İdari Yargı

142 questions

İdari yargılama hukukunda uygulanan ispat kuralları ve delil toplama usulü ile ilgili olarak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdari yargıda re'sen araştırma ilkesi geçerli olup mahkeme, tarafların sunduğu delillerle bağlı kalmaksızın davanın çözümü için gerekli gördüğü her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na (HMK) paralel olarak idari yargıda da 'taraflarca hazırlama ilkesi' asıldır ve mahkeme tarafların dilekçelerinde sunmadığı bir delili inceleyemez.

İdari yargılama usulünde tanık beyanı ve yemin, hukuka aykırılık iddialarının ispatında başvurulan en temel ve öncelikli delil türleri olarak kabul edilir.

Mahkemenin bilgi ve belge isteme yetkisi sadece davalı idare ile sınırlı olup üçüncü kişilerden veya diğer kurumlardan delil talep etmesi mümkün değildir.

Taraflar, dava açıldıktan sonra sundukları ek delilleri sadece duruşma sırasında sözlü olarak sunabilirler, aksi halde bu deliller hükme esas alınamaz.

Show answer & explanation

Answer: İdari yargıda re'sen araştırma ilkesi geçerli olup mahkeme, tarafların sunduğu delillerle bağlı kalmaksızın davanın çözümü için gerekli gördüğü her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar.

Answer

İdari yargılama hukukunda mahkemeler, tarafların iddia ve savunmalarıyla bağlı kalmaksızın uyuşmazlığın çözümü için gerekli gördükleri her türlü incelemeyi kendiliğinden yapma (re'sen araştırma) yetkisine sahiptir.

İdari yargılama hukukunda re'sen araştırma ilkesi geçerlidir. 2577 sayılı İYUK'un 20. maddesine göre; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yaparlar. Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilginin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilirler.

Step-by-Step Solution

İdari yargılamanın temel prensibini belirle.

İdari yargılamada 're'sen araştırma' ve 'yazılılık' esasları hakimdir.

Kamu yararı ve hukuk devleti ilkesi, idari işlemlerin denetiminde hakimin pasif değil aktif olmasını gerektirir.

2577 sayılı İYUK m. 20'yi analiz et.

Danıştay ve mahkemeler, davanın çözümü için taraflardan veya ilgili yerlerden her türlü bilgi ve belgeyi isteyebilirler.

Maddi gerçeğe ulaşmak için sadece tarafların sunduğu belgeler yeterli olmayabilir.

Seçenekleri bu kurallar ışığında karşılaştır.

Mahkemenin kendiliğinden inceleme yapabileceğini belirten seçenek doğrudur.

Re'sen araştırma yetkisi, idari yargılamayı özel hukuk yargılamasından ayıran en temel farklardan biridir.

Key Concept

Re'sen Araştırma İlkesi (İYUK m. 20)

Question 2Question →

Vergi dairesi tarafından tesis edilen bir tahakkuk işleminde açık bir hesap hatası bulunduğunu fark eden bir mükellef; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nda düzenlenen "düzeltme-şikayet" yoluna başvurmamıştır. Bunun yerine, işlemin tebliğ edildiği tarihten itibaren $70$ gün sonra doğrudan Vergi Mahkemesinde işlemin iptali için dava açmıştır. Mahkemece yapılan ilk inceleme sonucunda; uyuşmazlığın çözümü için öncelikle idari makamlara başvurulması gerektiği (idari merci tecavüzü) ve aynı zamanda $30$ günlük genel dava açma süresinin geçirilmiş olduğu tespit edilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ilk incelemeye ilişkin emredici hükümleri dikkate alındığında, mahkemenin bu durumda vermesi gereken karar aşağıdakilerden hangisidir?

Dilekçenin, idari merci tecavüzü nedeniyle görevli idari mercie tevdiine

Davanın süre aşımı nedeniyle reddine

Davanın, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olmaması nedeniyle reddine

Davanın görevsizlik nedeniyle reddine

Dilekçenin 2577 sayılı Kanun'un 3. ve 5. maddelerine uygun olmaması nedeniyle reddine

Show answer & explanation

Answer: Dilekçenin, idari merci tecavüzü nedeniyle görevli idari mercie tevdiine

Answer

Dilekçenin, idari merci tecavüzü nedeniyle görevli idari mercie tevdiine karar verilmelidir.

2577 sayılı İYUK'un 14. maddesinin 3. fıkrasında ilk inceleme konuları (a)'dan (g)'ye kadar bir sıra dahilinde belirtilmiştir. Mahkeme bu konuları sırasıyla incelemekle yükümlüdür. Olayda hem (b) bendindeki 'idari merci tecavüzü' hem de (e) bendindeki 'süre aşımı' bir arada bulunmaktadır. Sıralamada 'idari merci tecavüzü' daha önce geldiği için, mahkeme dilekçenin ilgili idari mercie tevdiine (gönderilmesine) karar vermelidir. Bu karar, mahkemenin dosyadan el çekmesine neden olur ve süre aşımı incelemesine geçilmesini engeller.

Step-by-Step Solution

İYUK m. 14/3 kapsamındaki ilk inceleme konularının yasal sırasını hatırlama

Sıralama: (a) Görev/Yetki, (b) İdari merci tecavüzü, (c) Ehliyet, (d) İşlem, (e) Süre aşımı...

İdari yargıda ilk inceleme konuları hiyerarşik bir sırayla incelenmek zorundadır.

Olaydaki hukuki sakatlıkları tespit etme

Düzeltme-şikayet yolu tüketilmediği için 'İdari Merci Tecavüzü' (b bendi) ve 70. günde açıldığı için 'Süre Aşımı' (e bendi) mevcuttur.

VUK uyarınca vergi hatalarında düzeltme-şikayet yolu zorunlu bir idari başvuru yoludur.

Tespit edilen sakatlıkları inceleme sırasına yerleştirme

(b) bendi, (e) bendinden önce gelmektedir.

Mahkeme, kanuni sıralamada ulaştığı ilk sakatlıkta durmalı ve ona uygun kararı vermelidir.

İYUK m. 15/1-e uyarınca karar türünü belirleme

İdari merci tecavüzü durumunda 'Merciye Tevdi' kararı verilir.

Kanun, bu durumda davanın reddini değil, dilekçenin ilgili idari makama gönderilmesini öngörür.

Key Concept

İYUK m. 14 ve m. 15 uyarınca 'İlk İnceleme Sırası' emredicidir; mahkeme daha sonraki bir bendeki sakatlığı gerekçe göstererek karar veremez.

Practice More

İdari yargıda merciye tevdi kararı sonrası idarenin cevabı üzerine açılacak yeni davanın sürelerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 3Question →

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ( $İYUK$ ) kapsamında yer alan "re'sen araştırma ilkesi" ve bu ilke doğrultusunda mahkemenin bilgi ve belge isteme yetkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Mahkemece istenen bilgi ve belgelerin haklı bir sebep olmaksızın süresi içinde gönderilmemesi durumunda, mevcut dosyadaki bilgilere göre uyuşmazlık hakkında karar verilebilir.

Delillerin sunulması için mahkemece

HMK

hükümleri uyarınca taraflara davanın başında

2

haftalık kesin süre verilmeli, bu süre içinde sunulmayan deliller reddedilmelidir.

Mahkemenin re'sen araştırma yetkisi sadece tarafların sunduğu delillerin doğruluğunu denetlemekle sınırlı olup uyuşmazlık konusuyla ilgili yeni bir belge istenmesi mümkün değildir.

İdari yargı yerlerinde maddi gerçeğe ulaşılması amacıyla davanın her aşamasında tarafların istemi üzerine yemin deliline başvurulabilir.

İspat yükü münhasıran davacıda olduğu için davalının mahkemece istenen belgeleri sunmaması durumunda davanın doğrudan davacı lehine sonuçlanması zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: Mahkemece istenen bilgi ve belgelerin haklı bir sebep olmaksızın süresi içinde gönderilmemesi durumunda, mevcut dosyadaki bilgilere göre uyuşmazlık hakkında karar verilebilir.

Answer

Mahkemece istenen bilgi ve belgelerin haklı bir sebep olmaksızın süresi içinde gönderilmemesi durumunda, mevcut dosyadaki bilgilere göre uyuşmazlık hakkında karar verilebilir.

Doğru ifade,

İYUK

madde

20/4

hükmüne dayanmaktadır. Bu hükme göre, mahkeme tarafından istenen belgelerin süresi içinde gönderilmemesi, davanın görülmesine engel teşkil etmez; mahkeme eldeki mevcut verilere göre uyuşmazlığı karara bağlar.

Step-by-Step Solution

2577

sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (

İYUK

) madde

20

hükmünün incelenmesi.

İdare mahkemelerinin, Danıştayın ve vergi mahkemelerinin bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapacağı (re'sen araştırma) anlaşılır.

İdari yargıda tarafların iddialarıyla bağlı kalınmadan maddi gerçeğe ulaşılması temel esastır.

Bilgi ve belgelerin istenmesi ve sunulmamasının sonuçlarının değerlendirilmesi.

Tarafların veya ilgili yerlerin mahkemece belirlenen süre içinde istenen bilgileri sunmaması halinde, mahkemenin mevcut dosya kapsamına göre karar verebileceği sonucuna varılır.

Yargılamanın idarenin veya tarafların pasif kalması nedeniyle tıkanmasını önlemek ve davanın makul sürede bitirilmesini sağlamaktır.

Key Concept

İdari Yargılama Usulünde Re'sen Araştırma ve Delil Toplama Yetkisi

Practice More

İdari yargılamada 're'sen araştırma' ilkesinin istisnası olup olmadığını ve vergi yargılamasındaki farklılıklarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 4Question →

Bir idare mahkemesinin verdiği iptal kararının $04.03.2026$ tarihinde ilgili kamu kurumuna tebliğ edilmesinin ardından, idarenin bu kararın gereklerine uygun olarak hareket etme yükümlülüğü ile ilgili $2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) hükümleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare, mahkeme kararının icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olup bu süre tebliğ tarihinden itibaren hiçbir şekilde otuz günü geçemez.

İdare, iptal kararına karşı bir üst mahkemeye itiraz veya temyiz yoluna başvurmuşsa, bu kanun yolu incelemesi sonuçlanana kadar kararı uygulama yükümlülüğü askıya alınır.

Mahkeme kararının uygulanabilmesi için öncelikle davanın kesinleşmiş olması ve mahkemenin idareye ayrıca bir 'icra emri' göndermiş olması şarttır.

İdare, personel yetersizliği veya teknik imkansızlıklar gibi haklı nedenlerin varlığı halinde mahkemeye başvurarak otuz günlük sürenin altmış güne çıkarılmasını talep edebilir.

Kararın süresi içinde uygulanmaması durumunda ortaya çıkan maddi ve manevi zararlardan dolayı yalnızca ilgili birim amirinin şahsi sorumluluğuna gidilebilir.

Show answer & explanation

Answer: İdare, mahkeme kararının icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olup bu süre tebliğ tarihinden itibaren hiçbir şekilde otuz günü geçemez.

Answer

İdare, mahkeme kararının icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olup bu süre tebliğ tarihinden itibaren hiçbir şekilde otuz günü geçemez.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinin 1. fıkrasına göre; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden itibaren otuz günü geçemez. Bu kural uyarınca doğru ifade, idarenin tebliğden itibaren en geç otuz gün içinde kararı uygulama zorunluluğudur.

Step-by-Step Solution

Kararın niteliğini ve tebliğ tarihini belirleme

Bir idare mahkemesi kararı

04.03.2026

tarihinde tebliğ edilmiştir.

Uygulama yükümlülüğü kararın idareye tebliği ile başlar.

İYUK 28. maddedeki uygulama süresini hatırlama

İdare, kararın tebliğinden itibaren en geç

30

gün içinde işlem tesis etmek zorundadır.

Kanun koyucu idareye kararın gereklerini yerine getirmesi için makul ama kesin bir üst sınır çizmiştir.

Kesinleşme ve kanun yolu etkisini değerlendirme

Kararın kesinleşmiş olması gerekmez ve kanun yoluna başvurulması uygulamayı durdurmaz.

Hukuk devleti ilkesi gereği, yargı kararlarının derhal sonuç doğurması esastır.

Key Concept

İdari Yargı Kararlarının Uygulanması ve 30 Günlük Süre

Estimated Time:1m 30s

Question 5Question →

İdari işlemin iptali istemiyle açılan bir davada davacı, işlemin dayanağı olan maddi vakıaların gerçeği yansıtmadığını iddia etmiş ancak iddialarını ispatlayacak yeterli bilgi ve belge sunmamıştır. İdare mahkemesi, uyuşmazlığın çözümü için gerekli gördüğü belgeleri idareden istemiş, ayrıca olayın tam olarak aydınlatılması için uygulanacak usul kurallarını değerlendirmiştir.

İdari yargılama hukukunda geçerli olan ispat kuralları, re'sen araştırma ilkesi ve süreler dikkate alındığında, bu davada uygulanacak usulle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdari yargıda ispat yükü kural olarak davacıda olduğu için mahkemenin kendiliğinden delil toplaması mümkün değildir; davacıya delillerini sunması için Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uyarınca iki haftalık kesin süre verilmeli, aksi takdirde dava reddedilmelidir.

Re'sen araştırma ilkesi yalnızca tazminat talepli tam yargı davalarında geçerli olup iptal davalarında mahkeme sadece sunulan belgelerle bağlıdır; bu nedenle davacının tanık dinletme ve yemin teklif etme hakkı mutlaktır.

Mahkeme, maddi gerçeği ortaya çıkarmak amacıyla tarafların ileri sürmediği hususları da kapsayacak şekilde kendiliğinden delil toplayabilir; idarenin istenen belgeleri on beş gün içinde göndermemesi durumunda ise dosyadaki mevcut belgelere göre karar verebilir.

İdari işlemin sebep unsuru ile doğurduğu sonuç arasındaki illiyet bağının ispatı kural olarak idareye aittir; idarenin işlemin hukuka uygunluğunu Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri çerçevesinde mutlaka senetle ispat etmesi gerekir.

İdare, devlet sırrı niteliği taşımasa dahi talep edilen iç yazışmaları mahkemeye göndermek zorunda değildir; belgelerin sunulmaması hâlinde yargı kararlarının uygulanması için öngörülen otuz günlük azami süre dolduğunda işlem otomatik olarak iptal edilir.

Show answer & explanation

Answer: Mahkeme, maddi gerçeği ortaya çıkarmak amacıyla tarafların ileri sürmediği hususları da kapsayacak şekilde kendiliğinden delil toplayabilir; idarenin istenen belgeleri on beş gün içinde göndermemesi durumunda ise dosyadaki mevcut belgelere göre karar verebilir.

Answer

Mahkemenin maddi gerçeği araştırmak için tarafların bildirmediği delilleri re'sen toplayabileceğini ve idarenin istenen belgeleri on beş gün içinde sunmaması hâlinde dosyadaki mevcut evraka göre karar verilebileceğini ifade eden seçenektir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca Danıştay, idare ve vergi mahkemeleri bakmakta oldukları davalarda her türlü incelemeyi kendiliğinden (re'sen) yapar. Bu çerçevede mahkemeler uyuşmazlığın çözümü için gerekli gördükleri evrakı taraflar talep etmese dahi isteyebilirler. İstenen bilgi ve belgelerin, haklı bir sebep olmaksızın on beş gün içinde verilmesi mecburidir. İdare süresinde cevap vermez veya belgeleri göndermezse, mahkemenin dosyada halihazırda bulunan bilgi ve belgelere göre karar verme yetkisi bulunmaktadır.

Step-by-Step Solution

İdari yargıdaki re'sen araştırma ilkesinin kapsamını belirleme

İdare mahkemeleri, maddi gerçeğe ulaşmak için tarafların iddia ve delilleriyle bağlı kalmaksızın her türlü incelemeyi kendiliğinden (re'sen) yapabilir.

İdari yargıda kamu yararı gözetildiği için yargıç pasif değildir, aktif olarak delil toplar.

İspat vasıtalarını (delilleri) adli yargı (HMK) ile karşılaştırma

HMK'daki senetle ispat zorunluluğu ile yemin ve tanık gibi ispat araçları idari yargıda (yazılılık ilkesi gereği) kural olarak uygulanmaz.

İdari işlemlerin yazılı olması ve uyuşmazlıkların belge üzerinden çözülmesi esastır.

İdarenin belge sunma yükümlülüğünü ve yasal süreleri analiz etme

İYUK m. 20 uyarınca mahkemenin istediği evrakların 15 gün içinde verilmesi mecburidir. Verilmezse mevcut belgelere göre karar verilir.

İdarenin yargılama sürecini sürüncemede bırakmasını engellemek ve yargılamanın hızlı sonuçlanmasını sağlamak hedeflenmiştir.

Key Concept

İdari Yargılama Usulünde Re'sen Araştırma İlkesi, Delil Toplama Süreleri ve İspat Vasıtaları

Estimated Time:1m 30s

Question 6Question →

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca, idari yargı mercilerince verilen iptal veya yürütmenin durdurulması kararlarının idarece yerine getirilme süreci ve bu sürecin ihlalinden doğan sorumluluk rejimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare, mahkeme kararının tebliğinden itibaren gecikmeksizin işlem tesis etmek zorundadır ancak bu süre hiçbir şekilde

60

günü geçemez.

Mahkeme kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince kasten yerine getirilmemesi durumunda, tazminat davası doğrudan ilgili kamu görevlisi aleyhine açılır.

İdare, mahkeme kararının icaplarına göre en geç

30

gün içinde işlem tesis etmeye mecburdur ve kararın kasten yerine getirilmemesi halinde dahi tazminat davası ancak idare aleyhine açılabilir.

İdari yargı kararının uygulanabilmesi için kararın kesinleşmiş olması zorunludur; kesinleşme tebliğinden itibaren

30

günlük süre başlar.

Kararın uygulanmaması nedeniyle idarenin ödediği tazminat için kararı yerine getirmeyen kamu görevlisine rücu edilmesi hukuk sistemimizde mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: İdare, mahkeme kararının icaplarına göre en geç $30$ gün içinde işlem tesis etmeye mecburdur ve kararın kasten yerine getirilmemesi halinde dahi tazminat davası ancak idare aleyhine açılabilir.

Answer

İdarenin mahkeme kararını uygulama süresinin

30

gün olduğu ve sorumluluk davasının idareye açılması gerektiği belirtilen seçenek doğrudur.

Doğru olan seçenek, İYUK'un

28

. maddesinde yer alan azami

30

günlük uygulama süresini ve mahkeme kararlarının kasten yerine getirilmemesi halinde dahi tazminat davasının ancak ilgili idare aleyhine açılabileceği (husumet) kuralını bir arada doğru şekilde sunmaktadır.

Step-by-Step Solution

İYUK Madde 28/1 analizi

İdarenin kararı uygulama süresinin tebliğden itibaren en geç

30

gün olduğu tespit edildi.

Kanun koyucu idareye kararları gecikmeksizin uygulama yükümlülüğü getirmiş ve bu süreyi üst sınırla (

30

gün) kısıtlamıştır.

İYUK Madde 28/4 analizi

Kararın kasten uygulanmaması durumunda tazminat davasının husumet yönü belirlendi.

2014

yılında yapılan düzenleme ile kamu görevlisinin kasti kusuru olsa bile tazminat davasının ancak idareye açılacağı hükme bağlanmıştır.

Sentez

30

günlük süre ve idare aleyhine dava açılması kuralı birleştirildi.

Hukuki güvenliği ve hizmet kusuru prensibini yansıtan tam doğru ifadeye ulaşıldı.

Key Concept

İdari yargı kararlarının uygulanma süresi ve tazminat davasında husumet

Practice More

İdari yargıda kararın uygulanmaması durumunda sadece maddi tazminat değil, koşulları varsa manevi tazminat davası da açılabileceğini unutmayınız.

Estimated Time:1m 15s

Question 7Question →

İdare mahkemesi nezdinde açılan bir iptal davasında, mahkeme heyeti tarafından dilekçeler üzerinde yapılan ilk inceleme neticesinde; dava konusu uyuşmazlığın aslında Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak bakacağı davalar kapsamında olduğu, ancak davanın idari işlemin tebliğinden itibaren yetmişinci günde (altmış günlük genel dava açma süresi geçtikten sonra) açıldığı tespit edilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) hükümlerine göre, mahkemenin bu durumda tesis etmesi gereken hukuki işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli olan Danıştaya gönderilmesi

Dava süresinde açılmadığı için davanın süre aşımı nedeniyle reddedilmesi

Hem görevsizlik hem de süre aşımı tespit edildiğinden davanın usulden reddedilmesi

Dilekçenin reddine karar verilerek davacıya eksikliği gidermesi için otuz günlük süre verilmesi

İdari merci tecavüzü bulunduğu gerekçesiyle dilekçenin ilgili idari makama tevdi edilmesi

Show answer & explanation

Answer: Görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli olan Danıştaya gönderilmesi

Answer

Mahkeme, ilk inceleme sırasına uygun olarak görevsizlik kararı vermeli ve dosyayı görevli olan Danıştaya göndermelidir.

2577 sayılı İYUK'un 14. maddesi uyarınca dilekçeler üzerinde yapılan ilk inceleme belirli bir sırayla gerçekleştirilir. Bu sıralamada 'Görev ve Yetki' unsuru birinci basamakta yer alırken, 'Süre Aşımı' unsuru beşinci basamakta yer almaktadır. Kanun'un 15. maddesine göre, inceleme sırasında bu konulardan birinde kanuna aykırılık tespit edilirse, o aşamaya özgü karar verilir. Görevsizlik durumu idari yargı düzeni içindeki başka bir mahkemeyi (bu olayda Danıştayı) ilgilendiriyorsa, mahkeme dosyayı görevli mahkemeye göndermekle yükümlüdür. Henüz birinci basamaktaki görev sorunu aşılmadan beşinci basamaktaki süre aşımı denetimine geçilmesi hukuken mümkün değildir.

Step-by-Step Solution

2577 sayılı İYUK'un 14. maddesinde yer alan ilk inceleme konularını sırasıyla belirlemek.

İnceleme sırası: 1) Görev ve yetki, 2) İdari merci tecavüzü, 3) Ehliyet, 4) Kesin ve yürütülmesi gereken işlem, 5) Süre aşımı, 6) Husumet, 7) Dilekçe formatı.

Kanun, mahkemeye bu konuları maddede belirtilen sıraya göre inceleme yükümlülüğü getirmiştir (İYUK m.14/3).

Olaydaki eksikliklerin bu sıradaki yerlerini karşılaştırmak.

Görev sorunu 1. sırada, süre aşımı sorunu ise 5. sırada yer almaktadır.

Daha üst sırada yer alan bir engel tespit edildiğinde mahkeme alt sıradaki konulara geçemez.

İYUK m.15 uyarınca tespit edilen ilk sıradaki engele (görevsizlik) uygun kararı seçmek.

İdari yargı içindeki görevsizlik durumlarında m.15/1-a gereği dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine karar verilir.

Görevsiz mahkeme davanın süresinde açılıp açılmadığını denetleyemez; bu denetim yetkisi ancak görevli mahkemeye aittir.

Key Concept

İdari yargıda ilk inceleme konuları (görev, merci tecavüzü, ehliyet, kesin işlem, süre, husumet, şekil) katı bir hiyerarşik sırayla incelenir.

Practice More

İdari yargıda sürelerin hesaplanmasında 'tebliğ' ile 'ilan' arasındaki farkları ve İYUK 11. maddesinin süreyi durdurma etkisini çalışabilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 8Question →

Bir belediye meclisi tarafından alınan taşınmaz kamulaştırma kararına karşı açılan davada, idare mahkemesi işlemin iptaline karar vermiştir. Söz konusu mahkeme kararı $04.03 .2026$ tarihinde ilgili belediyeye tebliğ edilmiştir. Belediye yönetimi, karara karşı Bölge İdare Mahkemesine istinaf başvurusunda bulunduklarını ve davanın henüz kesinleşmediğini ileri sürerek mahkeme kararının gereklerini yerine getirmeyi reddetmiştir.

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) hükümleri dikkate alındığında, bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare, mahkeme kararının tebliğinden itibaren en geç otuz gün içinde kararın gereklerine göre işlem tesis etmek zorundadır ve kanun yoluna başvurulmuş olması kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz.

İdari yargıda verilen iptal kararlarının uygulanabilmesi için tüm kanun yollarının tüketilerek kararın kesinleşmiş olması yasal bir zorunluluktur.

İdare, mahkeme kararını tebliğ tarihinden itibaren genel dava açma süresi olan altmış gün içinde yerine getirmekle yükümlüdür.

Üst mahkemeye istinaf veya temyiz başvurusunda bulunulması durumunda, uygulama süresi başvurunun yapıldığı tarihten itibaren kendiliğinden durur.

Belediye başkanı, hizmetin aksamaması için mahkeme kararının uygulanmasını hizmetin gereklerine göre makul bir süre erteleme yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: İdare, mahkeme kararının tebliğinden itibaren en geç otuz gün içinde kararın gereklerine göre işlem tesis etmek zorundadır ve kanun yoluna başvurulmuş olması kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz.

Answer

İdarenin mahkeme kararının tebliğinden itibaren en geç otuz gün içinde kararın gereklerine uygun işlem tesis etmesi gerektiği ve kanun yoluna başvurmanın kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurmadığı ifadesi doğrudur.

2577 sayılı İYUK'un 28. maddesi uyarınca; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. Ayrıca, kanun yoluna (istinaf/temyiz) başvurulmuş olması, mahkeme kararının yürütülmesini durdurmaz.

Step-by-Step Solution

Hukuki dayanağın belirlenmesi

İYUK Madde 28

İdari yargı kararlarının sonuçları ve uygulanması bu madde ile düzenlenmiştir.

Uygulama süresinin tespiti

Azami 30 gün

Kanun, kararın idareye tebliğinden itibaren 30 günlük kesin bir sınır çizmiştir.

Kanun yolunun etkisinin analizi

Uygulama yükümlülüğü devam eder

İstinaf veya temyiz başvurusu, üst mahkemece ayrıca 'yürütmenin durdurulması' kararı verilmedikçe alt mahkeme kararının uygulanmasını engellemez.

Key Concept

İdari Yargı Kararlarının Uygulanma Süresi ve Kesinleşme Şartı Aranmaması

Estimated Time:1m 15s

Question 9Question →

Market sahibi (A)'nın işletmesi, belediye encümeni tarafından "hijyen kurallarına aykırılık" gerekçesiyle 15 gün süreyle mühürlenmiştir. (A), bu işlemin aslında ruhsat şartlarıyla ilgili olmadığını, belediye başkanının yakın bir akrabasının aynı sokakta benzer bir market açacak olması nedeniyle rakip işletmeyi saf dışı bırakmak amacıyla yapıldığını ileri sürmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) çerçevesinde, (A)'nın idari yargıda başvurabileceği yollar ve sakatlık iddiaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

(A), işlemin kamu yararı yerine şahsi bir amaçla tesis edildiği (maksat/yetki saptırması) iddiasıyla iptal davası açabileceği gibi, mühürleme süresince uğradığı maddi kaybın tazmini için tam yargı davası yoluna da başvurabilir.

(A), mühürleme işleminin iptali ile uğradığı zararın tazmini (tam yargı) taleplerini kanun gereği aynı dava dilekçesinde ileri süremez; bu iki dava türünün konuları ve hukuki sonuçları birbirinden tamamen farklıdır.

Belediye encümeninin mühürleme kararı idari işlemin "yetki" unsuru bakımından bir "fonksiyon gaspı" teşkil ettiğinden, bu işleme karşı idari yargıda iptal davası değil, adli yargıda yokluğun tespiti davası açılmalıdır.

(A)'nın işlemin şahsi amaçla yapıldığına dair iddiası idari işlemin "sebep" unsuru ile ilgili olup, bu sakatlığın tespiti durumunda mahkeme idarenin takdir yetkisine müdahale edemeyeceği için davayı reddeder.

İdare mahkemelerinde iptal davası açma süresi kural olarak 30 gün olduğundan, (A) bu süre geçtikten sonra sadece tam yargı davası açarak zararının karşılanmasını talep edebilir.

Show answer & explanation

Answer: (A), işlemin kamu yararı yerine şahsi bir amaçla tesis edildiği (maksat/yetki saptırması) iddiasıyla iptal davası açabileceği gibi, mühürleme süresince uğradığı maddi kaybın tazmini için tam yargı davası yoluna da başvurabilir.

Answer

İptal davası, idari işlemin hukuka aykırı olduğunun tespiti ve hukuk aleminden silinmesi amacıyla; tam yargı davası ise idari işlem veya eylemden doğan zararların tazmini amacıyla açılır. İdare hukukunda idarenin kamu yararı dışında bir amaç (şahsi husumet, siyasi çıkar, akrabalık vb.) gütmesi, işlemi "maksat" unsuru yönünden sakatlar ve bu durum 'yetki saptırması' olarak adlandırılır.

İptal davası, bir idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarından en az biri bakımından hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılır. Olayda belirtilen "şahsi amaç gütme" durumu, idari işlemin 'maksat' unsurunu sakatlayan ve 'yetki saptırması' olarak nitelendirilen bir durumdur. Davacı bu sebeple iptal davası açabileceği gibi, mühürleme nedeniyle uğradığı gelir kaybını (zararını) tazmin ettirmek için tam yargı davası da açabilir. İYUK'a göre bu iki talep aynı dilekçede birleştirilebilir.

Step-by-Step Solution

İdari işlemin unsurları yönünden iddianın değerlendirilmesi.

İşlemin şahsi amaçla (belediye başkanının akrabasını koruma) yapıldığı iddiası, işlemin "maksat" unsuruna yöneliktir.

İdari işlemlerin her zaman kamu yararı amacıyla yapılması zorunludur; aksi durum yetki saptırmasıdır.

Açılacak dava türlerinin belirlenmesi.

Hem işlemin iptali (iptal davası) hem de maddi kaybın giderilmesi (tam yargı davası) talep edilebilir.

İYUK m. 12 uyarınca bu iki dava türü birlikte veya kademeli olarak açılabilir.

Dava açma süresinin kontrol edilmesi.

Genel dava açma süresi olan 60 günlük süre içinde dava açılmalıdır.

İdare mahkemelerinde genel dava açma süresi tebliğden itibaren 60 gündür.

Key Concept

İptal Davası ve Tam Yargı Davası Ayrımı

Question 10Question →

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu kapsamında bir idare mahkemesi, dilekçeler üzerindeki ilk inceleme aşamasında; uyuşmazlığın çözümünde kendi yetki alanı dışındaki başka bir yer idare mahkemesinin yetkili olduğunu, davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığını ve davanın $60$ günlük yasal süre geçirildikten sonra açıldığını aynı anda tespit etmiştir.

Bu durumda, İYUK m. $15/2$ hükmü uyarınca mahkemenin tesis etmesi gereken hukuki işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Yetkisizlik kararı verilerek dosyanın yetkili idare mahkemesine gönderilmesine karar verilmelidir.

Dava süresinde açılmadığı için davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmelidir.

Davacının dava açmakta menfaati bulunmadığından davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmelidir.

Mahkeme, hem yetkisizlik hem de süre aşımı nedenlerini aynı kararda belirterek davanın reddine karar vermelidir.

Öncelikle idari merci tecavüzü olup olmadığı araştırılmalı, merci tecavüzü yoksa süre aşımı nedeniyle ret kararı verilmelidir.

Show answer & explanation

Answer: Yetkisizlik kararı verilerek dosyanın yetkili idare mahkemesine gönderilmesine karar verilmelidir.

Answer

Mahkeme, öncelikle yetkisizlik kararı vererek dosyayı yetkili idare mahkemesine göndermelidir.

2577 sayılı İYUK'un

15

. maddesinin

2

. fıkrası açık bir hüküm içermektedir: 'Dilekçelerin görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle reddi gereken hallerde öncelikle bu karar verilir.' Bu hüküm gereğince, mahkeme aynı anda birden fazla ilk inceleme kusuru (ehliyet, süre, husumet vb.) tespit etse bile, eğer uyuşmazlık kendi yetki alanı dışındaysa, dosyayı yetkili mahkemeye göndermekle yükümlüdür. Bu sayede davanın diğer usul şartları yetkili mahkeme tarafından tekrar ve nihai olarak değerlendirilir.

Step-by-Step Solution

İYUK m. 14'teki ilk inceleme konularını ve sırasını belirle.

Sıralama: Görev/Yetki, Merci Tecavüzü, Ehliyet, Kesin/Yürütülmesi Gereken İşlem, Süre Aşımı, Husumet, Şekil.

Mahkemenin hangi eksikliği hangi sırayla inceleyeceğini saptamak için bu liste esastır.

İYUK m. 15/2'deki özel öncelik kuralını analiz et.

Kanun, görevsizlik veya yetkisizlik hallerinde 'öncelikle bu kararın' verileceğini emretmektedir.

Yetkisiz veya görevsiz bir mahkemenin, davanın ehliyet veya süre gibi diğer usul şartları hakkında karar vererek uyuşmazlığı sonlandırmasını engellemek amaçlanır.

Tespit edilen kusurlar (Yetki, Ehliyet, Süre) arasında öncelik kuralını uygula.

Yetkisizlik tespiti, ehliyet ve süre aşımı tespitlerinden önce karara bağlanmalıdır.

Dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi, diğer eksikliklerin yetkili mahkemece değerlendirilmesini sağlar.

Key Concept

İdari yargıda ilk inceleme aşamasında görev ve yetkisizlik kararının diğer usul eksikliklerine karşı mutlak önceliği vardır.

Estimated Time:2m 0s

Question 11Question →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na (İYUK) göre; idare ve vergi mahkemelerince verilen ve istinaf incelemesinden geçmeksizin kesinleşen kararlar ile bölge idare mahkemelerinin kesinleşmiş kararlarından, niteliği bakımından yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade edenler hakkında başvurulan "kanun yararına temyiz" yoluyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Danıştay Başsavcısı tarafından kendiliğinden veya ilgili bakanlıkların lüzum göstermesi üzerine bu yola başvurulur.

Davanın tarafları, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde doğrudan Danıştaya dilekçe vererek bu yolu kullanabilirler.

Danıştay tarafından verilen kanun yararına bozma kararı, taraflar arasındaki uyuşmazlığın sonucunu ve mahkeme kararının hukuki etkilerini geriye dönük olarak ortadan kaldırır.

Bu yola başvurulabilmesi için mahkeme kararının kesinleşme tarihinden itibaren 30 gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna başvurulması şarttır.

Kanun yararına temyiz yoluna başvurulmuş olması, kesinleşen mahkeme kararının icrasını ve tarafların mevcut hukuki durumunu 7 gün süreyle kendiliğinden durdurur.

Show answer & explanation

Answer: Danıştay Başsavcısı tarafından kendiliğinden veya ilgili bakanlıkların lüzum göstermesi üzerine bu yola başvurulur.

Answer

Kanun yararına temyiz yoluna Danıştay Başsavcısı tarafından resen veya ilgili bakanlıkların istemi üzerine başvurulur.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51. maddesine göre, idari yargı mercilerinden verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen hukuka aykırı kararlar hakkında Danıştay Başsavcısı, kendiliğinden veya ilgili bakanlıkların göstereceği lüzum üzerine kanun yararına temyiz isteminde bulunabilir.

Step-by-Step Solution

Kararın niteliğini tespit etme

İstinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş, hukuka aykırı bir karar olduğu görülür.

Kanun yararına temyiz sadece kesinleşmiş ve yürürlükteki hukuka aykırı kararlar için öngörülmüştür.

Başvuru makamını belirleme

Danıştay Başsavcısı veya ilgili bakanlıkların yetkili olduğu saptanır.

İYUK 51. madde uyarınca tarafların bu yola başvuru yetkisi bulunmamaktadır.

Kararın sonucunu değerlendirme

Bozma kararı Resmi Gazete'de yayımlanır ancak tarafların durumunu etkilemez.

Bu yolun amacı kamu yararını korumak ve hukukun yanlış uygulanmasını önlemektir, taraflar arası uyuşmazlığı yeniden çözmek değildir.

Key Concept

Kanun Yararına Temyiz (Olağanüstü Kanun Yolu)

Estimated Time:1m 30s

Question 12Question →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 14. maddesinde düzenlenen 'ilk inceleme' silsilesi ve bu aşamada tespit edilen eksikliklerin hukuki sonuçları göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İlk inceleme aşamasında 'idari merci tecavüzü' ile 'süre aşımı' durumlarının aynı anda varlığı halinde; mahkemece inceleme sırasına uyularak dilekçenin görevli idari mercie tevdiine karar verilmesi gerekir.

İlk inceleme sırasında hem 'husumet' (taraf) hatası hem de 'süre aşımı' tespit edilirse; husumet incelemesi süre incelemesinden önce yapıldığı için mahkeme öncelikle gerçek hasmı belirleyerek tebligat yapar.

Dava dilekçesinin İYUK 3. ve 5. maddelere uygunluğu, ilk inceleme aşamasında 'ehliyet' ve 'idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken işlem' şartlarından önce denetlenir.

Vergi mahkemelerinde açılacak davalarda genel dava açma süresi, işlemin tebliğini izleyen günden itibaren altmış gündür; ancak özel kanunlarda farklı bir süre öngörülebilir.

İYUK 11. maddesi kapsamında üst makama yapılan başvuru dava açma süresini keser; idarenin otuz gün içinde cevap vermemesi durumunda süre altmış gün olarak baştan işlemeye başlar.

Show answer & explanation

Answer: İlk inceleme aşamasında 'idari merci tecavüzü' ile 'süre aşımı' durumlarının aynı anda varlığı halinde; mahkemece inceleme sırasına uyularak dilekçenin görevli idari mercie tevdiine karar verilmesi gerekir.

Answer

İdari merci tecavüzü ile süre aşımının birlikte tespit edilmesi durumunda, inceleme sırası gereği dilekçenin görevli idari mercie tevdiine karar verilmesi gerektiğini belirten ifade doğrudur.

Doğru olan seçenek, İYUK m.14'teki yasal sıralamayı tam olarak yansıtmaktadır. Merci tecavüzü (idari makama başvurulmadan dava açılması) silsilenin 2. basamağında yer alırken, süre aşımı incelemesi 5. basamaktadır. Mahkeme bu sırayı takip etmekle yükümlü olduğu için, merci tecavüzünü tespit ettiğinde henüz süre incelemesine gelmeden dosyayı idari mercie tevdi etmek (göndermek) zorundadır.

Step-by-Step Solution

İYUK 14. maddedeki ilk inceleme sırasını hatırla.

Sıralama: 1. Görev/Yetki, 2. Merci Tecavüzü, 3. Ehliyet, 4. İşlem Şartı, 5. Süre Aşımı, 6. Husumet, 7. Dilekçe Usulü (3 ve 5. Madde).

İdari yargı hakimi bu sıraya uymak zorundadır; bir basamaktaki eksikliği tespit ederse, o basamağın hukuki sonucunu uygular ve sonrasına bakmaz.

Doğru seçenek olan merci tecavüzü (2. sıra) ve süre aşımı (5. sıra) ilişkisini analiz et.

İnceleme 2. sıradayken 'merci tecavüzü' tespit edildiği an işlem durur.

İYUK 15/1-e bendi uyarınca dilekçe idari mercie gönderilir; 5. sıradaki süre incelemesine henüz gelinmediği için davanın süreden reddi mümkün olmaz.

Diğer teknik hataları (husumet, süre, İYUK 11) denetle.

Husumet (6) süreden (5) sonradır; Vergi süresi 30 gündür; m.11 başvurusu süreyi kesmez, durdurur.

Süreçlerin hukuki niteliklerini (durma vs kesilme) ve hiyerarşik sıralamasını doğrulamak için gereklidir.

Key Concept

İYUK m.14'teki İlk İnceleme Sıralaması ve Öncelik İlkesi

Question 13Question →

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca, idari yargı mercilerine sunulan dava dilekçeleri üzerinde yapılan ilk inceleme aşamasında, "görev ve yetki" hususundan hemen sonra aşağıdakilerden hangisi incelenir?

Ehliyet

İdari merci tecavüzü

Süre aşımı

Husumet

İdari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı

Show answer & explanation

Answer: İdari merci tecavüzü

Answer

İdari merci tecavüzü

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesine göre, mahkeme dilekçeler üzerinde yaptığı ilk incelemede belirli bir sırayı takip etmek zorundadır. Bu sıralamada ilk basamak olan görev ve yetki denetiminin ardından, davanın doğrudan açılıp açılamayacağını belirleyen idari merci tecavüzü (idari başvurunun zorunlu olduğu hallerde bu yolun tüketilip tüketilmediği) basamağı gelir.

Step-by-Step Solution

2577

sayılı İYUK m. 14'te belirtilen ilk inceleme sırasını hatırlayın.

Sıralama şöyledir: 1. Görev ve yetki, 2. İdari merci tecavüzü, 3. Ehliyet, 4. Kesin ve yürütülmesi gereken işlem, 5. Süre aşımı, 6. Husumet, 7. Dilekçe şartları.

Kanun koyucu, yargısal ekonomiyi sağlamak amacıyla inceleme sırasını hiyerarşik bir düzene bağlamıştır.

Soru kökünde belirtilen "görev ve yetki" (1. aşama) basamağından hemen sonra geleni seçin.

İkinci sırada yer alan "idari merci tecavüzü" doğru tespittir.

Sıralamadaki bir önceki aşamada eksiklik yoksa bir sonraki aşamaya geçilir.

Key Concept

İlk İnceleme Sıralaması (İYUK m. 14)

Question 14Question →

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca düzenlenen kanun yollarına (istinaf, temyiz ve olağanüstü kanun yolları) ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bölge İdare Mahkemesi dava dairelerinin istinaf incelemesi sonucunda verdiği kararlar, İYUK'un

46

. maddesinde tahdidi (sınırlı) olarak sayılan dava türlerinden birine ilişkin değilse kesin nitelik taşır ve bu kararlara karşı temyiz yoluna başvurulamaz.

İstinaf yolu kapalı olan veya kesinleşen idare mahkemesi kararlarına karşı, kararın yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade etmesi şartıyla Danıştay Başsavcısı tarafından re'sen veya ilgili bakanlığın talebi üzerine kanun yararına temyiz yoluna gidilebilir.

Temyiz incelemesi sonucunda Danıştayın bozma kararı vermesi üzerine, Bölge İdare Mahkemesi bozma kararına uymayarak eski kararında ısrar edebilir; bu durumda ısrar kararı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından incelenerek karara bağlanır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM), kesinleşmiş bir idari mahkeme kararının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni ihlal ettiğini tespit etmesi durumunda, yargılamanın yenilenmesi istemi ihlal kararının kesinleştiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.

Yargılamanın yenilenmesi isteminde bulunulması, kural olarak kesinleşmiş kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz; ancak mahkeme, istemin kabule şayan olduğu kanaatine varırsa teminat karşılığında veya teminatsız olarak yürütmenin durdurulmasına karar verebilir.

Show answer & explanation

Answer: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM), kesinleşmiş bir idari mahkeme kararının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni ihlal ettiğini tespit etmesi durumunda, yargılamanın yenilenmesi istemi ihlal kararının kesinleştiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.

Answer

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ihlal kararına dayalı yargılamanın yenilenmesi başvurusu, karar kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde yapılmalıdır.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun

53

. maddesinin

3

. fıkrasına göre; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ihlal kararı üzerine yapılacak yargılamanın yenilenmesi başvuruları, ihlal kararının kesinleştiği tarihten itibaren

1

yıl içinde yapılmalıdır. Seçenekte belirtilen

6

aylık süre yasal düzenlemeyle bağdaşmadığı için ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

İdari yargıdaki olağanüstü kanun yollarından olan 'Yargılamanın Yenilenmesi' sürelerini incele.

2577

sayılı İYUK'un

53

. maddesinde bu süreler açıkça belirtilmiştir.

Kanun yollarına ilişkin hak düşürücü sürelerin tespiti için yasal düzenlemeye bakılması zorunludur.

AİHM ihlal kararı sebebine dayalı özel başvuru süresini kontrol et.

İYUK

53/3

fıkrası, bu durum için sürenin ihlal kararının kesinleşmesinden itibaren

1

yıl (

12

ay) olduğunu hüküm altına almıştır.

KPSS sınavında sürelerin (gün, ay, yıl) birbirine karıştırılması sıkça sorgulanan bir detaydır.

Seçeneklerde sunulan diğer kanun yollarının (istinaf/temyiz ayrımı, ısrar kararı, kanun yararına temyiz) doğruluğunu teyit et.

İstinafın kesinliği (

46

. madde), bozma sonrası ısrar yetkisi (

50/4

. madde) ve kanun yararına temyiz yetkisi (

51

. madde) güncel mevzuata uygundur.

Çeldiricilerin elenmesi için idari yargılama usulündeki temel yetki ve süreçlerin analizi gereklidir.

Key Concept

İdari Yargıda Olağanüstü Kanun Yolları ve Başvuru Süreleri

Estimated Time:2m 0s

Question 15Question →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'da düzenlenen bölge idare mahkemesi teşkilat yapısına göre; daireler arasındaki iş bölümünü kararlaştırmak ve daireler arasındaki uyuşmazlıkları gidermek gibi görevleri bulunan "Başkanlar Kurulu" aşağıdakilerin hangisinden oluşur?

Bölge idare mahkemesi başkanı ile daire başkanları

Bölge idare mahkemesi başkanı ve mahkemenin en kıdemli üç üyesi

Bölge idare mahkemesi başkanı, daire başkanları ve o yer Cumhuriyet başsavcısı

Bölge idare mahkemesi başkanı ve her daireden seçilen birer temsilci üye

Bölge idare mahkemesi başkanı ile Adalet Komisyonu tarafından görevlendirilen üyeler

Show answer & explanation

Answer: Bölge idare mahkemesi başkanı ile daire başkanları

Answer

Bölge idare mahkemesi bünyesindeki Başkanlar Kurulu, mahkeme başkanı ile tüm dairelerin başkanlarından oluşur.

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesine göre Başkanlar Kurulu; bölge idare mahkemesi başkanı ile daire başkanlarından oluşur. Kurulun başkanı, bölge idare mahkemesi başkanıdır.

Step-by-Step Solution

İlgili kanun hükmünün tespiti

2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin incelenmesi

Bölge idare mahkemelerinin iç organlarının oluşumu bu kanunda düzenlenmiştir.

Başkanlar Kurulu üyelerinin belirlenmesi

Başkan + Daire Başkanları formülüne ulaşılması

Kanun koyucu, daireler arası koordinasyonu sağlamak amacıyla her dairenin yöneticisinin kurulda yer almasını öngörmüştür.

Key Concept

Bölge İdare Mahkemesi Teşkilatı ve Başkanlar Kurulu

Practice More

Danıştay'daki 'Başkanlık Kurulu' ile Bölge İdare Mahkemesi'ndeki 'Başkanlar Kurulu' arasındaki benzer görev ve yetkileri karşılaştırınız.

Estimated Time:45s

Question 16Question →

8 Eylül 2025 tarihinde, bir devlet üniversitesinin kampüsünde yer alan ve uzun süredir bakımsız kalan tarihi bir giriş kapısının üst kısmı, şiddetli lodosun da etkisiyle çökerek o sırada altından geçmekte olan üniversite öğrencisi Zeynep'in yaralanmasına neden olmuştur. Yapılan ön incelemede, idarenin kapının restorasyonunu yıllardır ihmal ettiği ve çökmenin asıl nedeninin bu bakımsızlık olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, Zeynep'in zararlarının tazmini için izlemesi gereken hukuki yol ve idarenin sorumluluğunun niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdareye herhangi bir ön başvuruda bulunmaksızın doğrudan 60 gün içinde tam yargı davası açılmalıdır; kapının aniden çökmesi kaza niteliğinde olduğundan idarenin sorumluluğu 'tehlike ilkesi'ne dayanır.

Zeynep öncelikle idarenin hareketsiz kalma işlemine karşı iptal davası açmalı, ardından tam yargı davası yoluna gitmelidir; sorumluluğun temeli ise 'sosyal risk' ilkesidir.

Zeynep zararı öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde üniversiteye başvurmalıdır; talebi reddedilirse idari yargıda tam yargı davası açabilir ve olayda idarenin 'hizmet kusuru' söz konusudur.

Olayı öğrendiği tarihten itibaren 60 gün içinde idareye yazılı bildirimde bulunulmalı, cevap verilmemesi halinde 1 yıl içinde dava açılmalıdır; olayda idarenin 'hizmet kusuru' bulunmaktadır.

Zeynep 1 yıl içinde idareye başvurmalıdır; ancak olayda şiddetli lodos söz konusu olduğundan mücbir sebep nedeniyle illiyet bağı tamamen kesilmiş olup idarenin tazmin sorumluluğu doğmaz.

Show answer & explanation

Answer: Zeynep zararı öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde üniversiteye başvurmalıdır; talebi reddedilirse idari yargıda tam yargı davası açabilir ve olayda idarenin 'hizmet kusuru' söz konusudur.

Answer

Doğru yanıt, Zeynep'in 1 yıl içinde üniversiteye başvurması gerektiğini ve olayda idarenin hizmet kusurunun bulunduğunu belirten seçenektir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) madde 13 uyarınca, idari eylemlerden doğan zararların tazmini için eylemin ve zararın öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halde 5 yıl içinde ilgili idareye başvurulması zorunludur. İdarenin talebi açıkça reddetmesi veya 30 gün içinde cevap vermeyerek zımnen reddetmesi halinde, bu sürenin bitiminden itibaren 60 gün içinde tam yargı davası açılabilir. Somut olayda idarenin yapı üzerindeki bakım yükümlülüğünü yıllarca yerine getirmemesi açık bir ihmaldir ve bu durum 'hizmetin kötü/eksik işlemesi' anlamına geldiğinden idarenin sorumluluğu kusursuz sorumluluk değil, 'hizmet kusuru' esasına dayanır.

Step-by-Step Solution

Olayın hukuki niteliğini (idari işlem mi idari eylem mi) belirlemek.

İdarenin bakım onarım yükümlülüğünü yerine getirmemesi sonucu kapının çökmesi bir idari eylemdir.

Zarar, yazılı bir irade beyanı (işlem) ile değil, idarenin fiziksel bir hareketsizliği (eylem) neticesinde meydana gelmiştir.

İdari eylemlere karşı açılacak tam yargı davası ön şartlarını uygulamak.

İYUK m. 13'e göre zararın öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde ilgili idareye başvuru yapılması zorunludur.

İdari eylemler nedeniyle doğan zararlarda, idareye ön başvuru yapılmadan doğrudan mahkemede dava açılamaz.

İdarenin sorumluluk türünü saptamak.

Kapının restorasyonunun ihmal edilmesi idarenin hizmeti kötü/eksik yürütmesidir; bu durum 'hizmet kusuru' ilkesine dayanır.

İhmal tespit edildiği için kusursuz sorumluluk halleri (tehlike veya sosyal risk) değil, doğrudan idarenin kendi kusuru (hizmet kusuru) dikkate alınır.

Key Concept

İdari Eylemler Nedeniyle Tam Yargı Davası ve Hizmet Kusuru

Estimated Time:1m 30s

Question 17Question →

İdari yargı mercilerince tesis edilen iptal ya da yürütmenin durdurulması kararları üzerine, kamu idaresinin kararın icaplarına uygun bir biçimde hareket etmesi yasal bir zorunluluktur. Bu doğrultuda, kararın bildirilmesinden başlayarak söz konusu yargısal kararın gereklerini yerine getirmek amacıyla idareye tanınan en uzun süre aşağıdakilerden hangisidir?

15 gün

45 gün

60 gün

30 gün

90 gün

Show answer & explanation

Answer: 30 gün

Answer

İdari yargı kararlarının idare tarafından uygulanması için kanunen tanınan azami süre otuz gündür.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 28. maddesinin 1. fıkrasına göre; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden itibaren otuz günü geçemeyeceği açıkça hükme bağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

Yasal dayanağı belirle.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) Madde 28.

İdari yargı kararlarının sonuçlarını ve uygulanma usulünü düzenleyen temel madde budur.

Süreye ilişkin hükmü analiz et.

Kanun metni, idarenin kararın tebliğinden itibaren gecikmeksizin işlem tesis etmesi gerektiğini ve bu sürenin hiçbir şekilde otuz günü geçemeyeceğini belirtir.

Yargı kararlarının etkili bir şekilde sonuç doğurması için yasakoyucu üst bir sınır belirlemiştir.

Seçeneklerle karşılaştır.

Otuz günlük süre D seçeneğinde yer almaktadır.

Diğer seçeneklerdeki süreler ya dava açma süreleriyle karıştırılmış ya da kanuni dayanağı olmayan sürelerdir.

Key Concept

İdari yargı kararlarının uygulanmasında otuz günlük azami süre kuralı.

Estimated Time:45s

Question 18Question →

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ( $İYUK$ ) kapsamında uygulanan "re'sen araştırma ilkesi" ve idari yargılama usulündeki ispat kuralları dikkate alındığında, mahkemenin delil toplama ve değerlendirme yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdari yargı mercileri, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapabileceği gibi; istenen bilgi ve belgeler davanın çözümüne etkili olacak nitelikte ise, bunlar sağlanıncaya kadar dava dosyasını tekemmül etmiş saymama yetkisine sahiptir.

İdari yargılamada maddi gerçeğin ortaya çıkarılması esas olduğundan,

İYUK

madde

31

atfıyla Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki hükümler uyarınca tanık dinlenmesi ve yemin teklif edilmesi davanın her aşamasında mümkündür.

Re'sen araştırma ilkesi sadece davacının sunduğu delillerin doğruluğunu denetlemekle sınırlı olup, mahkemenin taraflarca hiç ileri sürülmemiş maddi vakıaları araştırarak hükme esas alması savunma hakkını ihlal eder.

İspat yükü kural olarak idari işlemin hukuka aykırılığını iddia eden davacıda toplandığından, davacının delil sunamaması durumunda mahkeme re'sen araştırma ilkesini işleterek idarenin yerine delil toplayamaz.

Mahkemece istenen bilgi ve belgelerin idare tarafından haklı bir sebep gösterilmeksizin süresi içinde gönderilmemesi durumunda, mahkeme başka hiçbir işlem yapmadan doğrudan davanın kabulüne karar vermek zorundadır.

Show answer & explanation

Answer: İdari yargı mercileri, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapabileceği gibi; istenen bilgi ve belgeler davanın çözümüne etkili olacak nitelikte ise, bunlar sağlanıncaya kadar dava dosyasını tekemmül etmiş saymama yetkisine sahiptir.

Answer

İdari yargı mercileri, uyuşmazlığın çözümü için gerekli gördükleri incelemeleri kendiliğinden yapabilirler ve davanın sonucunu etkileyecek belgeler sunulmadığı sürece dosyanın tekemmül etmediğine (hazır hale gelmediğine) karar verebilirler.

İdari yargılamada mahkeme, tarafların sunduğu delillerle bağlı kalmaksızın maddi gerçeği kendiliğinden araştırma yetkisine (re'sen araştırma) sahiptir.

2577

sayılı

İYUK

'un

20

. maddesinin

4

. fıkrasına göre, mahkeme uyuşmazlığın çözümü için hayati öneme sahip gördüğü belgeler idare tarafından sunulmadığı takdirde, bu eksiklik giderilinceye kadar dosyayı karara çıkacak aşamaya (tekemmül) getirmeyebilir.

Step-by-Step Solution

2577

sayılı İYUK'un

20

. maddesindeki "Re'sen Araştırma" yetkisini analiz et.

Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin uyuşmazlığa ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapabileceği saptanır.

İdari yargıda hakimin pasif değil, maddi gerçeği arayan aktif bir konumda olması esastır.

Bilgi ve belgelerin istenmesi sürecini ve bu sürecin dosyanın tekemmülüne (olgunlaşmasına) etkisini değerlendir.

İYUK m.

20/4

uyarınca, istenen belgeler davanın çözümüne etkili olacak nitelikte ise bunlar sağlanıncaya kadar dosya tekemmül etmiş sayılmaz.

Eksik bilgiyle verilecek kararın hukuka aykırı olma riskini önlemek amaçlanır.

Diğer yargılama usulleriyle (HMK) olan farkları ve delil yasaklarını karşılaştır.

İdari yargıda tanık ve yemin delillerinin kural olarak kabul edilmediği, yazılı yargılama usulünün hakim olduğu teyit edilir.

İdari işlemlerin belgelere dayalı olması ve kamu düzeni mülahazası bu kısıtlamayı gerekli kılar.

Key Concept

Re'sen Araştırma İlkesi ve Dosyanın Tekemmülü

Practice More

İdari yargıda HMK'ya atıf yapılan konuları (ehliyet, merci tayini, keşif, bilirkişi vb.) tekrar ediniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 19Question →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca, idare mahkemeleri tarafından verilen yürütmenin durdurulması istemleri hakkındaki kararlara karşı başvurulacak itiraz yoluyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İtiraz, kararın tebliğini izleyen yedi gün içinde Bölge İdare Mahkemesine yapılır ve bu merci tarafından verilen kararlar kesindir.

İtiraz, kararın tebliğini izleyen on beş gün içinde Danıştay'a yapılır.

İtiraz süresi otuz gün olup, itiraz başvurusu yürütmenin durdurulması kararının uygulanmasını kendiliğinden durdurur.

Bölge İdare Mahkemesinin itiraz üzerine verdiği kararlara karşı Danıştayda temyiz yoluna başvurulması mümkündür.

Yürütmenin durdurulması isteminin reddi kararına karşı itiraz edilebilirken, kabulü kararına karşı itiraz yolu kapalıdır.

Show answer & explanation

Answer: İtiraz, kararın tebliğini izleyen yedi gün içinde Bölge İdare Mahkemesine yapılır ve bu merci tarafından verilen kararlar kesindir.

Answer

Yürütmenin durdurulması kararlarına karşı itiraz, kararın tebliğini izleyen yedi gün içinde Bölge İdare Mahkemesine yapılır ve bu kararlar kesindir.

2577 sayılı İYUK'un 27. maddesinin 7. fıkrasına göre; yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara karşı, kararın tebliğini izleyen yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir. İtiraz mercii Bölge İdare Mahkemesi olup, bu merciin verdiği kararlar kesindir.

Step-by-Step Solution

İtiraz süresinin tespiti

7

gün

İYUK 27/7 maddesi uyarınca yürütmenin durdurulması kararlarına itiraz süresi yedi gün olarak belirlenmiştir.

İtiraz mercisinin belirlenmesi

Bölge İdare Mahkemesi

İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı itirazlar, yargı çevresinde bulundukları Bölge İdare Mahkemesine yapılır.

Kararın kesinlik durumunun kontrolü

Kesin Karar

İtiraz üzerine verilen kararlar başka bir kanun yoluna (temyiz) tabi değildir.

Key Concept

Yürütmenin Durdurulması Kararlarına İtiraz Usulü

Estimated Time:1m 15s

Question 20Question →

Bir kamu görevlisi, hakkında tesis edilen görevden uzaklaştırma işleminin iptali istemiyle idare mahkemesinde dava açmış ve dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması (YD) talebinde bulunmuştur. Mahkemece yapılan inceleme ve idarenin savunması sonrasında; dava konusu işlemin "açıkça hukuka aykırı" olduğu tespit edilmiş, ancak işlemin uygulanması durumunda davacı açısından "telafisi güç veya imkansız bir zararın" doğmayacağı kanaatine varılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) hükümleri uyarınca, bu durumda mahkemece verilmesi gereken karar ve gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması, yürütmenin durdurulması kararı verilmesi için tek başına yeterli bir sebep olduğundan istemin kabulüne karar verilmelidir.

Kanunda öngörülen "açıkça hukuka aykırılık" ve "telafisi güç veya imkansız zarar" şartları kümülatif (birlikte) gerçekleşmediği için yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verilmelidir.

Kamu görevlilerine ilişkin statü hukuku işlemlerinde telafisi güç zarar şartı karine olarak var kabul edildiğinden, sadece hukuka aykırılık tespiti ile yürütmenin durdurulmasına karar verilmelidir.

Yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verilmeli ve bu karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebileceği belirtilmelidir.

İşlemin açıkça hukuka aykırı olması nedeniyle, davacıdan uygun bir teminat alınması kaydıyla yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar verilmelidir.

Show answer & explanation

Answer: Kanunda öngörülen "açıkça hukuka aykırılık" ve "telafisi güç veya imkansız zarar" şartları kümülatif (birlikte) gerçekleşmediği için yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verilmelidir.

Answer

Kanunda öngörülen iki şartın kümülatif olarak gerçekleşmemesi nedeniyle yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verilmesi gerektiğini belirten seçenek doğrudur.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesinin 2. fıkrası uyarınca; 'İdari mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler.' Kanun metni açıkça iki şartın birlikte gerçekleşmesini aradığından, mahkemenin zarar şartının oluşmadığına dair tespiti, istemin reddedilmesini zorunlu kılar.

Step-by-Step Solution

İYUK m. 27 uyarınca yürütmenin durdurulması (YD) şartlarını analiz et.

YD kararı için 'açıkça hukuka aykırılık' VE 'telafisi güç veya imkansız zarar' şartlarının varlığı gerekir.

Yürütmenin durdurulması, idari işlemin icra edilebilirliğini askıya alan istisnai bir müessesedir.

Şartların birbiriyle olan ilişkisini tespit et.

Bu iki şart kümülatiftir, yani kararın verilebilmesi için her ikisinin de aynı anda gerçekleşmiş olması zorunludur.

Kanun metnindeki 've' bağlacı, şartların birlikte aranacağını gösterir.

Somut olayı şartlar açısından değerlendir.

Olayda 'açıkça hukuka aykırılık' vardır ancak 'telafisi güç zarar' yoktur.

Mahkemenin yaptığı tespit uyarınca şartlardan biri eksik kalmıştır.

Hukuki sonucu belirle.

Şartlardan biri gerçekleşmediği için istemin reddine karar verilmelidir.

Kümülatif şartlardan birinin eksikliği istemin reddini gerektirir.

Key Concept

Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için gerekli olan şartların kümülatif (birlikte gerçekleşme) özelliği.

Alternative Method

Mantıksal 'VE' kapısı yöntemi: Yürütmenin Durdurulması = (Açıkça Hukuka Aykırılık) AND (Telafisi Güç Zarar). Çarpım tablosu mantığıyla, bileşenlerden biri '0' (Yok) ise sonuç da '0' (Red) olur.

Estimated Time:1m 0s

Page 1 / 8Next

İdari Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer