Question

Difficulty: MediumRobert K. Merton'un Bürokrasi Modeli

Bürokratik organizasyonlarda personelin kurallara ve prosedürlere aşırı bağlılık göstermesi, zamanla bu kuralların birer araç olmaktan çıkıp başlı başına birer 'amaç' haline gelmesine (amaç kayması) yol açabilir. Robert K. Merton'un bürokrasi modeline göre; bireyin geçmişte edindiği uzmanlığın ve sıkı sıkıya bağlı olduğu davranış kalıplarının, değişen ve yeni ortaya çıkan sorunlar karşısında çözüm üretmesini engellemesi durumu aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmaktadır?

  1. Eğitilmiş yetersizlikAnswer
  2. B
    Yapmacık bürokrasi
  3. C
    Kooptasyon
  4. D
    Temsili bürokrasi
  5. E
    İdeal tip bürokrasi

Answer

Eğitilmiş yetersizlik
Doğru cevap olan ifade, Robert K. Merton'un Thorstein Veblen'den esinlenerek geliştirdiği bir kavramdır. Merton'a göre bürokratik yapı, personelden mutlak itaat ve kuralcı bir disiplin bekler. Bu durum zamanla personelin kuralları asli hedefin önüne koymasına (amaçların yer değiştirmesi) ve yeni koşullara adapte olamamasına yol açar. Kişinin geçmişteki eğitimi ve tecrübesi, yeni bir durumda engelleyici hale geldiğinde bu 'eğitilmiş yetersizlik' olarak tanımlanır.

Step-by-Step Solution

1
Bürokrasi kuramcılarının temel odak noktalarını karşılaştırın.
Robert K. Merton, Max Weber'in aksine bürokrasinin rasyonel işleyişinden ziyade ortaya çıkardığı 'niyetlenilmemiş sonuçlara' veya 'disfonksiyonlara' odaklanır.
Merton'un modelinin özgün katkısını anlamak.
2
Kuralların araçlıktan amaçlığa dönüşme sürecini analiz edin.
Örgütsel disiplin baskısı, bireyin kuralları birer 'araç' değil, başlı başına bir 'amaç' (goal displacement) olarak görmesine yol açar.
Sürecin psikolojik ve yapısal temelini belirlemek.
3
Kuralcı disiplinin bireysel yetenek üzerindeki etkisini tanımlayın.
Katı kurallara göre şekillenen davranışlar, yeni ve esneklik gerektiren durumlar karşısında personeli işlevsiz bırakır. Bu durum Merton tarafından 'eğitilmiş yetersizlik' olarak adlandırılır.
Soruda istenen spesifik kavramı tespit etmek.

Key Concept

Bürokrasinin Disfonksiyonları: Eğitilmiş Yetersizlik

Practice More

Merton'un modelindeki 'açık işlev' (manifest function) ve 'gizli işlev' (latent function) ayrımını gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question