Bir Kalkınma Ajansında uzman yardımcısı olarak görev yapan Selim, iş arkadaşı Ayşe'nin hazırladığı yatırım teşvik dosyalarındaki temel hesaplama hataları nedeniyle daire başkanı tarafından kurul toplantısında eleştirildiğine ve Ayşe'nin saha görevlerinden alınarak daha kısıtlı bir idari role çekildiğine şahit olmuştur. Bu olayın ardından Selim, kendi hazırladığı tüm dosyaları amirine teslim etmeden önce detaylı çapraz kontrollere tabi tutmaya başlamış ve iş süreçlerindeki dikkatini artırmıştır. Selim'in kendisine henüz doğrudan herhangi bir yaptırım veya ödül uygulanmamış olmasına rağmen, başka bir çalışanın deneyiminden hareketle davranışında meydana gelen bu kalıcı değişiklik, aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
- AEdimsel koşullanma kapsamında negatif (olumsuz) pekiştirme
- BKlasik koşullanma çerçevesinde tepkisel öğrenme
- Sosyal öğrenme kuramı kapsamında dolaylı öğrenmeAnswer
- DDavranışsal yaklaşıma dayalı kademeli yaklaştırma (biçimlendirme)
- ESürekli pekiştirme tarifesine bağlı kalıcı davranış
Answer
Doğru yanıt, bireyin doğrudan bir dışsal uyarıcıya maruz kalmadan başkalarının deneyimlerini gözlemleyerek davranışını değiştirmesini ifade eden sosyal öğrenme kuramı kapsamındaki dolaylı öğrenmedir.
Soruda verilen senaryoda birey, kendi üzerinden bir deneme-yanılma süreci yaşamamış veya şahsına yönelik doğrudan bir pekiştireç/ceza almamıştır. İş arkadaşının cezalandırıldığını gözlemleyerek bu durumdan ders çıkarmış ve davranışını bu doğrultuda şekillendirmiştir. Başkalarının eylemlerinin sonuçlarını gözlemleyerek gerçekleşen bu davranış değişikliği, Albert Bandura'nın Sosyal Öğrenme Kuramında 'dolaylı öğrenme' (vicarious learning) olarak tanımlanır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Sosyal Öğrenme Kuramı (Dolaylı Öğrenme / Vicarious Learning)