İdarenin Sorumluluğu

İdare hukukunda idarenin mali sorumluluğunu ortadan kaldıran hallerden "mücbir sebep" ile "beklenmeyen hal" kavramları, hem doğuş kaynakları hem de hukuki sonuçları bakımından birbirinden ayrılmaktadır.

Buna göre, mücbir sebep ile beklenmeyen hal arasındaki farklar ve bu hallerin idarenin sorumluluğuna etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda hizmet kusuru; kamu hizmetinin kuruluşunda veya işleyişindeki bir aksaklığı ifade eder. Bu aksaklık; hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi veya kötü işlemesi şeklinde tezahür edebilir. Hizmetin kötü işlemesi, idarenin hizmeti sunarken gerekli özen ve dikkati göstermemesi veya organizasyonel eksiklikler nedeniyle hizmetin nesnel standartlara uygun yürütülememesidir.

Buna göre, aşağıdaki senaryolardan hangisi idarenin "hizmetin kötü işlemesi" nedeniyle tazminat ödemekle yükümlü olduğu bir durumu doğrudan örneklendirmektedir?

Devlet Demir Yolları tarafından yürütülen bir hızlı tren hattı inşaatı sırasında, $20$ Mart $2020$ tarihinde meydana gelen bir patlama sonucunda Bay (K)'nın taşınmazının temelinde yapısal çatlaklar oluşmuştur. Bay (K), taşınmazındaki bu değer kaybının ve teknik arızaların söz konusu patlamadan kaynaklandığını, bir uzman bilirkişi raporu aracılığıyla $10$ Nisan $2025$ tarihinde kesin olarak öğrenmiştir. Bu gelişme üzerine Bay (K), $5$ Mayıs $2025$ tarihinde ilgili idareye yazılı olarak başvurarak tazminat talebinde bulunmuştur. İdare, bu başvuruyu $20$ Mayıs $2025$ tarihinde "eylem üzerinden beş yıldan fazla süre geçtiği" gerekçesiyle reddetmiştir.

Buna göre, Bay (K) tarafından idari yargı yerinde açılacak bir tam yargı davasında mahkemenin vereceği karar aşağıdakilerden hangisidir?

İdarenin kamu yararı amacıyla yürüttüğü ve herhangi bir hukuka aykırılık barındırmayan faaliyetleri sonucunda toplumun geneli fayda sağlarken, bu faaliyetin belirli bir kişi veya grup üzerinde "özel ve olağanüstü" bir yük oluşturması durumunda idarenin sorumluluğu gündeme gelir. Bu durum, idarenin kusursuz sorumluluk hallerinden biri olan "fedakarlığın denkleştirilmesi" düşüncesine dayanmaktadır.

Buna göre, "Kamu Külfetleri Karşısında Eşitlik İlkesi"ni, kusursuz sorumluluğun diğer bir türü olan "Tehlike (Risk) İlkesi"nden ayıran temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukuku ilkeleri ve Danıştay’ın yerleşik içtihatları çerçevesinde, idarenin mali sorumluluğunun asli ve genel dayanağını teşkil eden 'hizmet kusuru' kavramının hukuki niteliği ve uygulama kriterlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdare tarafından hukuka aykırı olarak mühürlenen bir ticari işletme, mühürlü kaldığı süre boyunca faaliyet yürütememiş, bu durum hem işletmenin planlanan kârından mahrum kalmasına hem de işletme sahibinin ticari itibarının sarsılmasına neden olmuştur.

Bu olaydaki zararların tazmini ve kapsamı dikkate alındığında, idare hukuku ilkeleri ve Danıştay içtihatları uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) personeli tarafından düzenlenen bir arama-kurtarma tatbikatı sırasında; tüm teknik bakımları yapılmış olan ve standartlara uygun işletilen yüksek basınçlı hidrolik kesme cihazının, çalışma mekanizmasındaki dahili basınç artışı nedeniyle aniden infilak ederek bir izleyicinin yaralanmasına yol açması durumunda, idarenin herhangi bir ihmali veya denetim eksikliği bulunmasa dahi ortaya çıkan zarardan sorumlu tutulmasının hukuki dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda idarenin mali sorumluluğunu ortadan kaldıran veya azaltan haller kapsamında incelenen "mücbir sebep" ve "beklenmeyen hal" kavramlarının nitelikleri ile doğurdukları hukuki sonuçlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İl Emniyet Müdürlüğü mülkiyetinde bulunan bir mühimmat deposunda, tüm periyodik bakımların zamanında yapılmasına, teknik güvenlik standartlarının eksiksiz uygulanmasına ve personelin hiçbir ihmali bulunmamasına rağmen, depolanan patlayıcı maddelerin tabiatından kaynaklanan aşırı hassasiyet nedeniyle ani bir patlama meydana gelmiştir. Bu patlama sonucunda deponun yakınındaki özel bir mülkte ağır maddi hasar oluşmuştur. Danıştay içtihatları çerçevesinde, idarenin herhangi bir kusuru olmamasına rağmen bu zararı tazmin etmesi gerektiğini belirleyen hukuki dayanak aşağıdakilerden hangisidir?

Emniyet teşkilatı bünyesinde görev yapan bir polis memurunun, rutin devriye görevi esnasında belinde taşıdığı ve tüm periyodik bakımları zamanında yapılmış olan hizmet silahının, üretim hatasından kaynaklanan mekanik bir arıza sonucu aniden ateş alması neticesinde yoldan geçen bir vatandaşın yaralanması durumunda; idarenin personel seçimi veya hizmetin işleyişinde herhangi bir ihmali saptanmasa dahi meydana gelen zararı tazmin etmekle yükümlü tutulması, aşağıdaki kusursuz sorumluluk ilkelerinden hangisinin doğrudan bir gereğidir?

Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından yürütülen bir baraj inşaatı projesi kapsamında, teknik standartlara uygun şekilde depolanan ve her türlü güvenlik önlemi alınan patlayıcı maddelerin bulunduğu alanda, idarenin herhangi bir kusuru veya ihmali saptanamayan bir patlama meydana gelmiştir. Bu patlama sonucunda, inşaat sahasına komşu arazide bulunan bir vatandaşın traktörü ve tarım ürünleri tamamen kullanılamaz hale gelmiştir. Danıştay içtihatları ve idare hukuku prensipleri dikkate alındığında, bu olayda idarenin tazminat sorumluluğunun temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na (İYUK) göre, idari eylemler nedeniyle hakları ihlal edilenlerin, bu eylemleri öğrendikleri tarihten itibaren tazminat talebiyle idareye başvurmaları gereken süre aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukuku ilkeleri ve Danıştay içtihatları uyarınca, idarenin mali sorumluluğunu etkileyen hallerden biri olan "zarar görenin veya üçüncü kişinin kusuru" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdarenin kamu yararı amacıyla yürüttüğü hukuka uygun bir faaliyetin sonucunda, bu faaliyetin sağladığı yarardan toplumun geneli faydalanırken; faaliyetin doğurduğu külfetlerin sadece belirli bir kişi veya grup üzerinde 'özel ve olağanüstü' bir zarar şeklinde yoğunlaşması durumunda, 'fedakarlığın denkleştirilmesi' esasına dayanarak idarenin kusuru olmaksızın bu zararı tazmin etmesi yükümlülüğü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir devlet hastanesinde gerçekleştirilen cerrahi müdahale sırasında, ameliyat ekibinin dikkatsizliği sonucu hastanın vücudunda tıbbi malzeme unutulması ve bu durumun hastada ciddi bir enfeksiyona yol açması, idarenin sorumluluğu açısından aşağıdaki hizmet kusuru türlerinden hangisinin kapsamında değerlendirilir?

İdarenin doğrudan bir eylemi veya işlemi olmamasına rağmen; toplumda meydana gelen terör olayları, kitle gösterileri veya toplumsal kargaşalar sonucunda ortaya çıkan zararların, 'sosyal dayanışma' esasına dayalı olarak devletçe karşılanmasını öngören kusursuz sorumluluk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

İdarenin hukuki sorumluluğu çerçevesinde, meydana gelen bir zararın idari yargıda tazmin edilebilir nitelikte kabul edilebilmesi için taşıması gereken özelliklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda kusursuz sorumluluk hallerinden biri olan 'sosyal risk ilkesi' ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

BOTAŞ tarafından işletilen yüksek basınçlı bir doğalgaz ana iletim hattında, periyodik bakım çalışmaları kapsamında gerçekleştirilen ve işin doğası gereği yüksek risk teşkil eden basınç testleri sırasında; tüm teknik standartlara uyulmasına ve idarenin herhangi bir ihmali bulunmamasına rağmen, aşırı basınç yüklemesinin yarattığı sarsıntı sebebiyle hattın yakınındaki bir seranın camları kırılmış ve içerideki hassas ürünler zarar görmüştür. Bu olayda idarenin tazminat sorumluluğunun temel hukuki dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

1982 Anayasası'nın 129. maddesinin 5. fıkrasında yer alan "Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir." hükmü uyarınca; idarenin sorumluluğu, kişisel kusur - hizmet kusuru ayrımı ve rücu mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?