Question

Difficulty: MediumRobert K. Merton'un Bürokrasi Modeli

Robert K. Merton, Max Weber'in bürokrasi modelini eleştirirken yapının işleyişi sırasında ortaya çıkan ve başlangıçta öngörülmeyen olumsuz sonuçlar (disfonksiyonlar) üzerinde durmuştur. Merton'a göre bürokratik yapıda kurallara aşırı bağlılık ve hiyerarşik denetim, memurların davranışlarında katılığı (rigidity) beraberinde getirir. Bu durumun bir sonucu olarak, başlangıçta örgütün hedeflerine ulaşmak için birer 'araç' olan kurallar, zamanla personelin zihninde 'amaç' haline gelmekte ve kurumun asıl hizmet gayesi geri planda kalmaktadır. Robert K. Merton'un bürokrasi modelinde tanımlanan bu durum aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Amaçların yer değiştirmesiAnswer
  2. B
    Kooptasyon
  3. C
    Temsili bürokrasi
  4. D
    Yapay bürokrasi
  5. E
    İdeal tip bürokrasi

Answer

Merton'un modelinde araçların amaç haline gelmesi durumu 'Amaçların yer değiştirmesi' (goal displacement) olarak adlandırılır.
Robert K. Merton'un bürokrasi analizinde en önemli katkılardan biri 'amaçların yer değiştirmesi' kavramıdır. Bu kavrama göre, bürokratik yapı içindeki disiplin ve kurallara aşırı bağlılık, memurların kuralları birer araç olarak görmekten vazgeçip onları başlı başına bir amaç (end-in-itself) olarak görmelerine neden olur. Bu durum örgütün asıl hedeflerinden sapmasına yol açar.

Step-by-Step Solution

1
Robert K. Merton'un bürokrasiye yönelik disfonksiyonel yaklaşımını analiz etmek.
Merton'un Weber'in rasyonel modelindeki katı kuralların davranışsal sapmalara yol açtığı varsayımı belirlendi.
Soru, Merton'un modele getirdiği spesifik bir eleştiriyi sorgulamaktadır.
2
Kuralların (araçların) örgüt hedeflerinin (amaçların) önüne geçmesi sürecini tanımlayan kavramı saptamak.
Bu sürecin 'amaçların yer değiştirmesi' (goal displacement) kavramı ile karşılandığı görüldü.
Merton, bürokratik kişiliğin kuralları kutsallaştırarak asıl amacı unuttuğunu savunur.

Key Concept

Amaçların yer değiştirmesi (Goal Displacement)

Practice More

Merton'un 'eğitilmiş yetersizlik' (trained incapacity) kavramı ile Veblen'in düşünceleri arasındaki ilişkiyi incelemek, bürokratik davranışın sınırlarını anlamak açısından faydalı olacaktır.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question