Kalkınmanın Finansmanı

Ragnar Nurkse tarafından ileri sürülen "yoksulluğun kısır döngüsü" (vicious circle of poverty) tezine göre, az gelişmiş ülkelerde sermaye birikiminin oluşmamasının talep yönlü temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İktisadi kalkınma sürecinde iç tasarrufların yetersizliği, sermaye birikiminin önündeki en temel engellerden biri olarak kabul edilmektedir. Ragnar Nurkse, az gelişmiş ülkelerde düşük gelir düzeyinin yanı sıra, hanehalkı davranışlarının da tasarruf kapasitesini kısıtladığını savunmuştur.

Buna göre, Ragnar Nurkse tarafından 'Uluslararası Gösteriş Etkisi' (International Demonstration Effect) olarak adlandırılan durumun, iç tasarruflar ve sermaye birikimi üzerindeki temel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Az gelişmiş ülkelerde sermaye birikiminin önündeki temel engel olan "yoksulluğun kısır döngüsü" teorisine göre, düşük gelir düzeyi düşük tasarruflara ve bu da yetersiz yatırımlara yol açmaktadır. Harrod-Domar büyüme modelinin temel varsayımları çerçevesinde, bu döngüden kurtulmak amacıyla hedeflenen bir ekonomik büyüme hızına ($g$) ulaşabilmek için gerekli olan tasarruf düzeyini ($s$) doğrudan belirleyen teknik katsayı aşağıdakilerden hangisidir?

İktisadi kalkınmanın finansmanında dış kaynaklar arasında yer alan Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ($DYSY$), ev sahibi ülke ekonomisi üzerinde yarattığı etkiler bakımından portföy yatırımlarından (sıcak para) ayrılmaktadır. Kalkınma stratejilerinde $DYSY$'lerin teşvik edilmesinin temel nedenlerinden biri, bu yatırımların sadece sermaye girişi sağlamakla kalmayıp aynı zamanda üretim yapısını dönüştürücü etkiler yaratmasıdır.

Buna göre, $DYSY$'leri portföy yatırımlarından ayıran ve kalkınma süreci için daha avantajlı kılan temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Gelişmekte olan ülkelerde hükümetlerin bütçe açıklarını kapatmak ve sermaye birikimini hızlandırmak amacıyla emisyon hacmini genişletmesi, enflasyonist finansman (enflasyon vergisi) olarak adlandırılır. Ancak bu süreçte, verginin tahakkuku ile tahsili arasında geçen zaman gecikmesi nedeniyle, yükselen fiyatlar genel düzeyinin devletin topladığı geleneksel reel vergi gelirlerini aşındırması durumu aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilir?

Gelişmekte olan ülkelerde kalkınmanın finansmanı sürecinde dış kaynak kullanımı önemli bir yer tutmaktadır. Ancak bu kaynaklar arasında yer alan portföy yatırımları (sıcak para), Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ($DYSY$) ile kıyaslandığında ekonomik istikrar ve sürdürülebilir kalkınma açısından daha riskli bir yapı sergilemektedir. Buna göre, portföy yatırımlarının $DYSY$'den ayrılan ve ekonomide kırılganlık yaratan temel karakteristik özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Gelişmekte olan ülkelerde sermaye birikimini hızlandırmak ve teknolojik açığı kapatmak amacıyla teşvik edilen Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ($DYSY$), yapısal özellikleri bakımından portföy yatırımlarından (sıcak para) ayrılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının temel özelliklerinden biri olarak kabul edilir?

McKinnon ve Shaw tarafından geliştirilen finansal baskılama (financial repression) teorisine göre, gelişmekte olan ülkelerde hükümetlerin yatırım maliyetlerini düşürmek amacıyla uyguladıkları faiz tavanları ve buna bağlı olarak ortaya çıkan düşük veya negatif reel faizlerin yatırım süreci üzerindeki temel olumsuz etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

John Dunning tarafından geliştirilen ve doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ($DYSY$) nedenlerini açıklayan Eklektik Paradigma ($OLI$ Modeli) çerçevesinde; çok uluslu bir firmanın sahip olduğu patent, teknoloji veya üretim sırlarını başka bir yerel firmaya lisanslamak yerine, yabancı ülkede kendi tesislerini kurarak süreci kontrol etmeyi ve işlem maliyetlerini azaltmayı tercih etmesi aşağıdaki avantajlardan hangisiyle açıklanır?

İktisadi kalkınma sürecinde iç tasarrufların ve sermaye birikiminin önündeki yapısal engelleri açıklayan "İki Açık Modeli" (Two-Gap Model - Chenery ve Strout) çerçevesinde; bir ekonomide "döviz açığının" (foreign exchange gap) "tasarruf açığından" (savings gap) daha büyük olduğu ve büyümeyi kısıtlayıcı (binding) hale geldiği bir aşamada, gönüllü iç tasarrufları artırmaya yönelik politikaların ekonomik büyüme üzerindeki etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Finansal serbestleşme literatüründe Edward Shaw tarafından geliştirilen "Borç Aracılığı" (Debt-Intermediation) yaklaşımı, McKinnon'ın "Tamamlayıcılık" analizinden bazı temel varsayımlarla ayrılmaktadır. Shaw'ın modeline göre, finansal baskılamanın kaldırılması ve reel faiz oranlarının denge seviyesine yükseltilmesi durumunda, yatırım hacmi ve ekonomik büyüme kapasitesinin artmasını sağlayan temel süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Chenery ve Strout’un İki Açık Modeli (Two-Gap Model) varsayımları altında; bir ekonomide döviz açığının ($M-X$), tasarruf açığından ($I-S$) daha büyük olduğu ve 'etkin kısıt' (binding constraint) niteliği taşıdığı bir denge durumunda, yatırım ve büyüme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Gelişmekte olan bir ekonomide, kalkınmanın finansmanı için kısa vadeli portföy yatırımlarına (sıcak para) duyulan yoğun bağımlılığın, uluslararası sermaye akımlarının yön değiştirmesiyle tetiklenen bir "ani duruş" (sudden stop) krizine dönüşmesi sürecinde yaşanan makroekonomik dinamiklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Dış borçlanmanın iktisadi kalkınmanın finansmanında temel kaynaklardan biri olduğu bir ekonomide, dış borç stokunun GSYH’ye oranının ($d$) zaman içindeki değişimi ($\Delta d$) şu dinamik denklemle analiz edilmektedir:

Burada $r$ reel faiz oranını, $g$ reel büyüme oranını, $\epsilon$ reel döviz kurundaki artış (yerli paranın değer kaybı) oranını ve $f$ ise GSYH’ye oranla faiz dışı fazlayı temsil etmektedir.

Bu modele göre, dış borç sürdürülebilirliği ve borç oranının kontrol altında tutulması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İktisadi kalkınma sürecinde, az gelişmiş ülkelerin demografik yapısının bir sonucu olan "yüksek bağımlılık oranı" (çalışmayan nüfusun çalışan nüfusa oranının yüksek olması), bu ülkelerin iç tasarrufları ve sermaye birikimi üzerinde genellikle nasıl bir etki yaratır?

İktisadi kalkınma sürecinde bir ülkenin kamu harcamalarını finanse edebilme kabiliyetini belirleyen temel unsurlardan biri "mali kapasite" (fiscal capacity) ve buna bağlı olarak gelişen "vergi potansiyeli"dir. Aşağıdaki tabloda gelişmekte olan iki farklı ülke olan $A$ ve $B$ ülkelerine ait bazı temel ekonomik veriler karşılaştırmalı olarak verilmiştir:

Mali kapasite ve vergi potansiyeli literatürü çerçevesinde, tabloda verilen bilgiler doğrultusunda bu iki ülke için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İktisadi kalkınmanın finansmanında önemli bir dış kaynak olan Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ($DYSY$), portföy yatırımlarından (sıcak para) belirli yapısal özellikleriyle ayrılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının portföy yatırımlarından ayrılan en temel özelliğidir?

Chenery ve Strout tarafından geliştirilen İki Açık Modeli'ne (Two-Gap Model) göre, bir ekonomide gerçekleştirilmesi planlanan yatırımların ($I$) toplam yurt içi tasarruflardan ($S$) daha büyük olması neticesinde ortaya çıkan kısıt aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası finansal piyasalarda yüksek faiz veya kâr payı gibi kısa vadeli getiri imkânlarını takip eden, spekülatif amaçlarla hareket eden ve likiditesi oldukça yüksek olduğu için ekonomiden hızla çıkma eğilimi gösteren sermaye akımlarına iktisat literatüründe verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

İktisadi kalkınma literatüründe dış borç sürdürülebilirliği analiz edilirken "likidite" (liquidity) ve "ödeme gücü" (solvency) kavramları arasında temel bir ayrım yapılmaktadır. Bir ekonominin uzun dönemde borçlarını geri ödeme kapasitesi olmasına rağmen, vadesi gelen yükümlülükleri için gerekli nakit akışını (döviz) sağlayamaması durumu likidite sorunuyla açıklanmaktadır.

Buna göre, bir ekonomide dış borç sürdürülebilirliği açısından "ödeme gücü" (solvency) sorununun varlığını teknik olarak ifade eden durum aşağıdakilerden hangisidir?