Yargı

138 questions

1982 Anayasası'na göre, normların anayasaya uygunluk denetimi (iptal davası ve itiraz yolu) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların hem şekil hem de esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla iptal davası açma süresi, ilgili kanunun Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren

30

gündür.

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetlenmesi için iptal davası açma yetkisi sadece TBMM Başkanı ve mecliste grubu bulunan siyasi partilere aittir.

Somut norm denetiminde (itiraz yolu), Anayasa Mahkemesi işin esasına girerek red kararı verirse, aynı kanun hükmü hakkında

5

yıl geçmedikçe tekrar itiraz yoluna başvurulamaz.

Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerini anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır.

Anayasa Mahkemesi, itiraz yoluyla gelen bir başvuruyu en geç

3

ay içinde karara bağlamak zorundadır; aksi takdirde yerel mahkeme davayı mevcut kanun hükmüne göre sonuçlandırır.

Show answer & explanation

Answer: Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerini anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır.

Answer

Bir davaya bakmakta olan mahkemenin, uygulanacak kuralı anayasaya aykırı bulması veya tarafların iddiasını ciddi bularak Anayasa Mahkemesi kararını beklemek üzere davayı geri bırakması anayasal bir kuraldır.

Doğru seçenek, anayasanın somut norm denetimi mekanizmasını tam ve eksiksiz bir şekilde açıklamaktadır. Mahkemenin uygulanacak hükmü aykırı bulması veya ciddi iddiayı kabul etmesi durumunda davayı bekletmesi anayasal bir zorunluluktur.

Step-by-Step Solution

Somut norm denetimi (itiraz yolu) şartlarını değerlendir.

Bakılmakta olan bir davanın varlığı ve davada uygulanacak bir normun (kanun veya CBK) bulunması gerekir.

Anayasa'nın

152

. maddesi uyarınca denetimin başlatılabilmesi için bu ön şartlar zorunludur.

Süreçteki bekletme (geri bırakma) usulünü kontrol et.

Mahkeme dosyayı AYM'ye gönderir ve AYM kararına kadar davayı geri bırakır.

Hukuk devleti ilkesi gereği, anayasaya aykırı olduğu düşünülen bir hükmün karara esas alınması önlenmek istenir.

Key Concept

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu)

Practice More

Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının geriye yürümezliği ilkesini ve bu ilkenin somut norm denetimindeki davalara etkisini inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 82Question →

1982 Anayasası’nın 2017 değişiklikleri ile güncellenen hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargılamaların kişi yönünden kapsamı ve bu yargılamalara ilişkin anayasal usuller göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan’da yargılanırken; idari hiyerarşide yer alan bakan yardımcıları, suçun niteliğine bakılmaksızın bu sıfatla Anayasa Mahkemesinde yargılanamazlar.

Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri komutanlarının yanı sıra Jandarma Genel Komutanı da görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan’da yargılanan kişiler arasında sayılmıştır.

Yüce Divan sıfatıyla verilen kararlar kesin nitelikte olup; bu kararlara karşı herhangi bir kanun yoluna veya mahkeme içi denetim mekanizmasına başvurulması mümkün değildir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, yasama dokunulmazlığı ve sorumsuzluğu ilkeleri gereği, görevde bulunduğu süre boyunca işlediği iddia edilen suçlardan dolayı Yüce Divan’da yargılanamaz.

Yüce Divan’da savcılık görevini kural olarak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı yürütürken; Cumhurbaşkanının yargılandığı davalarda bu görev TBMM tarafından belirlenen bir komisyon tarafından yerine getirilir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan’da yargılanırken; idari hiyerarşide yer alan bakan yardımcıları, suçun niteliğine bakılmaksızın bu sıfatla Anayasa Mahkemesinde yargılanamazlar.

Answer

Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca Yüce Divan listesi tahdididir. Bu listede Cumhurbaşkanı yardımcıları yer almasına rağmen, 2017 değişikliği ile ihdas edilen bakan yardımcılığı makamı bu listeye dahil edilmemiştir. Bu nedenle bakan yardımcıları görev suçlarından dolayı genel hükümlere göre yargılanırlar.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 148. maddesindeki Yüce Divan listesinin incelenmesi

Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar ve yüksek yargı organı başkan ve üyelerinin listede olduğu, ancak bakan yardımcılarının listede yer almadığı tespit edilir.

Yüce Divan yetkisi istisnai ve sınırlı bir yetki olduğu için sadece Anayasa'da sayılan kişileri kapsar.

2017 Anayasa değişikliklerinin askeri makamlar üzerindeki etkisinin kontrol edilmesi

Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanları listede kalırken, Jandarma Genel Komutanı'nın listeden çıkarıldığı görülür.

Jandarma'nın tamamen İçişleri Bakanlığı'na bağlanması süreciyle uyumlu olarak yargılama usulü de değişmiştir.

Yargılama kararlarına karşı öngörülen denetim yolunun belirlenmesi

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu bünyesinde 'yeniden inceleme' yolunun açık olduğu teyit edilir.

Adil yargılanma hakkı kapsamında çift dereceli yargılama ilkesine uygun bir iç denetim mekanizması oluşturulmuştur.

Key Concept

Yüce Divan'ın Kişi Bakımından Yetki Alanı ve Denetim Usulü

Practice More

Anayasa Mahkemesinin norm denetimi yetkisi ile Yüce Divan sıfatı arasındaki usul farklarını (toplantı ve karar yeter sayıları gibi) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 83Question →

1982 Anayasası uyarınca, normların anayasaya uygunluk denetimi (soyut ve somut norm denetimi) süreçleri ile ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi, somut norm denetimi (itiraz yolu) kapsamında kendisine gelen bir başvuruda beş ay içinde kararını vermezse, mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır; ancak karar kesinleşinceye kadar Mahkemeden karar gelirse buna uyulur.

Kanunların sadece şekil bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davaları, kanunun Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren altmış gün içinde Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri oranındaki milletvekilleri tarafından açılabilir.

Anayasa Mahkemesinin itiraz yolu sonucunda işin esasına girerek verdiği red kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren beş yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvurulamaz.

Anayasa değişikliklerinin hem şekil hem de esas bakımından denetimi; Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğu tarafından Resmi Gazete'de yayımdan itibaren on gün içinde istenebilir.

Olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluk denetimi, yayımlandıkları günden itibaren altmış gün içinde doğrudan iptal davası yoluyla yapılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, somut norm denetimi (itiraz yolu) kapsamında kendisine gelen bir başvuruda beş ay içinde kararını vermezse, mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır; ancak karar kesinleşinceye kadar Mahkemeden karar gelirse buna uyulur.

Answer

Somut norm denetimi sürecinde Anayasa Mahkemesi'nin beş ay içinde karar vermemesi durumunda yerel mahkemenin davayı yürürlükteki hükümlere göre sonuçlandırması, ancak kesinleşme anına kadar gelecek olan AYM kararına uyulması kuralı doğrudur.

Doğru ifade, somut norm denetimi (itiraz yolu) sürecindeki 5 aylık bekleme süresini ve bu süre zarfında karar çıkmaması durumunda yerel mahkemenin izleyeceği yolu tam olarak 1982 Anayasası'nın 152. maddesine uygun şekilde açıklamaktadır.

Step-by-Step Solution

Somut norm denetimi (itiraz yolu) şartlarını ve sürelerini hatırla.

Görülmekte olan bir dava, uygulanacak bir norm ve Mahkemenin re'sen veya tarafların iddiası üzerine AYM'ye gitmesi gerekir.

Anayasa'nın 152. maddesindeki prosedürü doğrulamak için.

AYM'nin somut norm denetimi başvurusunu sonuçlandırma süresini ve sonucunu analiz et.

AYM'nin karar süresi 5 aydır. Karar çıkmazsa yerel mahkeme davaya devam eder ancak üst mahkeme kararı kesinleşmeden AYM kararı gelirse buna uyulur.

Doğru seçeneğin hukuki dayanağını netleştirmek için.

Diğer seçeneklerdeki süre ve yetki hatalarını tespit et.

Kanun şekil denetimi (10 gün), itiraz reddi sonrası süre (10 yıl), anayasa değişikliği denetim sınırı (sadece şekil) ve OHAL CBK denetimsizliği kuralları ile karşılaştır.

Çeldiricilerin neden yanlış olduğunu kesinleştirmek için.

Key Concept

Anayasa Yargısında Somut ve Soyut Norm Denetimi Usulü

Practice More

İptal davası ve itiraz yolu arasındaki farkları, özellikle dava açmaya yetkili olanlar ve dava süreleri açısından bir tablo yaparak çalışmanız kalıcılığı artıracaktır.

Estimated Time:1m 40s

Question 84Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru (anayasa şikâyeti) yolunun kapsamı, kabul edilebilirlik kriterleri ve yargılama usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Başvurunun kabul edilebilmesi için, olağan kanun yollarının tüketilmesine gerek olmaksızın, temel hakkın ihlal edildiği iddiasının somutlaştırılması yeterlidir.

Anayasa’da yer alan tüm temel hak ve özgürlüklerin ihlali iddiasıyla bireysel başvuru yapılabilir; bu hakların Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında olması şartı aranmaz.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde yerindelik denetimi yaparak kamu gücünü kullanan organların takdir yetkisini yeniden değerlendirebilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu işlemlerin uygulanması niteliğindeki yargısal kararlara karşı başvuru yapılabilir.

Bireysel başvuru, nihai kararın başvurucuya tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren altmış gün içinde doğrudan ilgili mahkemeler aracılığıyla yapılmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu işlemlerin uygulanması niteliğindeki yargısal kararlara karşı başvuru yapılabilir.

Answer

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu işlemlerin uygulanması niteliğindeki yargısal kararlara karşı başvuru yapılabilir.

Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca; yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez. Ayrıca Anayasa Mahkemesi kararları ile Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler de kapsam dışındadır. Ancak, genel nitelikteki bu düzenlemelerin bireye uygulanması neticesinde oluşan somut yargı kararları hak ihlali iddiasıyla başvurunun konusu olabilir.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun konu bakımından sınırlarını belirle.

Yasama işlemleri (kanunlar) ve düzenleyici idari işlemlerin (yönetmelik vb.) doğrudan başvuruya konu edilemeyeceği tespit edildi.

Anayasa'nın 148. maddesi açıkça bu işlemleri doğrudan başvuru kapsamı dışında tutmuştur.

Dolaylı denetim mekanizmasını analiz et.

Bu işlemlerin uygulanması sonucunda ortaya çıkan bireysel işlemler veya yargı kararlarının başvuruya konu edilebileceği anlaşıldı.

Vatandaşın hak ihlali doğrudan kanundan değil, o kanunun kendisine uygulanmasından kaynaklanır.

Kabul edilebilirlik şartlarını (ikincillik ve süre) kontrol et.

Kanun yollarının tüketilmesi gerektiği ve sürenin 30 gün olduğu doğrulandı.

6216 sayılı Kanun, ikincillik ilkesi ve hak düşürücü süreleri kesin kurallara bağlamıştır.

Key Concept

Bireysel Başvurunun Konu Bakımından Sınırları ve İkincillik İlkesi

Estimated Time:2m 0s

Question 85Question →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ışığında, Anayasa Mahkemesinin görevleri ve "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargılamalar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaşkanını görevine ilişkin suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Milletvekillerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararlarına karşı yapılan iptal istemlerini karara bağlamak Mahkemenin görevleri arasındadır.

Bakan yardımcıları ve valiler, yürüttükleri kamu hizmetinin niteliği gereği görev suçlarından dolayı Yüce Divan’da yargılanan kişiler kapsamındadır.

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından kısmen ya da tamamen yoksun bırakılmasına karar verme yetkisi bu Mahkemeye aittir.

Yüce Divan kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren anayasal çerçevede "yeniden inceleme" başvurusu yapılması mümkündür.

Show answer & explanation

Answer: Bakan yardımcıları ve valiler, yürüttükleri kamu hizmetinin niteliği gereği görev suçlarından dolayı Yüce Divan’da yargılanan kişiler kapsamındadır.

Answer

Bakan yardımcıları ve valilerin Yüce Divan'da yargılanacağını belirten ifade yanlıştır; çünkü bu unvanlar Anayasa'da sayılan Yüce Divan listesinde yer almaz.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır; çünkü 1982 Anayasası'nın 148. maddesi uyarınca bakan yardımcıları ve valiler görev suçlarından dolayı Yüce Divan'da yargılanmazlar. Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Bakanlar, yüksek yargı organı üyeleri ve Genelkurmay Başkanı ile Kuvvet Komutanları (Kara, Deniz, Hava) yer almaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin 1982 Anayasası Madde 148'de düzenlenen Yüce Divan yetkisini inceleyin.

Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar ve yüksek yargı organı üyelerinin bu kapsamda olduğu görülür.

Yüce Divan'da yargılanacak kişiler sınırlı sayı (numerus clausus) ilkesine tabidir.

Bakan yardımcıları ve valilerin hukuki statüsünü değerlendirin.

Bu görevliler üst düzey kamu yöneticisi olmalarına rağmen, Yüce Divan'da yargılanacak makamlar listesine dahil edilmemişlerdir.

Anayasa koyucu, bürokratik makamları genel yargılama usullerine (veya özel memur yargılama kanunlarına) tabi tutmuştur.

Key Concept

Yüce Divan'da Yargılanacak Kişilerin Sınırları

Practice More

Yüce Divan'da yargılanan komutanlar arasından Jandarma Genel Komutanı'nın 2017 değişikliği ile çıkarıldığını hatırlayınız.

Estimated Time:1m 0s

Question 86Question →

1982 Anayasası hükümleri çerçevesinde, adli yargı kolunun en üst dereceli temyiz mercii olan Yargıtay'ın kurumsal yapısı ve üst düzey organlarının belirlenme usulleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yargıtay üyelerinin tamamı, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hâkim ve Cumhuriyet savcıları arasından gizli oyla seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunca gösterilen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay üyelerinin bir kısmı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından, bir kısmı ise idari yargı birikiminden faydalanmak amacıyla doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, Cumhuriyet Başsavcısı ve daire başkanlarının görev süreleri dört yıldır ve süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay üyelerinin bir kısmı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından, bir kısmı ise idari yargı birikiminden faydalanmak amacıyla doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Answer

Yargıtay üyelerinin bir kısmının Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini belirten ifade yanlıştır çünkü Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Doğru yanıt olan seçenek, Yargıtay'ın üye seçim usulü ile Danıştay'ınkini karıştırmaktadır. 1982 Anayasası'na göre Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilirken; üyelerinin bir kısmının Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi usulü sadece Danıştay'a özgüdür.

Step-by-Step Solution

Yargıtay üye seçim usulünü hatırlatmak

Yargıtay üyelerinin tamamı (

100\%

), Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

Anayasa'nın 154. maddesi uyarınca adli yargı hakim ve savcıları arasından seçim yapılır.

Danıştay ile olan yapısal farkı karşılaştırmak

Danıştay üyelerinin

3/4

'ü HSK,

1/4

'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay ve Danıştay arasındaki en temel seçim usulü farklarından biri budur.

Yönetim kadrosunun belirlenmesini kontrol etmek

Birinci Başkan iç seçimle, Cumhuriyet Başsavcısı ise adaylar arasından Cumhurbaşkanınca seçilir.

Kurumsal bağımsızlık ve yürütme ile olan denge bu şekilde sağlanmıştır.

Key Concept

Yargıtay Üye ve Başkan Seçim Usulleri

Practice More

Danıştay'ın üye seçim usulleri ile Yargıtay'ınkileri bir tablo üzerinden karşılaştırarak çalışmak, yüksek mahkemeler arasındaki farkları kalıcı hale getirecektir.

Estimated Time:1m 30s

Question 87Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "itiraz yolu" (somut norm denetimi) kapsamında, bir mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanacak bir normun anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz yoluna başvurulamaz.

Anayasa Mahkemesi, itiraz başvurusunun kendisine ulaşmasından itibaren doksan gün içinde kararını açıklamazsa mahkeme davayı mevcut hükümlere göre karara bağlar.

Anayasa Mahkemesine itiraz yoluna başvurulabilmesi için, aykırılığı iddia edilen normun bir kanun olması şarttır; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri somut norm denetimine konu edilemez.

Olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, hem iptal davasına hem de itiraz yoluna konu edilebilen normlar arasında yer alır.

İtiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurma yetkisi, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz yoluna başvurulamaz.

Answer

Anayasa Mahkemesinin bir kanun hükmünün anayasaya aykırılığı iddiasını esastan reddetmesi durumunda, bu kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı hüküm hakkında tekrar itiraz başvurusunda bulunulamayacağı ifadesi doğrudur.

1982 Anayasası'nın 152. maddesinin son fıkrası uyarınca, Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. Bu kural, yasama işlemlerine olan güveni ve hukuki istikrarı korumayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

İtiraz yolu (somut norm denetimi) usul kurallarını analiz et.

Bu yolun bir mahkeme tarafından, elindeki davada uygulanacak bir kanun veya CBK için işletildiği saptandı.

Somut norm denetiminin kapsamını ve yetkili makamını belirlemek için gereklidir.

Anayasa'da belirtilen süre ve re-application (tekrar başvuru) kısıtlamalarını incele.

AYM'nin 5 ay içinde karar vermesi gerektiği ve esastan red durumunda 10 yıl boyunca aynı hüküm için itiraz yoluna gidilemeyeceği görüldü.

Soruda sorulan doğruluk kriterini test etmek ve distractors (çeldiricileri) elemek için temel yasal dayanak budur.

Key Concept

İtiraz Yolu (Somut Norm Denetimi) Usul ve Süre Kuralları

Estimated Time:2m 0s

Question 88Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile Anayasa Mahkemesinin hem üye sayısı hem de üyelerin aday belirleme ve seçim yöntemlerinde köklü değişikliklere gidilmiştir. Güncel anayasal düzenlemeler ve mahkemenin mevcut yapısı dikkate alındığında, üyelerin seçimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa Mahkemesi toplam

15

üyeden oluşur; bu üyelerin

12

'si Cumhurbaşkanı,

3

'ü ise Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçilir.

Cumhurbaşkanı; Yargıtay'dan üç, Danıştay'dan iki üyeyi, bu kurumların genel kurullarınca her boş üyelik için gösterilecek üçer aday arasından seçer.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği adaylar arasından, bir üyeyi ise Sayıştay Genel Kurulu'nun göstereceği adaylar arasından seçer.

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından, kurumun kendi üyesi olmayan hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarındaki öğretim üyeleri arasından gösterilecek adaylar içinden Cumhurbaşkanı tarafından üç üye seçilir.

TBMM'de yapılacak seçimlerde ilk oylamada üye tam sayısının üçte iki, ikinci oylamada ise üye tam sayısının salt çoğunluğu ile seçim yapılır; sonuç alınamazsa en çok oy alan iki aday arasından basit çoğunlukla üye belirlenir.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği adaylar arasından, bir üyeyi ise Sayıştay Genel Kurulu'nun göstereceği adaylar arasından seçer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından iki üye seçeceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü anayasaya göre bu kontenjandan sadece bir üye seçilmektedir.

Anayasa'nın

146

. maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa Mahkemesine toplam üç üye seçer. Bu üyelerin seçileceği kaynaklar ve sayılar şu şekildedir: Sayıştay Genel Kurulu'nun kendi başkan ve üyeleri arasından göstereceği adaylar arasından iki üye, baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği adaylar arasından ise bir üye. Doğru cevapta belirtilenin aksine, barolardan iki üye değil, sadece bir üye seçilmektedir; dolayısıyla bu ifade anayasaya aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin toplam üye sayısını ve genel dağılımını analiz etme.

Mahkeme

15

üyeden oluşur (

12

Cumhurbaşkanı,

3

TBMM).

2017

anayasa değişiklikleri sonrası askeri yargının kaldırılmasıyla üye sayısı

17

'den

15

'e düşmüştür.

Cumhurbaşkanı'na tanınan

12

üyeli kontenjanın alt dağılımını kontrol etme.

Yargıtay (

3

), Danıştay (

2

), YÖK (

3

) ve doğrudan seçim (

4

) havuzları mevcuttur.

Yüksek mahkemelerin ve bilim dünyasının temsili anayasal dengeler çerçevesinde belirlenmiştir.

TBMM'ye tanınan

3

üyeli kontenjanın kaynağını ve sayılarını inceleme.

Sayıştay Genel Kurulu'ndan

2

üye, baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından

1

üye seçilir.

Anayasa'nın

146

. maddesi barolardan seçilecek üye sayısını

1

, Sayıştay'dan seçilecek üye sayısını ise

2

olarak açıkça hükme bağlamıştır.

Seçeneklerdeki verileri anayasal hükümlerle karşılaştırma.

Barodan iki, Sayıştay'dan bir üye seçileceğini belirten seçeneğin hatalı olduğu tespit edilmiştir.

Sayısal verilerin (kontenjanların) yer değiştirmesi anayasal kurala aykırılık teşkil eder.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Kompozisyonu ve Seçim Kaynakları

Estimated Time:2m 0s

Question 89Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "Mahkemelerin bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve savcılık teminatı" ilkeleri uyarınca aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasıyla ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Hâkimler ve savcılar, meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giymiş olsalar dahi, kendi rızaları olmaksızın Anayasa'da belirtilen yaştan önce emekliye sevk edilemezler.

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez, tavsiye ve telkinde bulunamaz.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giymiş olsalar dahi, kendi rızaları olmaksızın Anayasa'da belirtilen yaştan önce emekliye sevk edilemezler.

Answer

Hâkimler ve savcıların meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giymeleri durumunda, kendi rızaları olmasa dahi görevlerinden uzaklaştırılabilecekleri veya emekliye sevk edilebilecekleri ifadesi doğrudur; dolayısıyla bu durumun teminat kapsamında olduğunu savunan seçenek yanlıştır.

1982 Anayasası'nın 139. maddesine göre hâkimler ve savcılar kural olarak azledilemez ve 65 yaşından önce emekliye sevk edilemezler. Ancak aynı maddenin son fıkrası; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler, sağlık durumu nedeniyle görevini yapamayacağı kesinleşenler ve meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler hakkında kanundaki istisnaları saklı tutmuştur. Dolayısıyla, ağır bir suçtan hüküm giyen bir hâkimin rızası dışında görevden uzaklaştırılamayacağı yönündeki ifade anayasal düzenlemeye aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 138. maddesinin (Mahkemelerin Bağımsızlığı) incelenmesi

Görülmekte olan davalar hakkında Mecliste görüşme yapılamayacağı ve mahkemelere emir/talimat verilemeyeceği kurallarının doğrulanması.

Yargı bağımsızlığının sınırlarını ve yasama organı ile olan ilişkisini tespit etmek.

Anayasa'nın 139. maddesinin (Hâkimlik ve Savcılık Teminatı) ve istisnalarının değerlendirilmesi

Hâkimlerin azledilemeyeceği kuralının mutlak olmadığı; suç hükmü, sağlık durumu ve 65 yaş sınırı gibi istisnaların bulunduğunun görülmesi.

Teminatın kapsamını ve hangi durumlarda bu korumanın sona erdiğini belirlemek.

Seçeneklerin bu anayasal hükümlerle karşılaştırılması

Meslekten çıkarılmayı gerektiren suçtan hüküm giyenlerin teminat dışı bırakıldığının saptanması.

Yanlış olan hukuki yorumu ayırt etmek.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının İstisnaları

Estimated Time:1m 15s

Question 90Question →

Adli yargı kolunun en üst derece mahkemesi olan Yargıtay'ın kurumsal yapısı ve üst düzey yönetiminin belirlenme usulleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi anayasal düzenlemelere uygundur?

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunca belirlenen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından Yargıtay üyeleri arasından dört yıl için atanır.

Yargıtay, idari mahkemelerden verilen karar ve hükümlerin son inceleme ve temyiz merciidir.

Yargıtay üyeleri, Yüksek Seçim Kurulu tarafından adli yargı hâkim ve savcıları arasından seçilir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunca belirlenen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Answer

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunca belirlenen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

1982 Anayasası uyarınca adli yargının en üst mercii olan Yargıtay'da, Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili; Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilmektedir. Bu usul, Yargıtay'ın bağımsızlığı ile yürütmenin gözetim yetkisi arasındaki dengeyi yansıtır.

Step-by-Step Solution

Yargıtay'ın yönetim yapısını analiz etme

Yargıtay Birinci Başkanı üyelerce seçilirken, Cumhuriyet Başsavcısı Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasal hiyerarşide farklı makamların yetki alanlarını belirlemek için.

Seçim usullerini doğrulama

Üyelerin tamamının HSK tarafından seçildiği, Başsavcının ise Genel Kurulun sunduğu 5 aday arasından Cumhurbaşkanınca seçildiği bilgisine ulaşılır.

Yargıtay ile Danıştay arasındaki yapısal farkları ayırt etmek için.

Key Concept

Yargıtay'ın Kuruluşu ve Seçim Usulleri

Practice More

Yargıtay ile Danıştay arasındaki üye seçim ve görev alanı farklarını bir tablo üzerinde karşılaştırmanız, bu tarz karma soruları çözmenizi kolaylaştıracaktır.

Estimated Time:55s

Question 91Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ değişikliği sonrası düzenlenen Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimiyle ilgili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) üye seçme yetkisi ve aday belirleme kaynakları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından göstereceği adaylar arasından iki üye, baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği adaylar arasından bir üye seçer.

Yargıtay Genel Kurulunun göstereceği adaylar arasından üç üye, Danıştay Genel Kurulunun göstereceği adaylar arasından iki üye seçer.

Baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından iki üye, Sayıştay Genel Kurulunun göstereceği adaylar arasından bir üye seçer.

Yükseköğretim Kurulunun (YÖK) göstereceği öğretim üyeleri arasından üç üye, Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından bir üye seçer.

Üst kademe yöneticileri ile birinci sınıf hâkim ve savcılar arasından toplam üç üye seçer.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından göstereceği adaylar arasından iki üye, baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği adaylar arasından bir üye seçer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa Mahkemesi üyelerinden ikisini Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından, birini ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği adaylar arasından seçer.

1982

Anayasası'nın

146

. maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesinin

15

üyesinden

3

'ü TBMM tarafından seçilir. TBMM bu üyelerden ikisini Sayıştay Genel Kurulunun, birini ise baro başkanlarının göstereceği üçer aday arasından seçmekle yetkilidir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin üye sayısını ve seçici makamların yetki dağılımını hatırla.

Toplam

15

üye vardır;

12

üyeyi Cumhurbaşkanı,

3

üyeyi TBMM seçer.

Anayasa Mahkemesinin güncel yapısını belirleyen

2017

değişikliği bu ayrımı getirmiştir.

TBMM'ye ayrılan

3

üyeli kontenjanın hangi kurumlardan geldiğini belirle.

Sayıştay'dan

2

, baro başkanlarından

1

üye seçilir.

Yargı organları ve meslek kuruluşları arasındaki temsil dengesini kurmak amacıyla anayasa koyucu bu kaynakları belirlemiştir.

Seçeneklerdeki aday belirleme kaynaklarını ve sayılarını doğrula.

Sayıştay'dan iki ve baro başkanlarından bir üye seçileceğini belirten ifade doğrudur.

Hukuki metne sadık kalınarak yapılan eşleştirme doğru sonuca ulaştırır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üyelerinin Seçim Kaynakları

Estimated Time:1m 15s

Question 92Question →

1982 Anayasası’nın yargı bölümünde düzenlenen norm denetimi esaslarına göre, kanunların şekil bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İptal davası açma yetkisi; sadece Cumhurbaşkanına veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Kanunların şekil bakımından denetimi, Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren 60 gün içinde istenmelidir.

TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların şekil noksanlığına dayalı olarak iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Anayasa Mahkemesi, kanunların şekil denetimini hem doğrudan açılan iptal davaları hem de mahkemelerden gelen itiraz yoluyla gerçekleştirebilir.

Kanunların şekil denetimi; teklif ve oylama çoğunluğu ile ivedilikle görüşülme şartlarına uyulup uyulmadığı hususlarını kapsar.

Show answer & explanation

Answer: İptal davası açma yetkisi; sadece Cumhurbaşkanına veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Answer

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (120 milletvekili) tarafından istenebilir.

1982 Anayasası'na göre kanunların şekil bakımından denetimi, kanunların esastan denetimine göre hem süre hem de yetkili kişiler bakımından daha kısıtlıdır. Yetki sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM'nin 1/5 üyesine verilmiştir; süre ise Resmi Gazete yayımından itibaren 10 gündür.

Step-by-Step Solution

Şekil denetiminde yetkili öznelerin belirlenmesi

Kanunların şekil denetimi için sadece Cumhurbaşkanı ve 1/5 milletvekili yetkilidir.

1982 Anayasası Madde 148 gereği, siyasi parti gruplarının şekil denetimi davası açma yetkisi bulunmamaktadır.

Dava açma süresinin kontrol edilmesi

Şekil bozukluğu iddialarında dava süresi 10 gündür.

Esas denetimi için 60 gün olan genel süre, şekil denetimi söz konusu olduğunda hak düşürücü süre olarak 10 gün olarak belirlenmiştir.

Key Concept

Kanunların Şekil Bakımından Denetimi (Usul, Süre ve Yetki)

Estimated Time:1m 30s

Question 93Question →

1982 Anayasası’na göre, bir mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanacak bir normun anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurması (itiraz yolu) süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz yoluna başvurulamaz.

Anayasa Mahkemesi, dosyanın kendisine ulaştığı tarihten itibaren beş ay içinde kararını vermezse yerel mahkeme davayı yürürlükteki hükümlere göre sonuçlandırır.

İtiraz yoluna başvurulabilmesi için, iptali istenen kuralın o davada "uygulanacak kural" niteliğinde olması zorunludur.

Anayasa Mahkemesinin esasa ilişkin ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren beş yıl geçmedikçe aynı hükmün anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulabilir.

Anayasa Mahkemesi kararı yerel mahkemeye ulaşmadan önce asıl dava hakkında verilen karar kesinleşmişse, Anayasa Mahkemesinin sonradan vereceği karar o davada uygulanmaz.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesinin esasa ilişkin ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren beş yıl geçmedikçe aynı hükmün anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulabilir.

Answer

Anayasa Mahkemesinin esasa ilişkin ret kararından sonra aynı hüküm için tekrar başvuru yapılamama süresinin beş yıl olduğunu belirten ifade yanlıştır; doğru süre on yıldır.

Doğru cevap olan seçenek, Anayasa Mahkemesinin esasa ilişkin ret kararından sonra aynı hüküm hakkında tekrar itiraz yoluna başvurulabilmesi için geçmesi gereken süreyi 5 yıl olarak ifade etmektedir. Oysa 1982 Anayasası'nın 152. maddesine göre bu süre 10 yıldır. Bu nedenle bu ifade hukuki açıdan yanlıştır.

Step-by-Step Solution

İtiraz yolu (somut norm denetimi) sürelerini gözden geçirin.

Anayasa Mahkemesinin karar verme süresi 5 ay, esastan ret sonrası tekrar başvuru yasağı süresi ise 10 yıldır.

Anayasa'nın 152. maddesi bu süreleri kesin olarak belirlemiştir.

Seçeneklerde verilen süreleri anayasal hükümlerle karşılaştırın.

On yıllık sürenin beş yıl olarak belirtildiği seçenek hatalı bilgidir.

Sürelerin yanlış hatırlanması adayların en sık yaptığı hatalardan biridir.

Key Concept

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Süreleri ve Koşulları

Practice More

Anayasa Mahkemesinin somut norm denetimi ile soyut norm denetimi (iptal davası) arasındaki farkları bir tablo halinde çalışmak sürelerin ve yetkili organların karıştırılmasını önleyecektir.

Estimated Time:50s

Question 94Question →

1982 Anayasası'nın yargı bölümünde düzenlenen "Mahkemelerin bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve savcılık teminatı" esasları uyarınca, hâkim ve savcıların mesleki güvenceleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez.

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması hâlinde, hizmet gerekleri doğrultusunda Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararıyla idari bir göreve atanabilir veya resen emekliye sevk edilebilirler.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması hâlinde, hizmet gerekleri doğrultusunda Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararıyla idari bir göreve atanabilir veya resen emekliye sevk edilebilirler.

Answer

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması hâlinde idari göreve atanabilir veya resen emekliye sevk edilebilirler ifadesi yanlıştır.

Hâkimler ve savcılar, 1982 Anayasası'nın 139. maddesi uyarınca 'hâkimlik teminatı' altındadır. Bu teminat gereğince, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumu hâkim ve savcıların aleyhine sonuç doğuramaz; bu kişiler aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar ve kendileri istemedikçe yaş haddinden önce emekliye sevk edilemezler. Dolayısıyla kadro kaldırılması gerekçesiyle idari göreve atama veya resen emeklilik yapılması anayasal hükme aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 139. maddesini analiz et.

Hâkimlik ve savcılık teminatı incelendiğinde; azlolunmama, 65 yaştan önce emekliye ayrılmama ve kadro kaldırılsa dahi özlük haklarından yoksun bırakılmama güvenceleri görülür.

Hâkimlerin coğrafi ve mesleki güvencelerini anlamak için gereklidir.

Mahkemenin kaldırılması durumundaki prosedürü değerlendir.

Anayasa'ya göre mahkeme kaldırılsa dahi hâkimin rızası olmadan başka (idari) bir göreve atanması veya emekli edilmesi mümkün değildir.

Teminatın mutlaklığı ile istisnalarını birbirinden ayırmak gerekir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Anayasa m. 139)

Practice More

Hâkimlik teminatının istisnaları olan 'meslekten çıkarılmayı gerektiren suçtan hüküm giyme' ve 'sağlık nedenleri' gibi durumları tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 95Question →

Bir vatandaş, mülkiyet hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle idari yargıda açtığı tam yargı davasının Danıştay tarafından kesin olarak reddedilmesi üzerine Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurucu, dilekçesinde mülkiyet hakkının yanı sıra 'sosyal güvenlik hakkı' ve 'eğitim hakkı'nın da ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

Buna göre, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda 'ortak koruma alanı' kriteri ve kabul edilebilirlik şartları dikkate alındığında, bu başvuruyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa'da düzenlenen her türlü temel hak ve hürriyet, AİHS kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.

Sadece mülkiyet hakkı ve eğitim hakkı, hem Anayasa hem de AİHS ve ek protokollerde ortaklaşa güvence altına alındığı için esastan incelenebilir.

Başvurunun, nihai kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde yapılmış olması kabul edilebilirlik için yeterli bir süredir.

Sosyal güvenlik hakkı bir sosyal hak olduğu için, idari yargı yolları tüketilmemiş olsa dahi doğrudan Anayasa Mahkemesine taşınabilir.

Kamu tüzel kişileri de benzer hak ihlalleri iddialarıyla bu vatandaşla birlikte ortaklaşa bireysel başvuru yapma hakkına sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Sadece mülkiyet hakkı ve eğitim hakkı, hem Anayasa hem de AİHS ve ek protokollerde ortaklaşa güvence altına alındığı için esastan incelenebilir.

Answer

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için ihlal edildiği iddia edilen hakkın hem 1982 Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerde ortaklaşa yer alması gerekir. Mülkiyet hakkı ve eğitim hakkı bu ortak alanda bulunurken, sosyal güvenlik hakkı sadece Anayasa'da yer alan bir sosyal hak olduğu için başvuru kapsamı dışındadır.

Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapılabilmesi için ihlal edildiği iddia edilen hakkın 'ortak koruma alanı'nda bulunması gerekir. Mülkiyet hakkı (AİHS 1 No'lu Protokol Madde 1) ve Eğitim hakkı (AİHS 1 No'lu Protokol Madde 2) bu kapsamdadır. Sosyal güvenlik hakkı ise Anayasa'da yer almasına rağmen AİHS kapsamında bulunmadığı için bireysel başvuruya konu edilemez. Ayrıca soruda belirtilen Danıştay kararı ile olağan kanun yollarının tüketildiği de doğrulanmıştır.

Step-by-Step Solution

Ortak koruma alanını belirle.

Mülkiyet ve Eğitim haklarının AİHS ek protokollerinde yer aldığı, Sosyal Güvenlik hakkının yer almadığı tespit edilir.

Bireysel başvuru kapsamını Anayasa Madde 148 belirler.

Kabul edilebilirlik şartlarını kontrol et.

Sürenin 30 gün olduğu ve kamu tüzel kişilerinin başvuru yapamayacağı kuralı hatırlanır.

Başvurunun usulden reddedilmemesi için bu şartların sağlanması gerekir.

Key Concept

Ortak Koruma Alanı (Anayasa + AİHS)

Estimated Time:1m 15s

Question 96Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile düzenlenen Anayasa Mahkemesinin üye yapısı ve üyelerin seçim usulü dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) üye seçimi yetkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının her boş üyelik için gösterecekleri üçer aday içinden seçer.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; üç üyeyi Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği üçer aday arasından gizli oyla seçer.

Cumhurbaşkanı; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulu, bir üyeyi ise baro başkanları tarafından önerilen adaylar arasından belirler.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Danıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise Yükseköğretim Kurulunun (YÖK) göstereceği adaylar arasından seçer.

Anayasa Mahkemesinin on beş üyesinin tamamı, yüksek mahkemelerin genel kurullarınca önerilen adaylar arasından Türkiye Büyük Millet Meclisince seçilir.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının her boş üyelik için gösterecekleri üçer aday içinden seçer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının her boş üyelik için gösterecekleri üçer aday içinden seçer.

Anayasa Mahkemesinin güncel yapısında Türkiye Büyük Millet Meclisi toplam

3

üye seçmektedir. Bu üyelerden ikisi Sayıştay Genel Kurulunun her boş üyelik için kendi üyeleri arasından belirleyeceği üçer aday, biri ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından belirleyeceği üç aday arasından seçilir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin güncel üye sayısını ve seçici makamları belirle.

Mahkeme toplam

15

üyeden oluşur.

12

üyeyi Cumhurbaşkanı,

3

üyeyi TBMM seçer.

2017

anayasa değişiklikleri ile askeri yargı üyeleri çıkarılmış ve üye sayısı

17

'den

15

'e düşürülmüştür.

TBMM'nin üye seçtiği kaynakları (havuzları) analiz et.

TBMM; Sayıştay Genel Kurulundan

2

üye ve baro başkanlarının göstereceği serbest avukatlar arasından

1

üye seçer.

Yargı bağımsızlığı ve demokratik meşruiyet gereği üyelerin bir kısmının yasama organınca seçilmesi öngörülmüştür.

Cumhurbaşkanının seçim yaptığı kaynakları TBMM'ninkilerle karşılaştır.

Yargıtay, Danıştay ve YÖK gibi kurumlar Cumhurbaşkanına aday sunarken; Sayıştay ve Barolar TBMM'ye aday sunar.

Sınavda en sık sorulan çeldirici, bu seçim mercilerinin ve aday havuzlarının birbiriyle karıştırılmasıdır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçimi ve Aday Belirleme Mercileri

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi, yaş haddi ve TBMM seçimindeki oylama turlarını (2/3 ve salt çoğunluk) inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 97Question →

$1982$ Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimi, kontenjan dağılımı ve seçmeye yetkili makamlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi; Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından her boş üyelik için göstereceği üçer aday içinden toplam iki üyeyi seçer.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından her boş üyelik için göstereceği üçer aday içinden toplam üç üyeyi seçer.

Cumhurbaşkanı; baro başkanlarının serbest avukatlar arasından her boş üyelik için göstereceği üçer aday içinden bir üyeyi seçer.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından her boş üyelik için göstereceği üçer aday içinden üç üyeyi seçer.

Cumhurbaşkanı; Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından her boş üyelik için göstereceği üçer aday içinden toplam iki üyeyi seçer.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi; Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından her boş üyelik için göstereceği üçer aday içinden toplam iki üyeyi seçer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisinin Sayıştay Genel Kurulundan gelen adaylar arasından iki üye seçtiğini belirten ifade doğrudur.

Anayasa'nın

146

. maddesi uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi, Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden iki üyeyi gizli oyla seçer. Bu ifade hem yetki hem de sayı bakımından anayasal hükme tam olarak uygundur.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin toplam üye sayısını belirle.

Anayasa Mahkemesi toplam

15

üyeden oluşur.

2017

anayasa değişikliği ile askeri yargıdan gelen üyeler çıkarılmış ve üye sayısı

17

'den

15

'e düşürülmüştür.

Üyeleri seçmeye yetkili makamları ve genel dağılımı analiz et.

Üyelerin

3

'ü TBMM,

12

'si ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasa'nın

146

. maddesi seçme yetkisini bu iki makam arasında paylaştırmıştır.

Kontenjan bazlı detaylı dağılımı kontrol et.

TBMM: Sayıştay (

2

), Barolar (

1

); Cumhurbaşkanı: Yargıtay (

3

), Danıştay (

2

), YÖK (

3

), Diğer (

4

Hukuk devleti ilkesi gereği yüksek mahkemeler ve akademik camia arasında belirli bir denge gözetilmiştir.

Seçenekleri anayasal verilerle karşılaştır.

Sadece doğru seçenekteki yetki ve sayı eşleşmesi anayasaya uygundur.

Diğer seçeneklerde ya seçme yetkisi olan makam ya da üye sayısı yanlış verilmiştir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçimi ve Kontenjan Dağılımı (

2017

Değişiklikleri)

Question 98Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru (anayasa şikâyeti) yoluna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karar aleyhine öngörülmüş olan idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması gerekir.

Anayasa’da güvence altına alınmış olan temel hak ve hürriyetlerin tamamı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.

Bireysel başvuru, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren başlamak üzere 60 gün içerisinde yapılmalıdır.

Temel hak ve özgürlükleri doğrudan ihlal eden kanunlar ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir.

Kamu gücünü kullanan kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunma hakkına sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karar aleyhine öngörülmüş olan idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması gerekir.

Answer

Bireysel başvuru mekanizması, bir hak arama yolu olarak ikincil niteliktedir. Bu durum, başvurucunun öncelikle idari makamlar ve derece mahkemeleri nezdinde hakkını aramış olmasını ve tüm olağan yargı yollarını tüketmiş olmasını gerektirir. Bu şart yerine getirilmeden yapılan başvurular 'kabul edilemezlik' kararı ile sonuçlanır.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun hukuki niteliğini belirle.

Bireysel başvuru 'ikincil' (subsidiarite) nitelikte bir hak arama yoludur.

Bu yolun açılabilmesi için temel hak ihlaline yol açan işleme karşı tüm olağan başvuru yollarının (itiraz, istinaf, temyiz vb.) denenmiş olması şarttır.

Konu bakımından yetkiyi analiz et.

Hak ihlali iddiası, Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) ortak koruma alanındaki hakları kapsamalıdır.

Anayasa'da olup AİHS'de olmayan ya da tam tersi durumda olan haklar için bireysel başvuru yapılamaz.

Başvuru süresini kontrol et.

Süre 30 gündür.

6216 sayılı Kanun ve Anayasa uyarınca hak düşürücü süre nihai kararın tebliği veya öğrenilmesinden itibaren başlar.

Key Concept

İkincillik İlkesi ve Olağan Kanun Yollarının Tüketilmesi

Estimated Time:1m 30s

Question 99Question →

$1982$ Anayasası uyarınca Hakimler ve Savcılar Kuruluna ( $HSK$ ) Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından seçilecek yedi üyenin kontenjan dağılımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

3

üye Yargıtay üyeleri,

1

üye Danıştay üyeleri,

3

üye ise hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçilir.

4

üye Yargıtay üyeleri,

3

üye Danıştay üyeleri arasından seçilir.

2

üye Yargıtay üyeleri,

2

üye Danıştay üyeleri,

3

üye ise birinci sınıf adli yargı hakim ve savcıları arasından seçilir.

5

üye Yargıtay üyeleri,

2

üye Danıştay üyeleri arasından seçilir.

3

üye Yargıtay üyeleri,

2

üye Danıştay üyeleri,

2

üye ise Sayıştay üyeleri arasından seçilir.

Show answer & explanation

Answer: $3$ üye Yargıtay üyeleri, $1$ üye Danıştay üyeleri, $3$ üye ise hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçilir.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen yedi üyenin üçü Yargıtay, biri Danıştay üyeleri arasından, üçü ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilir.

Anayasa'nın

2017

değişikliği ile düzenlenen

159

. maddesine göre, Hakimler ve Savcılar Kurulunun TBMM tarafından seçilen yedi üyesinden üçü Yargıtay üyeleri, biri Danıştay üyeleri, üçü ise yükseköğretim kurumlarının hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından belirlenir.

Step-by-Step Solution

HSK'nın toplam üye sayısını ve seçim organlarını belirlemek.

Toplam

13

üye;

7

üye TBMM,

4

üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir, Adalet Bakanı ve yardımcısı doğal üyedir.

Anayasal yapıyı doğru analiz etmek için seçici organ ayrımını yapmak gerekir.

TBMM'ye ayrılan

7

kişilik kontenjanın kurumlar arası dağılımını hatırlamak.

Yargıtay (

3

), Danıştay (

1

), Öğretim Üyesi/Avukat (

3

Soruda istenen spesifik dağılımın yasal dayanağını tespit etmek.

Key Concept

HSK Üye Seçim Kontenjanları

Hints

TBMM'nin üye seçtiği kaynaklar arasında hem yüksek mahkemeler (Yargıtay, Danıştay) hem de üniversiteler/barolar bulunur.

Practice More

Cumhurbaşkanının HSK'ya seçtiği 4 üyenin hangi meslek gruplarından geldiğini inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 100Question →

1982 Anayasası’na göre, kanunların "şekil" bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası (soyut norm denetimi) açılması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İptal davası, kanunun Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren on gün içinde açılmalıdır; dava açma yetkisi ise Cumhurbaşkanına veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

İptal davası, kanunun Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren altmış gün içinde açılmalıdır; dava açma yetkisi Cumhurbaşkanına veya en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna aittir.

Şekil bakımından iptal davası açma yetkisi sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı’na aittir ve davanın kanun yürürlüğe girmeden önce açılması gerekir.

Kanunların şekil bakımından denetimi için herhangi bir hak düşürücü süre öngörülmemiştir; kanun yürürlükte kaldığı sürece her zaman dava açılabilir.

İptal davası on gün içinde açılmalıdır; ancak bu davayı sadece Türkiye Büyük Millet Meclisindeki tüm siyasi parti grupları ortak bir önergeyle açabilir.

Show answer & explanation

Answer: İptal davası, kanunun Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren on gün içinde açılmalıdır; dava açma yetkisi ise Cumhurbaşkanına veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Answer

İptal davası on gün içinde açılmalıdır; dava açma yetkisi Cumhurbaşkanına veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre, kanunların şekil bakımından denetimi sadece son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususuyla sınırlıdır. Bu denetim için dava açma süresi, kanunun Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren 10 gündür. Yetkili makamlar ise 150. maddede belirtildiği üzere Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (

1/5

) tutarındaki milletvekilleridir.

Step-by-Step Solution

Kanunların şekil bakımından denetiminin (iptal davası) süresini belirlemek.

Anayasa'nın 148. maddesine göre kanunlarda şekil denetimi için dava açma süresi Resmî Gazete’de yayımdan itibaren 10 gündür.

Şekil denetimi, yasama sürecindeki belirli usul hatalarını hızla gidermek amacıyla kısa bir süreye tabi tutulmuştur.

Dava açmaya yetkili olan makamları tespit etmek.

Bu yetki sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının

1/5

(120 milletvekili) kadarına verilmiştir.

Anayasa, kanunların şekil denetiminde siyasi parti gruplarına yetki tanımamıştır.

Key Concept

Kanunların Şekil Bakımından Denetimi (Soyut Norm Denetimi)

Estimated Time:1m 0s

PreviousPage 5 / 7Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution