Examkin

Lijphart'ın Demokrasi Modelleri (Çoğunlukçu ve Oydaşmacı)

11 questions

Question 1Question →

Arend Lijphart, modern demokrasileri analiz ettiği çalışmasında 'çoğunlukçu' (Westminster) ve 'oydaşmacı' modelleri on farklı değişken üzerinden karşılaştırmıştır. Bu değişkenler; hükümetin yapısı, parti sistemi ve seçim sistemini içeren 'hükümet-partiler' (executives-parties) boyutu ile devletin yapısı ve anayasal düzenlemeleri içeren 'federal-üniter' (federal-unitary) boyutu olmak üzere iki ana grupta toplanmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi oydaşmacı demokrasi modelinin federal-üniter boyutu kapsamında yer alan özelliklerden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Ekonomik ve sosyal çıkar gruplarının politika yapım sürecine kurumsal olarak dahil edildiği demokratik korporatizm

Answer

Çıkar gruplarının politika sürecine kurumsal katılımını ifade eden demokratik korporatizm, oydaşmacı bir özellik olmasına rağmen 'hükümet-partiler' boyutuna aittir.
Lijphart'ın analizinde demokratik korporatizm, çıkar gruplarının hükümetle kurumsal iş birliğini ifade eder ve bu durum 'hükümet-partiler' boyutunun beşinci değişkenidir. Federal-üniter boyutu ise daha çok devletin yapısı, yasama organının iç bölünmesi ve anayasal koruma mekanizmalarıyla ilgilidir.

Step-by-Step Solution

1
Lijphart'ın boyutlarını sınıflandırın.
Lijphart'ın modelinde on değişken 5+55 + 5 şeklinde iki boyuta ayrılır: 1. Hükümet-Partiler (Hükümet yapısı, güçler dengesi, parti sistemi, seçim sistemi, çıkar grubu sistemi), 2. Federal-Üniter (Merkeziyetçilik, yasama yapısı, anayasa esnekliği, yargısal denetim, merkez bankası).
Değişkenlerin hangi boyuta ait olduğunu bilmek doğru analizi sağlar.
2
Federal-Üniter boyutu değişkenlerini kontrol edin.
Federal yapı, güçlü iki meclislilik, katı anayasa, anayasa yargısı ve merkez bankası bağımsızlığı bu boyuttadır.
Seçeneklerdeki unsurların bu boyutla örtüşüp örtüşmediğini belirlemek gerekir.
3
Çıkar grubu sistemini değerlendirin.
Çıkar grubu sistemi (çoğulculuk vs. korporatizm), hükümetin işleyişi ve toplumsal gruplarla ilişkisiyle ilgili olduğu için birinci boyutta (Hükümet-Partiler) yer alır.
Hatalı kategorizasyonu tespit ederek doğru sonuca ulaşılır.

Key Concept

Lijphart'ın İki Boyutlu Demokrasi Modeli
Question 2Question →

Siyaset bilimci Arend Lijphart, demokratik rejimleri "çoğunlukçu (Westminster)" ve "oydaşmacı (uzlaşmacı)" olmak üzere iki ana modele ayırarak incelemiştir. Lijphart bu sınıflandırmayı yaparken ülkeleri "yürütme-partiler" ve "federal-üniter" olmak üzere iki temel boyuttaki kurumsal yapılarına göre karşılaştırmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi oydaşmacı (uzlaşmacı) demokrasi modelinin "federal-üniter" boyutuna ait kurumsal özelliklerinden biridir?

Show answer & explanation

Answer: Katı bir anayasa yapısına sahip olunması ve yasama işlemlerinin anayasa yargısı tarafından denetlenmesi

Answer

Katı bir anayasa yapısına sahip olunması ve yasama işlemlerinin anayasa yargısı tarafından denetlenmesi
Lijphart'ın analizinde oydaşmacı (uzlaşmacı) modelin 'federal-üniter' boyutu; iktidarın tek bir merkezde toplanmasını engellemeye yönelik yapısal fren ve denge mekanizmalarını içerir. Katı (değiştirilmesi zor) anayasalar ve yasama organının işlemlerinin anayasaya uygunluğunu denetleyen bağımsız bir anayasa yargısı (yargısal denetim), parlamentodaki geçici bir çoğunluğun azınlık haklarını ihlal etmesini önlediği için bu boyutun en temel göstergelerindendir.

Step-by-Step Solution

1
Lijphart'ın oydaşmacı (uzlaşmacı) demokrasi modelinin temel felsefesini hatırla.
Oydaşmacı modelin güç paylaşımı, uzlaşma ve iktidarın tek bir merkezde yoğunlaşmasını engelleme ilkelerine dayandığı tespit edilir.
Seçeneklerdeki çoğunlukçu ve güç yoğunlaştırıcı kurumsal yapıları elemek için temel hareket noktasını belirlemek.
2
Oydaşmacı modelin kurumsal özelliklerini 'federal-üniter' boyut çerçevesinde sınıflandır.
Bu boyutta; federal/ademi merkeziyetçi yönetim, güçlü iki meclislilik, katı anayasa, yargısal denetim (anayasa yargısı) ve bağımsız merkez bankası bulunduğu hatırlanır.
Soru kökünde özellikle 'federal-üniter' boyut vurgulandığı için yürütme-partiler boyutuna ait özelliklerin elenmesi gerekir.
3
Seçenekleri analiz et ve doğru eşleşmeyi bul.
Katı anayasa ve anayasa yargısının denetimi, doğrudan oydaşmacı modelin federal-üniter boyuttaki özellikleridir.
Diğer seçenekler ya çoğunlukçu modele aittir ya da konfederasyon gibi kavram yanılgıları içermektedir.

Key Concept

Lijphart'ın Demokrasi Modelleri
Question 3Question →

Arend Lijphart tarafından tanımlanan "Çoğunlukçu (Westminster)" demokrasi modelinde, yürütme gücünün kabinedeki dağılımı ve yapısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yürütme gücü, parlamentoda çoğunluğu sağlayan tek bir partinin elinde ve o partinin kabinesinde toplanır.

Answer

Çoğunlukçu (Westminster) modelde yürütme gücü, parlamentoda çoğunluğu sağlayan tek bir partinin oluşturduğu kabinede toplanır.
Arend Lijphart'ın Çoğunlukçu (Westminster) modelinde temel amaç, yürütme gücünün parlamentoda çoğunluğu sağlayan tek bir partinin elinde toplanmasıdır. Bu modelde kabine, genellikle tek bir partiden oluşur ve iktidarın paylaşılması yerine etkili bir şekilde tek elden kullanılması hedeflenir.

Step-by-Step Solution

1
Soruda istenen demokrasi modelini belirle.
Lijphart'ın "Çoğunlukçu (Westminster)" modeli.
Modelin temel özelliklerini hatırlamak için odağı belirlemek gerekir.
2
Modelin yürütme-partiler (executives-parties) boyutundaki ana özelliğini analiz et.
Bu modelde iktidar paylaşımı yerine "iktidarın yoğunlaşması" (concentration of power) esastır.
Çoğunlukçu modelin mantığı, parlamentoda çoğunluğu kazananın yönetme hakkına sahip olmasıdır.
3
Seçenekleri iktidarın yoğunlaşması kriterine göre değerlendir.
Tek parti kabinesi ve çoğunluk iktidarı bu modelin en belirgin özelliğidir.
Geniş koalisyonlar veya güç paylaşımı bu modelin rekabetçi doğasına aykırıdır.

Key Concept

İktidarın Yoğunlaşması (Concentration of Power)
Estimated Time:45s
Question 4Question →

Bir siyaset bilimi araştırmacısı, bir ülkenin anayasal ve siyasal sistemini incelediğinde şu kurumsal yapıları tespit etmiştir:

I. Seçimlerde nispi temsil sistemi uygulanmakta ve mecliste çok partili bir yapı bulunmaktadır.
II. İşçi ve işveren örgütleri, makroekonomik politikaların belirlenmesinde devletle kurumsal bir müzakere (korporatizm) ağı içindedir.
III. Devlet üniter bir idari yapıya sahip olup, yasama organı tek kamaralıdır.
IV. Anayasa esnek bir nitelik taşımakta ve anayasaya uygunluk denetimi yapan bir yüksek mahkeme bulunmamaktadır.

Arend Lijphart'ın demokrasi tipolojisi dikkate alındığında, bu ülkenin konumu için aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Yürütme-partiler boyutu açısından "oydaşmacı", federal-üniter boyutu açısından ise "çoğunlukçu" özellikler göstermektedir.

Answer

Doğru seçenek, ülkenin yürütme-partiler boyutu açısından 'oydaşmacı', federal-üniter boyutu açısından ise 'çoğunlukçu' özellikler gösterdiğini belirten ifadedir.
Söz konusu ülkenin siyasal sisteminde yer alan nispi temsil, çok partililik ve korporatizm, Arend Lijphart'ın tipolojisinde birinci boyut olan 'Yürütme-Partiler' ekseninde oydaşmacı modelin değişkenleridir. Öte yandan, üniter yapı, tek kamara, esnek anayasa ve anayasal yargı denetiminin yokluğu, ikinci boyut olan 'Federal-Üniter' ekseninde tam bir çoğunlukçu (Westminster) devlet yapısını yansıtır. Bu nedenle ülke, bu iki temel boyutta melez/karma bir kurumsal tasarıma sahiptir.

Step-by-Step Solution

1
Lijphart'ın birinci boyutu olan 'Yürütme-Partiler' değişkenlerini analiz et.
Nispi temsil, çok partili sistem ve korporatist çıkar grupları ağı tespit edildi.
Bu değişkenlerin tümü iktidarın paylaşıldığı, çoğulculuğun ve uzlaşmanın ön planda tutulduğu 'Oydaşmacı (Consensus)' modele aittir.
2
Lijphart'ın ikinci boyutu olan 'Federal-Üniter' değişkenlerini analiz et.
Üniter devlet, tek kamaralı meclis, esnek anayasa ve anayasa yargısının (yargısal denetim) yokluğu tespit edildi.
Bu kurumsal özellikler iktidarın tekil, anayasanın kolay değiştirilebilir olduğu ve meclis çoğunluğunun sınırlandırılmadığı 'Çoğunlukçu (Westminster)' modele aittir.
3
İki boyutun sonuçlarını birleştirerek ülkenin rejim haritasındaki konumunu belirle.
1. boyut (Yürütme-Partiler) Oydaşmacı, 2. boyut (Federal-Üniter) Çoğunlukçudur.
Soru metnindeki devlet yapısı, iki boyut bağlamında karma/hibrit bir model sergilemektedir.

Key Concept

Lijphart'ın 10 Değişkenli Çoğunlukçu-Oydaşmacı Demokrasi Tipolojisi
Question 5Question →

Karşılaştırmalı siyaset literatüründe, demokratik rejimlerin kurumsal mimarisini inceleyen ve sistemleri on temel değişkene göre tasnif eden "oydaşmacı" ve "çoğunlukçu" model ayrımı büyük önem taşır. Bu tasnifte kurumsal değişkenler, "yürütme ve partiler" boyutu ile "federal ve üniter" boyut olmak üzere iki ana eksende gruplandırılarak analiz edilir.

Bu teorik çerçeveye göre, aşağıdakilerden hangisi oydaşmacı (uzlaşmacı) demokrasinin sırasıyla "yürütme ve partiler" ile "federal ve üniter" boyutlarında yer alan kurumsal özelliklerini doğru bir biçimde eşleştirmektedir?

Show answer & explanation

Answer: Korporatist çıkar grubu ağı ve nispi temsil seçim sistemi — Güçlü anayasa yargısı ve yazılı-değiştirilmesi zor anayasa

Answer

Oydaşmacı modelin özelliklerini sırasıyla doğru veren eşleşme: 'Korporatist çıkar grubu ağı ve nispi temsil seçim sistemi — Güçlü anayasa yargısı ve yazılı-değiştirilmesi zor anayasa' ifadesidir.
Oydaşmacı (uzlaşmacı) model, toplumsal farklılıkların siyasal sisteme entegrasyonunu sağlamayı hedefler. Bu hedefe ulaşmak için 'yürütme ve partiler' boyutunda korporatist çıkar grupları, nispi temsil sistemi, geniş tabanlı koalisyonlar ve çok partililik gibi gücü paylaştıran mekanizmaları kullanır. Gücün kurumsal olarak sınırlandırılmasını ifade eden 'federal ve üniter' boyutta ise federalizm/adem-i merkeziyetçilik, değiştirilmesi zor (katı) bir anayasa, güçlü bir anayasa yargısı, güçlü çift meclislilik ve bağımsız merkez bankası mekanizmalarına dayanır. Doğru cevap olan eşleştirme, önce 'yürütme-partiler' sonra 'federal-üniter' boyutun özelliklerini eksiksiz ve istenen sırayla sunmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Oydaşmacı modelin 'yürütme ve partiler' boyutundaki değişkenlerini analiz et.
Bu boyutta güçlerin dengelendiği koalisyon kabineleri, çok partili sistem, nispi temsil seçim sistemi ve korporatist (uzlaşmacı, koordine) çıkar grubu sistemi yer alır.
Soru kökü eşleştirmenin ilk bölümünde bu boyuta ait kurumsal özelliklerin bulunmasını istemektedir.
2
Oydaşmacı modelin 'federal ve üniter' boyutundaki değişkenlerini analiz et.
Bu boyutta federalizm/adem-i merkeziyetçilik, güçlü çift meclislilik (bikameralizm), katı (değiştirilmesi zor) anayasa, güçlü yargısal denetim (anayasa yargısı) ve bağımsız merkez bankası yer alır.
Soru kökü eşleştirmenin ikinci bölümünde bu boyuta ait kurumsal özelliklerin bulunmasını istemektedir.
3
Seçenekleri 'sırasıyla' kuralı ve modelin temel nitelikleri açısından değerlendir.
Doğru seçenekte ilk kısımda korporatizm ve nispi temsil (yürütme-partiler), ikinci kısımda anayasa yargısı ve katı anayasa (federal-üniter) yer almaktadır. Diğer seçenekler boyutları ters vermiş, konfederasyon gibi yanıltıcı kavramlar kullanmış veya çoğunlukçu modelin özelliklerini (çoğulcu gruplar, esnek anayasa vb.) içermiştir.
Özelliklerin hem doğru modele ait olması hem de soruda istenen boyut sırasına (önce yürütme-partiler, sonra federal-üniter) birebir uyması zorunludur.

Key Concept

Lijphart'ın Demokrasi Modelleri ve Kurumsal Boyutları
Question 6Question →

Bir akademisyen, K ve L ülkelerinin siyasal sistemlerini Arend Lijphart'ın demokrasi modelleri çerçevesinde inceleyerek şu bulguları raporlamıştır:

• K ülkesinde: Yürütme gücü tek bir partinin oluşturduğu kabinede toplanmıştır. Anayasa yazısız ve esnektir, dolayısıyla yasama organının basit çoğunluğu ile değiştirilebilmektedir. Ayrıca çıkar grupları sistemi rekabetçi ve koordine olmamış bir yapıdadır.
• L ülkesinde: Yürütme gücü geniş tabanlı koalisyonlarca paylaşılmaktadır. Çıkar grupları, politika yapım sürecine doğrudan entegre olmuş ve zirve örgütler etrafında toplanmıştır. Devlet mimarisi ise katı bir anayasaya dayalı ademi merkeziyetçi bir esasa göre şekillenmiştir.

Lijphart'ın analiz boyutları (yürütme-partiler ve federal-üniter) dikkate alındığında, K ve L ülkeleri ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: K ülkesi kurumsal mimarisiyle çoğunlukçu (Westminster) demokrasi modelini yansıtırken, L ülkesi oydaşmacı (uzlaşmacı) demokrasi modelinin özelliklerini taşımaktadır.

Answer

Verilen senaryoda K ülkesinin çoğunlukçu (Westminster) modeli, L ülkesinin ise oydaşmacı (uzlaşmacı) modeli temsil ettiğini belirten seçenek doğrudur.
Arend Lijphart'ın analizinde K ülkesinde görülen tek parti hükümeti, esnek anayasa ve çoğulcu (rekabetçi) çıkar grupları çoğunlukçu (Westminster) modelin temel özellikleridir. L ülkesindeki geniş tabanlı koalisyonlar, katı anayasaya dayalı federal (ademi merkeziyetçi) yapı ve korporatist (uzlaşmacı/zirve örgütlü) çıkar grubu ağı ise oydaşmacı demokrasinin karakteristik unsurlarıdır. Doğru ifade bu kavramsal eşleştirmeyi kusursuz biçimde yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
K ülkesinin kurumsal özelliklerini analiz etme
Tek parti kabinesi, esnek anayasa ve rekabetçi (çoğulcu) çıkar grubu yapısı tespit edildi.
Lijphart'ın sınıflandırmasındaki değişkenlerin hangi modele ait olduğunu belirlemek için.
2
L ülkesinin kurumsal özelliklerini analiz etme
Geniş tabanlı koalisyon kabinesi, federal (ademi merkeziyetçi) yapı ve zirve örgütler etrafında toplanmış korporatist çıkar grupları tespit edildi.
İkinci ülkenin demokrasi modelini doğru sınıflandırmak için.
3
Bulguları Lijphart'ın teorik modelleriyle eşleştirme
K ülkesinin tüm özellikleri 'çoğunlukçu (Westminster)', L ülkesinin tüm özellikleri ise 'oydaşmacı (uzlaşmacı)' model ile birebir örtüşmektedir.
Her iki modelin kavramsal çerçevesini ülkelere uygulamak için.

Key Concept

Lijphart'ın Demokrasi Modelleri (Çoğunlukçu ve Oydaşmacı)
Question 7Question →

Bir devletin siyasal kurumlarının, Arend Lijphart'ın tipolojisinde yer alan "oydaşmacı (uzlaşmacı)" demokrasi modeline bütünüyle uygun bir şekilde tasarlandığı varsayılmaktadır. Lijphart'ın analizinde demokratik rejimlerin kurumsal mimarisi "yürütme-partiler" ve "federal-üniter" olmak üzere iki temel boyutta on değişken üzerinden incelenmektedir.

Buna göre, bütünüyle oydaşmacı modele dayanan bu devletin "yürütme-partiler" ve "federal-üniter" boyutlarında taşıması beklenen kurumsal özellikler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru eşleştirilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Yürütme-Partiler Boyutu: Korporatist çıkar grubu sistemi ve geniş tabanlı koalisyonlar — Federal-Üniter Boyutu: Güçlü anayasa yargısı ve simetrik iki meclislilik

Answer

Oydaşmacı modelin yürütme-partiler boyutunda korporatist çıkar sistemi ve koalisyon kabineleri; federal-üniter boyutunda ise güçlü anayasa yargısı ve simetrik iki meclislilik bulunur.
Arend Lijphart'ın tipolojisinde oydaşmacı (consensus) demokrasi, iktidarın olabildiğince çok aktör arasında paylaştırılmasını öngörür. Doğru eşleştirmede 'Yürütme-Partiler' boyutunda yer alan korporatist çıkar grubu sistemi (rekabet yerine sosyal tarafların uzlaşması) ve geniş tabanlı koalisyonlar oydaşmacı modelin tam özellikleridir. 'Federal-Üniter' boyutunda yer alan ve iktidarı kurumsal olarak sınırlayan güçlü anayasa yargısı ile meclislerin birbirini dengelediği simetrik iki meclislilik (bicameralism) de yine oydaşmacı modele ait kurumlardır.

Step-by-Step Solution

1
Lijphart'ın analizindeki iki ana boyutu ve her boyuta ait 5'er değişkeni hatırlamak.
Yürütme-Partiler boyutunun gücün yatay paylaşımını (kabineler, parti sistemi, seçim sistemi, çıkar grupları vb.), Federal-Üniter boyutun ise gücün dikey ve kurumsal dağılımını (merkez-yerel, meclis yapısı, anayasa, yargı, merkez bankası) kapsadığı tespit edilir.
Seçeneklerdeki değişkenlerin doğru boyuta ait olup olmadığını filtrelemek için sınıflandırmanın bilinmesi şarttır.
2
Oydaşmacı (uzlaşmacı) modelin 'Yürütme-Partiler' boyutundaki kurumsal özelliklerini belirlemek.
Geniş tabanlı koalisyonlar, yürütme-yasama dengesi, çok partili sistem, nispi temsil ve korporatist (eşgüdümlü) çıkar grubu sistemi özellikleri bulunur.
Modelin toplumsal uzlaşıyı kurumsallaştıran siyasi ve aktörel mekanizmaları bu boyutta yer alır.
3
Oydaşmacı (uzlaşmacı) modelin 'Federal-Üniter' boyutundaki kurumsal özelliklerini belirlemek.
Federal (ademimerkeziyetçi) yapı, simetrik (dengeli) iki meclislilik, katı (yazılı) anayasa, güçlü anayasa yargısı ve bağımsız merkez bankası özellikleri bulunur.
Modelin devlet yapısındaki gücü kurumsal düzeyde sınırlandıran ve bölen mekanizmaları bu boyutta yer alır.
4
Seçeneklerdeki eşleştirmeleri hem model türü hem de boyut kategorisi açısından çapraz kontrole tabi tutmak.
Sadece doğru seçenekte hem tüm özellikler oydaşmacı modele aittir hem de yürütme-partiler ile federal-üniter ayrımına doğru yerleştirilmiştir.
Çeldiricilerde ya boyutlar ters çevrilmiş, ya çoğunlukçu model özellikleri araya karışmış ya da tamamen çoğunlukçu model verilmiştir.

Key Concept

Lijphart'ın Demokrasi Modelleri (Çoğunlukçu ve Oydaşmacı)
Question 8Question →

Arend Lijphart'ın çağdaş demokrasileri sınıflandırdığı tipolojisinde, kurumsal özellikler "yürütme-partiler" ve "federal-üniter" olmak üzere iki temel boyuta ayrılmaktadır. Gerçek dünyadaki demokratik rejimler genellikle bu iki boyutun farklı kombinasyonlarını barındıran melez yapılar sergiler.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi, bir ülkenin "yürütme-partiler" boyutu açısından oydaşmacı (uzlaşmacı), "federal-üniter" boyutu açısından ise çoğunlukçu (Westminster) modelin özelliklerini bir arada taşıdığını gösteren melez bir kurumsal yapıdır?

Show answer & explanation

Answer: Seçimlerde nispi temsil sisteminin uygulanması ve yasama organının tek meclisli bir yapıdan oluşması

Answer

Doğru cevap, seçimlerde nispi temsil sisteminin uygulanması ve yasama organının tek meclisli bir yapıdan oluşmasıdır.
Soru bizden yürütme-partiler boyutunda oydaşmacı (nispi temsil), federal-üniter boyutta ise çoğunlukçu (tek meclisli yasama) bir özellik kombinasyonu bulmamızı istemektedir. Doğru seçenekte verilen nispi temsil sistemi gücü oranlara göre bölüştürdüğü için oydaşmacı; tek meclisli yapı ise yasama gücünü tek bir organda topladığı için çoğunlukçu bir kurumdur.

Step-by-Step Solution

1
Arend Lijphart'ın tipolojisinde istenen ilk boyutu (yürütme-partiler) ve modelini (oydaşmacı) analiz et.
Yürütme-partiler boyutunda oydaşmacı modelin özellikleri: Koalisyon hükümetleri, güçler dengesi, çok partili sistem, nispi temsil seçim sistemi ve korporatist çıkar gruplarıdır.
Seçeneklerde yürütme-partiler boyutuna ait özelliklerden birinin bu listeden olması gerekmektedir.
2
İkinci boyutu (federal-üniter) ve modelini (çoğunlukçu) analiz et.
Federal-üniter boyutta çoğunlukçu modelin özellikleri: Üniter ve merkezi yönetim, tek meclisli (ünikameral) yasama, esnek anayasa, anayasa yargısının olmaması ve merkeze bağımlı merkez bankasıdır.
Seçeneklerde federal-üniter boyutuna ait özelliğin bu gruptan seçilmesi şarttır.
3
Seçeneklerdeki kombinasyonları test et.
Nispi temsil (Oydaşmacı Yürütme-Partiler) + Tek meclisli yapı (Çoğunlukçu Federal-Üniter) eşleşmesi soru kökündeki şartı tam olarak sağlamaktadır.
Bu kombinasyon dışındaki eşleşmeler ya yanlış boyut-model ikililerini içermekte ya da kavram yanılgılarına (örneğin çoğulculuğu oydaşmacı sanmak gibi) dayanmaktadır.

Key Concept

Lijphart'ın iki boyutlu (Yürütme-Partiler ve Federal-Üniter) demokrasi tipolojisinde çoğunlukçu ve oydaşmacı kurumsal değişkenlerin sınıflandırılması.
Question 9Question →

Arend Lijphart, 'Demokrasi Biçimleri' adlı çalışmasında çağdaş demokrasileri 'yürütme-partiler' ve 'federal-üniter' olmak üzere iki temel boyut ve bu boyutlar altındaki on değişken üzerinden analiz etmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Lijphart’ın oydaşmacı (consensus) demokrasi modelinin 'yürütme-partiler' boyutu içerisinde yer alan kurumsal özelliklerden biridir?

Show answer & explanation

Answer: Çıkar grupları yapısında korporatist bir işleyişin benimsenmesi

Answer

Oydaşmacı demokrasi modelinde çıkar grupları sistemi korporatist bir yapı sergiler ve bu değişken 'yürütme-partiler' boyutu içerisinde yer alır.
Lijphart'ın oydaşmacı modelinde, çıkar grupları arasındaki ilişkiler rekabetçi bir yapıdan ziyade, devletle eş güdüm içerisinde çalışan ve uzlaşmayı hedefleyen 'korporatist' bir karakter taşır. Bu özellik, modelin 'yürütme-partiler' boyutu altındaki beşinci değişkendir.

Step-by-Step Solution

1
Lijphart'ın 'yürütme-partiler' boyutundaki değişkenleri hatırlayın.
Bu boyut; kabine yapısı, yasama-yürütme ilişkisi, parti sistemi, seçim sistemi ve çıkar grupları sistemini içerir.
Soruda istenen değişkenin hangi ana grup içinde olduğunu belirlemek gerekir.
2
Oydaşmacı modelin bu boyuttaki özelliklerini analiz edin.
Geniş koalisyonlar, güçler dengesi, çok partili sistem, nispi temsil ve korporatizm bu modelin temel özellikleridir.
Çoğunlukçu modelin özellikleri ile karıştırmamak için modelin özünü (güç paylaşımı) dikkate almak gerekir.
3
Seçenekleri hem model hem de boyut açısından eleyin.
Üniter yapı ve esnek anayasa 'federal-üniter' boyutundadır. İki partili sistem ve yürütme üstünlüğü ise çoğunlukçu modele aittir.
Doğru değişkenin hem 'oydaşmacı' modele ait olması hem de 'yürütme-partiler' boyutunda yer alması zorunludur.

Key Concept

Lijphart'ın Demokrasi Boyutları ve Değişkenleri

Practice More

Lijphart'ın 'federal-üniter' boyutu altında yer alan diğer değişkenleri (iki meclislilik, merkez bankası bağımsızlığı, yargısal denetim) gözden geçirin.
Estimated Time:1m 30s
Question 10Question →

Arend Lijphart tarafından önerilen demokrasi modellerinde yer alan "federal-üniter" boyutun değişkenleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi oydaşmacı (uzlaşmacı) modelin temel bir özelliğidir?

Show answer & explanation

Answer: Güçlü bir anayasa yargısı (yargısal denetim) mekanizmasının bulunması

Answer

Güçlü bir anayasa yargısı (yargısal denetim) mekanizmasının bulunması
Arend Lijphart'ın oydaşmacı (consensus) demokrasi modelinde, federal-üniter boyut devletin kurumsal gücünün sınırlanmasını öngörür. Bu çerçevede; federal yapı, yasamanın iki meclisli olması, anayasanın katı olması, merkez bankasının bağımsızlığı ve yasaların anayasaya uygunluğunun denetlendiği güçlü bir yargısal denetim mekanizması bu modelin temel kurumsal sütunlarını oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Lijphart'ın demokrasi modellerindeki boyutları belirle.
Lijphart demokrasileri 'yürütme-partiler' ve 'federal-üniter' olmak üzere iki boyutta analiz eder.
Sorunun hangi kurumsal değişkenler üzerinden sorulduğunu anlamak için boyut ayrımı yapılmalıdır.
2
Federal-üniter boyutun oydaşmacı modeldeki özelliklerini anımsa.
Bu boyut; federalizm, çift meclislilik, katı anayasa, yargısal denetim ve merkez bankası bağımsızlığından oluşur.
Oydaşmacı modelin kurumsal mimarisi yetki paylaşımı ve sınırlandırılması üzerine kuruludur.
3
Seçenekleri bu kurumsal özelliklerle karşılaştır.
Yargısal denetim dışındaki özelliklerin çoğunlukçu modele ait olduğu saptanır.
Çoğunlukçu model yetki yoğunlaşmasına, oydaşmacı model ise yetki dağılımına odaklanır.

Key Concept

Oydaşmacı Demokrasinin Federal-Üniter Boyutu
Estimated Time:1m 15s
Question 11Question →

Arend Lijphart'ın demokrasi tipolojisinde "yürütme-partiler" boyutunda oydaşmacı (consensus) model özellikleri sergileyen bir ülkenin, "federal-üniter" boyutu bakımından da aynı modele (oydaşmacı) dahil edilebilmesi için aşağıdakilerden hangisine sahip olması gerekir?

Show answer & explanation

Answer: Güçlü ve azınlık haklarını koruyan ikinci bir yasama meclisi

Answer

Oydaşmacı modelin federal-üniter boyutu kapsamında yer alan güçlü ve azınlık haklarını koruyan ikinci bir yasama meclisine sahip olması gerekir.
Arend Lijphart'ın tipolojisinde federal-üniter boyut; iktidarın yerel yönetimler, yasama organı içindeki farklı meclisler ve yargı gibi kurumlar arasında nasıl dağıtıldığını inceler. Oydaşmacı modelde iktidarın tek bir merkezde toplanmasını engellemek için 'güçlü iki meclisli' (strong bicameralism) yapı öngörülür. Bu yapı, özellikle federal birimlerin veya azınlıkların temsilini güvence altına alarak oydaşmacı modelin ruhuna hizmet eder.

Step-by-Step Solution

1
Lijphart'ın demokrasi modellerinin boyutlarını analiz et.
Lijphart modelleri 'yürütme-partiler' (5 değişken) ve 'federal-üniter' (5 değişken) olmak üzere iki boyutta incelenir.
Soruda her iki boyut arasındaki kurumsal tutarlılık sorgulanmaktadır.
2
Federal-üniter boyutundaki oydaşmacı özellikleri belirle.
Federalizm, güçlü iki meclislilik, sert anayasa, yargısal denetim ve merkez bankası bağımsızlığı.
Bu değişkenler iktidarın merkezi yönetim dışındaki kurumlara dağıtılmasını sağlar.
3
Seçenekleri bu değişkenlerle karşılaştır.
İkinci meclis (A seçeneği) bu boyuttaki temel oydaşmacı değişkendir.
Diğer seçenekler ya yürütme-partiler boyutuna aittir ya da çoğunlukçu modelin özellikleridir.

Key Concept

Lijphart'ın Demokrasi Modelleri ve Boyutlar Arası İlişki
Estimated Time:1m 15s
Lijphart'ın Demokrasi Modelleri (Çoğunlukçu ve Oydaşmacı) Practice Questions — KPSS Kamu Yönetimi | Examkin