Question

Difficulty: MediumÖğrenme Kuramları

Bir gümrük müdürlüğünde bölge amiri olan Kemal Bey, sahada görev yapan muhafaza memurlarının nöbet noktalarında dikkatli ve uyanık olmalarını sağlamak istemektedir. Kemal Bey, ne zaman denetime çıkacağı belli olmayan (bazen haftada iki kez, bazen iki haftada bir) habersiz saha ziyaretleri yapmaktadır. Bu ziyaretlerde nöbet yerinde dikkatli ve kurallara uygun şekilde görev yaptığı tespit edilen memurlar, o hafta sonu yapılması zorunlu olan ve memurlar tarafından pek sevilmeyen 'teçhizat bakım ve temizlik' nöbetinden muaf tutulmaktadır. Bu uygulamanın ardından memurların nöbet esnasındaki dikkat seviyelerinde ve kurallara uyumlarında kalıcı bir artış gözlemlenmiştir.

Örgütsel davranış disiplininde yer alan öğrenme kuramlarına göre, Kemal Bey'in uyguladığı bu yöntem ve pekiştirme tarifesi aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

  1. Olumsuz pekiştirme – Değişken aralıklıAnswer
  2. B
    İkinci tip ceza – Değişken oranlı
  3. C
    Birinci tip ceza – Sabit aralıklı
  4. D
    Olumlu pekiştirme – Değişken aralıklı
  5. E
    Olumsuz pekiştirme – Sabit oranlı

Answer

Olumsuz pekiştirme – Değişken aralıklı
Verilen senaryoda, muhafaza memurlarının dikkatli olma davranışında bir artış amaçlandığı ve bu gerçekleştiği için söz konusu uygulama bir 'pekiştirme'dir. Memurların hoşlanmadığı 'teçhizat bakım ve temizlik nöbeti' külfetinin ortadan kaldırılması (muafiyet), itici uyarıcının çekilmesi anlamına gelir ki bu da 'olumsuz pekiştirme' kavramının tam karşılığıdır. Öte yandan, pekiştiricinin (muafiyetin) sunulması personelin belli sayıda davranışına değil, amirin ne zaman yapacağı belli olmayan (bazen haftada iki, bazen iki haftada bir) habersiz denetim zamanlarına bağlanmıştır. Zaman aralığının belirsiz olması bu tarifeyi 'değişken aralıklı' yapar.

Step-by-Step Solution

1
Davranışın sonucunu (artma/azalma yönünde) belirlemek
Memurların dikkat seviyesinde ve kurallara uyumlarında kalıcı bir artış olmuştur.
Davranışın artması, yöneticinin uygulamasının bir 'ceza' değil 'pekiştirme' olduğunu netleştirir.
2
Ortama eklenen veya ortamdan çıkarılan uyarıcıyı analiz etmek
Sevilmeyen bir görev olan teçhizat bakım ve temizlik nöbeti ortamdan çıkarılmış (muaf tutulmuştur).
İstenen bir davranışı artırmak amacıyla, birey için itici (sevilmeyen) bir uyarıcının ortamdan çekilmesine 'olumsuz pekiştirme' adı verilir.
3
Pekiştirme tarifesini (zaman/oran) tespit etmek
Denetimler belirli bir davranış sayısına (oran) değil, belirsiz ve habersiz zaman aralıklarına bağlı olarak gerçekleştirilmektedir.
Denetim (ve dolayısıyla pekiştirme) zamanının belli olmaması, aralıkların değişmesi durumu 'değişken aralıklı' tarifeyi ifade eder.

Key Concept

Edimsel Koşullanmada Pekiştirme Türleri ve Tarifeleri
Rate this question