Bir maliye politikası kurulu, ülkenin mevcut vergi sistemini analiz ettiğinde, toplanan vergi gelirlerinin büyük bir kısmının harcamalar üzerinden alınan maktu ve oransal vergilerden oluştuğunu tespit etmiştir. Kurul raporunda, bu yapının özellikle düşük ve sabit gelirli hanehalkları aleyhine bir sosyoekonomik tablo yarattığı vurgulanmıştır.
Raporda belirtilen bu durumun temel nedeni ve zedelendiği savunulan vergi adaleti ilkesi aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?
- AVergi yükünün piyasa mekanizması içinde fiyatlara yansıtılarak kaynak dağılımında etkinliği bozması ve bölgesel gelir eşitsizliklerini derinleştirmesi
- BNominal geliri artan mükelleflerin üst vergi dilimlerine geçişini hızlandırarak mali sürüklenme yaratması ve yatay adaleti ortadan kaldırması
- Harcama üzerinden alınan vergilerin düşük gelir gruplarının bütçesi içindeki payının yüksek olması nedeniyle regresif (tersine artan oranlı) etki yaratarak dikey adaleti zedelemesiAnswer
- DDoğrudan vergilerin aksine dolaylı vergilerin marjinal tüketim eğilimi düşük olan yüksek gelir grupları üzerinde oransal olarak daha fazla yük bırakması
- EVergi ödeme gücü göstergesi olarak harcamaların esas alınmasının, fonksiyonel gelir dağılımında emek faktörünün payını doğrudan azaltması
Answer
Harcama üzerinden alınan vergilerin düşük gelir gruplarının bütçesi içindeki payının yüksek olması nedeniyle regresif (tersine artan oranlı) etki yaratarak dikey adaleti zedelemesi
Dolaylı vergiler (harcama vergileri), gelirin büyüklüğüne bakılmaksızın tüketilen mal ve hizmet üzerinden alınır. Düşük gelirli hanehalklarının marjinal tüketim eğilimi yüksek olduğundan, gelirlerinin büyük bir kısmı tüketime gider ve dolayısıyla gelirlerine oranla daha fazla vergi ödemiş olurlar. Bu durum, vergi sisteminde 'tersine artan oranlı' (regresif) bir yapı yaratarak ödeme gücü farklı olanların farklı oranda vergilendirilmesini gerektiren 'dikey adalet' ilkesini zedeler.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Dolaylı vergilerin regresif etkisi ve dikey adalet