Question

Difficulty: MediumZaman Serisi Temel Bileşenleri (Trend, Mevsimsel, Devresel, Düzensiz)

Bir zaman serisi analizinde; serinin uzun dönemli bir artış eğilimi gösterdiği, her yılın belirli aylarında (örneğin yaz aylarında) düzenli olarak benzer yükselişler sergilediği ve ekonomik çevrimlere bağlı olarak periyodu 2 ile 10 yıl arasında değişen dalgalanmalar içerdiği saptanmıştır. Ayrıca, zaman ilerledikçe mevsimsel dalgalanmaların genliğinin (dalga boyunun) serinin genel seviyesine paralel olarak arttığı gözlemlenmiştir.

Buna göre, bu zaman serisinin içerdiği temel bileşenler ve seriyi ifade etmek için en uygun olan model yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Trend, Mevsimsel ve Devresel bileşenler; Çarpımsal ModelAnswer
  2. B
    Trend, Mevsimsel ve Devresel bileşenler; Toplamsal Model
  3. C
    Trend, Devresel ve Düzensiz bileşenler; Çarpımsal Model
  4. D
    Trend, Mevsimsel ve Düzensiz bileşenler; Toplamsal Model
  5. E
    Deterministik Trend, Mevsimsel ve Konjonktürel bileşenler; Toplamsal Model

Answer

Trend, Mevsimsel ve Devresel bileşenler; Çarpımsal Model
Verilen senaryoda üç temel sistematik bileşen bulunmaktadır: Sürekli artış eğilimi 'Trend', yıl içindeki periyodik ve düzenli hareketler 'Mevsimsel', ekonomik konjonktüre bağlı uzun vadeli dalgalanmalar ise 'Devresel' bileşendir. Mevsimsel dalgalanmaların genliğinin serinin seviyesiyle (ortalama değerle) birlikte büyümesi, bileşenlerin birbirine bağlı (oransal) olduğunu gösterir. Bu durum matematiksel olarak Yt=Tt×St×Ct×ItY_t = T_t \times S_t \times C_t \times I_t şeklinde ifade edilen çarpımsal modelin kullanılmasını gerektirir.

Step-by-Step Solution

1
Zaman serisi bileşenlerini tanımla
Uzun dönemli artış = Trend (TtT_t); Yıl içi düzenli tekrar = Mevsimsel (StS_t); Ekonomik çevrim (2-10 yıl) = Devresel (CtC_t)
Zaman serisini oluşturan temel sistematik yapılar bu şekilde isimlendirilir.
2
Model yapısını belirle (Toplamsal vs. Çarpımsal)
Mevsimsel genlik seri seviyesine (trend değerine) bağlı olarak artıyorsa Çarpımsal Model tercih edilir.
Toplamsal modelde mevsimsel etkiler seri seviyesinden bağımsız ve sabittir; çarpımsal modelde ise oransaldır.

Key Concept

Zaman Serisi Bileşenleri ve Model Seçimi
Estimated Time:1m 30s
Rate this question