Examkin

Question

Difficulty: Very hardTakrir-i Sükun Dönemi ve Rejime Yönelik Tehditler

19251925 yılında patlak veren Şeyh Sait İsyanı, Cumhuriyet rejimine yönelik ilk büyük tehdit olarak kabul edilmiş ve beraberinde sert siyasi-hukuki tedbirlerin alınmasına yol açmıştır. Bu süreçte yürürlüğe giren Takrir-i Sükun Kanunu'nun uygulanması ve Türkiye'nin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın (TCF) kapatılmasına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi, dönemin siyasal ve hukuki gerçekliğini en doğru şekilde yansıtmaktadır?

  1. A
    Partinin kapatılmasına dair nihai karar Ankara İstiklal Mahkemesi tarafından verilmiş; mahkeme, partinin isyanın doğrudan planlayıcısı olduğuna hükmetmiştir.
  2. Bakanlar Kurulu, Takrir-i Sükun Kanunu'nun verdiği yetkiye dayanarak; partinin programındaki "fırka itikad-ı diniyyeye hürmetkardır" maddesinin isyana zemin hazırladığını gerekçe göstererek partiyi feshetmiştir.Answer
  3. C
    Parti, Menemen Olayı'nın ardından rejimi tehdit eden faaliyetlerin odağı haline geldiği gerekçesiyle bizzat kurucuları tarafından feshedilerek siyasi hayattan çekilmiştir.
  4. D
    Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'ndaki fesih yetkisini kullanarak partinin saltanat yanlısı kadrolar barındırdığı gerekçesiyle faaliyetlerini durdurmuştur.
  5. E
    I. TBMM dönemindeki "İkinci Grup" üyelerinin partide aktif görev alması nedeniyle, partinin seçimlere girmesi TBMM tarafından çıkarılan özel bir yasaklama kanunu ile engellenmiştir.

Answer

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Takrir-i Sükun Kanunu'nun verdiği yetkiyle Bakanlar Kurulu tarafından, programındaki dini ibarenin isyanla ilişkilendirilmesi sonucu kapatılmıştır.
Doğru olan seçenek, Takrir-i Sükun Kanunu'nun idari bir yetki devri olduğunu ve Bakanlar Kurulu'nun bu yetkiyi kullanarak partinin programındaki "dini inançlara saygılı olma" maddesini isyanın fikri zemini sayıp partiyi feshettiğini ifade etmektedir. Bu durum, dönemin otoriterleşme ve rejimi koruma refleksini tam olarak yansıtır.

Step-by-Step Solution

1
19251925 yılındaki Şeyh Sait İsyanı'nın yarattığı siyasal atmosferi analiz et.
İsyanın bastırılamaması üzerine Ali Fethi Okyar hükümeti istifa etmiş, yerine kurulan İsmet İnönü hükümeti daha sert politikalar izleme kararı almıştır.
Siyasal krizin çözümünde hükümet değişikliği ve olağanüstü yetkiler kilit rol oynamıştır.
2
Takrir-i Sükun Kanunu'nun niteliğini ve kapsamını değerlendir.
Hükümete, rejimi tehdit eden her türlü oluşumu idari kararla kapatma ve durdurma yetkisi verilmiştir.
Bu kanun, hukuk devletinden uzaklaşarak "düzenin sağlanması" adına yürütmeye geniş yetkiler tanımıştır.
3
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın (TCF) kapatılma mekanizmasını tespit et.
Doğu İstiklal Mahkemesi'nin talebi üzerine Bakanlar Kurulu, 33 Haziran 19251925'te partiyi feshetmiştir.
Kapatma kararının yargısal (mahkeme kararı) değil, idari (hükümet kararı) bir işlem olduğunu bilmek profesyonel seviyede bir bilgidir.

Key Concept

Takrir-i Sükun Dönemi'nde yürütme organının (Bakanlar Kurulu) yargısal bir karar olmaksızın, kanunla verilen olağanüstü yetkiyi kullanarak siyasi partileri kapatabilme gücü.

Practice More

Takrir-i Sükun Kanunu'nun basın özgürlüğü üzerindeki etkilerini ve kapatılan gazeteleri inceleyiniz.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question

Topics

Takrir-i Sükun Dönemi ve Rejime Yönelik Tehditler

More questions from this topic