Examkin

Question

Difficulty: Very hardTakrir-i Sükun Dönemi ve Rejime Yönelik Tehditler

1925 yılında yürürlüğe giren Takrir-i Sükun Kanunu'nun 1. maddesi, hükümete rejimin güvenliğini tehdit eden her türlü oluşumu ve yayını idari yoldan yasaklama yetkisi tanımıştır. Bu yetki çerçevesinde Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın (TCF) kapatılma süreci ve Türk siyasal hayatındaki sonuçları düşünüldüğünde, aşağıdaki ifadelerden hangisi bu süreci hukuki ve siyasi açıdan en doğru şekilde tanımlamaktadır?

  1. TCF, Ankara İstiklal Mahkemesi'nin partinin isyanla bağlantılı olduğuna dair raporu üzerine, Bakanlar Kurulu tarafından idari bir kararla kapatılmıştır.Answer
  2. B
    Parti, Menemen Olayı'nın yarattığı toplumsal infial sonrasında Takrir-i Sükun yetkileri kullanılarak bizzat kurucusu Kazım Karabekir tarafından feshedilmiştir.
  3. C
    Şark İstiklal Mahkemesi, isyan bölgesindeki yargılamalar sonucunda partinin genel merkezini doğrudan mühürleyerek partiyi adli bir kararla feshetmiştir.
  4. D
    TCF'nin kapatılması, 1924 Anayasası'nda yapılan bir değişiklikle laikliğe aykırı siyasi partilerin kapatılacağı hükmünün geriye dönük işletilmesiyle gerçekleşmiştir.
  5. E
    Başbakan Ali Fethi Okyar, isyanı bastıramadığı için görevden ayrılmadan hemen önce Takrir-i Sükun Kanunu'na dayanarak partinin kapatılmasını bizzat onaylamıştır.

Answer

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Ankara İstiklal Mahkemesi'nin isyan ile parti arasında bağ kuran raporu doğrultusunda, Bakanlar Kurulu kararıyla idari yoldan kapatılmıştır.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılması süreci, Takrir-i Sükun Kanunu'nun yürütmeye verdiği müstesna yetkilerin bir sonucudur. Ankara İstiklal Mahkemesi yaptığı incelemeler neticesinde partinin 'dini duyguları politikaya alet ettiği ve isyana zemin hazırladığı' kanaatine varmış ve bu görüşü bir raporla hükümete bildirmiştir. Bakanlar Kurulu (Hükümet), 3 Haziran 1925 tarihinde bu rapora dayanarak partinin kapatılmasına karar vermiştir. Bu durum işlemin adli değil, idari bir tasarruf olduğunu kanıtlar.

Step-by-Step Solution

1
Olayın kronolojik ve hukuki çerçevesini belirlemek
1925 Şeyh Sait İsyanı sonrası Takrir-i Sükun Kanunu çıkarılmıştır.
Bu kanun hükümete (yürütmeye) olağanüstü yetkiler tanımıştır.
2
TCF'nin kapatılma mekanizmasını incelemek
Kapatma kararı bir mahkeme hükmü değil, Bakanlar Kurulu (hükümet) kararnamesidir.
Takrir-i Sükun'un 1. maddesi 'idari yoldan yasaklama' yetkisi verir.
3
İstiklal Mahkemesi'nin rolünü ayırt etmek
Ankara İstiklal Mahkemesi yargılama yapmamış, bir rapor hazırlayarak hükümete sunmuştur.
Mahkemenin 'partinin dini duyguları sömürdüğü' tespiti kapatma kararına gerekçe oluşturmuştur.

Key Concept

Takrir-i Sükun Dönemi'nde Yürütme Organının Olağanüstü Yetkileri ve İdari Kapatma Mekanizması
Estimated Time:2m 30s
Rate this question

Topics

Takrir-i Sükun Dönemi ve Rejime Yönelik Tehditler

More questions from this topic