 100.000100.000 seçmenin yazılı teklifiyle veya son genel seçimlerde tek başına ya da birlikte geçerli oyların en az yüzde 55'ini almış siyasi partilerce aday gösterilebilir.

Answer

Anayasa'nın aradığı nitelikleri (yükseköğrenim, yaş, seçilme yeterliliği) taşıyan adayın; 100.000100.000 seçmen, yüzde 55 oya sahip partiler veya siyasi parti grupları tarafından aday gösterilebileceğini belirten seçenektir.
Anayasa'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanı; 4040 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından seçilir. Aday gösterme yolları ise şunlardır: Siyasi parti grupları, son genel seçimlerde geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde 55'ini alan siyasi partiler ve en az 100.000100.000 seçmen. Doğru olan seçenek, bu güncel şartları ve sayısal eşikleri eksiksiz ve Anayasa'daki teknik lafzına uygun biçimde yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Adayın kişisel yeterliliğini değerlendir
Aday 4141 yaşındadır (4040 yaş şartı sağlanmış), üniversite öğretim üyesidir (yükseköğrenim şartı sağlanmış) ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir. Dolayısıyla Cumhurbaşkanı seçilme yeterliliği tamdır.
Anayasa madde 101'de belirtilen temel kişisel özellikleri test etmek.
2
Aday gösterme makam ve usullerini tespit et
Anayasa'ya göre adaylar; siyasi parti grupları, tek başına veya birlikte geçerli oyların en az yüzde 55'ini almış olan siyasi partiler veya en az 100.000100.000 seçmen tarafından gösterilebilir.
Kimlerin Cumhurbaşkanlığına aday önerebileceğine dair anayasal sınırları belirlemek.
3
Seçeneklerdeki yanıltıcı veya iptal edilmiş kuralları ele
Milletvekili olma zorunluluğu kuralı, eski 2020 milletvekili imzası usulü, 50.00050.000 imza hatası, 'lisans mezunu' daraltması ve yüzde 1010 şartı gibi hatalı ifadeler elenir.
Geçmiş anayasal dönemlere ait kurallar ile güncel anayasal lafzın (örneğin yükseköğrenim ibaresinin) ayrımını yapmak.

Key Concept

Cumhurbaşkanı seçilme şartları ve 2017 anayasa değişiklikleriyle güncellenen aday gösterme usulleri.
Estimated Time:1m 30s
Question 135Question →

Yüksek Seçim Kurulu tarafından ilan edilen seçim takvimine göre Cumhurbaşkanı seçimi süreci başlamıştır. Son yapılan milletvekili genel seçimlerinde; K Partisi geçerli oyların %4'ünü, L Partisi ise %2'sini almıştır. Öte yandan, Türkiye Büyük Millet Meclisinde 25 milletvekili ile temsil edilen M Partisi bir meclis grubu oluşturmuştur. Akademisyen (T) ise seçmenlerin desteğiyle bağımsız olarak Cumhurbaşkanlığına aday olmak istemektedir.

Geçerli anayasal hükümler çerçevesinde, bu aktörlerin Cumhurbaşkanı adayı gösterebilme yetkilerine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: K ve L partileri, Mecliste grupları bulunmasa bile oylarının toplamı anayasal asgari sınırı karşıladığı için birlikte ortak aday gösterebilirler.

Answer

Mecliste temsil edilmeseler dahi son seçimlerde aldıkları geçerli oyların toplamı anayasal sınırı aşan K ve L partilerinin birlikte ortak aday gösterebileceğini belirten ifadedir.
1982 Anayasası'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanlığına; siyasi parti grupları, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5'ini almış olan siyasi partiler ile en az 100.000 seçmen aday gösterebilir. K ve L partilerinin son seçimde aldıkları geçerli oyların toplamı %6 olup, anayasal asgari sınır olan %5'i geçtiği için, bu partiler Mecliste temsil edilip edilmediklerine bakılmaksızın birlikte hareket ederek Cumhurbaşkanı adayı gösterme hakkına sahiptirler.

Step-by-Step Solution

1
Senaryodaki aktörlerin mevcut durumlarını Anayasa m. 101'de yer alan Cumhurbaşkanlığı aday gösterme şartlarıyla eşleştir.
K Partisi %4, L Partisi %2 oy almıştır. M Partisi meclis grubuna sahiptir. (T) ise seçmen adayı olmak istemektedir.
Hangi aktörün hangi anayasal usulü kullanabileceğini tespit etmek için.
2
K ve L partilerinin birlikte aday gösterip gösteremeyeceğini değerlendir.
K (%4) ve L (%2) partilerinin toplam oyu %6'dır. Anayasa'daki 'birlikte en az yüzde beş' şartını (%6 > %5) sağladıkları için ortak aday çıkarabilirler.
Siyasi partilerin tek başına veya birlikte %5 barajını geçmeleri aday göstermek için yeterlidir.
3
Diğer aktörlerin adaylık şartlarını kontrol ederek seçenekleri ele.
K Partisi tek başına %5'i bulamaz (Hazine yardımı %3'tür ama adaylık için yetmez). M Partisi grubu doğrudan aday gösterebilir, Meclis onayı gerekmez. (T)'nin adaylığı için 50.000 değil 100.000 imza lazımdır. Parti oyu ile seçmen imzası birleştirilemez.
Yanlış seçeneklerin hukuki gerekçesini netleştirmek için.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığına aday gösterme yetkisine sahip kişi ve kurumlar ile bunların aranan sayısal yeterlilikleri
Question 136Question →

Büyük çaplı bir doğal afetin veya ülkenin tamamını etkileyen tehlikeli bir salgın hastalığın ortaya çıkması gibi kriz dönemlerinde, devletin hızlı ve etkili kararlar alabilmesi amacıyla olağanüstü yönetim usullerine başvurulmaktadır. Yürürlükteki anayasal kurallar çerçevesinde bu sürecin yönetimi ve karar alma mekanizmaları belirli esaslara bağlanmıştır.

Olağanüstü halin ilanı, süresi ve bu dönemde yürürlüğe konulacak hukuki düzenlemeler hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hal Cumhurbaşkanı tarafından süresi altı ayı geçmemek üzere ilan edilir ve bu dönemde çıkarılan olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı şekil veya esas bakımından Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamaz.

Answer

Doğru cevap, olağanüstü halin Cumhurbaşkanı tarafından en fazla altı ay süreyle ilan edilebileceğini ve bu dönemde çıkarılan OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya uygunluk denetimi için Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamayacağını belirten ifadedir.
Yürürlükteki anayasal düzenlemelere göre, olağanüstü hal Cumhurbaşkanı tarafından süresi altı ayı geçmemek üzere yurdun tamamında veya bir bölgesinde ilan edilir. Olağanüstü hal ilanı kararı, Resmi Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur. Bu dönemde çıkarılan olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, temel hak ve hürriyetlerin (çekirdek haklar hariç) tamamını düzenleyebilen güçlü idari işlemlerdir. Anayasanın 148. maddesinin açık hükmü gereğince, olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine dava açılamaz.

Step-by-Step Solution

1
Olağanüstü hal (OHAL) ilan etme yetkisini ve ilan süresini anayasal çerçevede değerlendirmek.
OHAL, Cumhurbaşkanı tarafından yurdun tamamında veya bir bölgesinde en fazla 6 ay süreyle ilan edilir.
Anayasa madde 119 uyarınca olağanüstü hal ilan etme yetkisi yürütme organının başı olan Cumhurbaşkanına aittir ve ilk ilan süresi 6 ayı geçemez.
2
OHAL döneminde çıkarılan kararnamelerin yargısal denetimini incelemek.
OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) Anayasa Mahkemesi denetimine tabi değildir.
Anayasanın 148. maddesinin açık lafzı uyarınca olağanüstü hallerde çıkarılan CBK'ların şekil ve esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine dava açılamaz.
3
Çeldirici seçeneklerde yer alan hatalı rejim ve süre bilgilerini elemek.
Sıkıyönetim rejimi 2017'de kaldırılmıştır, OHAL'de hak sınırlama kriterleri olağan dönemden farklıdır ve OHAL uzatma süresi 2 ay değil 4 aydır.
Sistemimizde tek olağanüstü yönetim usulü OHAL'dir; 15. madde uyarınca haklar ölçülülük ilkesiyle durdurulabilir (öze dokunma yasağı uygulanmaz) ve süre sınırları anayasada kesin olarak (ilk ilan 6, uzatma 4 ay) belirtilmiştir.

Key Concept

Olağanüstü Hal İlanı, Süresi ve OHAL Kararnamelerinin Hukuki Rejimi
Question 137Question →

İdari denetim mekanizmalarının etkinliğini artırmak amacıyla Devlet Denetleme Kurulu (DDK) üzerinde zaman içinde anayasal düzeyde çeşitli yetki genişletmeleri yapılmıştır. Özellikle Kurulun denetim sahası ve kullanabileceği hukuki araçlar güncellenerek yürütme erkinin denetim kapasitesi güçlendirilmiştir.

Mevcut anayasal kurallar çerçevesinde, Devlet Denetleme Kurulunun teşkilat yapısı ve görev alanı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Başkanı ve üyeleri bizzat Cumhurbaşkanı tarafından atanan Kurul, 2017 değişikliğiyle birlikte inceleme ve araştırmanın yanı sıra idari soruşturma yapma yetkisiyle donatılmıştır.

Answer

Başkanı ve üyeleri bizzat Cumhurbaşkanı tarafından atanan Kurulun, 2017 değişikliğiyle inceleme, araştırma ve idari soruşturma yapma yetkisine sahip olduğunu belirten ifadedir.
Anayasa'nın 108. maddesine göre Devlet Denetleme Kurulunun üyeleri ve başkanı doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanmaktadır. Ayrıca 2017 yılında gerçekleştirilen anayasa değişikliği ile Kurula, mevcut 'inceleme ve araştırma' yetkilerine ek olarak 'idari soruşturma' yapma yetkisi de tanınmıştır. Bu düzenleme, ilgili seçenekte eksiksiz ve isabetli bir şekilde ifade edilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Devlet Denetleme Kurulunun teşkilat yapısını ve atama usulünü incelemek.
Kurulun başkanı ve tüm üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin bu süreçte bir rolü yoktur.
Kurulun doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir denetim organı olması.
2
2017 Anayasa değişikliklerinin Kurulun yetkilerine olan etkisini değerlendirmek.
Kurula, var olan inceleme ve araştırma yetkilerine ek olarak 'idari soruşturma' yapma yetkisi de verilmiştir.
Yürütmenin kendi iç denetim mekanizmasının daha caydırıcı ve proaktif hale getirilmesinin amaçlanması.
3
Kurulun denetim yetkisinin kapsamını ve anayasal istisnalarını belirlemek.
Tüm yargı organları (derece ayrımı olmaksızın) denetim dışıdır. Ancak sendikalar, meslek kuruluşları ve vakıflar denetim kapsamı içindedir.
Kuvvetler ayrılığı gereği yargı bağımsızlığının güvence altına alınması.

Key Concept

Devlet Denetleme Kurulunun anayasal statüsü, atanma usulü ve 2017 anayasa değişiklikleriyle yeniden düzenlenen yetki alanı.
Question 138Question →

Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemine geçişi sağlayan anayasa değişiklikleriyle birlikte, yürütme organının tek temsilcisi olan makamın yetki alanı yeniden şekillendirilmiştir. Devlet organlarının uyumlu çalışmasını gözetme misyonuna sahip olan bu makam; atamalar, olağanüstü yönetim usulleri, yasama faaliyetlerine katılım ve yüksek yargı mensuplarının belirlenmesi gibi çok boyutlu anayasal yetkilerle donatılmıştır.

Bu çerçevede, aşağıdaki işlemlerden hangisi anayasal düzlemde Cumhurbaşkanının sahip olduğu yetkiler kapsamında değildir?

Show answer & explanation

Answer: Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin mali denetimini yapmak üzere Sayıştay üyelerini seçmek

Answer

Sayıştay üyelerini seçmek, Cumhurbaşkanının değil, doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) anayasal görevleri arasındadır.
Doğru yanıt olan Sayıştay üyelerini seçme işlemi, yürütme organının başı olan Cumhurbaşkanının değil, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görevleri arasındadır. Anayasanın 160. maddesine göre Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idarelerin gelir ve giderlerini TBMM adına denetler; Sayıştay başkanı ve üyeleri münhasıran TBMM Genel Kurulu tarafından seçilir.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerde verilen işlemlerin Cumhurbaşkanının Anayasada belirtilen yasama, yürütme ve yargı alanlarındaki yetkileriyle eşleşip eşleşmediğini kontrol etmek.
Kanunları veto etme, olağanüstü hal ilan etme, üst düzey yöneticileri atama ve HSK'ya üye seçme yetkilerinin tümünün doğrudan Cumhurbaşkanına ait olduğu tespit edilir.
Soru kökünde Cumhurbaşkanına ait 'olmayan' yetki sorulduğundan, tüm seçeneklerin anayasal dayanaklarının doğrulanması gerekir.
2
Sayıştay üyelerinin seçim sürecini Anayasal hükümler çerçevesinde incelemek.
Anayasanın 160. maddesi gereğince, Sayıştayın mali denetimi meclis adına yaptığı ve üyelerinin tamamının doğrudan TBMM Genel Kurulu tarafından seçildiği belirlenir.
Sayıştayın yüksek mahkeme statüsünde olmaması ve yürütme organının harcamalarını meclis adına denetlemesi nedeniyle, üyeleri bizzat yürütme organı olan Cumhurbaşkanı tarafından seçilemez.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri ile TBMM'nin Atama Yetkileri Arasındaki Ayrım
Question 139Question →

Devlet idaresinin en üst düzey karar alma ve danışma mekanizmalarından biri olan Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) oluşumu ve işleyiş kuralları anayasada kesin sınırlarla çizilmiştir.

Buna göre, Kurulun yapısı ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kurulun toplantı gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri tarafından düzenlenir.

Answer

Kurulun toplantı gündeminin Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri tarafından düzenlendiğini belirten ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 118. maddesine göre, Milli Güvenlik Kurulunun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir. Dolayısıyla gündemi belirleme yetkisi Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterine değil, doğrudan Cumhurbaşkanına aittir. Bu nedenle gündemin MGK Genel Sekreteri tarafından düzenlendiğini belirten ifade kesinlikle yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerde yer alan MGK'nın işleyişine dair ifadelerin Anayasa'nın 118. maddesine uygunluğu incelenir.
Gündem belirleme, karar mercii, üyelik yapısı ve oy hakkı konularındaki kurallar tasnif edilir.
Soruda anayasal mevzuata aykırı olan hatalı bilginin tespit edilmesi istenmektedir.
2
MGK'nın gündemini belirleme yetkisinin anayasada kime verildiği kontrol edilir.
Anayasa'ya göre gündemin; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı tarafından düzenlendiği tespit edilir.
Milli güvenlik gibi üst düzey bir konunun gündeminin bizzat yürütmenin başı tarafından belirlenmesi anayasal bir kuraldır.
3
Yanlış bilgi içeren seçenek belirlenir.
Gündemin MGK Genel Sekreteri tarafından düzenlendiğini iddia eden seçeneğin yanlış olduğu sonucuna varılır.
MGK Genel Sekreterinin toplantılara katılma görevi bulunsa da gündem belirleme veya oy kullanma yetkisi yoktur.

Key Concept

Milli Güvenlik Kurulunun İşleyişi ve Gündeminin Belirlenmesi
Question 140Question →

Kamu tüzel kişiliğine sahip olan Sosyal Güvenlik Kurumu, sigortalıların sağlık hizmeti sunucularına müracaat işlemlerini ve bu süreçteki hak ve yükümlülüklerini detaylandırmak amacıyla ülke genelinde uygulanacak bir yönetmelik hazırlamıştır.

İdarenin düzenleyici işlemleri ve Anayasal esaslar dikkate alındığında, bu işlemle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kurum, kendi görev alanını ilgilendiren bu yönetmeliği, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla çıkarabilir.

Answer

Sosyal Güvenlik Kurumu gibi kamu tüzel kişileri, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptir.
Anayasa'nın 124. maddesi açıkça; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceğini hüküm altına almıştır. Kurum bir kamu tüzel kişisi olduğundan bu yetkiye doğrudan sahiptir.

Step-by-Step Solution

1
Yönetmelik çıkarma yetkisine sahip anayasal aktörlerin belirlenmesi.
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri anayasal olarak yönetmelik çıkarabilir.
Kurumun bir kamu tüzel kişisi sıfatıyla işleme doğrudan yetkili olup olmadığını doğrulamak.
2
Yönetmeliklerin dayanak normlarının ve normlar hiyerarşisindeki yerinin incelenmesi.
Yönetmelikler, hem kanunların hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla tesis edilir ve bunlara aykırı olamaz.
İşlemin hukuki sınırlarını ve dayanaklarını tespit ederek hiyerarşiyle ilgili yanlış ifadeleri elemek.
3
Yönetmeliklerin yayım koşulları ve yargısal denetim mercilerinin saptanması.
Tüm yönetmelikler için mutlak bir Resmî Gazete'de yayımlanma şartı yoktur (kanun belirler). Ayrıca, ülke genelinde uygulanacak düzenleyici işlemlerin iptalinde ilk derece mahkemesi Danıştay'dır.
Seçeneklerde yer alan görevli mahkeme ve yayım şartı gibi çeldirici bilgilerin hatalı olduğunu göstermek.

Key Concept

İdarenin Düzenleyici İşlemleri: Yönetmelikler
PreviousPage 7 / 7
Yürütme Practice Questions — KPSS Hukuk — Page 7 | Examkin