Stratejik Yönetim

Uluslararası taşımacılık alanında faaliyet gösteren bir denizcilik işletmesi; küresel ticaretteki yasal düzenlemeleri, yeni karbon emisyonu kotalarını ve rakip firmaların pazar paylarını detaylı bir biçimde raporlamıştır. Eş zamanlı olarak kendi filosunun yaş durumunu ve finansal kapasitesini değerlendirerek organizasyonun mevcut durumunun genel bir haritasını çıkarmıştır. İşletme yönetimi, elde edilen bu bulgular ışığında; "filoyu yenileyerek pazar payını artırma", "rakiplerle stratejik ittifaklar kurma" veya "kârlılığı düşük olan rotalardan tamamen çekilme" gibi farklı eylem planları geliştirmiş ve örgütün hedeflerine en uygun alternatifi seçmek için karar hazırlığına başlamıştır.

Buna göre denizcilik işletmesi, stratejik yönetim sürecinin hangi aşamasını yürütmektedir?

Kamu sermayeli bir elektrik dağıtım şirketi, iletim kayıplarını azaltmak amacıyla küresel ölçekte standart kabul edilen ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) yeni mevzuatı gereği sektördeki tüm firmaların eşzamanlı olarak geçiş yaptığı bir akıllı şebeke yazılımını altyapısına entegre etmiştir. Şirketin stratejik planlama uzmanı, yönetime sunduğu raporda bu yazılımın maliyetleri düşürdüğü için işletmeye "sürdürülebilir rekabet avantajı" kazandırdığını iddia etmiş; ayrıca zorunlu geçişi sağlayan yeni enerji piyasası mevzuatını "şirketin iç çevre analizinde öne çıkan yapısal bir güçlü yön" olarak listelemiştir.

Kaynağa dayalı yaklaşımın VRIO çerçevesi ve stratejik çevre analizleri dikkate alındığında, bu yazılım yatırımının işletmeye sağladığı gerçek stratejik sonuç ve uzmanın raporundaki metodolojik hata aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Türkiye'de sağlık turizmi alanında faaliyet gösteren bir hastane zinciri, yabancı hastaların kişisel verilerinin sınır ötesi aktarımını düzenleyen ve Resmi Gazete'de yeni yayımlanan kapsamlı veri koruma mevzuatına uyum sağlamak için süreçlerini güncelleme kararı almıştır.

Bu işletmenin gerçekleştirdiği dış çevre analizinde (PESTEL), söz konusu gelişme aşağıdakilerden hangisine örnek oluşturur?

Stratejik yönetim sürecinde kurumlar, mevcut durumlarını tespit edebilmek için çeşitli analiz tekniklerine başvururlar. Bir kamu kurumu, sahip olduğu kaynakların ve kurumsal yeteneklerin sürdürülebilir rekabet avantajı yaratma potansiyelini değerlendirmek amacıyla sadece kendi bünyesindeki unsurlara odaklanan bir analiz yapmak istemektedir.

Buna göre, kurumun stratejik planlama ekibinin aşağıdaki analiz tekniklerinden hangisini kullanması en uygundur?

İleri teknoloji ürünleri geliştiren bir holdingin stratejik iş birimlerinden biri, ürün yaşam eğrisi boyunca sırasıyla aşağıdaki aşamalardan geçmiştir:

I. Başlangıç döneminde, pazarın büyüme potansiyeli çok yüksek olmasına karşın sektördeki hakim bir rakip nedeniyle işletmenin nispi pazar payı düşük kalmış ve birim sürekli nakit açığı vermiştir.
II. İlerleyen dönemde uygulanan agresif stratejilerle pazar liderliği ele geçirilmiş; satış hacmi hızla artarken pazarın büyüme ivmesine ayak uydurmak için büyük ölçekli yatırımlara devam edilmiştir.
III. Son aşamada ise pazar doygunluğa ulaşmış ve sektör büyüme hızı durağan seviyelere inmiştir; ancak işletme yüksek pazar payını korumayı başararak diğer iş birimlerini fonlayan ana finansman kaynağı hâline gelmiştir.

Buna göre, BCG (Boston Danışmanlık Grubu) Büyüme-Pazar Payı Matrisi dikkate alındığında, söz konusu iş biriminin I, II ve III numaralı dönemlerdeki stratejik konumu sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu denetleme kurumunun stratejik planlama komitesi, kurumun mevcut durum analizini gerçekleştirmek üzere aşağıdaki dört farklı çalışma paketini belirlemiştir:

I. Kurumun sunduğu denetim hizmetinin başlangıcından raporlanmasına kadar geçen süreçteki temel ve destekleyici faaliyetlerin katma değer yaratma kapasitesinin haritalandırılması.
II. Kurumun yetki alanını düzenleyen yasal mevzuat değişikliklerinin ve toplumdaki demografik eğilimlerin denetim taleplerine olası etkilerinin modellenmesi.
III. Kuruma özgü geliştirilen tescilli veri analitiği sisteminin; nadirlik, taklit edilemezlik ve örgütsel olarak desteklenme düzeyinin ölçülmesi.
IV. Kuruma dışarıdan donanım altyapısı sunan teknoloji tedarikçilerinin pazarlık gücünün ve sektöre olası yeni ikame hizmet girişlerinin değerlendirilmesi.

Stratejik yönetim literatürü dikkate alındığında, bu çalışma paketlerinden hangileri doğrudan kurumun iç çevresini ve öz kaynaklarını analiz etmeye yönelik teknikler kapsamına girmektedir?

Ulusal veri altyapısını yönetmekle görevli bir kamu iştiraki, veri depolama süreçlerinde yalnızca kendi mühendislerince geliştirilen özgün bir sıkıştırma algoritması kullanmaktadır. Yapılan stratejik değerlendirmede; bu algoritmanın sunucu ve depolama maliyetlerini %40 oranında düşürdüğü ve mevcut durumda başka hiçbir kurum veya işletme tarafından bilinmediği saptanmıştır. Bununla birlikte, sektördeki tersine mühendislik faaliyetlerinin yaygınlığı göz önüne alındığında, bu algoritmanın diğer firmalar tarafından bir yıl gibi kısa bir sürede kolayca kopyalanabileceği anlaşılmıştır. Kurum yönetimi ise bu algoritmayı tüm hizmet birimlerine entegre edecek prosedürleri halihazırda yürürlüğe koymuştur.

Bu senaryoda yer alan stratejik kaynağın analizi ve sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ulusal meteoroloji ve afet yönetimi başkanlığı, bölgesel iklim anormalliklerini aylar öncesinden tespit edebilmek amacıyla kuantum tabanlı özgün bir yapay zeka altyapısı kurmuştur. Bu altyapı, erken uyarı sürelerini kayda değer biçimde artırarak can ve mal kayıplarını büyük ölçüde önlemektedir. Mevcut durumda küresel ölçekte sivil alanda bu işlem gücüne ve doğruluğa sahip başka bir meteoroloji kurumu bulunmamaktadır. Sistemin çekirdek algoritması, kurumun kendi gözlem istasyonlarından son yetmiş yılda elde ettiği ve dış erişime kapalı olan tarihsel mikro-klima verileriyle eğitilmiştir; bu sebeple söz konusu altyapının rakipler veya diğer ülkeler tarafından kısa sürede kopyalanması mümkün görülmemektedir. Ayrıca kurum; tüm taşra ve merkez teşkilatını bu yeni sisteme entegre etmiş, iş akış süreçlerini teknolojiye uygun olarak yeniden tasarlamış ve uzman personelinin eğitimlerini tamamlayarak sistemi aktif olarak kullanmaya başlamıştır.

Stratejik yönetim kuramları dikkate alındığında, kurumun sahip olduğu bu stratejik varlığın niteliğini değerlendirmek için kullanılması gereken en uygun analiz aracı ve bu varlığın kuruma sağladığı rekabetçi sonuç aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Yeni kurulan bir devlet üniversitesi, stratejik plan hazırlık çalışmaları kapsamında yayımladığı yönetsel bir belgede, "Eğitim ve araştırmada evrensel standartları belirleyen, yenilikçi ve öncü bir dünya üniversitesi olmak" ifadesine yer vermiştir.

Örgütün gelecekte ulaşmayı arzu ettiği bu ideal durumu tanımlayan temel stratejik yönetim kavramı aşağıdakilerden hangisidir?

Geniş bir şube ağına sahip ulusal bir bankanın yönetim kurulu, sürdürülebilir finansman ilkeleri kapsamında kredi tahsis süreçlerini güncellemiştir. Yayımlanan iç genelgede şu talimata yer verilmiştir:

'Yenilenebilir enerji ve atık yönetimi projelerine yönelik ticari kredi başvurularının değerlendirilmesinde, şube müdürlerine teminatlandırma oranları konusunda esneklik tanınmıştır. Yöneticiler, projenin bölgesel istihdama ve sürdürülebilirliğe katkısını dikkate alarak takdir yetkilerini kullanabilirler; ancak onaylanacak indirimli kredi tutarı, ilgili şubenin o ayki toplam ticari kredi tahsis limitinin %15'ini kesinlikle aşamaz.'

Bu talimatnamede yöneticilere karar alırken yol gösteren, inisiyatif alanı bırakan fakat aynı zamanda bu yetkinin sınırlarını açıkça belirleyen yönetsel araç, stratejik planlamanın aşağıdaki kavramlarından hangisiyle ifade edilir?

Hizmet içi eğitim faaliyetleri yürüten bir kamu kurumu, stratejik planlama çalışmaları kapsamında çevresel koşulları analiz etmektedir. Yapılan değerlendirmelerde; yapay zekâ ve sanal gerçeklik (VR) sistemlerindeki hızlı ilerlemelerin, personel eğitimlerinde gerçeğe çok yakın simülasyonların kullanılmasına olanak tanıdığı tespit edilmiştir.

Buna göre kurum yönetimi, tespit edilen bu gelişimi makro çevre analizinde yer alan aşağıdaki faktörlerden hangisi kapsamında değerlendirmelidir?

Bir holdingin stratejik planlama departmanı, bünyesindeki 'Yenilenebilir Enerji Teknolojileri' iş birimini değerlendirmektedir. Hazırlanan raporda; birimin faaliyet gösterdiği sektörde büyüme potansiyelinin ve kâr marjlarının son derece cazip seviyelerde olduğu, dış çevrenin sunduğu pazar fırsatlarının oldukça geniş olduğu vurgulanmıştır. Buna karşılık, aynı raporda söz konusu iş biriminin pazar payının başlıca rakiplerinin çok gerisinde kaldığı, birim maliyetlerinin yüksek olduğu ve dağıtım ağının henüz endüstri standartlarını yakalayamadığı tespitlerine yer verilmiştir.

GE-McKinsey (Endüstri Çekiciliği - İşletme Rekabet Gücü) Matrisi çerçevesinde değerlendirildiğinde, bu stratejik iş biriminin konumu ve benimsenmesi gereken en uygun strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Bölgesel bir tarım kooperatifi, kuruluş tüzüğünün giriş kısmında kurumun var oluş nedenini ve kime hizmet ettiğini şu cümleyle ifade etmiştir:

'Bölgemizdeki çiftçilerin ürettikleri doğal ürünleri en taze ve güvenilir şekilde doğrudan tüketiciyle buluşturarak üreticinin emeğinin karşılığını almasını sağlamak.'

Buna göre kooperatifin ifade ettiği bu durum, stratejik yönetimin temel kavramlarından hangisine örnektir?

Tarımsal biyoteknoloji ve akıllı sera sistemleri üreten bir işletmenin stratejik planlama ekibi, durum analizi aşamasında aşağıdaki üç temel bulguyu raporlamıştır:

I. İşletmenin kendi bünyesinde geliştirdiği otonom sulama yazılımının patent korumasına sahip olması
II. Hedef pazardaki hükümetin, tarımsal karbon salınımını sınırlandıran ve yeni emisyon vergileri getiren düzenlemeleri yasalaştırması
III. Akıllı sera sistemlerinin üretiminde kullanılan kritik sensör çiplerinin, küresel pazarda sadece iki büyük firma tarafından üretiliyor olması

Stratejik yönetim literatüründeki çevre analizi teknikleri (SWOT, PESTEL, Porter'ın Beş Güç Modeli) dikkate alındığında, bu bulguların sınıflandırılması aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Tarımsal ilaç ve tohum üretimi yapan köklü bir aile işletmesi, kurumsallaşma adımları kapsamında stratejik yönetim sürecini başlatmıştır. İşletme yönetimi; ilk olarak varoluş nedenini ve temel değerlerini yazılı hâle getirmiş, ardından makroekonomik dalgalanmaları, iklim değişikliğinin sektöre etkilerini ve rakiplerinin pazar paylarını detaylı bir rapora dönüştürmüştür. Yönetim kurulu, bu raporun sunulduğu toplantıda doğrudan "organik tohum pazarında maliyet liderliği stratejisi uygulanması" kararı almış ve bu doğrultuda üretim bandının değiştirilmesi için talimat vermiştir.

Stratejik yönetim süreci aşamaları dikkate alındığında, bu işletmenin yönetim kurulunun yaptığı temel hata aşağıdakilerden hangisidir?

Bir işletmenin stratejik yönetim sürecinde mevcut durumunu tespit edebilmesi için çeşitli analiz araçlarından yararlanılır. Bu analizler, işletmenin kendi kapasitesine yönelik olabileceği gibi dışsal faktörlere yönelik de olabilir.

Aşağıdaki analiz tekniklerinden hangisi işletmenin kendi kaynaklarını, yeteneklerini ve doğrudan iç çevresini değerlendirmek amacıyla kullanılır?

Küresel pazarda faaliyet gösteren bir teknoloji firması, başlangıçta çok hızlı büyüyen yenilikçi bir ürün pazarında yüksek bir pazar payına sahip olarak endüstriye öncülük etmiştir. Ancak ilerleyen dönemde, pazardaki yüksek büyüme ivmesi devam etmesine rağmen, işletme tedarik zinciri ve inovasyon sorunları nedeniyle rekabet avantajını yitirmiş ve pazar payı sektördeki en güçlü rakibinin oldukça gerisine düşmüştür. Stratejik planlama uzmanları, işletmenin bu iş birimine yönelik ciddi bir stratejik revizyona gitmemesi durumunda, pazarın ileride doygunluğa ulaşıp büyüme hızının duraklamasıyla birlikte bu birimin tasfiye edilmesi gereken, kaynak tüketen bir yapıya dönüşeceğini raporlamıştır.

BCG (Boston Danışma Grubu) Matrisi'nin dinamik işleyişi dikkate alındığında, bu stratejik iş biriminin yaşadığı konum değişimi ve gelecekte beklenen son durumu aşağıdakilerin hangisinde doğru sırayla ifade edilmiştir?

Bir kamu kurumu niteliğindeki ulusal aşı araştırma enstitüsü, geliştirdiği yeni bir antikor üretim tekniği sayesinde maliyetleri önemli ölçüde düşürerek 'değer' yaratmış, bu tekniğin dünyada sadece kendi laboratuvarlarında bulunmasıyla 'nadirlik' koşulunu sağlamış ve yasal patentler ile yüksek yatırım gereksinimleri sayesinde 'taklit edilemezlik' kriterini de karşılamıştır. Ancak kurumun mevcut hantal yapısı, liyakat sistemindeki aksaklıklar ve araştırmacıları teşvik edecek performans mekanizmalarının yetersizliği nedeniyle bu yenilikten beklenen stratejik fayda tam olarak ticari veya toplumsal bir başarıya dönüştürülememektedir.

İç çevre analizi tekniklerinden VRIO çerçevesinin mantıksal hiyerarşisi dikkate alındığında, enstitünün içinde bulunduğu bu stratejik durum aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Uzun yıllardır ambalaj sektöründe faaliyet gösteren bir işletme, son üç yılda pazar payını kaybetmiş ve ciddi bir finansal darboğaza girmiştir. İşletmenin iflasa sürüklenmesini önlemek isteyen yönetim kurulu, organizasyonda radikal değişiklikler içeren bir kurtarma planı uygulamaya koymuştur. Bu kapsamda ilk olarak şirketin asli faaliyet konusu olmayan atıl durumdaki gayrimenkulleri ve eski üretim makineleri satılmış, hiyerarşik kademeler azaltılarak personel tasarrufuna gidilmiş ve üretimde sadece en yüksek kâr marjına sahip olan 'geri dönüştürülebilir ambalaj' hattına odaklanılmıştır. Alınan bu önlemlerin temel amacı, işletmenin küçülerek maliyet avantajı sağlaması, kan kaybını durdurması ve yeniden eski kârlı yapısına kavuşmasıdır.

Buna göre işletmenin uygulamaya koyduğu kurumsal (temel) strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Sadece süt ve süt ürünleri üretimi alanında faaliyet gösteren bir işletme, risklerini dağıtmak ve kârlılığını artırmak amacıyla tamamen farklı bir alan olan inşaat sektörüne yatırım yaparak gayrimenkul projeleri geliştirmeye başlamıştır. İşletmenin mevcut faaliyetleriyle hiçbir teknolojik, üretim veya pazarlama benzerliği bulunmayan bu yeni alana yönelmesi, aşağıdaki kurumsal stratejilerden hangisine örnektir?