Examkin

Bütçe İlkeleri

202 questions

Question 41Question →

Klasik maliye doktrini, bütçe denkliğini 'mali bir tabu' olarak görmüş ve devletin 'dar kapsamlı' kalmasını sağlamak adına bütçenin her yıl denk olmasını savunmuştur. Buna karşılık 1929 Buhranı sonrası gelişen modern maliye anlayışı, bütçeyi ekonomik istikrarı sağlamaya yönelik bir araç (müdahaleci devlet) olarak tanımlayarak farklı denklik yaklaşımları geliştirmiştir.

Bu yaklaşımlara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi teorik açıdan yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Telafi edici bütçe yaklaşımı, bütçe açıklarının ekonomik durgunluğu gidermek amacıyla kullanılmasını savunurken; bu açıkların bir konjonktür dönemi sonunda refah döneminde oluşacak bütçe fazlalarıyla mutlak surette dengelenmesini temel bir zorunluluk olarak öngörür.

Answer

Telafi edici bütçe yaklaşımının, bütçe açıklarının mutlaka bir konjonktür dönemi sonunda bütçe fazlalarıyla kapatılmasını bir zorunluluk olarak gördüğü ifadesi yanlıştır; bu özellik Devrevi Bütçe yaklaşımına aittir.
Telafi edici bütçe yaklaşımı, bütçenin açık vererek ekonomideki yetersiz talebi canlandırmasını savunur. Bu yaklaşımda asıl amaç bütçeyi denkleştirmek değil, ekonomiyi tam istihdama ulaştırmaktır. Dolayısıyla, bir konjonktür dönemi sonunda bütçenin mutlak surette denk gelmesi gibi bir şart Telafi edici bütçede bulunmaz; bu şart Devrevi Bütçe (Hansen) yaklaşımının temel özelliğidir.

Step-by-Step Solution

1
Klasik ve Modern bütçe yaklaşımlarının temel farkını belirle.
Klasikler yıllık mutlak denklik isterken; Modernler (Devrevi, Telafi Edici, Fonksiyonel) bütçeyi ekonomik bir araç olarak kullanır.
Soruda teorik yaklaşımların karşılaştırılması istenmektedir.
2
Modern bütçe yaklaşımlarının (Devrevi vs. Telafi Edici) teknik ayrımını analiz et.
Devrevi bütçede denklik 'konjonktür süresince' (uzun vadede) aranırken, Telafi edici bütçede tam istihdam sağlanana kadar açık verilebilir ve bu açığın kapatılması bir ön şart değildir.
Özellikle Telafi Edici ve Devrevi bütçe arasındaki 'denklik süresi' farkı en yaygın karıştırılan teorik ayrımdır.
3
Seçenekleri bu ayrım çerçevesinde değerlendir.
Yanlış olan seçeneğin, Telafi Edici bütçeyi sanki çevrim sonunda denklik şartı taşıyormuş gibi (Devrevi bütçe gibi) tanımladığı görülür.
Kavramsal netlik sağlamak için teorilerin spesifik kriterleri kontrol edilmelidir.

Key Concept

Bütçe Denkliği Yaklaşımları: Klasik (Yıllık Denklik), Devrevi (Konjonktürel Denklik), Telafi Edici (Tam İstihdam Önceliği).

Practice More

Devrevi bütçe ile Telafi edici bütçe arasındaki farkları bir tablo üzerinden çalışarak 'denklik süresi' ve 'asli amaç' kriterlerini netleştirin.
Estimated Time:2m 0s
Question 42Question →

50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu sistemi içerisinde, yasama organının yürütme organına tanıdığı harcama yetkisinin sınırlarını belirleyen 'giderlerin tahsisi (uzmanlaşma) ilkesi'; niteliksel, niceliksel ve zamansal kısıtlamalar içerir. Buna göre, bütçe uygulamaları ile bu ilkenin boyutları arasında yapılan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi hatalıdır?

Show answer & explanation

Answer: Kamu gelirlerinin, herhangi bir hizmete önceden tahsis edilmeksizin bütçede toplanması - Niteliksel uzmanlaşma

Answer

Kamu gelirlerinin herhangi bir hizmete önceden tahsis edilmeksizin bütçede toplanması kuralı, bütçenin Genellik İlkesi (Adem-i Tahsis alt kuralı) ile ilgilidir; dolayısıyla uzmanlaşma ilkesinin niteliksel boyutuyla eşleştirilmesi hatalıdır.
Kamu gelirlerinin belirli bir hizmete önceden tahsis edilmemesi kuralı (adem-i tahsis), Genellik İlkesi'nin bir gereğidir. Giderlerin tahsisi (uzmanlaşma) ilkesi ise yasama organının yürütme organına verdiği harcama yetkisini nitelik (hizmetin türü), nicelik (tutar) ve zaman (süre) bakımından sınırlandırmasıdır. Dolayısıyla gelirlerle ilgili bu kuralın uzmanlaşma ilkesiyle ilişkilendirilmesi hatalı bir eşleştirmedir.

Step-by-Step Solution

1
Uzmanlaşma (Giderlerin Tahsisi) ilkesinin boyutlarını hatırla
Nitelik (Amaç/Hizmet türü), Nicelik (Tutar/Miktar) ve Zaman (Süre/Mali yıl).
İlkenin kapsamını belirlemek için boyutların teorik karşılıkları bilinmelidir.
2
Öncüllerdeki bütçe uygulamalarını boyutlarla eşleştir
Sınıflandırma ve aktarma kısıtı 'Nitelik', tutar sınırı 'Nicelik', mali yıl sınırı 'Zaman' boyutuna karşılık gelir.
Verilen uygulamaların teorik çerçevedeki yerini saptamak gerekir.
3
Hatalı olan kavramsal kaymayı tespit et
Gelirlerin giderlere tahsis edilmemesi (Adem-i Tahsis), 'Gelirlerin Tahsisi' ile ilgili bir kuraldır ve Genellik İlkesi kapsamındadır.
Uzmanlaşma ilkesi 'Giderlerin Tahsisi' ile ilgilenirken, Genellik ilkesi 'Gelirlerin Tahsisi' (veya edilmemesi) ile ilgilenir.

Key Concept

Uzmanlaşma İlkesi ve Genellik İlkesi Ayrımı

Practice More

Bütçe ödenekleri arasındaki aktarma (transfer) usullerini ve 5018 sayılı Kanun'daki yetki sınırlarını inceleyerek uzmanlaşma ilkesinin istisnalarını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 43Question →

Klasik maliye anlayışında devletin ekonomideki rolünün sınırlı olması gerektiği (dar kapsamlı devlet) ilkesinden hareketle savunulan "bütçe denkliği" kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bütçe denkliği; kamu harcamalarını kontrol altında tutarak devletin ekonomik büyüklüğünün ve özel sektör üzerindeki baskısının sınırlandırılmasını sağlar.

Answer

Bütçe denkliği; kamu harcamalarını kontrol altında tutarak devletin ekonomik büyüklüğünün ve özel sektör üzerindeki baskısının sınırlandırılmasını sağlar.
Klasik maliye düşüncesinde devletin ekonomideki varlığı 'zorunlu bir kötülük' olarak görülür ve minimize edilmesi istenir. Bütçe denkliği ilkesi, devletin harcamalarını sadece topladığı vergilerle sınırlayarak, kamu kesiminin özel sektör kaynaklarını emmesini ve kontrolsüz büyümesini engelleme işlevini görür. Bu nedenle bütçe denkliği, mali disiplinin ve dar kapsamlı devlet anlayışının en önemli garantörlerinden biridir.

Step-by-Step Solution

1
Klasik maliye anlayışının devlet modelini belirleyin.
Klasik maliye, devletin sadece savunma, adalet ve diplomasi gibi temel görevleri yerine getirdiği 'Jandarma Devlet' veya 'Dar Kapsamlı Devlet' modelini savunur.
Bu temel varsayım, bütçe ilkelerinin şekillenmesindeki ana motivasyondur.
2
Bütçe denkliği ilkesinin amacını analiz edin.
Bütçenin denk olması, devletin yapacağı harcamaların vergi gelirleriyle sınırlı kalması anlamına gelir.
Harcamaların gelirlerle sınırlandırılması, devletin ekonomideki payının kontrolsüzce artmasını engeller.
3
Modern ve klasik denklik farkını karşılaştırın.
Klasikler 'yıllık ve mutlak' denklik isterken; modern anlayışlar (devrevi, telafi edici) ekonomik hedefler için denkliğin bozulabileceğini savunur.
Doğru seçeneğin klasiklerin müdahale karşıtı ve disiplin odaklı yapısıyla örtüşmesi gerekir.

Key Concept

Klasik Bütçe Denkliği ve Dar Kapsamlı Devlet
Question 44Question →

1982 Anayasası'nın 161. maddesinde düzenlenen bütçe hükümleri ve bütçe hakkı kavramı çerçevesinde; yürütme organının kamu gelirlerini toplama ve kamu giderlerini gerçekleştirme yetkisini kullanabilmesi için yasama organının bütçe kanunu aracılığıyla onay vermesini zorunlu kılan "Önceden İzin (Yasallık)" ilkesinin temel uygulama gereği aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bütçe kanunu yürürlüğe girmeden hiçbir vergi ve benzeri mali yükümlülüğün toplanamaması ve hiçbir kamu harcamasının yapılamaması

Answer

Bütçe kanunu yürürlüğe girmeden hiçbir vergi ve benzeri mali yükümlülüğün toplanamaması ve hiçbir kamu harcamasının yapılamaması
Bütçe kanunu, yürütme organına halk adına vergi toplama ve harcama yapma yetkisini veren temel belgedir. 'Önceden İzin' ilkesi gereği, bütçe yılı başlamadan önce bu kanun yasalaşmazsa yürütme organının bu işlemleri yapma yetkisi hukuken oluşmaz. 1982 Anayasası'ndaki geçici bütçe düzenlemeleri de bu ilkenin ihlal edilmesini önlemek için getirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Bütçe hakkı ve önceden izin ilkesinin tanımını değerlendirin.
Bütçenin bir 'yetki' belgesi olduğu, yasama organının bu yetkiyi vermeden yürütmenin mali işlem yapamayacağı saptanır.
Yasallık ilkesi, bütçenin meclis tarafından onaylanmasının bir şekil şartı değil, harcama ve gelir toplama için kurucu bir hukuki dayanak olduğunu savunur.
2
Anayasal çerçeveyi ve gecikme durumlarındaki uygulamayı analiz edin.
1982 Anayasası Madde 161'e göre bütçe onaylanmazsa geçici bütçe çıkarılması gerektiği, aksi halde harcama yapılamayacağı sonucuna varılır.
Hukuki devamlılığı sağlamak adına getirilen geçici bütçe mekanizması, önceden izin ilkesinin mutlaklığını korumayı amaçlar.

Key Concept

Önceden İzin (Yasallık) İlkesi

Practice More

Bütçe hakkının tarihsel gelişimi ve 1982 Anayasası'ndaki bütçe görüşme takvimi ile ilgili soruları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 45Question →

50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde uygulanan bütçe ilkelerinden biri olan 'giderlerin tahsisi (uzmanlaşma) ilkesi'; ödeneklerin nitelik, nicelik ve zaman bakımından sınırlandırılmasını ifade eder. Buna göre, bir kamu idaresinin bütçesinde 'temsil ve tanıtma giderleri' için ayrılan bir ödeneğin, miktar sınırı aşılmamasına rağmen idarenin acil bir ihtiyacı olan 'kırtasiye alımı' tertibinde kullanılması, uzmanlaşma ilkesinin aşağıdaki boyutlarından hangisine doğrudan aykırılık teşkil eder?

Show answer & explanation

Answer: Kalitatif (Nitelik) uzmanlaşma

Answer

Harcama türünün bütçede öngörülen amaç dışında değiştirilmesi, uzmanlaşma ilkesinin kalitatif (nitelik) boyutuna aykırıdır.
Bütçe ödeneklerinin bütçe kanununda belirtilen amaçlar ve tertipler doğrultusunda harcanması zorunluluğu 'kalitatif (nitelik) uzmanlaşma' olarak adlandırılır. Soruda verilen örnekte ödeneğin miktar sınırı aşılmamış olsa dahi, bir tertipten (temsil ve tanıtma) başka bir tertibe (kırtasiye) aktarılarak kullanılması doğrudan hizmetin mahiyetine yönelik bir değişiklik olduğu için bu ilke ihlal edilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Vakadaki harcama değişikliğinin türünü analiz etme
Ödeneğin miktarının değil, bütçede tanımlanan kullanım amacının (temsil giderinden kırtasiye giderine) değiştiği görüldü.
Uzmanlaşma ilkesinin hangi alt boyutunun ihlal edildiğini belirlemek için değişikliğin doğası anlaşılmalıdır.
2
Uzmanlaşma ilkesinin alt boyutlarını tanımlama
Nitelik (amaç), Nicelik (miktar) ve Zaman (mali yıl) kısıtları hatırlandı.
Hukuki çerçevenin doğru uygulanması için kavramsal ayrım gereklidir.
3
Uyuşmazlığı ilgili alt boyutla eşleştirme
Amaç değişikliği 'Kalitatif (Nitelik) Uzmanlaşma' kapsamına girdiği için ihlalin bu boyutta olduğu saptandı.
Nitelik uzmanlaşması, ödeneklerin sadece kanunla tahsis edildikleri hizmetler için harcanmasını zorunlu kılar.

Key Concept

Giderlerin Tahsisi (Uzmanlaşma) İlkesi
Estimated Time:1m 0s
Question 46Question →

Bütçe hakkının demokratik toplumlardaki en temel yansıması olan 'Önceden İzin (Yasallık) İlkesi', kamu mali yönetiminde yürütme organının mali faaliyetlerine meşruiyet kazandıran vazgeçilmez bir unsurdur.

Buna göre, Önceden İzin İlkesi'nin kapsamı ve 1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler çerçevesinde aşağıdaki ifadelerden hangisi bu ilkenin teorik ve hukuki dayanağını en doğru şekilde yansıtmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Yürütme organının vergi toplama ve kamu harcaması yapma yetkisinin mali yıl başlamadan önce yasama organınca onaylanması şartıdır; bütçenin süresinde yürürlüğe girmemesi durumunda geçici bütçe veya bir önceki yıl bütçesinin artırılarak uygulanması bu hukuki yetkinin sürekliliğini sağlar.

Answer

Yürütme organının mali yetkilerinin bütçe dönemi öncesinde yasama organınca onaylanması gerektiğini ve bu onayın gecikmesi durumunda geçici bütçe gibi anayasal çözümlerin devreye girdiğini belirten seçenek doğrudur.
Doğru ifade, Önceden İzin İlkesi'nin özü olan 'zamansal öncelik' ve 'hukuki meşruiyet' unsurlarını birleştirir. Anayasa'nın 161. maddesinde düzenlenen geçici bütçe ve bir önceki yıl bütçesinin artırılarak uygulanması usulleri, bütçe kanunu gecikse bile yürütmenin mali yetkisinin hukuki (yasallık) zemininde kalmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Bütçe hakkı ve yasallık ilkesinin kavramsal tanımını analiz etme
Yasallık ilkesi, yürütmenin harcama ve gelir toplama yetkisini meclisten 'önceden' alması gerektiğini ortaya koyar.
Bu ilke, halkın temsilcilerinin mali kaynaklar üzerindeki onayını temsil eder.
2
Anayasal mekanizmaları değerlendirme
1982 Anayasası'nın 161. maddesi (2017 değişikliği sonrası), bütçe onaylanmazsa geçici bütçe veya bir önceki yıl bütçesinin yeniden değerleme oranıyla artırılması usulünü getirmiştir.
Bu düzenlemeler, bütçe hakkının sürekliliğini ve devletin mali işlemlerinin daima bir kanuni dayanağı olmasını garanti eder.

Key Concept

Önceden İzin (Yasallık) İlkesi ve Anayasal Süreklilik
Estimated Time:1m 30s
Question 47Question →

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca, bütçe ödeneklerinin belirli bir malî yıl ile sınırlı olması kuralını ifade eden "yıllık olma ilkesi"nin en temel istisnası aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Birden fazla yılı kapsayan yatırım projelerine ilişkin sözleşmeler

Answer

Birden fazla yılı kapsayan yatırım projelerine ilişkin sözleşmeler
Yıllık olma ilkesi, bütçe ile verilen harcama yetkisinin o malî yılın sonunda bitmesini gerektirir. Ancak büyük ölçekli ve uzun süreli yatırım projeleri (örneğin baraj, otoyol yapımı), teknik olarak bir yıl içinde tamamlanamayacağı için 5018 sayılı Kanun bu projeler için çok yıllı sözleşme yapılmasına izin vererek yıllık olma ilkesine bir istisna getirmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Yıllık olma ilkesinin tanımını hatırla.
Bütçe ödeneklerinin sadece bir malî yıl (1 Ocak - 31 Aralık) için verilmesi ve kullanılması kuralıdır.
İlkenin kapsamını belirlemek için temel tanımdan başlanmalıdır.
2
5018 sayılı Kanun'daki istisnaları gözden geçir.
Yatırım projeleri, geçici bütçe ve bazı durumlarda ödenek devirleri bu ilkeye esneklik kazandırır.
Yasal çerçevedeki özel durumları tespit etmek gerekir.
3
Seçenekleri bütçe ilkeleriyle eşleştir.
Yatırım projeleri dışındaki seçenekler genellik, birlik ve yasallık ilkeleriyle ilgilidir.
Doğru cevabı diğer ilkelerden ayırt etmek için eliminasyon yapılır.

Key Concept

Bütçenin Yıllık Olma İlkesi ve Yatırım Projeleri İstisnası
Estimated Time:45s
Question 48Question →

50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda yer alan "belirli kamu gelirlerinin belirli kamu giderlerine tahsis edilmemesi" kuralı, bütçenin genellik ilkesinin temelini oluşturan adem-i tahsis kuralıdır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi söz konusu adem-i tahsis kuralının yasal bir istisnasıdır?

Show answer & explanation

Answer: Şartlı bağış ve yardımlar

Answer

Şartlı bağış ve yardımlar
Şartlı bağış ve yardımlar, bağış yapan kişinin belirlediği özel amaca yönelik kullanılmak zorunda olduğu için bütçenin genel havuzuna (adem-i tahsis kuralına) dahil edilemezler. Bu durum, genellik ilkesinin yasal bir istisnasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Bütçe ilkeleri arasındaki farkı analiz et.
Genellik ilkesi; gayrisafi usul ve adem-i tahsis olmak üzere iki alt kuraldan oluşur.
Soruda istenen adem-i tahsis kuralının (gelirin gidere bağlanmaması) istisnasını bulmak için bu tanımlar temeldir.
2
Seçeneklerdeki istisnaları kategorize et.
Şartlı bağışlar genellik ilkesinin istisnasıyken; bütçe dışı fonlar, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareler birlik ilkesinin istisnasıdır.
Öğrencinin en çok karıştırdığı nokta olan birlik ve genellik ilkeleri arasındaki ayrımı netleştirmek gerekir.

Key Concept

Genellik ilkesi uyarınca uygulanan adem-i tahsis kuralı, kamu gelirlerinin havuza atılmasını ve belirli bir gidere bağlanmamasını gerektirir; ancak şartlı bağışlar bu havuz kuralının dışındadır.
Estimated Time:45s
Question 49Question →

Mali olayların sadece finansal bir araç olmaktan çıkıp iktisadi ve sosyal amaçlara hizmet eden bir kaldıraç olarak görülmeye başlanması, bütçe denkliği ilkesine yönelik yaklaşımlarda köklü değişimlere yol açmıştır. Bu değişim süreci ve bütçe denkliği ilkesinin teorik gelişimi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Klasik maliye anlayışında bütçe denkliği, devletin 'dar kapsamlı' kalmasını sağlayan ve bütçeyi tarafsız bir araç kılan vazgeçilmez bir 'altın kural' iken; modern maliye anlayışında bütçe, ekonomik istikrarı sağlamak amacıyla bilinçli olarak açık veya fazla verilebilen 'fonksiyonel' bir araçtır.

Answer

Klasik maliye anlayışında bütçe denkliği, devletin ekonomiye müdahalesini sınırlayan siyasi ve hukuki bir 'altın kural' iken; modern maliyede bütçe, iktisadi istikrarı sağlamak amacıyla kullanılan fonksiyonel bir araçtır.
Klasik maliye anlayışına göre devlet, sadece temel kamu hizmetlerini yürüten 'dar kapsamlı' bir yapıda olmalıdır. Bu yapıda bütçe denkliği, harcamaların sınırlanması ve devletin ekonomide 'tarafsız' kalması için bir 'altın kural' olarak kabul edilir. Buna karşın, 19291929 Dünya Ekonomik Bunalımı sonrası gelişen modern (Keynesyen) maliye, devleti ekonomiye müdahale eden 'müdahaleci' bir aktör olarak görür. Bu anlayışta bütçe denkliği bir amaç değil; tam istihdam ve fiyat istikrarı gibi makroekonomik hedeflere ulaşmak için kullanılan 'fonksiyonel' bir araçtır. Bu nedenle bütçenin konjonktüre göre açık veya fazla vermesi normal karşılanır.

Step-by-Step Solution

1
Klasik maliye anlayışının devlet ve bütçe rolünü analiz etme
Klasik maliye 'dar kapsamlı devlet' ve 'tarafsız bütçe' ilkelerini benimser; bütçe denkliği yıllık olarak sağlanması gereken mutlak bir kuraldır.
Devletin ekonomiye müdahalesinin verimsizliğe yol açacağı inancı.
2
Modern (Keynesyen) maliye anlayışının denklik yaklaşımını değerlendirme
Modern maliye 'müdahaleci devlet' ve 'fonksiyonel finans' ilkelerini benimser; bütçe denkliği ekonomik istikrarın (tam istihdam, büyüme) gerisinde kalır.
Bütçenin konjonktürel dalgalanmaları dengeleme gücüne duyulan güven.
3
Seçeneklerdeki teorik kavramları (Devrevi, Telafi Edici) kontrol etme
Devrevi bütçe ve telafi edici bütçe kavramlarının modern maliyeye ait olduğu ve bütçe denkliğini esnettiği belirlenir.
Teorik kavramlar ve temsil ettikleri ekoller arasındaki yanlış eşleştirmeleri elemek.

Key Concept

Bütçenin Denkliği İlkesi ve Teorik Dönüşümü
Estimated Time:2m 0s
Question 50Question →

Demokratik bir yönetimde bütçe hakkının gereği olarak; bütçe hazırlık çalışmalarının kamuoyuna duyurulması, bütçe kanun teklifinin meclis genel kurulundaki görüşmelerinin halka açık oturumlarda gerçekleştirilmesi ve kabul edilen bütçe kanununun Resmi Gazete'de yayımlanması aşağıdaki bütçe ilkelerinden hangisinin bir gereğidir?

Show answer & explanation

Answer: Açıklık (Alenilik) İlkesi

Answer

Açıklık (Alenilik) İlkesi
Açıklık (Alenilik) ilkesi, bütçe hazırlama, görüşme ve uygulama safhalarının gizli kalmamasını, bu süreçlerin kamuoyu ve meclis tarafından izlenebilir olmasını ifade eder. Meclis genel kurulundaki görüşmelerin halka açık yapılması ve kabul edilen kanunun Resmi Gazete'de yayımlanması bu ilkenin en somut uygulama biçimleridir.

Step-by-Step Solution

1
Bütçe sürecindeki mekanizmaları analiz etme
Meclis görüşmelerinin halka açıklığı ve Resmi Gazete yayımı bütçe sürecinde şeffaflığı sağlamaktadır.
Şeffaflık unsurları bütçenin kamuoyuna 'açık' hale gelmesini sağlayan temel araçlardır.
2
Bütçe ilkeleri ile eşleştirme
Şeffaflık, denetlenebilirlik ve ilan süreçleri 'Alenilik' kavramı ile doğrudan örtüşmektedir.
Bütçe hakkının halk tarafından kullanılması, bütçenin 'aleniliği' sayesinde mümkün olmaktadır.

Key Concept

Bütçe süreçlerinin şeffaflığı ve bütçe hakkının korunması için gerekli olan bütçenin halka açık olma (Alenilik) zorunluluğu.

Practice More

5018 sayılı Kanun kapsamında bütçenin saydamlığına yönelik getirilen yükümlülükleri incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Estimated Time:50s
Question 51Question →

Bütçe hukukunda 'önceden izin (yasallık) ilkesi', yürütme organının mali faaliyetlerini yasama organının iradesine dayandırması zorunluluğunu ifade eder. 19821982 Anayasası'nın bütçe hazırlama ve görüşme usullerini düzenleyen hükümleri ile 'bütçe hakkı' kavramı birlikte değerlendirildiğinde; bu ilkenin kamu gelirleri ve giderleri üzerindeki hukuki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Vergi kanunları vergi alacağını doğuran olayları asli olarak belirlese de, bu vergilerin fiilen tahsil edilebilmesi için bütçe kanunuyla verilen yıllık 'tahsilat izni' hukuken zorunludur; giderler açısından ise bütçe, harcama yapabilmek için üst sınır teşkil eden bir 'ödenek' tahsisidir.

Answer

Vergi kanunlarının varlığına rağmen bu vergilerin toplanabilmesi için bütçe kanunu ile yıllık izin verilmesi zorunluluğunu ve giderlerin ancak tahsis edilen ödenek sınırları dahilinde yapılabileceğini belirten ifade doğrudur.
Bütçe hukukunda önceden izin ilkesi, bütçe hakkının en temel yansımasıdır. Bu ilkeye göre, vergi kanunları süresiz ve kalıcı olsa bile, yürütme organı her mali yıl başında bütçe kanunuyla (tahsilat izni) bu vergileri toplama yetkisini yenilemek zorundadır. Aynı şekilde, kamu harcamalarının yapılabilmesi için yasama organının belirli miktarda kaynağı (ödenek) yürütmeye tahsis etmesi gerekir. Bu durum, bütçenin hem gelirlerin toplanması hem de giderlerin yapılması için bir 'ön izin' belgesi olduğunu gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Gelir boyutu analizi
Vergilerin yasallığı (Anayasa m.7373) kalıcıdır, ancak bütçe kanunu (Anayasa m.161161) bu vergilerin o yıl için toplanmasına izin verir.
Yürütme organı, bütçe kanunundaki 'C Cetveli' (Gelir toplama izni) olmadan mevcut vergi kanunlarını uygulayamaz.
2
Gider boyutu analizi
Bütçe kanunu, yürütmeye sınırsız harcama yetkisi değil, belirli hizmetler için 'ödenek' (ceiling) tahsis eder.
Önceden izin alınmadan yapılan veya ödenek üstü yapılan harcamalar yasallık ilkesine aykırıdır.
3
Kavramsal sentez
Bütçe hakkının özü, halkın temsilcilerinin mali kaynakların kullanımı üzerinde 'önceden' irade beyan etmesidir.
Bu durum demokratik hukuk devletinde 'yasallık' ve 'parlamentonun üstünlüğü' ilkelerinin mali alandaki tezahürüdür.

Key Concept

Bütçe Yasallığı ve Yıllık İzin Yetkisi

Alternative Method

Vergi Yasallığı (Anayasa 73) ile Bütçe Yasallığı (Anayasa 161) arasındaki farkı hatırlayarak: Vergi yasası 'borç' doğurur, Bütçe yasası ise bu borcun 'tahsiline' izin verir.
Estimated Time:2m 0s
Question 52Question →

Bütçe hukukunda, kamu gelirlerinin herhangi bir gidere indirilmeden (mahsup edilmeden) tam miktarlarıyla bütçede yer alması ile belirli gelirlerin belirli harcamalara tahsis edilmeyerek tüm gelirlerin bir havuzda toplanmasını ifade eden bütçe ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Genellik İlkesi

Answer

Genellik ilkesi, bütçede gelir ve giderlerin netleştirilmeden gösterilmesini ve gelirlerin bir havuzda toplanmasını şart koşan ilkedir.
Genellik ilkesi, bütçede şeffaflığı ve bütçe hakkını korumak amacıyla, tüm gelir ve giderlerin netleştirilmeden (Gayrisafi Usul) bütçede yer almasını ve gelirlerin belirli giderlere özgülenmeyerek 'ortak havuzda' (Adem-i Tahsis) toplanmasını öngörür.

Step-by-Step Solution

1
Genellik ilkesinin bileşenlerini tanımlamak.
İlkenin 'Gayrisafi Usul' ve 'Adem-i Tahsis' olmak üzere iki alt kuralı olduğu görülür.
Soruda bahsedilen 'mahsup edilmeme' ve 'tahsis edilmeme' ifadeleri bu iki alt kuralın tanımıdır.
2
Kavramları sorudaki ifadelerle eşleştirmek.
Gelirlerin tam gösterilmesi 'Gayrisafi Usul', gelirlerin bir havuzda toplanması ise 'Adem-i Tahsis' kuralına karşılık gelir.
Bu iki kural birlikte 'Genellik İlkesi'ni oluşturur.

Key Concept

Genellik İlkesi (Gayrisafi Usul ve Adem-i Tahsis)
Question 53Question →

50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca, bütçe ödeneklerinin belirli bir mali yıl ile sınırlı olması ve o yılın sonunda kullanılmayan ödeneklerin iptal edilmesi "yıllık olma ilkesi"nin bir gereğidir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi söz konusu ilkenin uygulanmasına yönelik yasal bir istisna teşkil eder?

Show answer & explanation

Answer: Yatırım projelerine ilişkin sözleşmelerin gelecek yıllara yaygın yüklenmelere imkan tanıması

Answer

Yatırım projelerine ilişkin sözleşmelerin gelecek yıllara yaygın yüklenmelere imkan tanıması yıllık olma ilkesinin bir istisnasıdır.
Yıllık olma ilkesi, bütçenin belirli bir zaman dilimi (genellikle bir yıl) için yetki vermesini öngörür. Ancak bazı kamu hizmetleri (örneğin büyük inşaat projeleri veya baraj yapımı gibi yatırım projeleri) doğası gereği bir yılda tamamlanamaz. 50185018 sayılı Kanun, bu tür durumlar için "gelecek yıllara yaygın yüklenmelere" izin vererek hizmetin kesintiye uğramamasını sağlar. Bu durum yıllık olma ilkesinin en temel ve somut istisnasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Yıllık olma ilkesinin kapsamını belirle.
Bütçenin bir mali yıl (11 Ocak - 3131 Aralık) için geçerli olması ve ödeneklerin o yıl sonunda iptal edilmesi kuralıdır.
İlkenin temel kuralını bilmek, hangi durumun bu kuralı esnettiğini anlamayı sağlar.
2
50185018 sayılı Kanun'daki istisnai durumları gözden geçir.
Yatırım projeleri, geçici bütçe ve gelecek yıllara yaygın yüklenmeler bu ilkenin yasal istisnalarıdır.
Kanuni çerçevede süreklilik arz eden işlerin yıllık sınırın dışına taşabildiği durumları tespit etmek gerekir.

Key Concept

Bütçenin Yıllık Olma İlkesi ve Gelecek Yıllara Yaygın Yüklenmeler

Practice More

Bütçenin yıllık olma ilkesinin bir diğer önemli istisnası olan 'Geçici Bütçe' uygulamasının şartlarını ve süresini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 54Question →

Bütçe hukukunda 'Genellik İlkesi'ni somutlaştıran 'Gayrisafi Usul' ve 'Adem-i Tahsis' kavramlarının uygulanma amacı ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Gayrisafi usul, bütçe denetiminin tam olarak yapılabilmesi için gelir ve giderlerin netleştirilmeden kaydedilmesini; adem-i tahsis ise kamu gelirlerinin belirli bir hizmete özgülenmeksizin genel havuzda toplanmasını ifade eder.

Answer

Gayrisafi usulün bütçe denetimi için netleştirmeyi reddetmesi ve adem-i tahsisin gelirleri genel havuzda toplaması ifadesi doğrudur.
Genellik ilkesi, bütçenin kapsamlı ve denetlenebilir olmasını hedefler. Bu hedefe ulaşmak için iki teknik kullanılır: Gayrisafi usul (brüt usul), gelir ve giderlerin birbirini yok etmeden tam rakamlarla bütçeye girmesini sağlayarak parlamentonun denetim gücünü artırır. Adem-i tahsis (tahsis etmeme) ise belirli gelirlerin belirli giderlere bağlanmasını engelleyerek devletin mali kaynaklarını bir 'havuzda' toplar ve ihtiyaca göre dağıtılmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Genellik İlkesi'nin kapsamını analiz etme
Genellik İlkesi, tüm gelirlerin ve tüm giderlerin bütçede gösterilmesi gerektiğini söyler.
İlkenin temel çerçevesini belirlemek için gereklidir.
2
Gayrisafi Usul (Brüt Yöntem) kavramını inceleme
Gelirlerin, giderlerle mahsup edilmeden (indirilmeden) tam miktarlarıyla bütçeye yazılmasıdır.
Bütçe hakkının kullanılması ve harcamaların tam denetimi için bu yöntem şarttır.
3
Adem-i Tahsis (Eşleştirme Yasağı) kavramını inceleme
Kamu gelirlerinin belirli bir hizmetin finansmanına ayrılmaması, tüm gelirlerin bir havuzda toplanmasıdır.
Kaynakların verimli ve esnek bir şekilde tüm kamu hizmetlerine dağıtılabilmesi için uygulanır.
4
Birlik İlkesi ile ayrımını yapma
Birlik ilkesi bütçenin 'tekliği' ile ilgiliyken, Genellik ilkesi bütçenin 'içeriği ve kayıt biçimi' ile ilgilidir.
En yaygın kavram karmaşasını (Unity vs Universality) elemek için önemlidir.

Key Concept

Genellik İlkesi'nin Alt Kavramları (Gayrisafi Usul ve Adem-i Tahsis)
Estimated Time:1m 30s
Question 55Question →

Bütçe teorisinde bütçe tahminlerinin gerçeğe uygun olmasını ifade eden doğruluk ilkesi; teknik verilere dayalı "nesnel doğruluk" ve idarenin tutumuna dayalı "öznel doğruluk" (samimiyet) olarak iki boyutta ele alınmaktadır.

Buna göre, bütçeyi hazırlayanların herhangi bir mali veya siyasi gizleme amacı gütmeksizin, dürüstlük ve iyi niyet kuralları çerçevesinde hareket etmelerini öngören "samimiyet" boyutu aşağıdakilerden hangisini zorunlu kılar?

Show answer & explanation

Answer: Bütçe hazırlık sürecinde idarenin, tahminlerini herhangi bir saptırma yapmadan iyi niyet (bona fide) esasına dayandırmasını

Answer

Bütçe hazırlık sürecinde idarenin, tahminlerini herhangi bir saptırma yapmadan iyi niyet (bona fide) esasına dayandırması
Bütçenin doğruluk ilkesi, bütçe tahminlerinin (gelir ve gider) gerçeğe en yakın şekilde yapılmasını öngörür. Bu ilkenin 'öznel (subjektif)' yönü olan samimiyet, bütçeyi hazırlayan yürütme organının veya idarenin gizli bir niyet taşımadan, rakamları siyasi veya mali amaçlarla kasten saptırmadan, iyi niyet (bona fide) içerisinde dürüstçe hareket etmesini ifade eder.

Step-by-Step Solution

1
Doğruluk ilkesinin boyutlarını analiz et.
Doğruluk ilkesi nesnel (istatistiki veriler) ve öznel (idarenin iyi niyeti) olarak ikiye ayrılır.
Soruda sorulan 'samimiyet' boyutu, bu ayrımın öznel (subjektif) tarafına odaklanmaktadır.
2
Öznel doğruluk (samimiyet) kavramının karşılığını belirle.
Samimiyet, idarenin bütçeyi hazırlarken rakamlarla oynamaması ve 'iyi niyet' (bona fide) kurallarına uymasıdır.
Bu kavram, matematiksel kesinlikten ziyade ahlaki ve hukuki bir dürüstlük yükümlülüğünü ifade eder.

Key Concept

Doğruluk (Samimiyet) İlkesi - Öznel Boyut

Practice More

Bütçe ilkeleri arasındaki farkları netleştirmek için 'Genellik' ve 'Birlik' ilkelerinin istisnalarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 56Question →

Klasik maliye doktrininde bütçe denkliği; devletin 'dar kapsamlı' kalmasını sağlayan, kamu harcamalarını vergi gelirleriyle sınırlayan ve bütçenin ekonomik hayata müdahalesini engelleyen bir 'altın kural' olarak kabul edilmiştir. Modern maliye anlayışında ise bütçe denkliği, ekonomik konjonktüre göre esnetilebilen 'fonksiyonel' bir nitelik kazanmıştır.

Bu iki yaklaşım arasındaki teorik ve uygulama farklılıkları göz önüne alındığında, klasik bütçe denkliği ilkesi ile modern maliye yaklaşımlarının bütçe dengesine bakışı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Klasik maliye anlayışı bütçenin her mali yıl içinde aritmetik olarak denkliğini savunurken; Devrevi Bütçe Teorisi bütçenin ekonomik konjonktürün tüm evrelerini kapsayan bir dönemde denkliğini esas alır.

Answer

Klasik maliye anlayışı bütçenin her mali yıl içinde aritmetik olarak denkliğini savunurken; Devrevi Bütçe Teorisi bütçenin ekonomik konjonktürün tüm evrelerini kapsayan bir dönemde denkliğini esas alır.
Klasik maliye anlayışında bütçe denkliği, devletin ekonomik faaliyetlerini sınırlandırmak amacıyla her yıl aritmetik olarak sağlanması gereken bir kuraldır. Buna karşılık modern bir yaklaşım olan Devrevi Bütçe Teorisi, bütçenin her yıl değil, bir konjonktür döneminin (genişleme ve daralma evrelerinin toplamı) tamamında denk olmasını yeterli görerek mali politikaya esneklik kazandırır.

Step-by-Step Solution

1
Klasik maliyenin denklik anlayışını tanımlayın.
Klasik maliye, devletin tarafsız olması gerektiğini savunur ve bütçenin her yıl (yıllık olma ilkesiyle uyumlu) aritmetik olarak denk olmasını 'altın kural' kabul eder.
Bu yaklaşım, devletin ekonomiye müdahalesini (müdahaleci devlet) engellemek ve kamu harcamalarını vergi gelirleriyle sınırlamak (dar kapsamlı devlet) içindir.
2
Modern yaklaşımlardan Devrevi Bütçe Teorisini analiz edin.
Devrevi Bütçe Teorisi, bütçe dengesinin bir yıl yerine bir ekonomik döngü (konjonktür) süresince sağlanmasını öngörür.
Durgunluk dönemlerinde verilen bütçe açıkları, genişleme dönemlerinde elde edilen bütçe fazlalarıyla kapatılarak döngü sonunda denklik sağlanmış olur.
3
Klasik ve modern yaklaşımları karşılaştırın.
Klasik maliye yıllık ve aritmetik denkliğe odaklanırken, modern yaklaşımlar (Devrevi ve Telafi Edici bütçeler) bütçeyi ekonomik istikrar için bir araç olarak kullanarak denklik kuralını esnetir.
Bu fark, devletin ekonomideki rolünün 'dar kapsamlı' olmaktan 'fonksiyonel/müdahaleci' olmaya evrilmesinin bir sonucudur.

Key Concept

Bütçe denkliğinin klasik (yıllık/aritmetik) ve modern (fonksiyonel/devrevi) perspektiflerden karşılaştırılması.

Alternative Method

Klasik bütçe denkliği 'statik' bir denklik iken, Devrevi bütçe 'dinamik' veya 'konjonktürel' bir denklik anlayışını temsil eder. Bu ayrımı yapmak soruyu çözmeyi kolaylaştırır.
Estimated Time:2m 0s
Question 57Question →

Modern bütçeleme anlayışında ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun temel felsefesinde yer alan performans denetiminin üç temel ayağından (3E) biri olan; kamu hizmetlerinin sunumu için gereken kaynakların (girdilerin), beklenen kalite düzeyinden ödün verilmeksizin en düşük maliyetle temin edilmesini veya sabit bir kaynak tutarıyla en yüksek çıktı düzeyine ulaşılmasını ifade eden bütçe ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Tasarruf (İktisadilik) İlkesi

Answer

Kamu kaynaklarının en düşük maliyetle veya sabit maliyetle en yüksek çıktı verecek şekilde kullanılmasını ifade eden Tasarruf (İktisadilik) İlkesi doğru cevaptır.
Tasarruf (İktisadilik) ilkesi, kamu hizmeti sunumu için gereken girdilerin uygun kalite ve miktarda, tam zamanında ve en uygun fiyatla (en düşük maliyetle) elde edilmesini ifade eder. Bu ilke, kaynakların savurganlığa yol açmadan, rasyonel bir maliyet yönetimiyle kullanılmasını amaçlar ve performans bütçe sisteminin temel unsurlarından biridir.

Step-by-Step Solution

1
Performans kriterlerinin kapsamını belirleme
Soruda 'girdi maliyetlerinin minimize edilmesi' ve 'kalite korunarak en düşük maliyet' vurguları tespit edilmiştir.
İktisadilik (Economy), verimlilik ve etkinlikten farklı olarak doğrudan 'maliyet' ve 'girdi' odaklıdır.
2
Kavramsal ayrıştırma yapma
Girdi/Çıktı oranı (Verimlilik) ve Çıktı/Hedef uyumu (Etkinlik) seçenekleri elenmiştir.
Soruda orantısal bir verimlilik rasyosu veya amaca ulaşma başarısı değil, kaynak teminindeki maliyet başarısı sorulmaktadır.
3
İktisadilik ilkesinin tanımıyla eşleştirme
Tanımlanan durumun doğrudan iktisadilik (ekonomiklik) kavramına karşılık geldiği onaylanmıştır.
Tasarruf veya İktisadilik ilkesi, kamu kaynaklarının 'mümkün olan en az maliyetle' yönetilmesini temel alır.

Key Concept

Performans Denetiminde 3E Analizi (Economy, Efficiency, Effectiveness)
Question 58Question →

50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 13.13. maddesinde düzenlenen bütçe ilkeleri uyarınca, "belirli kamu gelirlerinin belirli kamu giderlerine tahsis edilmemesi esastır" hükmü bütçenin genellik ilkesinin "adem-i tahsis" boyutunu oluşturmaktadır. Kamu mali disiplinini sağlamaya yönelik bu kuralın temel amacı, bütçe kaynaklarının önceliklere göre esnek bir şekilde dağıtılmasına imkan tanımaktır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan söz konusu "adem-i tahsis" kuralının yasal bir istisnası olarak değerlendirilebilir?

Show answer & explanation

Answer: Kamu idarelerine yapılan şartlı bağışlar ile belirli hizmetlerin karşılığı olan özel gelirlerin özel ödeneklerle ilişkilendirilmesi

Answer

Kamu idarelerine yapılan şartlı bağışlar ile belirli hizmetlerin karşılığı olan özel gelirlerin özel ödeneklerle ilişkilendirilmesi
Genellik ilkesinin 'adem-i tahsis' boyutu, genel bütçeye giren her kuruş gelirin, bütçedeki her türlü gideri karşılaması esasına dayanır. Ancak 50185018 sayılı Kanun çerçevesinde, bağışçının belirli bir amaca yönelik şart koyduğu 'şartlı bağışlar' ile kanunla belirli hizmetlere harcanması öngörülen 'özel gelirler', bu gelirin sadece o amaca harcanması zorunluluğu nedeniyle adem-i tahsis kuralının doğrudan ve yasal bir istisnasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Genellik ilkesinin alt boyutlarını analiz etme
Genellik ilkesi; 'Gayrisafi Usul' (gelir ve giderlerin netleştirilmemesi) ve 'Adem-i Tahsis' (gelirlerin giderlere bağlanmaması) olarak ikiye ayrılır.
Sorunun odaklandığı istisnanın hangi kurala ait olduğunu netleştirmek gerekir.
2
50185018 sayılı Kanun'un 13/g13/g maddesini değerlendirme
İlgili madde adem-i tahsis kuralını temel ilke olarak belirler ancak yasal olarak şartlı bağışları ve özel gelirleri bu kuralın dışında tutar.
Yasal çerçevedeki spesifik istisnaları tespit etmek için kanun maddesi temel alınmalıdır.
3
Seçenekleri ilke bazlı tasnif etme
Birlik ilkesi istisnaları (SGK, Fonlar vb.) ile genellik ilkesi istisnaları (Özel gelirler, net bütçe vb.) arasındaki ayrım yapılarak doğru cevap saptanır.
KPSS düzeyindeki sorularda en yaygın çeldirici, farklı bütçe ilkelerinin istisnalarının birbirine karıştırılmasıdır.

Key Concept

Adem-i Tahsis Kuralı ve İstisnaları

Alternative Method

Genellik ilkesini bir 'havuz' olarak düşünün. Adem-i tahsis, havuza giren her suyun her yere akabilmesidir. Eğer bir hortum (özel gelir) sadece belirli bir kovayı (özel ödenek) doldurmak için tasarlanmışsa, bu bir tahsis (istisna) durumudur.
Estimated Time:2m 0s
Question 59Question →

Bütçe hazırlık sürecinde, hükümetin makroekonomik verileri kasten manipüle etmeksizin en rasyonel tahminleri yapması beklense de, bütçe rakamlarının sadece teknik birer hesaplama hatasından ari olması yeterli değildir. Tahminlerin arkasında hükümetin dürüst ve iyi niyetli bir yaklaşımının bulunması, rakamların siyasi mülahazalarla saptırılmaması gerekir. Buna göre, bütçe tahminlerinin dürüstlük ve iyi niyet (bona fide) şartına dayalı olarak gerçeğe en yakın şekilde belirlenmesini ifade eden bütçe ilkesinin 'öznel (subjektif)' boyutunun ihlali durumunda aşağıdakilerden hangisi doğrudan zedelenmiş olur?

Show answer & explanation

Answer: Doğruluk (Samimiyet) İlkesi

Answer

Hükümetin bütçe tahminlerini dürüstlük ve iyi niyetle yapması gerektiğini ifade eden Doğruluk (Samimiyet) İlkesi
Doğruluk (Samimiyet) ilkesi, bütçe hazırlık aşamasında gelir ve gider tahminlerinin mümkün olduğunca gerçeğe yakın olmasını zorunlu kılar. Bu ilkenin iki boyutu vardır: Nesnel doğruluk, tahminlerin bilimsel verilere ve istatistiksel tekniklere uygunluğunu; öznel doğruluk (samimiyet) ise hükümetin bu tahminleri yaparken dürüst davranmasını, rakamları siyasi hedefler doğrultusunda kasten gizlememesini veya saptırmamasını ifade eder.

Step-by-Step Solution

1
Bütçe tahminlerindeki dürüstlük ve iyi niyet (bona fide) kavramını analiz etme
Bu kavramın bütçe ilkelerinden 'Doğruluk (Samimiyet)' ilkesinin öznel boyutuna işaret ettiğinin saptanması
Doğruluk ilkesi hem teknik doğruluğu (nesnel) hem de niyet dürüstlüğünü (öznel) kapsar.
2
Seçeneklerdeki diğer ilkelerin kapsamlarını değerlendirme
Açıklık, Genellik, Birlik ve Önceden İzin ilkelerinin dürüstlük/niyet odaklı değil, yapısal ve hukuki odaklı ilkeler olduğunun belirlenmesi
Diğer ilkeler bütçenin şekli, kapsamı ve onaylanma süreciyle ilgilidir.

Key Concept

Doğruluk (Samimiyet) İlkesi'nin Öznel ve Nesnel Boyut Ayrımı
Question 60Question →

1982 Anayasası'na göre, yürütme organına kamu gelirlerini toplama ve kamu giderlerini yapma yetkisinin, ilgili mali yıl başlamadan önce yasama organı tarafından bir kanunla verilmesi zorunluluğunu ifade eden bütçe ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Önceden İzin (Yasallık) İlkesi

Answer

Önceden İzin (Yasallık) İlkesi
Önceden izin veya yasallık ilkesi, bütçe hakkının en temel yansımasıdır. 1982 Anayasası'na göre yürütme organının vergi, resim, harç toplama ve kamu harcaması yapma yetkisi ancak yasama organının mali yıl başlamadan önce vereceği bir izinle (Bütçe Kanunu) mümkündür. Bu ilke, bütçenin bir 'izin' belgesi olma niteliğini vurgular.

Step-by-Step Solution

1
Bütçe hakkının temel dayanağını analiz etmek
Demokratik toplumlarda vergi toplama ve harcama yapma yetkisi halkın temsilcilerindedir.
Yürütme organının kendiliğinden mali işlem yapma yetkisi yoktur.
2
Zamanlama kısıtını değerlendirmek
Mali yıl başlamadan önce bu yetkinin bir kanunla (Bütçe Kanunu) verilmesi zorunludur.
1982 Anayasası'nın 161. maddesi bütçenin önceden onaylanmasını emreder.

Key Concept

Bütçe Hakkı ve Yasallık

Practice More

Bütçe kanununun süresinde yürürlüğe konulamaması durumunda uygulanan 'Geçici Bütçe' uygulamasını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
PreviousPage 3 / 11Next