Bir ülkede yapılan hanehalkı harcama anketlerine göre, alt gelir grubundaki bireylerin harcanabilir gelirlerinin çok büyük bir kısmını temel zorunlu ihtiyaçlara ayırdığı, üst gelir grubunda ise bu oranın oldukça düşük olduğu saptanmıştır. Aynı dönemde kamu gelirlerinin temelini, bu zorunlu ihtiyaç maddeleri üzerinden alınan tek oranlı harcama vergilerinin oluşturduğu görülmüştür.
Buna göre, söz konusu vergi sisteminin gelir dağılımı ve vergi adaleti açısından yarattığı temel etki aşağıdakilerden hangisidir?
- Vergi yükünün alt gelir grubunda oransal olarak daha ağır hissedilmesi nedeniyle regresif (tersine artan oranlı) bir etki doğarak dikey adaletin zedelenmesiAnswer
- BTüketilen mal miktarına bağlı olarak herkesten eşit oranda vergi alınması sonucunda yatay adaletin sağlanması, ancak kaynak dağılımında etkinliğin bozulması
- CZorunlu mallar üzerinden alınan vergilerin tek oranlı olması sebebiyle sistemin proporsiyonel (düz oranlı) nitelik taşıması ve kişisel gelir dağılımını etkilememesi
- DHarcama vergilerinin toplam vergi gelirleri içindeki payının artmasıyla beraber, emek ve sermaye faktörleri arasındaki fonksiyonel gelir dağılımının iyileşmesi
- EEnflasyonist bir ortamda artan fiyatların düşük gelirli kesimi daha üst vergi dilimlerine itmesi sonucunda gizli bir vergi artışı olan mali sürüklenmenin yaşanması
Answer
Vergi yükünün alt gelir grubunda oransal olarak daha ağır hissedilmesi nedeniyle regresif (tersine artan oranlı) bir etki doğarak dikey adaletin zedelenmesi
Dolaylı vergiler (KDV, ÖTV vb.) mal ve hizmetlerin fiyatı içinde tek oranlı olarak yer alsa da, düşük gelirli bireylerin bütçelerinin büyük kısmı zorunlu tüketime gittiğinden, gelirlerine oranla ödedikleri vergi yükü zenginlere göre çok daha fazladır. Bu durum, verginin efektif (fiili) olarak 'tersine artan oranlı' (regresif) çalışmasına neden olur ve ödeme gücüne göre vergilendirmeyi ifade eden 'dikey adalet' ilkesini doğrudan zedeler.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Dolaylı Vergilerin Regresif Etkisi ve Dikey Adalet