İnşaat ve Taahhüt İşletmeleri Muhasebesi

Bir otoyol projesini 'Konsorsiyum' şeklinde üstlenen $(A)$ ve $(B)$ inşaat şirketlerinden $(A)$ şirketi, projenin sadece viyadük ve köprü yapım işlerinden sorumludur. Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi kapsamındaki bu projede, $(A)$ şirketinin kendi sorumluluk alanına giren işler için düzenlediği hakedişlerin ve katlandığı maliyetlerin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yıllara yaygın inşaat ve onarım projelerinde iş birliği modeli olarak tercih edilen "İş Ortaklığı" (Joint Venture) ve "Konsorsiyum" yapılarının vergilendirilmesi, sorumlulukları ve muhasebeleştirilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri kapsamında, birden fazla işletmenin belirli bir projeyi gerçekleştirmek üzere oluşturdukları 'İş Ortaklıkları' ($Joint$ $Venture$) ve 'Konsorsiyumlar' arasındaki hukukî, mali ve muhasebe uygulamaları farklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Altyapı projeleri yürütmek amacıyla iki anonim şirketin bir araya gelerek kurduğu ve Kurumlar Vergisi mükellefiyeti tesis ettirdiği bir 'İş Ortaklığı' (Joint Venture), üstlendiği yıllara yaygın inşaat ve onarım işi kapsamında ilk hakediş bedelini tahsil etmiştir. Bu iş ortaklığının gerçekleştireceği muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Arda Yapı İnşaat A.Ş., Sağlık Bakanlığı ile $15$ Ağustos $2025$ tarihinde bir hastane ek hizmet binası inşaatı için sözleşme imzalamıştır. İşin $30$ Haziran $2027$ tarihinde tamamlanması öngörülmektedir. Şirket, $2026$ yılı Nisan ayı içerisinde düzenlediği birinci hakediş raporuna ilişkin aşağıdaki bilgileri sunmuştur:

Buna göre, söz konusu hakediş ödemesi sırasında Arda Yapı İnşaat A.Ş. adına yapılması gereken gelir vergisi tevkifat (stopaj) tutarı kaç TL'dir?

Bir inşaat taahhüt işletmesi 2025 yılı içerisinde eş zamanlı olarak aşağıdaki üç farklı projeyi yürütmektedir:

İşletmenin bu üç projenin tamamını ilgilendiren müşterek genel yönetim giderleri toplamı $600.000$ TL'dir. İşletme, müşterek giderlerin dağıtımında 'harcamalar (maliyetler)' yöntemini kullanmaktadır.

Bu bilgilere göre, Proje A için '170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri' hesabına kaydedilmesi gereken toplam maliyet tutarı kaç TL'dir?

İnşaat işletmelerinin yürüttüğü faaliyetlerin vergilendirilmesi ve muhasebeleştirilmesi süreçleri, işin niteliğine, süresine ve sözleşme şartlarına göre farklılık göstermektedir. Buna göre, bir inşaat işletmesinin üstlendiği aşağıdaki faaliyetlerden hangisi, Gelir Vergisi Kanunu'nun $42$. maddesi kapsamında "yıllara yaygın inşaat ve onarma işi" olarak değerlendirilir?

$X$ Mühendislik A.Ş. ve $Y$ İnşaat Ltd. Şti. bir otoyol projesinin ihalesini kazanmıştır. Yapılan sözleşme şartlarına göre $X$ firması projenin sadece tünel açma ve sanat yapıları kısmını, $Y$ firması ise sadece üst yapı asfaltlama ve sinyalizasyon işlerini yürütecektir. Her firma kendi üstlendiği işin maliyetlerine katlanacak, hakedişlerini kendi adına düzenleyeceği faturalar ile tahsil edecek ve idareye karşı sadece kendi bölümündeki teknik ve hukuki hatalardan sorumlu olacaktır.

Bu bilgilere göre, söz konusu iş birliği modeli ve muhasebe işleyişi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İnşaat A.Ş., 2023 yılında başladığı ve yıllara yaygın inşaat işi kapsamında vergilendirilen bir baraj projesi ile ilgili aşağıdaki verilere sahiptir:

- $15.11.2025$: Geçici kabul tutanağı teknik heyet tarafından düzenlenmiştir.
- $10.12.2025$: Düzenlenen tutanak yetkili idare makamınca onaylanmıştır.
- $31.12.2025$: Proje kapsamında kullanılan $170$ nolu hesap bakiyesi $8.500.000$ TL, $350$ nolu hesap bakiyesi ise $12.000.000$ TL'dir.
- Şirket, $10.12 .2025$ ile $31.12 .2025$ tarihleri arasında söz konusu işle ilgili $200.000$ TL tutarında ek bir çevre düzenleme maliyetine katlanmıştır.

Bu bilgilere göre, işletmenin $2025$ yılı dönem sonu işlemleri ve kar/zarar tespitiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

ABC İnşaat A.Ş., bir kamu kurumu ile 10 Ekim 2025 tarihinde başladığı ve başlangıçta 15 Aralık 2025 tarihinde tamamlamayı taahhüt ettiği bir onarım işi için süre uzatımı almış ve iş 2026 yılına sarkmıştır. İşin yıllara yaygın hale gelmesinden sonra, 2026 yılının Mart ayında düzenlenen 3 No’lu hakediş raporuna ilişkin veriler aşağıdaki gibidir:

Bu bilgilere göre, ilgili hakediş ödemesi sırasında yapılacak Gelir Vergisi Stopajı tutarı ile yüklenici firmaya yapılacak net nakit ödeme tutarı aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Gelir Vergisi Kanunu'nun $42$. maddesi kapsamında düzenlenen "yıllara yaygın inşaat ve onarma işleri"nde kâr veya zararın işin bittiği yıl tespit edilmesi esası benimsenmiştir. Bu özel vergilendirme rejiminin uygulanabilmesi için işin; inşaat ve onarma işi olması, taahhüde dayanması ve birden fazla takvim yılına sirayet etmesi şartlarının kümülatif olarak gerçekleşmesi gerekir.

Buna göre, bir inşaat işletmesinin yürüttüğü aşağıdaki faaliyetlerden hangisi, diğer şartları taşısa dahi "yıllara yaygın inşaat ve onarma işi" kapsamında değerlendirilemez?

Gelir Vergisi Kanunu'nun $42$. maddesine göre; yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde kâr veya zarar işin bittiği yıl tespit edilir ve bu işler nedeniyle yapılan hakediş ödemeleri üzerinden vergi kesintisi (stopaj) yapılır. Bir işin bu özel vergilendirme rejimine tabi olması için işin inşaat ve onarım işi olması, bir taahhüde (başkası hesabına yapılmasına) dayanması ve süre olarak birden fazla takvim yılına sirayet etmesi (başlangıç ve bitiş tarihlerinin farklı yıllarda olması) şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.

Aşağıdaki tabloda (X) İnşaat A.Ş.'nin $2025$ ve $2026$ yıllarında yürüttüğü bazı faaliyetlere ilişkin bilgiler verilmiştir:

Buna göre, yukarıdaki tabloda yer alan faaliyetlerden hangisi Gelir Vergisi Kanunu'nun $42$. maddesi kapsamında 'Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi' olarak değerlendirilmelidir?

Yıllara yaygın bir inşaat projesini üstlenmek üzere bir araya gelen iki şirketin, işin belirli kısımlarını uzmanlık alanlarına göre bölüşmelerine rağmen, sözleşmede işverene karşı işin tamamından müteselsilen sorumlu olduklarını beyan ettikleri ve bu yapılanma için vergi dairesinde Kurumlar Vergisi mükellefiyeti tesis ettirdikleri bir durumda; bu ortaklık yapısının hukuki niteliği, vergilendirilmesi ve Tek Düzen Hesap Planı (TDHP) uygulaması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Özel inşaat işletmeciliği (yap-sat) yapan bir işletme, mülkiyeti kendisine ait bir arazi üzerine inşa ettiği ve tamamı özdeş 10 daireden oluşan konut projesini 2025 yılı içerisinde tamamlamıştır. Projeye ilişkin gerçekleşen toplam maliyet verileri aşağıdadır:

İşletme, inşaatın tamamlandığı dönemde dairelerin 7 adedini satarak müşterilerine teslim etmiştir. Stokta kalan 3 daire için ise potansiyel alıcılardan toplam $4.500.000$ TL tutarında nakit avans tahsil edilmiştir.

Bu bilgilere göre, inşaatın tamamlanıp satışların gerçekleştirildiği dönem sonu bilançosunda "152 Mamuller" hesabının borç kalanı kaç TL olmalıdır?

Zirve İnşaat A.Ş., $15$ Ekim $2025$ tarihinde bir kamu ihalesini kazanarak yıllara yaygın inşaat ve onarım işi kapsamında sözleşme imzalamıştır. $2026$ yılı Mart ayında düzenlenen $1$ No'lu hakediş raporuna ilişkin veriler aşağıdaki gibidir:

Gelir vergisi stopaj oranının $\%5$ olduğu varsayıldığında, Zirve İnşaat A.Ş.'nin bu hakedişin tahakkuk kaydı sırasında "$193$ Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar" hesabına borç kaydedeceği tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi faaliyeti yürüten Özkan Yapı Mühendislik İşletmesi, $2026$ yılı Mart ayında üstlendiği bir taahhüt işiyle ilgili olarak brüt $200.000$ TL tutarında hakediş bedeli tahakkuk ettirmiştir. Mevcut vergi mevzuatı hükümleri dikkate alındığında, bu hakediş ödemesi üzerinden yapılması gereken gelir vergisi tevkifatı (stopaj) tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

($\text{A}$) İnşaat Taahhüt A.Ş., yıllara yaygın inşaat işi kapsamında üstlendiği bir kamu projesinde $4.000.000$ TL tutarındaki (KDV hariç) $5$ nolu hakediş raporunun idarece onaylandığını tebellüğ etmiştir. İşletme ile idare arasındaki sözleşmeye ve yasal mevzuata göre şu veriler mevcuttur:

- Hakediş bedeli üzerinden $\%15$ oranında önceden alınmış olan avansın mahsubu yapılacaktır.
- Hakediş bedeli üzerinden $\%10$ oranında teminat kesintisi yapılacaktır.
- Gelir Vergisi Kanunu uyarınca $\%5$ oranında vergi tevkifatı (stopaj) hesaplanacaktır.
- İşleme $\%20$ oranında KDV uygulanacaktır.
- Kesintiler sonrası kalan tutar işletmenin banka hesabına aktarılmıştır.

Buna göre, söz konusu hakedişin tahakkuk ve tahsiline ilişkin muhasebe kaydı yapıldığında, işletmenin bilançosunda yer alan "Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar" toplamında meydana gelen net değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Bir inşaat işletmesi 2026 yılı içerisinde aşağıda belirtilen üç farklı faaliyeti eş zamanlı olarak yürütmektedir:

- Proje X: Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi
- Proje Y: Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi
- Z Bölümü: İnşaat malzemeleri perakende satış birimi (Diğer ticari faaliyet)

İşletmenin yıl sonu verileri şöyledir:

İşletmenin 2026 yılına ait müşterek genel giderleri toplamı $450.000$ TL, Proje X ve Proje Y'de ortak kullanılan bir iş makinesinin yıllık amortisman gideri ise $150.000$ TL'dir. (İş makinesi Z bölümünde hiç kullanılmamıştır).

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre, Proje X'e yüklenmesi gereken toplam müşterek gider (genel gider + amortisman) payı kaç TL'dir?

Özel inşaat işletmeciliği (yap-sat) faaliyetinde bulunan bir limitet şirket, bir şahsa ait arsa üzerinde 'kat karşılığı inşaat sözleşmesi' kapsamında bir proje başlatmıştır. Sözleşme şartlarına göre, her biri eşit büyüklükte ve özdeş nitelikte olan $50$ adet dairenin $\%60$'ı işletmeye, geri kalan $\%40$'ı ise arsa sahibine ait olacaktır. İnşaatın tamamlanması aşamasına kadar yapılan toplam direkt ve endirekt üretim maliyetleri (arsa payı hariç inşaat maliyeti) $60.000.000$ TL'dir.

Bu bilgilere göre, işletmenin stoklarında '152 Mamuller' hesabına kaydedilecek olan bir adet dairenin birim maliyeti kaç TL'dir?

Yıllara yaygın inşaat ve onarım faaliyetinde bulunan bir işletme, aynı dönemde iki farklı proje yürütmektedir. Bu projelere ilişkin dönem içi harcamalar ve ortak kullanılan araçlara ait amortisman gideri bilgileri aşağıda verilmiştir:

İşletmenin bu iki inşaatta ortak kullandığı kamyonlar için dönem sonunda hesapladığı toplam amortisman gideri $100.000$ TL'dir.

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre, müşterek amortisman giderinden A Konut İnşaatına paylaştırılması gereken tutar kaç TL'dir?