Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması Sistemi

20 questions

Question 1Question

TBMM tarafından kabul edilen bir kanunla, küresel düzeyde yayılan ağır bir salgın hastalık gerekçe gösterilerek 'kamu sağlığının korunması' amacıyla vatandaşların yurt dışına çıkış hürriyetine genel bir yasaklama getirilmiştir. 19821982 Anayasası'nın 23.23. maddesinde ise vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyetinin ancak *suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak* sınırlanabileceği hüküm altına alınmıştır.

19821982 Anayasası'nın temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması rejimini düzenleyen 13.13. maddesi çerçevesinde, bu kanuni düzenlemenin anayasaya uygunluk denetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İlgili hakkın düzenlendiği anayasa maddesinde 'kamu sağlığı' özel bir sınırlama sebebi olarak yer almadığından, bu kanuni sınırlama Anayasa'ya aykırıdır.

Answer

İlgili hakkın düzenlendiği anayasa maddesinde 'kamu sağlığı' özel bir sınırlama sebebi olarak yer almadığından, bu kanuni sınırlama Anayasa'ya aykırıdır.
Doğru yanıt, 2001 anayasa değişikliği ile getirilen 'özel sınırlama sebebi' kuralının mutlaklığını ifade etmektedir. Olağan dönemlerde bir temel hak ve hürriyet, kanun koyucu tarafından ne kadar haklı veya üstün bir kamu yararı (örneğin salgın hastalıklarda kamu sağlığı) taşısa da, eğer o hakkın düzenlendiği anayasa maddesinde bu sebep açıkça sayılmamışsa sınırlandırılamaz. Anayasa'nın 23. maddesinde yurt dışına çıkma hürriyeti için 'kamu sağlığı' sebebi bulunmadığından, yapılan kanuni sınırlama Anayasa'nın 13. maddesine açıkça aykırılık teşkil eder.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa Madde 13'teki kümülatif şartları analiz et.
Temel haklar, olağan dönemde ancak 'kanunla' ve 'ilgili maddesinde belirtilen sebeplere bağlı olarak' sınırlanabilir. Genel sınırlama sebepleri 2001 yılında kaldırılmıştır.
Sınırlamanın anayasaya uygunluğunu belirlemek için temel kuralı tespit etmek gerekir.
2
Senaryodaki müdahaleyi ve Anayasa Madde 23'ü karşılaştır.
Kanun, 'kamu sağlığı' gerekçesiyle yurt dışına çıkışı yasaklamıştır. Ancak Madde 23, yurt dışına çıkışın sadece 'suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak' sınırlanabileceğini emretmektedir.
Müdahalenin, anayasadaki özel sınırlama sebeplerine uyup uymadığını kontrol etmek.
3
Anayasaya uygunluk sonucuna var.
Kanundaki 'kamu sağlığı' gerekçesi, Anayasa'nın 23. maddesindeki özel sebepler arasında sayılmadığından, sınırlama işlemi Anayasa'nın 13. maddesine doğrudan aykırıdır.
Özel sınırlama sebebi ilkesinin kesinliği nedeniyle, başka hiçbir haklı gerekçe olağan dönemde sınırlamaya meşruiyet kazandıramaz.

Key Concept

Özel Sınırlama Sebebi İlkesi (2001 Anayasa Değişikliği)
Estimated Time:1m 30s
Question 2Question

19821982 Anayasası'nın 13.13. maddesinde düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması rejimine göre, bir sınırlama işleminin anayasaya uygun kabul edilebilmesi için aşağıdakilerden hangisi kümülatif (birlikte bulunması gereken) ölçütlerden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Sınırlamanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi

Answer

Sınırlamanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi seçeneği, Anayasa'nın 13.13. maddesindeki sınırlama rejimi için zorunlu bir ölçüt değildir.
Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi kriteri, Anayasa'nın 15.15. maddesinde düzenlenen 'Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması' rejimine (savaş, seferberlik, OHAL durumları) özgü bir şarttır. Anayasa'nın 13.13. maddesindeki olağan dönem sınırlama rejimi için sayılan kümülatif kriterler arasında yer almaz.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 13.13. maddesindeki sınırlama kriterlerini belirle.
Kanunla sınırlama, özel sebep, hakkın özü, Anayasa'nın sözü/ruhu, demokratik toplum düzeni, laik Cumhuriyet ve ölçülülük.
Sınırlamanın anayasaya uygunluğu için bu yedi ölçütün tamamına uyulması gerekir.
2
Seçeneklerdeki ifadeleri 13.13. ve 15.15. madde ayrımı açısından karşılaştır.
Milletlerarası hukuk ölçütü Madde 1515 (durdurma) kapsamında yer almaktadır.
Sınırlama (Madde 1313) ve durdurma (Madde 1515) rejimleri farklı anayasal şartlara ve denetim ölçütlerine tabidir.

Key Concept

Temel Hak Sınırlama Rejimi (Madde 13) vs. Durdurma Rejimi (Madde 15)
Estimated Time:1m 15s
Question 3Question

1982 Anayasası'nın 13. maddesinde düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasına ilişkin genel ilkeler (güvenceler) arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Show answer & explanation

Answer: Sınırlamanın genel sınırlama sebeplerine dayanılarak yapılması

Answer

Sınırlamanın genel sınırlama sebeplerine dayanılarak yapılması ifadesi yanlıştır; çünkü bu sistem 2001 yılında yapılan anayasa değişikliği ile tamamen kaldırılmıştır.
1982 Anayasası'nın 13. maddesinde 2001 yılında yapılan değişiklikle 'genel sınırlama sebepleri' anayasadan çıkarılmıştır. Bu tarihten itibaren bir temel hak ancak anayasanın o hakkı düzenleyen ilgili maddesinde açıkça belirtilen 'özel sebepler' ile sınırlanabilir. Dolayısıyla genel sınırlama sebeplerine dayanılması artık bir sınırlama ilkesi değil, kaldırılmış bir uygulamadır.

Step-by-Step Solution

1
1982 Anayasası Madde 13'ün güncel içeriğini hatırla.
Temel hakların ancak kanunla, özel sebeplere bağlı olarak, anayasanın sözüne/ruhuna, demokratik toplum düzenine, laik Cumhuriyete ve ölçülülük ilkesine uygun şekilde sınırlanabileceği görüldü.
Sınırlama rejiminin sınırlarını belirleyen anayasal metne hakim olmak gerekir.
2
2001 yılındaki temel değişikliği analiz et.
2001 değişikliği öncesinde var olan 'genel sınırlama' (kamu düzeni, genel ahlak gibi tüm haklar için geçerli ortak sebepler) sisteminin kaldırıldığı tespit edildi.
Soruda istenen 'yer almayan' unsuru bulmak için tarihi gelişimi bilmek önemlidir.
3
Seçenekleri anayasal kriterlerle karşılaştır.
Genel sınırlama sebeplerine dayanma ifadesinin güncel anayasal düzende bir geçerliliğinin kalmadığı onaylandı.
Doğru seçeneğe ulaşmak için kriterleri eleme yöntemi uygulanır.

Key Concept

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması Ölçütleri (Madde 13)
Question 4Question

1982 Anayasası'nda 2001 yılında yapılan değişiklikle, temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması sisteminden tamamen çıkarılan ve artık bir sınırlama ölçütü olarak kabul edilmeyen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Genel sınırlama sebepleri

Answer

Genel sınırlama sebepleri
1982 Anayasası'nın ilk halinde temel hak ve hürriyetler hem genel sebeplerle (milli güvenlik, kamu düzeni vb.) hem de özel sebeplerle sınırlanabiliyordu. 2001 yılında yapılan değişiklikle, 13. maddedeki genel sınırlama ifadesi çıkarılmış ve her hakkın ancak Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen özel sebeplerle sınırlanabileceği hükme bağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
1982 Anayasası'nın 13. maddesindeki sınırlama rejimini analiz etme
Temel hakların sınırlanabilmesi için kanun, özel sebep, anayasanın sözü/ruhu, demokratik toplum düzeni, laik cumhuriyet, ölçülülük ve hakkın özü gibi kriterler mevcuttur.
Sınırlama sisteminin temel taşlarını belirlemek için gereklidir.
2
2001 Anayasa değişikliğinin etkisini hatırlama
2001 yılında 'genel sınırlama' anlayışı terk edilerek 'özel sınırlama' sistemine geçilmiştir.
Sorunun odaklandığı tarihsel ve hukuki dönüşümü tespit etmek için gereklidir.

Key Concept

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanmasında Özel Sınırlama Sistemi
Estimated Time:45s
Question 5Question

1982 Anayasası'nın 13. maddesinde düzenlenen "temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması" rejimi ile ilgili olarak 2001 yılı değişiklikleri ve güncel anayasal düzenlemeler çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 2001 değişikliğiyle "genel sınırlama sebepleri" metinden çıkarılmış olup; bir hak ancak Anayasa'nın ilgili maddesinde gösterilen özel sebeplerle, ölçülülük ilkesi ve hakkın özüne dokunmama kriterine uygun olarak kanunla sınırlanabilir.

Answer

2001 değişikliğiyle genel sınırlama sebeplerinin kaldırıldığı ve sınırlamaların ancak özel sebeplerle, ölçülülük ve hakkın özüne dokunmama kriterlerine uygun olarak kanunla yapılabileceği ifadesi doğrudur.
2001 Anayasa değişikliği, Türkiye'deki hak ve özgürlükler rejiminde bir dönüm noktasıdır. Bu değişiklikle 13. maddedeki genel sınırlama nedenleri (kamu düzeni, milli güvenlik vb.) madde metninden çıkarılmış, yerine her hakkın sadece kendi özel maddesinde yazan nedenlerle sınırlanabileceği esası getirilmiştir. Ayrıca, 1961 Anayasası'nda olup 1982'nin ilk metninde yer almayan 'hakkın özüne dokunmama' ve 'ölçülülük' kriterleri de metne açıkça eklenerek güvenceler tahkim edilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
1982 Anayasası Madde 13'ün 2001 değişikliği öncesi ve sonrası durumunu analiz etmek.
2001 öncesinde 'genel sınırlama sebepleri' (kamu düzeni vb.) varken, 2001 sonrasında bu sebepler kaldırılmış ve 'özel sınırlama' sistemine geçilmiştir.
Sınırlama rejiminin hukuki temelini belirlemek için tarihsel değişikliği bilmek gerekir.
2
Güncel sınırlama kriterlerini (kümülatif şartları) sıralamak.
Kanunla sınırlama, Özel sebep, Anayasanın sözüne/ruhuna uygunluk, Demokratik toplum düzeni/Laik Cumhuriyet gerekleri, Ölçülülük ve Hakkın özüne dokunmama.
Sınırlamanın anayasaya uygunluk denetimindeki tüm basamakları doğrulamak için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki kavramsal ayrımları (Art 13 vs Art 15, Kanun vs CBK) kontrol etmek.
Çekirdek hakların Art 15'e (OHAL), kanunla sınırlamanın mutlaklığına ve ölçülülük ile özün farklılığına ulaşıldı.
Çeldiricileri eleyerek kesin doğruya ulaşmak için teknik terimlerin yerini saptamak gerekir.

Key Concept

Anayasa Madde 13 Kümülatif Sınırlama Kriterleri

Alternative Method

Sınırlama kriterlerini 'K-Ö-D-A-H' (Kanun, Özel sebep, Demokratik toplum, Anayasa sözü/ruhu, Hakkın özü/Ölçülülük) şeklinde kodlayarak seçenekleri tek tek bu süzgeçten geçirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 6Question

20012001 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle 19821982 Anayasası’nın 13.13. maddesine yeniden eklenen "hakkın özüne dokunmama" güvencesi, temel hakların sınırlandırılmasında yasama organı için aşılamaz bir sınırı ifade etmektedir. Buna göre, bir temel hak ve hürriyete getirilen sınırlamanın "hakkın özüne dokunduğunu" ve dolayısıyla anayasaya aykırı olduğunu söyleyebilmek için temel alınan kıstas aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sınırlamanın, hakkın kullanılmasını imkânsız kılarak onun varlık nedenini ortadan kaldıracak veya hakkı anlamsızlaştıracak derecede olması

Answer

Sınırlamanın, hakkın kullanılmasını imkânsız kılarak onun varlık nedenini ortadan kaldırması veya hakkı anlamsızlaştıracak derecede olması hakkın özüne dokunulduğunu gösterir.
Sınırlamanın hakkı kullanılamaz hale getirmesi olarak ifade edilen durum, Anayasa Mahkemesi içtihatlarında ve doktrinde 'hakkın özüne dokunma' olarak tanımlanır. Bir sınırlama ölçülü görünse bile, eğer hakkın çekirdeğini (özünü) birey için kullanılamaz veya anlamsız hale getiriyorsa anayasaya aykırıdır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 13.13. maddesindeki sınırlama kriterlerini hatırla.
13.13. madde; kanunilik, özel sebep, Anayasa'nın sözüne ve ruhuna uygunluk, demokratik toplum düzeni, laik Cumhuriyetin gerekleri, ölçülülük ve hakkın özüne dokunmama kriterlerini kümülatif (birlikte) şart koşar.
Sınırlamanın hukuka uygunluğu için bu şartların tamamının sağlanması gerekir.
2
"Hakkın özü" kavramının hukuki tanımını analiz et.
Hakkın özü, bir hakka getirilen sınırlamanın ulaşabileceği son noktadır. Eğer sınırlama, o hakkı kullanılmaz hale getiriyorsa veya varlık sebebini (özünü) yok ediyorsa, 'hakkın özüne dokunulmuş' sayılır.
Ölçülülük ilkesi aracın ağırlığına odaklanırken, hakkın özü doğrudan hakkın kalan kısmının niteliğine odaklanır.
3
Diğer seçenekleri eleyerek doğru tanıma ulaş.
Kanunilik, ölçülülük, durdurma rejimi ve demokratik toplum düzeni gibi farklı anayasal kavramlara odaklanan seçenekler elenir.
Soruda spesifik olarak 'hakkın özü' kriterinin tanımı istenmektedir.

Key Concept

Hakkın Özüne Dokunmama Güvencesi
Estimated Time:1m 15s
Question 7Question

1982 Anayasası’nın 13. maddesinde düzenlenen "temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması" rejimi kapsamında uyulması gereken anayasal güvenceler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu rejim içerisinde yer alan bir sınırlama ölçütü değildir?

Show answer & explanation

Answer: Sınırlamanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklere aykırı olmaması

Answer

Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklere aykırı olmama kriteri, temel hakların olağan dönem sınırlanmasında değil, olağanüstü dönem durdurulmasında (Madde 15) geçerlidir.
Doğru yanıt olan milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklere aykırı olmama ölçütü, 1982 Anayasası’nın 15. maddesinde düzenlenen 'Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması' rejimine aittir. 13. maddedeki olağan sınırlama rejiminde bu kriter kümülatif güvenceler arasında sayılmamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 13. maddesinde yer alan olağan dönem sınırlama kriterlerini (kümülatif şartları) belirleyin.
Bu şartlar: Kanunla sınırlama, ilgili maddedeki özel sebep, anayasanın sözüne ve ruhuna uygunluk, demokratik toplum düzeninin gerekleri, lâik Cumhuriyetin gerekleri, hakkın özüne dokunmama ve ölçülülük ilkeleridir.
13. madde, temel hakların ancak bu şartların tamamına uyularak sınırlanabileceğini emreder.
2
Seçeneklerde verilen ifadeleri Madde 13 ve Madde 15 (Durdurma) hükümleri ile karşılaştırın.
Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi şartı, 15. maddede düzenlenen savaş, seferberlik veya olağanüstü hal durumlarındaki 'durdurma' rejimi için bir sınırdır.
Olağan dönem sınırlamalarında (Madde 13) milletlerarası hukuk doğrudan bir sınırlama ölçütü olarak sayılmamıştır.

Key Concept

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanmasında Kümülatif Güvenceler (Madde 13)

Practice More

2001 Anayasa değişikliği ile kaldırılan 'genel sınırlama sebepleri' ile mevcut 'özel sınırlama sebepleri' ayrımını pekiştirmek için ilgili AYM kararlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 8Question

1982 Anayasası’nın 13.13. maddesi uyarınca, temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması sürecinde uyulması gereken bir dizi kümülatif (birlikte bulunması gereken) güvence öngörülmüştür. Bu güvencelerden biri olan "hakkın özüne dokunmama" kriteri, sınırlamanın hakkın vazgeçilemez olan çekirdek kısmına müdahale etmemesini sağlar. Buna göre, 20012001 yılı anayasa değişiklikleri sonrası geçerli olan sınırlama rejimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kamu yararının zorunlu kıldığı durumlarda, sınırlama ölçülülük ilkesine uygun olmak kaydıyla hakkın özüne dokunabilir.

Answer

Kamu yararının zorunlu kıldığı durumlarda sınırlamanın hakkın özüne dokunabileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü hakkın özü, sınırlamanın durması gereken mutlak noktadır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 13.13. maddesi uyarınca sınırlamalar ne kadar ölçülü olursa olsun veya ne kadar üstün bir kamu yararına dayanırsa dayansın, hakkın özüne dokunamaz. Hakkın özü, sınırlamanın durması gereken mutlak hukuki sınırı temsil eder.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 13.13. maddesindeki kümülatif şartları hatırla.
Sınırlama için kanun, özel sebep, Anayasa'nın sözü/ruhu, demokratik toplum düzeni, laik Cumhuriyet gerekleri, ölçülülük ve hakkın özüne dokunmama şartlarının tamamı gereklidir.
Hukuka uygun bir sınırlama için bu şartların biri bile eksik olmamalıdır.
2
"Hakkın özüne dokunmama" ve "ölçülülük" arasındaki ilişkiyi analiz et.
Hakkın özü, sınırlamanın nihai sınırıdır. Bir sınırlama ölçülü görünse bile (amaç-araç dengesi olsa dahi) eğer hakkın kullanımını imkansız kılıyorsa (özüne dokunuyorsa) geçersizdir.
Hakkın özü mutlak bir barajdır ve kamu yararı gibi gerekçelerle aşılamaz.

Key Concept

Hakkın özü kriteri, sınırlamanın durması gereken mutlak sınırı ifade eder ve kamu yararı gerekçesiyle dahi feda edilemez.

Practice More

Madde 13 (Sınırlama) ile Madde 15 (Durdurma) arasındaki farkları ve özellikle çekirdek haklar kavramını çalışabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 9Question

19821982 Anayasası’nın 13.13. maddesinde düzenlenen "temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması" rejimine göre, sınırlamalarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sınırlamalar, her durumda genel sınırlama sebeplerine dayanılarak gerçekleştirilir.

Answer

Sınırlamaların her durumda genel sınırlama sebeplerine dayanılarak gerçekleştirileceği ifadesi yanlıştır; çünkü 20012001 Anayasa değişikliği ile bu sistem terk edilmiştir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın ilk halinde bulunan 'genel sınırlama sebepleri', 20012001 yılındaki anayasa değişikliği ile yürürlükten kaldırılmıştır. Günümüzde temel hak ve hürriyetler, her hakkın kendi maddesinde belirtilen 'özel sınırlama sebeplerine' dayanılarak ve yalnızca kanunla sınırlanabilir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 13.13. maddesindeki sınırlama kriterlerini belirle.
Kanunla sınırlama, özel sebep, Anayasa'nın sözüne ve ruhuna uygunluk, demokratik toplum düzeni, laik Cumhuriyet gerekleri, ölçülülük ve hakkın özü kriterleri saptandı.
Mevcut anayasal rejimin temel sınırlarını anlamak için gereklidir.
2
20012001 yılı Anayasa değişikliklerinin sınırlama rejimine etkisini analiz et.
20012001 yılında yapılan değişiklikle "genel sınırlama" sebeplerinin anayasadan tamamen çıkarıldığı ve yerine sadece her hakkın kendi maddesinde belirtilen "özel sınırlama" sebeplerinin getirildiği belirlendi.
Güncel hukuk kuralları ile geçmişte kalmış (mülga) kuralları ayırt etmek için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri güncel anayasal metinle karşılaştır.
Genel sınırlama sebepleri artık bir anayasal kriter olmadığı için bu ifadeye dayanan seçeneğin yanlış olduğu sonucuna varıldı.
Yanlış olan önermeyi tespit ederek doğru cevaba ulaşmak için gereklidir.

Key Concept

Anayasa Madde 1313 ve 20012001 Değişikliği: Genel Sınırlama vs. Özel Sınırlama

Hints

1
Temel hakların sınırlanmasında 20012001 yılında yapılan en büyük değişikliği hatırlayın.
2
Anayasa'nın 13.13. maddesi metninde 'genel' bir sebep mi yoksa her hak için 'ayrı' bir sebep mi arandığını düşünün.

Practice More

Madde 1313 (Olağan Sınırlama) ile Madde 1515 (Olağanüstü Durumlarda Durdurma) arasındaki farkları inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 10Question

1982 Anayasası'nda 20012001 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması rejiminde 'genel sınırlama' sebepleri metinden çıkarılmış ve her bir hak için 'özel sınırlama' sistemi esas alınmıştır. Bu köklü paradigma değişimi ve Anayasa Mahkemesinin güncel denetim standartları göz önüne alındığında, bir temel hakkın anayasal maddesinde herhangi bir sınırlama sebebine yer verilmemiş olması durumunda, bu hakkın yasama organı tarafından sınırlandırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa'nın ilgili maddesinde özel bir sınırlama sebebi öngörülmeyen bir hak, genel sınırlama sebepleri de 20012001 değişikliğiyle kaldırıldığı için, kural olarak yasama organı tarafından yeni bir sınırlama sebebi ihdas edilerek sınırlandırılamaz.

Answer

Anayasa'da ilgili maddesinde özel sınırlama sebebi öngörülmeyen bir hak, genel sınırlama sebepleri de 2001 değişikliğiyle kaldırıldığı için, kural olarak yasama organı tarafından yeni bir sınırlama sebebi ihdas edilerek sınırlandırılamaz.
Anayasa'nın 13.13. maddesinde 20012001 yılında yapılan değişiklik, 'genel sınırlama' rejimini sona erdirmiştir. Güncel düzenlemeye göre, temel hak ve hürriyetler ancak 'Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen özel sebeplere bağlı olarak' sınırlandırılabilir. Eğer bir temel hakkın düzenlendiği maddede (örneğin konut dokunulmazlığı veya haberleşme hürriyeti gibi maddelerin içindeki fıkralarda) herhangi bir sınırlama sebebi belirtilmemişse, yasama organı bu hakkı genel bir 'kamu yararı' veya 'kamu düzeni' gerekçesiyle sınırlandırma yetkisine sahip değildir. Bu durum, söz konusu hakkın anayasal korumasını en üst seviyeye çıkarmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa Madde 13'ün 2001 öncesi ve sonrası yapısını analiz et.
2001 öncesinde 'Genel Sınırlama Sebepleri' (kamu düzeni, genel ahlak vb.) her hak için geçerliydi. 2001'de bu sistem kaldırıldı.
Sınırlama rejiminin temel dayanağını belirlemek için bu ayrım kritiktir.
2
'İlgili maddesinde belirtilen özel sebepler' ibaresini değerlendir.
Artık bir hak ancak kendi özel maddesinde yazan gerekçelerle (örneğin milli güvenlik, suç işlenmesinin önlenmesi) sınırlandırılabilir.
Anayasa'nın lafzına uygunluk denetiminin ilk aşaması meşru amaç kontrolüdür.
3
Eğer bir hak maddesinde sınırlama sebebi yoksa ne olacağını tespit et.
Genel sebepler kalktığı ve özel sebep de maddede bulunmadığı için yasama organı basit bir kanunla (yeni bir sebep uydurarak) bu hakkı kısıtlayamaz.
Anayasa'nın üstünlüğü ve temel hakların dokunulmazlığı ilkesinin sonucudur.

Key Concept

Özel Sınırlama Sistemi ve Genel Sınırlama Sebeplerinin İlgası (2001 Değişikliği)
Question 11Question

19821982 Anayasası’nın 13.13. maddesinde düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması sisteminde, 20012001 yılı anayasa değişikliği ile getirilen yeni düzenleme dikkate alındığında, bir temel hakkın sınırlandırılmasında uyulması gereken 'sınırlamanın sınırları' arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Show answer & explanation

Answer: Sınırlamanın 13.13. maddede sayılan genel sınırlama sebeplerine dayanması

Answer

Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması rejiminde 'genel sınırlama' sebeplerine dayanılması güncel bir ölçüt değildir; zira 20012001 anayasa değişikliği ile bu sistem terkedilmiştir.
19821982 Anayasası'nın 13.13. maddesinde 20012001 yılında yapılan değişiklikle 'genel sınırlama' sebepleri metinden çıkarılmıştır. Mevcut düzenlemeye göre bir hak ancak 'Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen özel sebeplere' bağlı olarak sınırlanabilir. Dolayısıyla, 13.13. maddede düzenlenen genel bir sınırlama sebebi listesi bulunmadığı için bu bir ölçüt olarak kabul edilemez.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 13.13. maddesindeki sınırlama kriterlerini (sınırlamanın sınırlarını) analiz et.
Maddede kanunla sınırlama, özel sebebe dayanma, Anayasa'nın sözüne ve ruhuna uygunluk, demokratik toplum düzeni, lâik Cumhuriyet gerekleri, ölçülülük ve hakkın özü kriterleri mevcuttur.
Güncel anayasal metnin içeriğini doğru tespit etmek için gereklidir.
2
20012001 yılı anayasa değişikliğinin sınırlama rejimine etkisini hatırla.
20012001 yılında 'genel sınırlama' nedenleri (kamu düzeni, genel ahlak vb. maddeden çıkarılmış) tamamen kaldırılmış ve 'özel sınırlama' sistemine geçilmiştir.
Yanlış olan seçeneği tarihsel ve metinsel değişim üzerinden belirlemek için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri karşılaştırarak hangisinin bir anayasal 'sınır' olmadığını belirle.
Genel sınırlama sebeplerine dayalı olmanın artık bir geçerliliği yoktur; aksine sınırlama ancak ilgili maddede belirtilen 'özel' sebebe dayanmalıdır.
Doğru sonuca ulaşmak için karşılaştırmalı analiz yapılır.

Key Concept

Sınırlamanın Sınırları (Madde 13)

Hints

1
Anayasa'nın 13.13. maddesi 'sınırlamanın sınırlarını' belirler; ancak 20012001 yılında bu rejimde önemli bir temizlik yapılmıştır.
2
Eskiden tüm haklar için geçerli olan ortak (genel) sebepler vardı, artık her hak ancak kendi maddesinde yazan özel sebeple sınırlanabilir.
3
'Kamu düzeni' gibi genel ibareler artık 13.13. madde içinde bir sınırlama listesi olarak bulunmamaktadır; 20012001 değişikliğiyle genel sınırlama rejimi kaldırılmıştır.

Practice More

Temel hakların 'durdurulması' (Madde 15) rejimindeki çekirdek haklar konusunu inceleyerek sınırlama ile arasındaki farkları pekiştirin.
Estimated Time:50s
Question 12Question

19821982 Anayasası’nın 13.13. maddesinde düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması rejimine göre, bir temel hak ve hürriyetin sınırlanabilmesi için aşağıdakilerden hangisi uyulması gereken anayasal güvencelerden biri "değildir"?

Show answer & explanation

Answer: Sınırlamanın Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yapılması

Answer

Sınırlamanın Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yapılması, temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasında bir güvence değil, aksine anayasal sınırlama rejimine aykırı bir durumdur.
19821982 Anayasası'nın 13.13. maddesine göre, temel hak ve hürriyetler ancak kanunla sınırlanabilir. 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile sınırlama yapılması' bu maddede sayılan şekil şartına ve anayasal güvencelere aykırıdır; çünkü CBK bir idari düzenleyici işlemdir ve yasama organının yaptığı kanunun yerini hak sınırlaması açısından tutamaz.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 13.13. maddesindeki temel hak ve hürriyetlerin sınırlanma ölçütlerini hatırla.
Sınırlama ölçütleri: Kanunla sınırlama, Anayasa'nın ilgili maddesindeki özel sebebe dayanma, Anayasa'nın sözüne ve ruhuna uygunluk, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine uygunluk, ölçülülük ilkesi ve hakkın özüne dokunmama.
Anayasal güvencelerin hangileri olduğunu tespit etmek için madde metnine bakılmalıdır.
2
Seçeneklerde verilen ifadeleri bu ölçütlerle karşılaştır.
Sınırlamanın 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' ile yapılması ifadesinin, maddedeki 'ancak kanunla' sınırlama şartıyla çeliştiğini belirle.
Kanun koyucu (TBMM) dışında yürütme organının (Cumhurbaşkanı) olağan dönem kararnameleriyle hak sınırlaması yapamayacağını doğrulamak gerekir.

Key Concept

Anayasa Madde 1313 Sınırlama Güvenceleri

Practice More

Temel hakların 'durdurulması' rejimi ile (Madde 1515) 'sınırlanması' rejimi (Madde 1313) arasındaki farkları çalışmak konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:45s
Question 13Question

1982 Anayasası’nın 13. maddesinde 2001 yılında yapılan anayasa değişikliği ile temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması rejiminde "genel sınırlama" sistemi terk edilerek "özel sınırlama" sistemine geçilmiştir. Buna göre, mevcut anayasal düzenleme çerçevesinde bir temel hak ve hürriyetin sınırlandırılabilmesi için aşağıdakilerden hangisi bir geçerlilik şartı olarak kabul edilemez?

Show answer & explanation

Answer: Sınırlamanın tüm haklar için geçerli olan genel sınırlama sebeplerinden birine dayanması

Answer

Sınırlamanın tüm haklar için geçerli olan genel sınırlama sebeplerinden birine dayanması
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 2001 Anayasa değişikliği ile 1982 Anayasası'nın 13. maddesinden "genel sınırlama sebepleri" ifadesi çıkarılmıştır. Bu değişiklikle birlikte, bir temel hak ve hürriyet artık sadece kendi özel maddesinde belirtilen sebeplere dayanarak sınırlanabilir. Dolayısıyla tüm haklar için geçerli olan ortak/genel bir sınırlama nedeni artık anayasal bir ölçüt değildir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 13. maddesinin güncel halini analiz etme
Temel hakların ancak kanunla, ilgili maddedeki özel sebeplere bağlı olarak, demokratik toplum düzeni ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun şekilde sınırlanabileceği sonucuna ulaşılır.
Sınırlama rejiminin kümülatif (birlikte bulunması gereken) şartlarını belirlemek.
2
2001 Anayasa değişikliğinin etkisini değerlendirme
2001 yılında yapılan değişiklikle "genel sınırlama" sebeplerinin (genel kamu yararı, kamu düzeni vb. başlıkların her hak için ortak kullanılması) kaldırıldığı görülür.
Soruda vurgulanan tarihsel ve hukuki dönüşümü saptamak.
3
Seçenekleri mevcut anayasal ölçütlerle karşılaştırma
Genel sınırlama sebeplerine dayanmanın artık bir geçerlilik şartı olmadığı, aksine her hakkın kendi özel sınırlama sebebine (özel sınırlama sistemi) tabi olduğu tespit edilir.
Hatalı olan kriteri belirleyerek doğru sonuca ulaşmak.

Key Concept

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanmasında Özel Sınırlama Sistemi
Estimated Time:50s
Question 14Question

1982 Anayasası’nın 13. maddesinde düzenlenen "Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması" rejimi uyarınca, olağan dönemde yapılacak bir sınırlama işleminin anayasaya uygun kabul edilebilmesi için kümülatif olarak aranan ölçütler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Show answer & explanation

Answer: Sınırlamanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklere aykırı olmaması

Answer

Sınırlamanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklere aykırı olmaması şartı, olağan dönem sınırlamalarını düzenleyen 13. maddede değil, olağanüstü hallerde hakların durdurulmasını düzenleyen 15. maddede bir ölçüt olarak öngörülmüştür.
1982 Anayasası'nın 13. maddesi, temel hakların sınırlanmasında kanunilik, özel sebep, hakkın özü, demokratik toplum düzeni, laik Cumhuriyet, anayasanın sözü/ruhu ve ölçülülük kriterlerini sayar. Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklere aykırı olmama şartı ise sadece 15. maddedeki durdurma rejimine özgüdür.

Step-by-Step Solution

1
Madde 13 kapsamındaki sınırlama kriterlerini hatırla.
Olağan dönemde sınırlama şartları: Kanunla olma, Anayasa'daki özel sebeplere dayanma, sözüne ve ruhuna uygunluk, hakkın özüne dokunmama, demokratik toplum düzeni, laik Cumhuriyet ve ölçülülük.
Soruda sorulan sınırlama rejiminin kapsamını belirlemek için gereklidir.
2
Seçenekleri bu kriterlerle karşılaştır.
Milletlerarası hukuk yükümlülüğü dışındaki tüm seçeneklerin Madde 13'te yer aldığı tespit edildi.
Anayasal maddeler arasındaki farkları ayırt etmek için gereklidir.
3
Milletlerarası hukuk ölçütünün kaynağını tespit et.
Bu ölçüt Anayasa'nın 15. maddesinde (Durdurma rejimi) geçmektedir.
Yanlış olan seçeneğin neden yanlış olduğunu teknik olarak doğrulamak için gereklidir.

Key Concept

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması Ölçütleri (Madde 13)
Estimated Time:1m 15s
Question 15Question

Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasında kullanılan; sınırlama aracının amaca ulaşmaya elverişli olması, sınırlamanın müdahale edilen hak açısından gerekli olması ve araç ile amaç arasında hakkaniyete uygun bir dengenin bulunması unsurlarını içeren güvence ölçütü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Ölçülülük ilkesi

Answer

Sınırlama aracının elverişli, gerekli ve amaçla orantılı olması gerektiğini ifade eden ilke 'ölçülülük' ilkesidir.
Doğru cevap olan seçenek, anayasa hukukunda bir sınırlama tedbirinin amaca ulaşmaya uygun (elverişli), müdahale açısından en hafif araç (gerekli) ve sağlanan yarar ile yüklenen külfet arasında dengeli (orantılı) olması gerektiğini belirten ölçülülük ilkesini tanımlamaktadır. 20012001 anayasa değişikliği ile Madde 1313'e açıkça dahil edilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Sınırlama kriterlerinin unsurlarını analiz etme
Elverişlilik, gereklilik ve orantılılık unsurlarının bir arada bulunduğu tespit edildi.
Bu üç unsur, hukuk doktrininde ve anayasa yargısında ölçülülük ilkesinin alt başlıklarıdır.
2
1982 Anayasası Madde 13 bağlamında kontrol etme
Ölçülülük ilkesinin 2001 anayasa değişikliği ile Madde 13'e açıkça eklendiği doğrulandı.
Anayasa'nın güncel metnine göre sınırlamalar ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.

Key Concept

Ölçülülük İlkesi ve Alt Unsurları

Practice More

Madde 13'teki kümülatif şartlar listesini (Kanun, Özel Sebep, Söz ve Ruh, Hakkın Özü, Demokratik Toplum, Laik Cumhuriyet, Ölçülülük) bir tablo halinde ezberlemek sınavda hız kazandıracaktır.
Estimated Time:1m 5s
Question 16Question

19821982 Anayasası’nın 13.13. maddesinde düzenlenen "Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması" rejimine göre, olağan dönemde bir temel hakkın sınırlandırılmasında aşağıdakilerden hangisi uyulması gereken anayasal ölçütlerden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Sınırlamanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi

Answer

Sınırlamanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi şartı, Madde 1313 (Sınırlama) kapsamında değil, Madde 1515 (Durdurma) kapsamında aranan bir şarttır.
Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi kriteri, 19821982 Anayasası'nın 15.15. maddesinde düzenlenen 'Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması' rejimine özgü bir geçerlilik şartıdır. Olağan dönemlerde temel hakların sınırlandırılmasını düzenleyen 13.13. maddede ise bu ifadeye yer verilmemiştir; orada sadece kanunilik, özel sebepler, demokratik toplum düzeni, lâik Cumhuriyet gerekleri, ölçülülük ve hakkın özü gibi kriterler kümülatif olarak aranır.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 13.13. maddesindeki kümülatif sınırlama ölçütlerini hatırlayın.
Ölçütler: Kanunilik, özel sebep, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygunluk, demokratik toplum düzeninin gerekleri, lâik Cumhuriyetin gerekleri, ölçülülük ve hakkın özüne dokunmama yasağıdır.
Sınırlama rejiminin geçerlilik şartlarını belirlemek için anayasa metnindeki listeyi analiz etmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki 'milletlerarası hukuk' vurgusunu Anayasa'nın diğer maddeleriyle karşılaştırın.
Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi şartı, 15.15. maddede (Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması) açıkça zikredilmiştir.
Olağan dönem sınırlaması (Madde 1313) ile olağanüstü dönem durdurması (Madde 1515) arasındaki teknik farkları ayırt etmek gerekir.

Key Concept

Temel Hakların Sınırlanmasında Kümülatif Ölçütler Sistemi
Question 17Question

19821982 Anayasası’nın 13.13. maddesinde düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması sistemine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: 20012001 yılında yapılan anayasa değişikliği ile 'genel sınırlama sebepleri' anayasal sisteme yeniden dahil edilerek tüm haklar için ortak bir koruma kalkanı oluşturulmuştur.

Answer

20012001 değişikliği ile genel sınırlama sebepleri sisteminin kaldırılması ve sınırlamanın yalnızca özel sebeplere dayanabileceği kuralının getirilmesi gerçeğine aykırı olan ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 20012001 yılında yapılan anayasa değişikliği ile genel sınırlama sebepleri sistemi (milli güvenlik, kamu düzeni gibi sebeplerin tüm haklar için geçerli olması) tamamen kaldırılmış ve yerine sınırlamanın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen özel sebeplere dayanabileceği kuralı getirilmiştir. Bu durum temel hakların korunma alanını genişletmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa Madde 1313'ün güncel halini analiz et.
Temel hakların sınırlanmasında yedi temel ölçüt (kanun, özel sebep, anayasanın sözü/ruhu, hakkın özü, demokratik toplum düzeni, laik Cumhuriyet ve ölçülülük) tespit edildi.
Sınırlamanın anayasaya uygunluk denetimi bu kümülatif şartlara göre yapılır.
2
20012001 Anayasa değişikliğinin sınırlama rejimindeki etkisini değerlendir.
Genel sınırlama sebeplerinin (tüm haklar için geçerli olan ortak sebeplerin) metinden çıkarıldığı ve yerine her hakkın kendi maddesindeki özel sebeplerin geldiği görüldü.
Tarihsel gelişim, genel sınırlama sisteminden özel sınırlama sistemine geçildiğini gösterir.
3
Seçeneklerdeki iddiaları mevcut hukuk kurallarıyla karşılaştır.
Genel sınırlama sebeplerinin sisteme dahil edildiğini savunan seçeneğin hukuki gerçekle çeliştiği saptandı.
Yanlış olan önermeyi bulmak için güncel anayasal ilkelerle karşılaştırma yapılması gerekir.

Key Concept

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanmasında Ölçütler (Madde 1313)

Practice More

Madde 1313'teki ölçütlerin Madde 1515'teki (durdurma rejimi) ölçütlerle farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 18Question

Türk anayasa hukukunda temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması rejimi, 19821982 Anayasası'nın 1313. maddesinde düzenlenen kümülatif şartlara bağlanmıştır. 20012001 yılında yapılan anayasa değişikliği ile bu sistemde köklü bir değişikliğe gidilerek "genel sınırlama" anlayışı terk edilmiştir. Bu bilgiler ışığında, günümüzdeki anayasal düzende bir temel hakkın olağan dönemde sınırlandırılabilmesi için uyulması gereken ölçütler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Show answer & explanation

Answer: Sınırlamanın genel sınırlama nedenlerine dayandırılması

Answer

Sınırlamanın genel sınırlama nedenlerine dayandırılması
Doğru cevap olan ifade, 20012001 yılındaki anayasa değişikliği ile sistemden tamamen çıkarılmış olan 'genel sınırlama' anlayışını yansıtmaktadır. Günümüzde bir hak, ancak Anayasa'nın ilgili maddesinde o hakka özel olarak belirtilen gerekçelerle (özel sınırlama sebepleri) sınırlanabilir.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 1313. maddesindeki güncel metni analiz et.
Temel hakların sınırlandırılması için kanun, özel sebep, anayasanın sözü/ruhu, demokratik toplum düzeni, laik Cumhuriyet gerekleri, ölçülülük ve hakkın özü kriterleri bir arada bulunmalıdır.
Sınırlandırmanın anayasal geçerliliği bu kümülatif şartlara bağlıdır.
2
20012001 yılındaki anayasa değişikliğinin etkisini değerlendir.
Genel sınırlama sebepleri (tüm haklar için geçerli genel kamu düzeni vb. gerekçeler) metinden çıkarılmış, "özel sınırlama" sistemine geçilmiştir.
Bu değişiklik, hak ve hürriyetlerin korunma alanını genişleten en önemli reformlardan biridir.

Key Concept

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması Kriterleri (Madde 13)
Question 19Question

Bir kanunla, "ilçe sınırları içerisindeki belirli mahallelere yapılacak yeni yerleşimlerin, genel ahlakın ve kamu düzeninin korunması amacıyla mülki idare amirinin iznine bağlanması" hüküm altına alınmıştır. Ana muhalefet partisi meclis grubu, bu kanun hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.

Anayasa Mahkemesinin, 2001 yılında yapılan anayasa değişikliklerini dikkate alarak bu kanun hükmünü esastan iptal ederken dayanması gereken en temel ve öncelikli anayasal gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sınırlamanın, ilgili hakkın Anayasa'daki özel maddesinde açıkça sayılan "özel sınırlama sebeplerinden" birine dayanmıyor olması

Answer

Anayasa Mahkemesinin iptal kararı verirken dayanması gereken temel gerekçe, yapılan kanuni sınırlamanın ilgili hakkın (yerleşme hürriyeti) anayasal düzenlemesinde yer alan özel sınırlama sebeplerine dayanmıyor olmasıdır.
Doğru cevap, anayasal sınırlama rejiminde 2001 yılında yapılan köklü değişikliği ifade eden seçenektir. 2001 değişikliği öncesinde, Anayasa'nın 13. maddesinde tüm haklar için geçerli olan 'genel ahlak, kamu düzeni, milli güvenlik' gibi genel sınırlama sebepleri bulunmaktaydı. Ancak 2001 değişikliğiyle bu genel sebepler kaldırılmış ve bir hakkın ancak kendi özel maddesinde (Anayasa'da ilgili hakkın düzenlendiği maddede) açıkça sayılan sebeplere dayanılarak sınırlanabileceği hüküm altına alınmıştır. Yerleşme hürriyetini düzenleyen 23. maddede 'genel ahlak' veya 'kamu düzeni' özel bir sınırlama sebebi olarak sayılmadığından, bu kanun özel sebebe dayanmama gerekçesiyle Anayasa'ya aykırıdır.

Step-by-Step Solution

1
Senaryodaki hukuki işlemi analiz etme
Yasama organı, "yerleşme hürriyetini" kanunla sınırlandırmış ve bu sınırlamayı "genel ahlak ve kamu düzeninin korunması" amacına dayandırmıştır.
Sınırlamanın konusunu ve dayanağını tespit etmek, anayasal denetimin ilk adımıdır.
2
1982 Anayasası'nın 13. maddesindeki 2001 değişikliğini hatırlama
2001 değişikliği ile "genel sınırlama sebepleri" (genel ahlak, kamu düzeni, milli güvenlik vb.) kaldırılmış; hakların yalnızca kendi özel maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak sınırlanabileceği kuralı getirilmiştir.
Sınırlamanın anayasaya uygunluğunu belirleyen en kritik anayasal kural budur.
3
Yerleşme hürriyetinin özel sınırlama sebeplerini kontrol etme
Anayasa'nın 23. maddesine göre yerleşme hürriyeti ancak; suç işlenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak amaçlarıyla sınırlanabilir.
Kanunun dayandığı gerekçenin, anayasadaki ilgili hak maddesiyle örtüşüp örtüşmediği kontrol edilmelidir.
4
Hukuki sonucu belirleme
Kanun koyucu, yerleşme hürriyetini anayasada bu hak için öngörülmeyen genel bir sebebe (genel ahlak/kamu düzeni) dayanarak sınırladığı için, düzenleme 13. maddedeki "özel sınırlama sebebine dayanma" şartını ihlal etmiştir.
Anayasa Mahkemesinin esastan iptal gerekçesinin yasal temelini oluşturur.

Key Concept

Temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasında "Özel Sınırlama Sebepleri" kuralı (2001 Değişikliği)
Estimated Time:2m 0s
Question 20Question

19821982 Anayasası'nın 1313. maddesinde düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması rejimi ile 1515. maddesinde düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması rejimi arasındaki hukuki farklar dikkate alındığında; olağan dönemde bir temel hakkın sınırlanması sürecinde aşağıdakilerden hangisi, işlemin anayasaya uygunluğu için kümülatif (birlikte aranan) şartlardan biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Sınırlamanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi

Answer

Sınırlamanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi seçeneği yanlıştır çünkü bu şart 1313. maddedeki sınırlama rejimi için değil, 1515. maddedeki durdurma rejimi için geçerlidir.
Doğru cevap, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi kriteridir. 19821982 Anayasası'nın 1313. maddesinde olağan dönemde temel hakların sınırlanabilmesi için; sınırlamanın kanunla yapılması, anayasadaki ilgili maddede belirtilen özel sebebe dayanması, anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olması, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine aykırı olmaması, ölçülülük ilkesine uyması ve hakkın özüne dokunmaması gerekir. Ancak 'milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi' şartı, sadece savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde hakların durdurulmasını düzenleyen 1515. maddede bir ölçüt olarak yer almaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 1313. ve 1515. maddeleri arasındaki rejim farkını belirlemek.
1313. madde olağan dönem sınırlamalarını (limitation), 1515. madde ise olağanüstü dönem durdurmalarını (suspension) düzenler.
Soruda olağan dönem sınırlama kriterlerinden olmayan şart sorulmaktadır.
2
1313. maddedeki kümülatif şartları listelemek.
Kanunla sınırlama, özel sınırlama sebebi, anayasanın sözüne/ruhuna uygunluk, demokratik toplum düzeni gerekleri, laik Cumhuriyetin gerekleri, ölçülülük ve hakkın özüne dokunmama.
Bu şartların tamamı bir sınırlamanın geçerli olması için birlikte bulunmalıdır.
3
1515. maddeye (Olağanüstü Haller) has olan kriteri tespit etmek.
'Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi' ifadesi sadece 1515. maddede açıkça zikredilen bir sınırdır.
Olağan dönemde anayasaya uygunluk denetimi doğrudan anayasa metni üzerinden yapılır; milletlerarası hukuk şartı durdurma rejimine özgüdür.

Key Concept

Temel hakların sınırlanmasında kümülatif kriterler ve Madde 13-15 ayrımı.
Estimated Time:2m 0s
Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması Sistemi Practice Questions — KPSS Kamu Yönetimi | Examkin