Question

Difficulty: MediumFriedman İki Yönlü Varyans Analizi Varsayımları ve Hipotezleri

Bir kamu kurumunda görevli 10 uzman, kurumun gelecek yıl yürütmeyi planladığı üç farklı proje taslağını (Proje XX, Proje YY ve Proje ZZ) 1 ile 100 arasında puanlamıştır. Uzmanların her birinin üç projeyi de değerlendirdiği bu araştırmada, puanların normal dağılım göstermediği ve parametrik test varsayımlarının ihlal edildiği saptanmıştır. Bu durumda projeler arasında puanlama açısından anlamlı bir fark olup olmadığını test etmek amacıyla Friedman iki yönlü varyans analizi yapılmasına karar verilmiştir.

Buna göre, Friedman testinin uygulanması ve hipotezlerinin kurulması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Analizin yapılabilmesi için ölçümlerin en az sıralama (ordinal) ölçeğinde olması gerekir ve temel hipotez (H0H_0), kk adet bağımlı grubun aynı evren dağılımına sahip olduğunu savunur.Answer
  2. B
    Bu testin uygulanabilmesi için her bir proje grubundaki gözlemlerin birbirinden bağımsız olması ve puanların varyanslarının homojen olması temel varsayımdır.
  3. C
    Friedman testi, sadece "başarılı-başarısız" veya "evet-hayır" gibi iki kategorili (nominal) veriler üzerinde kk adet bağımlı grubun oranlarını karşılaştırmak için kullanılır.
  4. D
    Test süreci, birbirinden bağımsız olan kk adet örneklemin sıra ortalamalarını karşılaştırarak medyanlar arasında fark olup olmadığını belirlemeyi amaçlar.
  5. E
    Analiz sonucunda kurulacak alternatif hipotez (H1H_1), karşılaştırılan tüm projelerin puan medyanlarının birbirinden farklı olduğunu belirtir.

Answer

Analizin yapılabilmesi için ölçümlerin en az sıralama (ordinal) ölçeğinde olması gerekir ve temel hipotez (H0H_0), k adet bağımlı grubun aynı evren dağılımına sahip olduğunu savunur.
Doğru olan ifadede Friedman testinin iki temel özelliği vurgulanmıştır: Birincisi, verilerin en az sıralama düzeyinde olması gerektiği (çünkü değerler sıralara dönüştürülür); ikincisi ise temel hipotezin (H0H_0) grupların aynı dağılımdan geldiğini (fark olmadığını) savunmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Veri yapısını ve bağımlılık durumunu belirleme
Aynı 10 uzman 3 farklı projeyi puanladığı için veriler 'k bağımlı örneklem' (blok deseni) yapısındadır.
Friedman testi, aynı deneklerin farklı koşullardaki performansını karşılaştırmak için tasarlanmıştır.
2
Ölçüm düzeyini kontrol etme
Puanlar (1-100 arası) normalde aralık/oran ölçeğindedir ancak parametrik varsayımlar sağlanmadığında sıralama (ordinal) düzeyine dönüştürülerek non-parametrik analiz yapılır.
Non-parametrik testler, verilerin normal dağılmadığı durumlarda medyanlar veya sıralar üzerinden işlem yapar.
3
Hipotezleri kurma
H0H_0: Grupların dağılımları/medyanları arasında fark yoktur; H1H_1: En az bir grup diğerlerinden farklıdır.
Friedman testinde temel hipotez, tüm ölçüm zamanlarının veya koşullarının etkisinin aynı olduğu varsayımı üzerine kurulur.

Key Concept

Friedman İki Yönlü Varyans Analizi Varsayımları
Rate this question