Yargı

138 questions

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluna ilişkin hukuksal çerçeve ve kabul edilebilirlik kriterleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu kurumun anayasal ve yasal sınırlarını doğru bir şekilde yansıtmaktadır?

Bireysel başvuru, ancak Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki ortak alanda yer alan hakların ihlali iddiasıyla yapılabilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlerin doğrudan doğruya anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Bireysel başvurunun, kanun yollarının tüketildiği tarihten veya bir kanun yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 60 gün içinde yapılması zorunludur.

Hakkı ihlal edilen kişi, idari veya yargısal başvuru yollarının tüketilmesinin telafisi güç zararlar doğuracağı durumlarda doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru sonucunda verdiği ihlal kararı, kesinleşmiş yargı kararını kendiliğinden ortadan kaldırır ve tazminata hükmedilmesini zorunlu kılar.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru, ancak Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki ortak alanda yer alan hakların ihlali iddiasıyla yapılabilir.

Answer

Bireysel başvurunun 'konu' bakımından sınırları 1982 Anayasası'nın 148. maddesinde ve 6216 sayılı Kanun'un 45. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Buna göre; bir hakkın bireysel başvuruya konu olabilmesi için o hakkın hem Anayasa’da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Türkiye’nin taraf olduğu ek protokoller kapsamında yer alması gerekir. Bu 'ortak alan' kuralı, sosyal ve ekonomik hakların büyük bir kısmının bireysel başvuru dışı kalmasına neden olur.

Step-by-Step Solution

Konu bakımından yetkiyi belirle

Bireysel başvurunun sadece Anayasa ve AİHS ortak alanındaki haklar için yapılabileceğini tespit et

Başvurunun kabul edilebilirlik kriterlerinin başında konu bakımından yetki gelmektedir.

Dışlanan işlemleri analiz et

Yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemlerin (tüzük, yönetmelik vb.) doğrudan başvuruya konu olamayacağını doğrula

Anayasa ve ilgili kanun, bu tür işlemleri bireysel başvurunun kapsamı dışında tutmuştur.

Süre ve usul şartlarını kontrol et

Başvuru süresinin 30 gün olduğu ve tüm olağan yolların tüketilmesinin zorunlu olduğu bilgisini hatırla

Hak düşürücü süreler ve ikincillik ilkesi başvurunun incelenmesi için esastır.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Konu Bakımından Yetki ve Ortak Alan Kuralı

Question 42Question →

1982 Anayasası'na göre, adli yargı kolunda görev yapan mahkemelerin kararlarını denetleyen ve üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilen yüksek mahkeme aşağıdakilerden hangisidir?

Anayasa Mahkemesi

İdari yargı kolunun temyiz mercii olan Danıştay

Yargıtay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Sayıştay

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay

Answer

Adli yargı kolunun yüksek mahkemesi olan ve üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilen kurum Yargıtay'dır.

Yargıtay, adli yargı kolunun en yüksek mahkemesidir ve anayasaya göre üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilmektedir. Ayrıca Yargıtay Birinci Başkanı kendi üyeleri arasından seçilirken, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulu'nun belirlediği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Step-by-Step Solution

Yargı kolunun belirlenmesi

Adli yargı (hukuk ve ceza)

Yargıtay, adli yargı mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Üye seçim usulünün kontrol edilmesi

Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) seçimi

1982 Anayasası'nın 154. maddesi uyarınca Yargıtay üyelerinin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hâkim ve Cumhuriyet savcıları arasından HSK tarafından seçilir.

Key Concept

Yargıtay'ın Kuruluşu ve Üye Seçimi

Question 43Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen anayasaya uygunluk denetimi rejimine göre, normların "şekil bakımından" denetlenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından denetimi; kanun teklifinin komisyonlarda görüşülme usulünden, genel kuruldaki son oylama çoğunluğuna kadar olan tüm yasama evrelerini kapsar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların şekil bakımından aykırılığı iddiasıyla Resmi Gazete'de yayımdan itibaren altmış gün içinde iptal davası açabilir.

Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak kanun hükmünün son oylama çoğunluğuna uyulmadan kabul edildiği kanısına varırsa, bu iddiayı somut norm denetimi (itiraz yolu) ile Anayasa Mahkemesine taşıyabilir.

Anayasa değişikliklerinde şekil bakımından denetim; teklif ve oylama çoğunluğu ile ivedilikle görüşülememe şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır.

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi, kanunlarda olduğu gibi sadece son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususu ile sınırlıdır.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa değişikliklerinde şekil bakımından denetim; teklif ve oylama çoğunluğu ile ivedilikle görüşülememe şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır.

Answer

Anayasa değişikliklerinde şekil bakımından denetim; teklif ve oylama çoğunluğu ile ivedilikle görüşülememe şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır.

Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca, Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi; teklif çoğunluğu, oylama çoğunluğu ve ivedilikle görüşülememe (iki defa görüşülme) şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır. Bu seçenek, Anayasa metnindeki teknik tanımı eksiksiz ve doğru yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 148. maddesinde yer alan şekil denetimi sınırlarını analiz etmek.

Kanunlar ve Anayasa değişiklikleri için şekil denetimi kapsamının farklı olduğunu saptamak.

Anayasa, kanunlarda şekil denetimini sadece son oylama çoğunluğuyla sınırlandırırken, Anayasa değişikliklerinde kapsamı teklif ve oylama çoğunluğu ile ivedilik kuralına genişletmiştir.

Şekil denetimine başvuru usulünü ve yetkili makamları kontrol etmek.

Sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının 1/5'inin (120 milletvekili) yetkili olduğu, parti gruplarının yetkisiz olduğu bilgisine ulaşmak.

2017 değişiklikleri sonrasında da şekil denetimi için dava açma yetkisi kısıtlı tutulmuştur.

Başvuru yolunun (İptal Davası vs İtiraz Yolu) uygunluğunu doğrulamak.

Şekil aykırılığının sadece yayımdan itibaren 10 gün içinde iptal davası yoluyla ileri sürülebileceğini, itiraz yolunun kapalı olduğunu teyit etmek.

Anayasa, yasama işlemlerinin istikrarını korumak amacıyla şekil denetimi için itiraz yolunu açıkça yasaklamıştır.

Key Concept

Anayasaya Uygunluk Denetimi - Şekil Bakımından Denetim

Estimated Time:2m 0s

Question 44Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve "Hakimlik ve Savcılık Teminatı" ilkeleri uyarınca, aşağıdaki ifadelerden hangisi anayasal düzenlemelere aykırıdır?

Hakimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.

Hakimler ve savcılar, yargı bağımsızlığını korumak amacıyla hem özlük işlemleri hem de idari görevleri yönünden münhasıran Hakimler ve Savcılar Kuruluna bağlıdırlar.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hakim ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Show answer & explanation

Answer: Hakimler ve savcılar, yargı bağımsızlığını korumak amacıyla hem özlük işlemleri hem de idari görevleri yönünden münhasıran Hakimler ve Savcılar Kuruluna bağlıdırlar.

Answer

Hakim ve savcıların idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olduğunu belirten seçenek anayasaya aykırıdır.

1982 Anayasası'nın

140

. maddesinin son fıkrası açıkça "Hakimler ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar." hükmünü içermektedir. Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK), hakim ve savcıların atanma, nakil, disiplin ve meslekten çıkarma gibi özlük işlerine baksa da, "idari bağlılık" kavramı anayasal olarak Bakanlık makamına bırakılmıştır. Bu nedenle kurumların görev alanlarının karıştırıldığı ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

138

. ve

139

. maddelerindeki bağımsızlık ve teminat esaslarını değerlendiriniz.

Mahkemelerin emir alamazlığı, yasama kısıtlamaları ve hakimlerin azledilemezliği gibi temel güvenceler teyit edildi.

Genel güvencelerin kapsamını belirlemek.

Hakim ve savcıların hiyerarşik bağlılığını düzenleyen

140

. maddeyi inceleyiniz.

Hakim ve savcıların "idari görevleri" bakımından Adalet Bakanlığına bağlı oldukları tespit edildi.

Bağımsızlık ilkesinin istisnası niteliğindeki idari yapılanmayı kontrol etmek.

Seçeneklerdeki kurum eşleşmesini karşılaştırınız.

İdari bağlılığın Hakimler ve Savcılar Kuruluna (HSK) atfedilmesinin anayasal metinle çeliştiği saptandı.

Yanlış olan hukuki bilgiyi ayırt etmek.

Key Concept

Hakimlerin İdari Bağlılığı ve Hakimlik Teminatı

Practice More

Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçilme usullerini tekrar ederek yargı yönetimi konusundaki bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 45Question →

1982 Anayasası'na göre, bir kişinin temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için, ihlale yol açtığı iddia edilen işleme karşı hukuk sisteminde öngörülmüş olan aşağıdaki yollardan hangisini öncelikle tamamlamış olması zorunludur?

İdari ve yargısal tüm olağan kanun yollarını tüketmek

Doğrudan Anayasa Mahkemesine dilekçe vermek

Olağanüstü kanun yollarının tamamlanmasını beklemek

Öncelikle Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunmak

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvurmuş olmak

Show answer & explanation

Answer: İdari ve yargısal tüm olağan kanun yollarını tüketmek

Answer

İdari ve yargısal tüm olağan kanun yollarını tüketmek

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için temel şart, ihlale yol açtığı iddia edilen işlem, eylem ya da karar için idari ve yargısal tüm olağan kanun yollarının tüketilmesidir. Bu durum, bireysel başvurunun ikincil nitelikte bir hak arama yolu olmasından kaynaklanır.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun temel niteliğini belirlemek.

Bireysel başvuru, hukuk sistemindeki diğer çözüm yolları yetersiz kaldığında başvurulan 'ikincil' (subsidiyer) bir yoldur.

Anayasa Mahkemesi'nin bir hak ihlalini inceleyebilmesi için, alt derece mahkemelerinin veya idari makamların konuyu nihai olarak karara bağlamış olması gerekir.

Başvuru için gereken ön şartı tespit etmek.

İhlale neden olan işleme karşı kanunda öngörülen istinaf ve temyiz gibi 'olağan kanun yolları' tamamlanmalıdır.

Bu yollar tüketilmeden yapılan başvurular, başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulunur.

Key Concept

Bireysel Başvurunun İkincilliği (Subsidiyerlik) İlkesi

Practice More

Bireysel başvuru için öngörülen 30 günlük başvuru süresinin hangi andan itibaren başladığını tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 46Question →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler uyarınca, Hakimler ve Savcılar Kurulunun ( $HSK$ ) toplam $13$ üyesinden kaç tanesi Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından seçilmektedir?

2

4

7

13

22

Show answer & explanation

Answer: $7$

Answer

Hakimler ve Savcılar Kurulunun

7

üyesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

1982 Anayasası'nın 159. maddesinde 2017 yılında yapılan değişiklikle, Hakimler ve Savcılar Kurulu

13

üyeli bir yapıya kavuşturulmuştur. Bu üyelerden Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakanlığı ilgili Bakan Yardımcısı tabii üyelerdir. Geri kalan

11

üyenin

7

tanesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından,

4

tanesi ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir.

Step-by-Step Solution

HSK'nın toplam üye sayısını ve yapısını belirleyin.

Kurul toplam

13

üyeden oluşur ve

2

daire halinde çalışır.

Anayasa'nın 159. maddesindeki güncel yapı bilgisini kullanmak gerekir.

Üyelerin seçim mercilerini ayrıştırın.

Başkan (Adalet Bakanı) ve tabii üye (Bakan Yardımcısı) dışında kalan

11

üyenin

7

'si TBMM,

4

'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Kurul üyelerinin seçim yetkisi yasama ve yürütme organları arasında paylaştırılmıştır.

Key Concept

HSK Üye Dağılımı ve Seçim Usulü

Practice More

HSK üyelerinin görev sürelerini ve tekrar seçilip seçilemeyeceklerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 47Question →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri ile "Yüce Divan" sıfatıyla yargılama yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına ilişkin davaları karara bağlar.

Anayasa Mahkemesi, kendi üyeleri arasından Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını seçmekle görevlidir.

TBMM Başkanı, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanlarını görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Bakan yardımcılarını, görevleriyle ilgili işledikleri iddia edilen suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılama yetkisine sahiptir.

Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler.

Show answer & explanation

Answer: Bakan yardımcılarını, görevleriyle ilgili işledikleri iddia edilen suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılama yetkisine sahiptir.

Answer

Bakan yardımcılarını görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılama yetkisine sahip olduğu ifadesi yanlıştır.

Doğru cevap olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'na göre Bakan yardımcıları, Anayasa Mahkemesi'nde Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak kişiler arasında sayılmamıştır. Bakanlar bu kapsama dahilken, yardımcıları genel mahkemelerin yetki alanındadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi'nin genel görevlerini gözden geçir.

AYM'nin norm denetimi (kanun, CBK, İçtüzük), bireysel başvuru, siyasi parti davaları ve Yüce Divan yargılaması gibi görevleri olduğu saptandı.

Anayasa'nın 148. maddesi mahkemenin görev alanını belirler.

Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesini (Anayasa m. 148/6) kontrol et.

Listede Cumhurbaşkanı, CB Yardımcıları, Bakanlar, yüksek yargı organı üyeleri, TBMM Başkanı ve komutanlar yer almaktadır.

Kimin hangi makamda yargılanacağı anayasal bir kuraldır.

Bakan Yardımcıları ile Bakanlar arasındaki ayrımı analiz et.

Anayasa metni açıkça 'Bakanları' saymış ancak 'Bakan Yardımcılarını' bu kapsama dahil etmemiştir.

Bakan yardımcıları üst kademe kamu yöneticisi statüsünde olup cezai sorumlulukları genel hükümlere tabidir.

Key Concept

Yüce Divan'ın Kişi Bakımından Yetki Alanı

Hints

Yüce Divan listesinde yer alan makamların sadece Anayasa'da açıkça yazılı olanlar olduğunu unutmayın.

Practice More

Jandarma Genel Komutanının 2017 değişikliği ile Yüce Divan kapsamından çıkarıldığını hatırlayarak benzer soruları çözebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 48Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esasları dikkate alındığında, yargı organlarının işleyişi ve mensuplarının statüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz.

Hâkimler ve savcılar azledilemez ve kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlıdırlar.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır ve bu kararları hiçbir suretle değiştiremezler.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlıdırlar.

Answer

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna değil, Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Seçeneklerde yer alan ifadenin aksine,

1982

Anayasası'nın

140

. maddesinin son fıkrası gereğince hâkimler ve savcılar idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna değil, Adalet Bakanlığına bağlıdırlar. Dolayısıyla, idari yönden kurula bağlı olduklarını belirten ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 'Yargı' bölümündeki temel maddeleri (

9

138

139

140

) analiz edin.

Bu maddeler yargı yetkisinin kullanımını, mahkemelerin bağımsızlığını ve hâkimlerin özlük haklarını düzenlemektedir.

Anayasal çerçevedeki hükümlerin doğruluğunu teyit etmek için kapsamlı bir inceleme gereklidir.

Hâkim ve savcıların idari hiyerarşideki yerini ve hangi makama bağlı olduklarını belirleyin.

Anayasa'nın

140

. maddesinin

6

. fıkrası hâkimlerin idari yönden Adalet Bakanlığına bağlı olduğunu açıkça belirtir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) mesleki yetkileri ile idari bağlılık arasındaki anayasal farkı ayırt etmek sorunun çözüm noktasıdır.

Key Concept

Hâkim ve Savcıların İdari Görevleri Bakımından Adalet Bakanlığına Bağlılığı

Estimated Time:1m 0s

Question 49Question →

Anayasa Mahkemesinin güncel üye yapısı ve seçim usulleri dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından yapılacak üye seçimi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sayıştay Genel Kurulu, her boş üyelik için kendi başkan ve üyeleri arasından gizli oyla üçer aday belirleyerek TBMM'ye sunar.

TBMM, seçeceği üyelerden birini Yargıtay Genel Kurulu tarafından gösterilecek üç aday arasından belirler.

Baro başkanları tarafından serbest avukatlar arasından aday gösterilebilmesi için adayların en az on beş yıl fiilen avukatlık yapmış olması yeterlidir.

TBMM'de yapılan üye seçiminin ikinci tur oylamasında üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun sağlanması zorunludur.

TBMM, Anayasa Mahkemesine toplam beş üye seçer ve bu üyelerin tamamı Sayıştay kontenjanından gelir.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay Genel Kurulu, her boş üyelik için kendi başkan ve üyeleri arasından gizli oyla üçer aday belirleyerek TBMM'ye sunar.

Answer

Doğru cevap, Sayıştay Genel Kurulunun kendi içinden her boş üyelik için üçer aday belirleyerek TBMM'ye sunacağını belirten ifadedir.

Doğru cevapta belirtildiği üzere,

1982

Anayasası uyarınca TBMM, Sayıştay'dan seçeceği iki üye için Sayıştay Genel Kurulunun her boş üyelik için belirleyeceği üç aday arasından seçim yapar. Bu aday belirleme süreci gizli oyla gerçekleştirilir.

Step-by-Step Solution

TBMM'nin üye seçme yetkisini kontrol et.

TBMM, toplam

15

üyeli Anayasa Mahkemesine

3

üye seçer.

2017

Anayasa değişikliği sonrası üye dağılımı bu şekildedir.

Aday havuzlarını ve aday sayılarını belirle.

Sayıştay'dan

2

, Barolardan

1

üye seçilir. Her bir üye için ilgili kurumlar

3

aday gösterir.

Seçim demokratik bir eleme usulüne (üç aday arasından seçim) dayanır.

Seçim yeter sayılarını değerlendir.

Birinci turda

2/3

, ikinci turda salt çoğunluk aranır. Üçüncü turda ise en çok oyu alan iki adaydan biri seçilir.

Anayasa'nın

146

. maddesindeki usul budur.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçiminde TBMM Kontenjanı

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süreleri ve yaş sınırı gibi özlük haklarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 50Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile Anayasa Mahkemesinin üye sayısı ve üyelerin seçim usulleri yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimi ve aday havuzları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi; Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden iki üye seçer.

Cumhurbaşkanı; Yargıtay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden beş üye seçer.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği üç aday içinden iki üye seçer.

Cumhurbaşkanı; Danıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden dört üye seçer.

Anayasa Mahkemesi üyeleri on beş yıl için seçilirler ve görev süresi biten bir üye bir defaya mahsus yeniden seçilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi; Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden iki üye seçer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Sayıştay Genel Kurulu tarafından gösterilen adaylar arasından iki üye seçtiğini belirten ifade doğrudur.

Anayasa'nın

146

. maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisi; Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden iki üye seçer. Bu hüküm

2017

anayasa değişiklikleri sonrası güncel ve doğru olan düzenlemedir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin toplam üye sayısını ve seçici makamları belirlemek.

Anayasa Mahkemesi toplam

15

üyeden oluşur. Bu üyelerin

3

'ü TBMM,

12

'si ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Güncel anayasal yapıyı anlamak için temel sayısal dağılımın bilinmesi gerekir.

TBMM tarafından yapılan seçimlerin detaylarını kontrol etmek.

TBMM; Sayıştay'dan

2

üye (her boş yer için

3

aday arasından) ve Baro Başkanlarından

1

üye (serbest avukatlar arasından gösterilen

3

adaydan) seçer.

TBMM'nin sınırlı yetki alanındaki kurum bazlı dağılımı doğrulamak.

Cumhurbaşkanı tarafından yapılan seçimlerin kurum bazlı dağılımını incelemek.

Cumhurbaşkanı; Yargıtay'dan

3

, Danıştay'dan

2

, YÖK'ten

3

ve doğrudan/diğer kategorilerden

4

üye seçer.

Yüksek mahkemeler ve diğer kurumlar arasındaki üye paylaşımını netleştirmek.

Üyelik süresi ve yeniden seçilme kuralını hatırlamak.

Üyeler

12

yıl için seçilir ve tekrar seçilmeleri mümkün değildir.

Seçim usulü dışındaki diğer yapısal kuralları elemek.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Dağılımı ve Seçim Usulü

Question 51Question →

1982 Anayasası’nın "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, yargı organlarının işleyişi ve mensuplarının anayasal güvencelerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Hâkimler ve savcılar, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar; ancak bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınabilirler.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar; bu durum, meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenlerin teminat dışı kalmasını engellemez.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar; ancak bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınabilirler.

Answer

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda dahi özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Doğru yanıt olan ifadede geçen 'yoksun kılınabilirler' ibaresi Anayasa'nın 139. maddesine açıkça aykırıdır. Anayasa'ya göre hâkimler ve savcılar; azlolunamaz, kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekliye ayrılamaz ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından mahrum edilemezler.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 138. maddesindeki 'Mahkemelerin Bağımsızlığı' kuralları analiz edilir.

Emir, talimat, tavsiye ve telkin yasağı ile yasama organının devam eden davalara müdahale yasağının tam olduğu görülür.

Yargı bağımsızlığının kapsamını belirlemek için gereklidir.

Anayasa'nın 139. maddesindeki 'Hâkimlik ve Savcılık Teminatı' hükümleri incelenir.

Teminatın kapsamı: Azlolunmama, isteği dışında emekli edilmeme ve özlük haklarının her koşulda korunmasıdır.

Hâkimlerin güvencelerinin sınırlarını tespit etmek için gereklidir.

Özlük haklarının korunması ile ilgili 'mahkeme veya kadro kaldırılması' durumu özel olarak değerlendirilir.

Anayasa, bu gibi kurumsal değişikliklerde bile hâkim ve savcıların mali ve özlük haklarının korunacağını emreder (Madde 139/1).

Seçeneklerdeki hata payını (yoksun kılınabilir/kılınamaz ayrımı) netleştirmek için gereklidir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının Mutlaklığı ve İstisnaları

Practice More

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve bu kurulun anayasal güvencelerdeki rolü incelenebilir.

Estimated Time:1m 30s

Question 52Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun uyarınca düzenlenen 'bireysel başvuru' (anayasa şikâyeti) mekanizmasının kabul edilebilirliği ve kapsamı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuruya konu edilebilecek haklar, 1982 Anayasası'nda düzenlenen tüm temel hak ve hürriyetleri kapsamakta olup, bu hakların Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında olması şartı aranmaz.

Anayasa'da güvence altına alınmış olan 'kamu hizmetine girme hakkı' veya 'çalışma ve sözleşme hürriyeti' gibi hakların ihlali iddiasıyla yapılan başvurular, bu haklar Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) yer almadığı için konu bakımından yetkisizlik nedeniyle reddedilir.

Bireysel başvuru süresi, ihlale neden olan mahkeme kararının verildiği tarihten itibaren 30 gündür ve bu süre hak düşürücü olup mazeret dilekçesi ile dahi uzatılamaz.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkı gibi sadece kurumsal işleyişlerini ilgilendiren hakların ihlali iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Temel hakların ihlaline doğrudan bir yasama işleminin veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin neden olduğu hallerde, ilgili normun Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 30 gün içinde doğrudan Anayasa Mahkemesine gidilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa'da güvence altına alınmış olan 'kamu hizmetine girme hakkı' veya 'çalışma ve sözleşme hürriyeti' gibi hakların ihlali iddiasıyla yapılan başvurular, bu haklar Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) yer almadığı için konu bakımından yetkisizlik nedeniyle reddedilir.

Answer

Anayasa'da yer almasına rağmen AİHS kapsamında bulunmayan kamu hizmetine girme veya çalışma hürriyeti gibi haklar bireysel başvuruya konu edilemez.

Bireysel başvuru mekanizması, 1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun uyarınca, sadece Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokoller kapsamında olanların ihlali iddiasıyla yapılabilir. Kamu hizmetine girme hakkı (Anayasa m. 70) ve çalışma hürriyeti (Anayasa m. 48) gibi haklar AİHS kapsamında yer almadığı için, bu haklara yönelik ihlal iddiaları Anayasa Mahkemesi tarafından konu bakımından yetkisizlik nedeniyle reddedilir.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun konu bakımından kapsamını (ortak alan kuralı) hatırla.

Başvuru için hakkın hem 1982 Anayasası'nda hem de AİHS ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerde yer alması gerekir.

Anayasa'nın 148. maddesi ve 6216 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca kapsam bu şekilde sınırlandırılmıştır.

Başvuru yapabilecek özneleri değerlendir.

Kamu tüzel kişileri başvuru yapamaz; özel hukuk tüzel kişileri ise sadece tüzel kişiliğe ait haklar için başvurabilir.

Bireysel başvuru kamu gücüne karşı koruma sağlayan bir yol olduğundan, kamu gücünü kullanan yapıların bu yolu kullanması hukuken mümkün değildir.

Başvuru süresi ve usulünü kontrol et.

Süre nihai kararın tebliğinden/öğrenilmesinden itibaren 30 gündür ve tüm olağan kanun yolları tüketilmelidir.

Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir hak arama yoludur.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Ortak Koruma Alanı ve İkincillik İlkesi

Question 53Question →

Anayasa Mahkemesinin üye yapısı ve üyelerin seçilme usulleriyle ilgili olarak, yürürlükteki anayasal hükümler çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının her boş üyelik için göstereceği üçer aday arasından seçer.

Türkiye Büyük Millet Meclisi toplam on iki üyeyi, Cumhurbaşkanı ise üç üyeyi seçmekle görevlidir.

Cumhurbaşkanı; baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından iki üye, Sayıştaydan ise üç üye seçer.

Cumhurbaşkanı; Yargıtay Genel Kurulunca her boş yer için gösterilecek adaylar arasından beş üye, Danıştaydan ise dört üye seçer.

Anayasa Mahkemesi toplam on yedi üyeden oluşur ve üyeler bir defaya mahsus olmak üzere dokuz yıllığına seçilirler.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının her boş üyelik için göstereceği üçer aday arasından seçer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisinin; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından seçtiği ifade doğrudur.

Yürürlükteki anayasal düzenlemeye göre Anayasa Mahkemesi 15 üyeden oluşur. Bu üyelerin 3'ü TBMM tarafından, 12'si ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. TBMM; 2 üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun her boş üyelik için kendi başkan ve üyeleri arasından göstereceği 3 aday içinden, 1 üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği 3 aday içinden gizli oyla seçer.

Step-by-Step Solution

Toplam üye sayısını belirle

15 üye

2017 anayasa değişikliği ile askeri yargının kaldırılması sonucu üye sayısı 17'den 15'e düşmüştür.

Seçim yetkisini bölüştür

3 üye TBMM, 12 üye Cumhurbaşkanı

Anayasa'nın 146. maddesi uyarınca üyelerin bir kısmı yasama, bir kısmı yürütme tarafından seçilir.

TBMM'nin seçtiği üyelerin kaynağını kontrol et

2 Sayıştay, 1 Baro Başkanı adayı

TBMM'nin seçim yapacağı havuz Sayıştay üyeleri ve serbest avukatlar arasından baro başkanlarınca aday gösterilen kişilerdir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçim Kaynakları ve Sayıları

Estimated Time:50s

Question 54Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesinin üye sayısı ve seçim usulünde önemli değişikliklere gidilmiştir. Buna göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) Anayasa Mahkemesine üye seçme yetkisi ve aday belirleme süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden iki üye seçer.

Baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği üçer aday içinden iki üye seçer.

Yargıtay Genel Kurulunca kendi başkan ve üyeleri arasından gösterilecek üçer aday içinden üç üye seçer.

Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından doğrudan gizli oyla üç üye seçer.

Danıştay Genel Kurulunun göstereceği üçer aday içinden bir üye seçer.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden iki üye seçer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Sayıştay Genel Kurulunun her boş üyelik için kendi içinden belirleyeceği üç aday arasından iki üyeyi seçmekle görevlidir.

1982

Anayasası'nın

146

. maddesi uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday içinden yapacağı gizli oylamayla seçer. Dolayısıyla Sayıştay'dan iki üye seçilmesi ifadesi anayasal metne tam uygundur.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin toplam üye sayısını belirleme.

Toplam üye sayısı

15

olarak belirlenmiştir (

2017

değişikliği ile askeri yargı üyeleri kaldırılmıştır).

Üye dağılımını anlamak için temel kapasiteyi bilmek gerekir.

TBMM ve Cumhurbaşkanı arasındaki seçme yetkisi paylaşımını analiz etme.

12

üye Cumhurbaşkanı,

3

üye TBMM tarafından seçilir.

Soruda istenen TBMM kontenjanlarını sınırlamak için gereklidir.

TBMM'nin seçtiği

3

üyenin kaynağını tespit etme.

2

üye Sayıştay'dan,

1

üye ise Baro Başkanlarının aday gösterdiği avukatlar arasından seçilir.

Kontenjanların spesifik kurum ve sayılarını netleştirmek için gereklidir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçim Kontenjanları

Practice More

Cumhurbaşkanının doğrudan ve dolaylı (adaylar üzerinden) seçtiği kontenjan ayrımını çalışınız.

Estimated Time:1m 30s

Question 55Question →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen "hâkimlik ve savcılık teminatı" ve hâkimlerin mesleki statüleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hâkimler ve savcılar azlolunamazlar.

Hâkimler ve savcılar, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkim ve savcılar mali haklarından yoksun kılınamazlar.

Hâkim ve savcılar, idarî görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlıdırlar.

Hâkim ve savcıların özlük hakları, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.

Show answer & explanation

Answer: Hâkim ve savcılar, idarî görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlıdırlar.

Answer

Hâkim ve savcıların idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlı olduğu ifadesi yanlıştır; çünkü Anayasa uyarınca bu bağlılık Adalet Bakanlığına karşıdır.

1982

Anayasası'nın

140.

maddesi uyarınca, hâkim ve savcılar idarî görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna değil, Adalet Bakanlığına bağlıdırlar. Bu nedenle, idari bağlılığın Kurul'a olduğunu iddia eden seçenek yanlıştır ve doğru cevabı oluşturur.

Step-by-Step Solution

Hâkimlik ve savcılık teminatının unsurlarını belirlemek.

Anayasa'nın

139.

maddesine göre azlolunmama, yaş haddinden önce emekli edilememe ve mali hakların korunması temel teminatlardır.

Soruda istenen yanlış ifadeyi bulmak için önce doğru teminatları elemek gerekir.

Hâkim ve savcıların idari teşkilattaki konumunu incelemek.

Anayasa'nın

140.

maddesinin altıncı fıkrası, hâkim ve savcıların idari görevleri bakımından Adalet Bakanlığına bağlı olduğunu belirtir.

Yargısal bağımsızlık ile idari hiyerarşi arasındaki anayasal ayrımı teyit etmek için bu bilgi gereklidir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ve İdari Statü

Practice More

Yargı bağımsızlığının bir diğer unsuru olan Anayasa Madde

138

(Mahkemelerin Bağımsızlığı) hükümlerini gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 56Question →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" ilkeleri ile hâkim ve savcıların mesleki statüleri birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden de yargı bağımsızlığını korumak amacıyla münhasıran Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlıdırlar.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkimler ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Yasama Meclisinde, görülmekte olan bir davanın içeriği hakkında yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya beyanda bulunulamaz.

Görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılanlar veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler hakkında teminat hükümleri uygulanmaz.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden de yargı bağımsızlığını korumak amacıyla münhasıran Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlıdırlar.

Answer

Hâkimlerin ve savcıların idari görevleri yönünden Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlı olduğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü Anayasa uyarınca bu konuda Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Anayasa'nın

140

. maddesinin ikinci fıkrasına göre; hâkimler ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar. Dolayısıyla hâkimlerin hem yargısal hem idari görevlerinde yalnızca Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlı olduğunu savunan görüş Anayasa'nın açık hükmüyle bağdaşmaz.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

138

. maddesini analiz et.

Mahkemelerin bağımsızlığı gereği hiçbir makamın yargı yetkisine müdahale edemeyeceği ve mecliste görülmekte olan davaların tartışılamayacağı kuralına ulaşılır.

Yargı bağımsızlığının sınırlarını ve yasama-yürütme karşısındaki korunmasını belirlemek için.

Anayasa'nın

139

. maddesindeki teminatları incele.

Hâkimlerin azlolunamayacağı, mali haklarının (kadro kaldırılsa dahi) korunduğu ve istisnai durumlar (sağlık, suç vb.) dışında emekliye sevk edilemeyeceği saptanır.

Hâkimlik teminatının kapsamını ve hangi durumlarda bu teminatın işlemeyeceğini ayırt etmek için.

Anayasa'nın

140

. maddesindeki idari yapılanma hükmünü değerlendir.

Hâkim ve savcıların idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı oldukları yasal kuralına ulaşılır.

Yargı mensuplarının idari denetim mekanizmasını doğru teşhis etmek için.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ile İdari Bağlılık Ayrımı

Question 57Question →

$1982$ Anayasası'nın "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" başlıklı $139$ . maddesi uyarınca, hâkim ve savcıların rızaları dışında emekliye sevk edilmelerine veya aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılmalarına yol açabilecek anayasal istisnalar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giyilmiş olması

Görev yapılan mahkemenin veya kadronun kanunla kaldırılmış olması

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun denetimi sonucu meslekte kalmanın uygun olmadığına karar verilmesi

Görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceğinin kesin olarak tespiti

Anayasa'da belirtilen yaş haddine ulaşılması sebebiyle emeklilik

Show answer & explanation

Answer: Görev yapılan mahkemenin veya kadronun kanunla kaldırılmış olması

Answer

Görev yapılan mahkemenin veya kadronun kanunla kaldırılmış olması hâkimlik teminatının bir istisnası değil, aksine teminatın kapsamındaki koruyucu bir hükümdür.

Görev yapılan mahkemenin veya kadronun kanunla kaldırılması seçeneği doğrudur; zira

1982

Anayasası'nın

139

. maddesi, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle dahi olsa hâkimlerin aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamayacağını açıkça hükme bağlamıştır. Bu durum bir istisna değil, hâkimlerin yürütmeye karşı mali güvencesidir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

139

. maddesindeki temel güvencelerin analizi

Hâkimlerin azlolunamayacağı, kendileri istemedikçe

65

yaşından önce emekli edilemeyeceği ve mali haklarından yoksun bırakılamayacağı belirlenir.

Hâkimlik teminatının sınırlarını ve koruma alanını tespit etmek için gereklidir.

İstisnaların değerlendirilmesi

Suçtan hüküm giyme, sağlık engeli ve meslekte kalmanın uygun olmaması durumlarının teminatın dışındaki istisnalar olduğu görülür.

Güvencenin hangi durumlarda sona erdiğini anlamak için gereklidir.

Kadro veya mahkeme kaldırılması durumunun incelenmesi

Anayasa metnindeki "bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa" ifadesiyle, bu durumun özlük haklarını etkilemeyeceği sonucuna varılır.

Soruda istenen 'istisna olmayan' durumu belirlemek için nihai adımdır.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Anayasa Madde

139

)

Estimated Time:1m 0s

Question 58Question →

1982 Anayasası’nda $2017$ yılında gerçekleştirilen değişiklikler sonrası Anayasa Mahkemesinin üye kompozisyonu ve seçim usulleri yeniden yapılandırılmıştır. Güncel anayasal düzenlemeler çerçevesinde, mahkeme üyelerinin seçimi ve kaynak gruplarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa Mahkemesi toplam

15

üyeden oluşur; bu üyelerin

3

tanesi Türkiye Büyük Millet Meclisi,

12

tanesi ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği adaylar içinden gizli oylamayla seçer.

Cumhurbaşkanı; üç üyeyi Yargıtay, iki üyeyi Danıştay Genel Kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından gösterecekleri üçer aday içinden seçmekle yetkilidir.

Cumhurbaşkanı; Yükseköğretim Kurulu tarafından kendi üyesi olmayan hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarındaki öğretim üyeleri arasından gösterilecek adaylar içinden toplam dört üye seçer.

Anayasa Mahkemesi üyeleri

12

yıl için seçilirler; bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemez ve üyeler

65

yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı; Yükseköğretim Kurulu tarafından kendi üyesi olmayan hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarındaki öğretim üyeleri arasından gösterilecek adaylar içinden toplam dört üye seçer.

Answer

Cumhurbaşkanı'nın Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından aday gösterilen öğretim üyeleri arasından seçtiği üye sayısının dört olduğunu belirten ifade yanlıştır; bu sayı üç olmalıdır.

Anayasa'nın

146

. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı; Yükseköğretim Kurulu tarafından gösterilecek adaylar arasından

3

üye seçer. Seçeneklerde bu sayının

4

olarak belirtilmesi hatalıdır.

4

üyelik kontenjan; üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf adli ve idari hâkim ve savcılar ile en az beş yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından yapılacak seçimler için tanımlanmıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin toplam üye sayısını ve genel dağılımını teyit et.

Toplam üye sayısı

15

'dir (

2017

değişikliği ile

17

'den

15

'e düşürülmüştür). Seçim yetkisi TBMM (

3

üye) ve Cumhurbaşkanı (

12

üye) arasındadır.

Genel yapıyı bilmek hatalı sayıları tespit etmek için ön koşuldur.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen

12

üyenin alt kontenjanlarını analiz et.

Yargıtay (

3

), Danıştay (

2

), YÖK (

3

), Diğer (Üst kademe yöneticileri, avukatlar vb.) (

4

) olmak üzere toplam

12

üyedir.

YÖK kontenjanının

3

, 'diğer' grubun ise

4

olduğunu ayırt etmek sorunun can alıcı noktasıdır.

Seçim usulü ve görev süresi kriterlerini gözden geçir.

Görev süresi

12

yıldır, ikinci kez seçilmek yasaktır ve yaş haddi

65

'tir.

Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit ederek yanlış olanı kesinleştirir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Kompozisyonu (2017 Değişiklikleri)

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçilme yeterliliklerini ve Yüce Divan sıfatıyla yargılama usullerini inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 59Question →

Hakkındaki bir idari işlemin iptali istemiyle açtığı dava Danıştay tarafından kesin olarak reddedilen ve bu kararı 15 Şubat 2026 tarihinde tebliğ alan bir kişi, hak ihlali iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmak istemektedir. 1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, bu başvurunun kabul edilebilirliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Başvuru, nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılmalı ve ihlal edildiği iddia edilen hak hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer almalıdır.

Bireysel başvuru, nihai kararın öğrenilmesinden itibaren 60 gün içinde doğrudan Anayasa Mahkemesine veya bölge idare mahkemeleri aracılığıyla yapılmalıdır.

Temel hakları doğrudan ihlal eden kanun hükümlerinin veya düzenleyici idari işlemlerin iptali istemiyle bireysel başvuruda bulunulabilir.

İdari ve hukuki yollar henüz tüketilmemiş olsa dahi, işlemin icrasının telafisi güç bir zarara yol açacağı durumlarda doğrudan Anayasa Mahkemesine gidilebilir.

Anayasa'da güvence altına alınmış olan ancak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde düzenlenmemiş olan tüm sosyal ve ekonomik haklar için başvuru yapılması mümkündür.

Show answer & explanation

Answer: Başvuru, nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılmalı ve ihlal edildiği iddia edilen hak hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer almalıdır.

Answer

Bireysel başvurunun kabul edilebilir olması için başvurunun nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılması ve ihlal iddiasının Anayasa ile AİHS'nin ortak koruma alanındaki bir hakka ilişkin olması gerekir.

Bireysel başvuru yapılabilmesi için temel şart, tüm olağan kanun yollarının tüketilmesidir (soruda Danıştay kararı ile bu sağlanmıştır). Başvuru, bu nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır. Ayrıca, başvurunun konusu olan hak, hem 1982 Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerde yer alan ortak haklardan biri olmalıdır.

Step-by-Step Solution

Olağan kanun yollarının tüketilip tüketilmediğini kontrol etme

Dava Danıştay tarafından kesin olarak reddedildiği için olağan kanun yolları tüketilmiştir.

Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir yoldur.

Başvuru süresini belirleme

15 Şubat 2026 tebliğ tarihinden itibaren 30 günlük süre içinde (Mart ortasına kadar) başvuru yapılmalıdır.

6216 sayılı Kanun uyarınca hak düşürücü süre 30 gündür.

Hak kapsamını doğrulama

İhlal edilen hak hem Anayasa'da hem de Türkiye'nin taraf olduğu AİHS/Protokollerde yer almalıdır.

Anayasa Mahkemesi'nin konu bakımından yetkisi bu ortak alanla sınırlıdır.

Key Concept

Bireysel Başvuru Kabul Edilebilirlik Kriterleri

Estimated Time:1m 30s

Question 60Question →

1982 Anayasası’nın "Hâkimlik ve savcılık teminatı" başlıklı 139. maddesine göre, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa hâkim ve savcıların mahrum bırakılamayacağı haklar aşağıdakilerden hangisidir?

Her türlü disiplin soruşturmasından muaf tutulma hakkı

Aylık, ödenek ve diğer özlük hakları

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) tüm kararlarına karşı yargı yoluna başvurma hakkı

Yalnızca Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapma hakkı

İdari görevleri yönünden Adalet Bakanlığından tamamen bağımsız olma hakkı

Show answer & explanation

Answer: Aylık, ödenek ve diğer özlük hakları

Answer

1982 Anayasası'nın 139. maddesine göre hâkim ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

1982 Anayasası'nın 139. maddesinde hâkim ve savcıların azlolunamayacağı ve yaştan önce emekli edilemeyeceği belirtildikten sonra, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması hâlinde dahi aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamayacakları hüküm altına alınmıştır. Bu düzenleme hâkimlerin ekonomik olarak yürütmeye veya idari kararlara bağımlı hale gelmesini önlemeyi amaçlar.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 139. maddesini incelemek

Maddede hâkimlik ve savcılık teminatının üç temel unsuru (azlolunmama, yaştan önce emekli edilmeme ve mali hakların korunması) görülür.

Sorunun cevabı doğrudan anayasa metnindeki güvence ifadelerinde yer almaktadır.

Kadro kaldırılması durumundaki özel istisnayı belirlemek

Hizmet gerekleri nedeniyle mahkeme kapatılsa dahi kişisel mali hakların (aylık, ödenek vb.) dokunulmaz olduğu tespit edilir.

Hâkimin bağımsızlığını korumak için ekonomik geleceğinin kurumun varlığından bağımsız kılınması gerekir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı

Practice More

Mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138) ile Hâkimlik teminatı (Madde 139) arasındaki farklara odaklanan soruları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

PreviousPage 3 / 7Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution