Bir kamu hastanesinde idari personel olarak çalışan Ozan, mesai saatleri içerisinde sıklıkla kişisel telefon görüşmeleri yaparak iş akışını yavaşlatmaktadır. Bu durumu tespit eden hastane müdürü, Ozan'ın her ay düzenli olarak faydalandığı "erken çıkma izni" ayrıcalığını iptal etmiştir. Bu müdahalenin ardından Ozan'ın mesai saatleri içindeki kişisel telefon görüşmelerinin belirgin şekilde azaldığı gözlemlenmiştir.
Buna göre, hastane müdürünün uyguladığı müdahale ve sonucunda istenmeyen davranışın azalması, edimsel koşullanma kuramına göre aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
- AOlumsuz pekiştirme
- BBirinci tip ceza
- İkinci tip ceza (Olumsuz ceza)Answer
- DSönmeye bırakma
- ESabit aralıklı pekiştirme
Answer
İkinci tip ceza (Olumsuz ceza)
Doğru yanıt, organizmanın hoşuna giden olumlu bir uyarıcının (erken çıkma izni ayrıcalığının) ortamdan çekilerek istenmeyen bir davranışın azaltılmasını ifade eden 'İkinci tip ceza'dır. Edimsel koşullanma kuramında, davranışın yapılma sıklığını düşüren uygulamaların geneli 'ceza' olarak adlandırılır. Eğer ceza, ortama bireyin istemediği itici bir uyarıcı (örneğin kınama veya fiziksel acı) eklenerek yapılıyorsa 'birinci tip ceza', ortamda zaten var olan olumlu bir uyarıcı (örneğin izin hakkı, prim, hediye) geri alınarak yapılıyorsa 'ikinci tip ceza' (olumsuz ceza / mahrum bırakma) ismini alır. Yöneticinin var olan bir ayrıcalığı iptal etmesi doğrudan mahrum bırakma sürecidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Edimsel Koşullanmada Ceza ve Pekiştirme Türleri