Türkiye'de Kentleşme Süreci ve Politikaları

Türkiye'de $2003$ yılında $4966$ sayılı Kanun ile yapılan yasal düzenlemeler ve $2004$ yılında Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü'nün kapatılarak yetkilerinin devredilmesi sonucunda Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ($TOKİ$) yeni bir kurumsal kimliğe bürünmüştür.

Bu yasal ve kurumsal dönüşümün $TOKİ$'ye sağladığı en temel stratejik imkân aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nden miras kalan ve binaların tekil inşası ile yangın güvenliğine odaklanan "Ebniye" mevzuatının aksine; $1930$’lu yıllarda yürürlüğe giren $1580$ sayılı Belediye Kanunu ve $2290$ sayılı Belediye Yapı ve Yollar Kanunu ile şekillenen Erken Cumhuriyet Dönemi ($1923$-$1950$) kentleşme yaklaşımının en temel ayırt edici özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de $1923$-$1950$ yıllarını kapsayan Erken Cumhuriyet dönemi kentleşme süreci; sanayi devrimi sonrası Batı'da görülen 'kendiliğinden' süreçlerden farklı olarak, devletin modernleşme hedefleri doğrultusunda şekillenen 'planlı' bir karakter sergiler. Bu dönemin kentleşme dinamikleri ve kurumsal yapısı göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi bu süreci tanımlayan doğru bir yargı değildir?

Türkiye'de $1980$ sonrası benimsenen neoliberal politikalar, kentsel mekânın üretim ve bölüşüm süreçlerini temelden değiştirmiştir. Bu dönemde kentler, sermaye birikiminin sağlandığı temel birer yatırım alanı ve kentsel rantın kaynağı haline gelmiştir. $1984$ yılında kurulan Toplu Konut İdaresi (TOKİ) ve aynı yıl yürürlüğe giren $3030$ sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, bu sürecin kurumsal ve yasal çerçevesini belirleyen önemli unsurlardır.

Buna göre, Türkiye'de $1980$ sonrası neoliberal kentleşme dinamikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye'de afet risklerine karşı dirençli kentler oluşturulması amacıyla yürürlüğe giren 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ve 2023 yılı sonunda yapılan (7488 sayılı Kanun ile getirilen) son değişiklikler dikkate alındığında, kentsel dönüşüm süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye’de $1950$’li yıllardan itibaren tecrübe edilen hızlı kentleşme süreci, Batı ülkelerinde Sanayi Devrimi sonrası yaşanan ve kentin ekonomik çekim gücüne (çekici nedenler) dayalı gelişen kentleşme modelinden yapısal olarak ayrışmaktadır.

Buna göre, Türkiye’deki bu sürecin Batı modelinden sapan ve onu literatürde 'sahte kentleşme' ($over-urbanization$) olarak nitelendiren en temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye’de kentleşme sürecinde belirli dönemlerde yürürlüğe giren imar aflarının kentsel planlama ve yönetim ilkeleri açısından yarattığı sonuçlar değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu uygulamaların kentsel çevre üzerindeki doğrudan olumsuz etkilerinden biri olarak gösterilebilir?

Türkiye'de belirli dönemlerde yürürlüğe giren imar afları, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıları yasal statüye kavuşturmaktadır. Ancak bu uygulamaların kent yönetimi üzerinde çeşitli etkileri bulunmaktadır. Buna göre, imar aflarının kentsel planlama ilkeleri açısından yarattığı en temel olumsuz sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye’de $1923$-$1950$ yıllarını kapsayan Erken Cumhuriyet Dönemi kentleşme süreci, Batı Avrupa ülkelerinde görülen sanayileşme odaklı kentleşme deneyimlerinden temel bir noktada ayrılmaktadır.

Buna göre, söz konusu dönemde Türkiye’deki kentleşme hareketlerinin en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de kentsel dönüşüm uygulamalarının temel yasal çerçevesini oluşturan $6306$ sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ve bu kapsamdaki süreçler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye'de konut politikalarının tarihsel gelişimi içerisinde $1984$ yılında yürürlüğe giren $2985$ sayılı Toplu Konut Kanunu ile oluşturulan "Toplu Konut Fonu"nun $2001$ yılında tasfiye edilerek genel bütçe kapsamına alınması, İdare'nin finansman modelinde ciddi bir tıkanıklığa yol açmıştır. Bu tıkanıklığı aşmak ve kurumu merkezi bir yatırımcı aktöre dönüştürmek amacıyla $2003-2004$ yıllarında gerçekleştirilen yasal reformların temel stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de $1950$'li yıllardan itibaren ivme kazanan hızlı kentleşme süreci, Batı ülkelerindeki Sanayi Devrimi sonrası gelişen kentleşme deneyiminden yapısal olarak önemli farklılıklar göstermektedir. Bu dönemdeki nüfus hareketliliğinin temel dinamiği, kentsel alanlardaki sanayi yatırımlarının yarattığı istihdam çekiminden ziyade, kırsal alandaki üretim ilişkilerinin değişimi ve buna bağlı sosyal çözülmedir. Buna göre, $1950$ sonrası Türkiye'deki kentleşme sürecinin karakteristik özelliği ve temel itici gücüyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

Erken Cumhuriyet Dönemi’nde (1923-1950) uygulanan kentleşme politikaları; devletin öncülüğünde, planlı ve ideolojik bir modernleşme projesi olarak yürütülmüştür. Bu dönemdeki kentsel gelişme, Osmanlı’nın geleneksel dokusundan kopuşu ve Batılı anlamda "modern kent" kurgusunu hedefler. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1950 öncesi Türkiye’deki kentleşme sürecinin temel özelliklerinden biri değildir?

Türkiye'de $1980$ sonrası dönemde kentsel mekanın üretim ve bölüşüm süreçlerinde yaşanan köklü dönüşüm, neoliberal politikaların bir yansıması olarak devletin kurumsal yapısında ve yasal düzenlemelerinde somutlaşmıştır. Bu süreçte kentsel mekanın "sosyal kullanım değeri"nden "değişim değeri"ne (meta) evrilmesi hedeflenmiştir.

Buna göre, $1980$ sonrası neoliberal kentleşme dinamiklerinin kurumsallaşma süreciyle ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi doğrudur?

Türkiye’de iç göç hareketleri, özellikle $1980$’li yıllardan itibaren yapısal bir dönüşüm geçirerek "kırdan kente" göçten ziyade "kentten kente" göç şeklinde yoğunlaşmaya başlamıştır. Bu yeni göç örüntüsü, göç alan büyük metropollerin demografik ve sosyo-ekonomik yapısında belirgin değişimlere yol açmaktadır.

Buna göre, günümüz Türkiye’sinde kentten kente gerçekleşen göç hareketlerinin demografik sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Erken Cumhuriyet dönemi kentleşme politikaları, kenti sadece bir yerleşim alanı değil, modern yaşamın ve yeni rejimin ideolojik temsil alanı olarak kurgulamıştır. Bu bağlamda, $1930$’lu yıllarda yürürlüğe giren ve Türkiye’de belediyelere ilk kez kapsamlı bir şekilde "imar planı yaptırma ve bu plana uyma" zorunluluğu getirerek, Osmanlı'dan devralınan parçacı düzenleme anlayışından bütüncül planlama anlayışına geçişin hukuki zeminini oluşturan temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

$1950$ sonrası Türkiye’de tecrübe edilen hızlı kentleşme dalgası; kentteki sanayileşmenin yarattığı işgücü talebinden (çekici güç) ziyade, tarımda makineleşme ve toprakların miras yoluyla bölünmesi gibi kırsal alandaki çözülmelerin (itici güç) bir sonucu olarak şekillenmiştir.

Bu yapısal durumun, Türkiye’deki kentsel gelişim karakteri üzerindeki en temel yansıması aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de $1950$ sonrası hızlanan kentleşme sürecinde, dar gelirli kesimlerin barınma ihtiyacını yasal yollarla karşılayamaması sonucunda ortaya çıkan yapılaşma türleri hukuksal açıdan farklılıklar arz etmektedir. Bu bağlamda, $775$ sayılı Gecekondu Kanunu'ndaki tanım esas alındığında; bir yapıyı 'kaçak yapı'dan (ruhsatsız yapı) ayıran ve onu 'gecekondu' kılan temel hukuki kriter aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de $1980$ sonrası dönemde benimsenen neoliberal politikalar, kentsel mekanın kamu hizmeti odaklı "kullanım değeri"nden, sermaye birikimi ve rant odaklı "değişim değeri"ne geçişini simgeler. Bu süreçte devletin rolü, kentsel mekanı piyasa koşullarına açacak yasal ve kurumsal düzenlemeleri hayata geçirmek olmuştur. Buna göre, $1984$ yılında gerçekleştirilen kurumsal ve yasal dönüşümlerin Türkiye'deki neoliberal kentleşme dinamikleri üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hukuk sistemimizde gecekondulaşma olgusunu disipline etmek amacıyla çıkarılan $775$ sayılı Kanun, bu yapı türünü tanımlarken mülkiyet rejimi ve imar kuralları arasındaki ilişkiyi temel almaktadır. Bu yasal tanım, gecekonduyu özünde benzerlik gösteren ancak mülkiyet hukuku açısından farklılık arz eden 'kaçak yapı' kavramından net bir şekilde ayırmaktadır.

Buna göre $775$ sayılı Gecekondu Kanunu'nda yer alan hükümler dikkate alındığında, bir yapının 'gecekondu' olarak kabul edilmesindeki temel belirleyici unsur aşağıdakilerden hangisidir?