Question

Difficulty: HardÖğrenme Kuramları

Bir kamu üniversitesinin Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinatörlüğünde görevli uzmanlar, önceki yöneticileri döneminde karşılaştıkları her türlü rutin teknik sorunu doğrudan yöneticiye ilettiklerinde 'sorumluluk bilinci' gerekçesiyle takdir edilmiş ve performans değerlendirmelerinde olumlu not almışlardır. Ancak yeni atanan koordinatör, personelin inisiyatif almasını ve sorun çözme becerilerini geliştirmesini sağlamak amacıyla bir politika değişikliğine gitmiştir. Yeni koordinatör, rutin sorunların kendisine getirilmesi durumunda personeli eleştirmemiş, onlara kızmamış veya sahip oldukları herhangi bir hakkı (izin, prim vb.) geri almamıştır; sadece bu davranışa yönelik eskiden verilen takdiri ve olumlu geri bildirimi tamamen kesmiştir. İlk birkaç hafta uzmanlar eskisinden daha fazla sorunu yöneticiye taşımış olsalar da, bir süre sonra bu davranışlarından vazgeçerek sorunları kendi başlarına çözmeye başlamışlardır.

Örgütsel davranış disiplinindeki öğrenme kuramları dikkate alındığında, yeni koordinatörün uyguladığı yöntem ve personelin davranışında gözlemlenen bu süreç aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

  1. A
    Olumsuz pekiştirme
  2. B
    İkinci tür ceza
  3. SönmeAnswer
  4. D
    Sabit oranlı pekiştirme
  5. E
    Dolaylı öğrenme

Answer

Yeni koordinatörün uyguladığı yöntem ve personelin davranışındaki değişim 'Sönme' kavramı ile ifade edilir.
Sönme (söndürme), edimsel koşullanmada önceden pekiştirilen ve bu nedenle sıklığı artan bir davranışın, pekiştirecin (vakadaki takdir ve olumlu notun) ortamdan çekilmesi sonucunda zamanla azalması ve kaybolmasıdır. Bu durum, refleksif tepkilere odaklanan klasik koşullanmadan veya salt gözleme dayalı sosyal (dolaylı) öğrenmeden farklı olarak, davranışın sonuçları tarafından yönlendirildiği edimsel koşullanmanın temel bir ilkesidir. İlk başlarda davranışta görülen geçici artış literatürde 'sönme patlaması' olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Vakadaki yöneticinin müdahale türünü belirleme
Yönetici personele olumsuz bir tepki vermemiş veya ellerindeki bir hakkı geri almamıştır; sadece önceden verilen takdiri (pekiştireci) tamamen kesmiştir.
Müdahalenin ceza mı yoksa pekiştirecin geri çekilmesi mi olduğunu saptamak, edimsel koşullanma kavramlarını doğru ayırmak için kritik ilk adımdır.
2
Personelin davranışındaki değişimi analiz etme
Sorunları yöneticiye taşıma davranışı önce geçici olarak artmış (sönme patlaması), ardından tamamen ortadan kalkmıştır.
Davranışın artmak yerine tamamen azalması pekiştirme tarifelerini eler; sürecin başlangıcındaki direniş ve sonrasındaki yok oluş sönme kavramını doğrular.
3
Bulguları edimsel koşullanma kavramlarıyla eşleştirme
Pekiştirecin kesilmesiyle davranışın yok olması süreci 'Sönme' (Extinction) kavramına karşılık gelmektedir.
İkinci tür ceza ile karıştırılmaması gereken bu süreç, literatürde tam olarak sönme tanımıyla eşleşmektedir.

Key Concept

Edimsel Koşullanmada Sönme ve Ceza Ayrımı
Rate this question