Examkin

İnşaat ve Taahhüt İşletmeleri Muhasebesi

215 questions

Question 141Question →

Bir inşaat işletmesi, bir kamu kurumu ile 1515 Kasım 20252025 tarihinde bir hizmet binasının esaslı onarımı için sözleşme imzalamıştır. İşletmeye yer teslimi 2525 Aralık 20252025 tarihinde yapılmış, ancak hava muhalefeti nedeniyle fiili çalışmalara 1010 Ocak 20262026 tarihinde başlanmıştır. İş, 1515 Mayıs 20262026 tarihinde tamamlanarak geçici kabul tutanağı onaylanmıştır. Bu bilgilere göre, söz konusu işin Gelir Vergisi Kanunu'nun (4242. madde) yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri kapsamındaki niteliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İş, yer tesliminin yapıldığı 20252025 yılında başlamış kabul edildiğinden ve 20262026 yılında tamamlandığından yıllara yaygın inşaat ve onarım işi kapsamındadır.

Answer

İşin yer teslimi 20252025 yılında yapıldığı ve geçici kabulü 20262026 yılında onaylandığı için, iş birden fazla takvim yılına sirayet etmiş sayılır ve yıllara yaygın inşaat işi kapsamına girer.
İşin başlangıcı mali hukuk açısından yer teslim tarihi olan 2525 Aralık 20252025'dir. İşin bitişi ise geçici kabulün yapıldığı 1515 Mayıs 20262026'dır. İş bir takvim yılından (20252025) diğerine (20262026) sarktığı için Gelir Vergisi Kanunu madde 4242 uyarınca yıllara yaygın inşaat ve onarım işi olarak tanımlanır.

Step-by-Step Solution

1
İşin başlangıç tarihinin tespit edilmesi
Başlangıç Tarihi: 2525 Aralık 20252025 (Yer teslimi)
Mali mevzuata göre inşaat işlerinde başlangıç; sözleşmede yer teslimi öngörülmüşse yer teslim tarihi, öngörülmemişse fiilen işe başlama tarihidir.
2
İşin bitiş tarihinin tespit edilmesi
Bitiş Tarihi: 1515 Mayıs 20262026 (Geçici Kabul)
Taahhüde dayalı yıllara yaygın inşaat işlerinde işin bitimi, geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarihtir.
3
Takvim yılı sınırının kontrolü
İş 20252025 yılında başlayıp 20262026 yılında sona ermiştir.
Birden fazla takvim yılına sirayet etme şartı gerçekleşmiştir.
4
GVK 4242 kapsamının değerlendirilmesi
İş, yıllara yaygın inşaat ve onarım işi statüsündedir.
İşin bir taahhüde dayanması, inşaat ve onarım işi olması ve takvim yılı sınırını aşması nedeniyle özel vergilendirme rejimine tabidir.

Key Concept

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Başlangıç ve Bitiş Tarihleri

Hints

1
GVK 4242 kapsamındaki 'yıllara yaygın' kavramı, işin toplam süresinden ziyade hangi takvim yıllarında işlem gördüğü ile ilgilidir.
2
Bir inşaat işinin başlangıç tarihi belirlenirken yer teslimi yapılmışsa bu tarih, yapılmamışsa fiili işe başlama tarihi esas alınır.
3
İş 20252025'in sonunda hukuken başlamış ve 20262026'da bitmişse, aradaki sürenin kısalığı veya fiili çalışmanın başlamamış olması durumu değiştirmez.

Practice More

Geçici kabulden sonra ortaya çıkan onarım işlerinin veya ek sözleşmelerin yıllara yaygınlık durumunu inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 142Question →

Bir kamu kurumu ile imzalanan "Körfez Geçiş Köprüsü" yapımı taahhüdü işini yürüten Özdemir İnşaat A.Ş., 20262026 yılı Mart ayında hazırlanan 44 nolu hakediş raporuna göre aşağıdaki tutarlarda hakediş bedeline hak kazanmıştır:

AçıklamaTutar
Brüt Hakediş Tutarı1.200.0001.200.000 TL
Hesaplanan KDV (%20\%20)240.000240.000 TL
Gelir Vergisi Tevkifatı (%5\%5)60.00060.000 TL

Hakediş bedeli, vergi kesintisi yapıldıktan sonra kalan net tutarı ile KDV toplamı üzerinden işletmenin banka hesabına yatırılmıştır. Bu bilgilere göre, işletmenin hakedişin tahakkuku ve tahsiline ilişkin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 102 BANKALAR 1.380.0001.380.000 (B), 193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR 60.00060.000 (B) / 350 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ 1.200.0001.200.000 (A), 391 HESAPLANAN KDV 240.000240.000 (A)

Answer

Doğru yevmiye kaydında borçlu tarafta 102 Bankalar (1.380.0001.380.000 TL) ve 193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar (60.00060.000 TL) hesapları, alacaklı tarafta ise 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri (1.200.0001.200.000 TL) ve 391 Hesaplanan KDV (240.000240.000 TL) hesapları yer almalıdır.
İnşaat taahhüt işletmelerinde, yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri devam ederken düzenlenen hakediş raporları sonucunda hak kazanılan bedeller henüz kesin hasılat niteliği kazanmadığı için pasif karakterli '350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabına alacak kaydedilir. Aynı zamanda, bu bedellerden yasal olarak kesilen %5\%5 oranındaki vergi stopajı, işletmenin ileride ödeyeceği vergiden mahsup edilmek üzere '193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar' hesabının borcuna kaydedilir. Bankaya giren net nakit akışı ile birlikte muhasebe kaydı dengelenir.

Step-by-Step Solution

1
Vergi tevkifatı tutarını hesaplamak.
1.200.000×0,05=60.0001.200.000 \times 0,05 = 60.000 TL
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde ödenen hakedişlerden GVK m. 9494 uyarınca %5\%5 oranında gelir vergisi kesintisi yapılır.
2
Bankaya yatacak net tutarı hesaplamak.
(1.200.000+240.0001.200.000 + 240.000) - 60.000=1.380.00060.000 = 1.380.000 TL
İşletmenin banka hesabına, brüt hakediş ve KDV toplamından vergi kesintisi düşüldükten sonra kalan tutar girer.
3
Muhasebe hesaplarını belirlemek.
Borçlu: 102 ve 193; Alacaklı: 350 ve 391
Hakediş bedeli henüz iş bitmediği için 350 nolu pasif hesapta, KDV 391 nolu hesapta, kesilen vergi 193 nolu hesapta ve tahsilat 102 nolu hesapta izlenir.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş bedellerinin geçici kabul tarihine kadar 350 nolu hesapta biriktirilmesi ve yapılan vergi kesintilerinin 193 nolu hesapta takip edilmesi esastır.

Hints

1
Yıllara yaygın inşaat işlerinde iş bitmeden gelir tablosu hesapları (6'lı grup) çalıştırılmaz.
2
Hakediş brüt tutarı üzerinden yapılan %5\%5 vergi kesintisini 193 nolu hesapta takip etmeyi unutmayın.
3
Hakediş bedeli için alacaklı hesap 350, KDV için 391'dir; borçlu tarafta ise bankaya giren net tutar ve peşin ödenen vergiler yer alır.

Practice More

İşin bittiği (geçici kabul) tarihteki maliyet ve hakediş hesaplarının kapatılmasına yönelik mahsup kaydını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 143Question →

Kendi nam ve hesabına (yap-sat) konut inşa eden bir işletmede, inşaatın yapımı sırasında ortaya çıkan direkt işçilik maliyetleri Tekdüzen Hesap Planı'na göre aşağıdaki hesaplardan hangisinde izlenmelidir?

Show answer & explanation

Answer: 720 Direkt İşçilik Giderleri

Answer

Özel inşaat faaliyetlerinde direkt işçilik maliyetleri 720 Direkt İşçilik Giderleri hesabında izlenmelidir.
Özel (yap-sat) inşaat işletmeleri, bir mamul üreticisi gibi kabul edilir. Bu nedenle, inşaat süresince katlanılan direkt işçilik maliyetleri üretim maliyeti hesap grubu içinde yer alan Direkt İşçilik Giderleri hesabında izlenir. Bu hesapta toplanan tutarlar daha sonra üretim sürecine göre yarı mamul ve mamul stoklarına devredilir.

Step-by-Step Solution

1
İnşaat faaliyetinin niteliğini belirle.
İşletme kendi nam ve hesabına (yap-sat) inşaat yapmaktadır, bu bir mamul üretim faaliyetidir.
Özel inşaatlar, Tekdüzen Hesap Planı'nda sanayi işletmelerindeki üretim süreciyle aynı mantıkta (7/A seçeneğinde 710710, 720720, 730730 nolu hesaplar) takip edilir.
2
Giderin türünü sınıflandır.
İnşaatın yapımında çalışan işçilere ödenen ücretler "direkt işçilik" niteliğindedir.
Üretim maliyetinin temel unsurlarından biri direkt işçiliktir.
3
Uygun maliyet hesabını seç.
720720 Direkt İşçilik Giderleri hesabı borçlandırılır.
Hizmet üretimi (taahhüt) söz konusu olmadığından 740740 nolu hesap kullanılmaz.

Key Concept

Özel inşaat işleri bir üretim faaliyeti olduğu için maliyetler 710, 720 ve 730 nolu hesaplarda toplanır.

Hints

1
Özel inşaat işletmelerinin Tekdüzen Hesap Planı'ndaki işleyişi bir fabrika (üretim işletmesi) ile aynıdır.
Estimated Time:45s
Question 144Question →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım faaliyeti yürüten bir işletme, 20252025 takvim yılı içerisinde eş zamanlı olarak iki ayrı proje gerçekleştirmektedir. Bu projelere ilişkin yıl içinde yapılan toplam harcamalar şu şekildedir:

Proje AdıYıl İçi Harcama Tutarı
Havalimanı Terminal İnşaatı₺3.000.000₺3.000.000
Metro İstasyon Yapımı₺2.000.000₺2.000.000

İşletmenin bu iki projenin tamamını ilgilendiren ve projelere doğrudan yüklenemeyen müşterek genel gider toplamı ₺250.000₺250.000 olduğuna göre; Gelir Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca 'Metro İstasyon Yapımı' projesine dağıtılması gereken müşterek genel gider payı kaç ₺₺'dir?

Show answer & explanation

Answer: ₺100.000₺100.000

Answer

Metro İstasyon Yapımı projesine dağıtılması gereken müşterek genel gider payı ₺100.000₺100.000'dir.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 43. maddesi uyarınca, yıllara yaygın inşaat projelerinde doğrudan bir projeye atfedilemeyen müşterek genel giderler, o yıl projeler için yapılan harcamaların toplam harcamalar içindeki payına göre dağıtılır. Metro İstasyon Yapımı projesi toplam harcamaların %40\%40'ını oluşturduğu için, toplam giderin %40\%40'ı olan 100.000 TL bu projeye yüklenmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Projelerin toplam harcama tutarının belirlenmesi
3.000.000+2.000.000=5.000.0003.000.000 + 2.000.000 = 5.000.000
Müşterek genel giderlerin dağıtım anahtarı, projelerin o yıl içindeki harcama tutarlarının toplam harcamalar içindeki nispetidir.
2
Metro İstasyon Yapımı projesinin dağıtım oranının hesaplanması
2.000.000/5.000.000=0,402.000.000 / 5.000.000 = 0,40 (yani %40\%40)
İlgili projenin toplam içindeki ağırlığı dağıtım payını belirler.
3
Müşterek genel gider payının hesaplanması
250.000×0,40=100.000250.000 \times 0,40 = 100.000
Toplam müşterek gider, bulunan dağıtım oranı ile çarpılarak projeye düşen pay bulunur.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat işlerinde müşterek genel giderlerin dağıtımında 'harcama tutarları' esas alınır (GVK Madde 43).

Hints

1
Projelerin o yılki harcamalarını toplayarak işe başlayın.
2
Metro projesinin harcamasının, toplam harcamalar içindeki yüzdelik payını hesaplayın.
3
Toplam müşterek gideri bulduğunuz bu yüzde ile çarparak Metro projesine düşen payı belirleyin.

Practice More

Aynı projede kullanılan bir iş makinesinin amortisman giderinin nasıl dağıtılacağını (gün esası) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 145Question →

Bilge İnşaat A.Ş., 20252025 yılında eş zamanlı olarak iki farklı yıllara yaygın inşaat ve onarım projesi yürütmektedir. Dönem sonunda bu projelere ait harcama (maliyet) tutarları şu şekildedir:

Proje AdıYıl İçindeki Maliyet
A Projesi₺450.000₺450.000
B Projesi₺150.000₺150.000

İşletmenin bu projeler için gerçekleştirdiği ve doğrudan hangi projeye ait olduğu belirlenemeyen müşterek genel giderler toplamı ₺80.000₺80.000 olduğuna göre, Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca B projesine dağıtılması gereken müşterek genel gider tutarı kaç Türk lirasıdır?

Show answer & explanation

Answer: ₺20.000₺20.000

Answer

B projesine dağıtılması gereken tutar ₺20.000₺20.000'dir.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde doğrudan hangi inşaatın maliyeti olduğu tespit edilemeyen genel giderler, projelerin o yıl içinde yapılan harcamaları oranında dağıtılır. Toplam harcama ₺600.000₺600.000 iken B projesinin harcaması ₺150.000₺150.000 olduğundan, B projesinin payı %25'tir. Bu oran ₺80.000₺80.000 tutarındaki müşterek gidere uygulandığında ₺20.000₺20.000 sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Projelerin toplam maliyet tutarının hesaplanması
450.000+150.000=600.000450.000 + 150.000 = 600.000 TL
Müşterek giderler, projelerin o yıl içindeki maliyetleri toplamına oranlanarak dağıtılır.
2
B projesinin toplam maliyet içindeki payının (dağıtım anahtarının) bulunması
150.000/600.000=0,25150.000 / 600.000 = 0,25 (%25)
B projesinin maliyeti, toplam maliyetin dörtte biridir.
3
Müşterek genel gider tutarına B projesinin payının uygulanması
80.000×0,25=20.00080.000 \times 0,25 = 20.000 TL
Toplam müşterek giderin %25'i B projesine maliyet olarak aktarılır.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat işlerinde müşterek genel giderler, o yıl içinde projeler için yapılan harcamaların (maliyetlerin) toplam harcamalar içindeki payı oranında dağıtılır.
Estimated Time:45s
Question 146Question →

Bir inşaat taahhüt işletmesi, 1010 Ekim 20252025 tarihinde bir kamu binasının esaslı onarımı için sözleşme imzalamış ve işe aynı gün başlamıştır. Söz konusu onarım işi 2020 Şubat 20262026 tarihinde tamamlanarak teslim edilmiştir. **Gelir Vergisi Kanunu'nun 4242. maddesi uyarınca, bu işin "yıllara yaygın inşaat ve onarım işi" olarak kabul edilip özel vergilendirme rejimine tabi tutulması için gerekli olan temel şart aşağıdakilerden hangisidir?**

Show answer & explanation

Answer: İşin başlangıç ve bitiş tarihlerinin farklı takvim yıllarına sirayet etmesi

Answer

İşin başlangıç ve bitiş tarihlerinin farklı takvim yıllarına sirayet etmesi
Gelir Vergisi Kanunu'nun 4242. maddesine göre bir işin yıllara yaygın inşaat ve onarım işi sayılabilmesi için; işin inşaat ve onarma işi olması, bir taahhüde dayanması ve birden fazla takvim yılına sirayet etmesi gerekir. Soruda işin 20252025 yılında başlayıp 20262026 yılında bittiği belirtildiğinden, takvim yılı aşımı gerçekleşmiş ve temel şart sağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
İşin niteliğinin GVK 42 kapsamında olup olmadığının kontrol edilmesi
İş bir 'inşaat ve onarma' işidir ve bir 'taahhüde' (sözleşmeye) dayanmaktadır.
Yıllara yaygınlık rejimine girmek için ilk şart işin inşaat/onarım ve taahhüt işi olmasıdır.
2
Zaman kriterinin (takvim yılı) analiz edilmesi
Başlangıç: 20252025, Bitiş: 20262026.
İşin süresi ne olursa olsun, bir takvim yılından diğerine sarkması işi 'yıllara yaygın' kılar.
3
Sonuçlandırma
İş yıllara yaygın inşaat ve onarım işidir.
Belirtilen tarihler arasında takvim yılı değiştiği için iş yıllara yaygınlık şartlarını sağlar.

Key Concept

Takvim Yılı Sirayeti Kriteri

Practice More

İşin bittiği yılın (geçici kabul tarihi) kar/zarar tespiti üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 147Question →

(T)(\text{T}) İnşaat Taahhüt A.Ş., 20252025 yılında üstlendiği ve 20282028 yılında teslim etmeyi taahhüt ettiği "Havalimanı Terminal Binası" yapım işiyle ilgili olarak 20262026 yılı Mayıs ayında düzenlenen hakediş raporunu onaylatmıştır. Söz konusu rapora ait bilgiler şu şekildedir:

- Brüt hakediş bedeli: 6.000.0006.000.000 TL
- Gelir vergisi tevkifatı (Stopaj) oranı: %\% 55
- KDV oranı: %\% 2020
- Daha önce alınan avansın hakedişten mahsup edilen tutarı: 1.000.0001.000.000 TL

Hakediş bedelinden gerekli kesintiler yapıldıktan sonra kalan tutar işletmenin banka hesabına yatırılmıştır.

Buna göre, işletmenin yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 102 BANKALAR 5.900.0005.900.000 (B), 193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR 300.000300.000 (B), 340 ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI 1.000.0001.000.000 (B) / 350 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ 6.000.0006.000.000 (A), 391 HESAPLANAN KDV 1.200.0001.200.000 (A)

Answer

İşletme, hakediş bedelini brüt tutar üzerinden 350 nolu hesaba alacak kaydetmeli, stopajı 193 nolu hesapta borçlandırmalı ve mahsup edilen avansı 340 nolu hesaptan düşerek kalan net tutarı banka hesabına borç kaydetmelidir.
Doğru yevmiye kaydında, brüt hakediş bedeli (6.000.0006.000.000 TL) '350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabına alacak, hesaplanan KDV (1.200.0001.200.000 TL) '391 Hesaplanan KDV' hesabına alacak kaydedilir. Borç tarafında ise ödenen stopaj (300.000300.000 TL) '193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar' hesabında, mahsup edilen avans (1.000.0001.000.000 TL) '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabında ve net tahsilat (5.900.0005.900.000 TL) '102 Bankalar' hesabında gösterilir.

Step-by-Step Solution

1
KDV ve Toplam Tahakkuk Hesaplanması
KDV: 6.000.000×0,20=1.200.0006.000.000 \times 0,20 = 1.200.000 TL; Toplam: 7.200.0007.200.000 TL
Hakediş faturasında brüt bedel üzerinden KDV hesaplanır.
2
Gelir Vergisi Tevkifatı (Stopaj) Hesaplanması
Stopaj: 6.000.000×0,05=300.0006.000.000 \times 0,05 = 300.000 TL
GVK 42. madde uyarınca yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş bedeli üzerinden %\% 5 stopaj yapılır.
3
Net Tahsil Edilecek Tutun Belirlenmesi
7.200.000−300.000(Stopaj)−1.000.000(Avans Mahsubu)=5.900.0007.200.000 - 300.000 (\text{Stopaj}) - 1.000.000 (\text{Avans Mahsubu}) = 5.900.000 TL
Bankaya yatacak tutar, brüt hakediş ve KDV toplamından yapılan yasal kesintiler ve avans mahsubu düşülerek bulunur.
4
Yevmiye Kaydının Oluşturulması
102, 193, 340 hesaplar borçlu; 350, 391 hesaplar alacaklı
Hakediş gelirleri iş bitimine kadar 350 nolu hesapta pasif bir unsur olarak bekletilir.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş bedellerinin 350 nolu hesapta takip edilmesi ve stopaj/avans mahsubu işlemleri.

Hints

1
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş bedellerinin hangi bilanço hesabında takip edildiğini hatırlayın.
2
Brüt hakediş bedeli üzerinden hesaplanan %5 stopajın hangi borçlu hesapta izlendiğine dikkat edin.
3
Bankaya yatan net tutarı bulmak için: (Brüt Hakediş + KDV) - (Stopaj + Avans Mahsubu) formülünü uygulayın.

Practice More

İşin bitiminde (geçici kabulde) 350 ve 170 nolu hesapların nasıl kapatıldığını ve kar/zararın hangi hesaplara aktarıldığını inceleyin.
Estimated Time:2m 30s
Question 148Question →

Yaman Baraj İnşaat A.Ş., bir kamu kurumu ile 20252025 yılında imzaladığı ve 20272027 yılında tamamlanması öngörülen "Tünel ve Viyadük Genişletme" projesi kapsamında, 20262026 yılının Haziran ayında düzenlenen 3.000.0003.000.000 TL tutarındaki brüt hakediş raporunun onaylanması üzerine ilgili tutarı banka yoluyla tahsil etmiştir. Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde vergi kesintisi (stopaj) oranının %5\%5 olduğu ve KDV'nin ihmal edildiği varsayıldığında, Yaman Baraj İnşaat A.Ş. tarafından yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 102 BANKALAR: 2.850.0002.850.000 TL (B), 193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR: 150.000150.000 TL (B) / 350 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ: 3.000.0003.000.000 TL (A)

Answer

Brüt hakediş bedeli olan 3.000.0003.000.000 TL üzerinden %5\%5 oranında (150.000150.000 TL) stopaj kesilerek, kalan 2.850.0002.850.000 TL'nin bankaya, stopajın 193 hesaba, toplamın ise 350 hesaba kaydedildiği seçenek doğrudur.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde, hak edilen istihkak bedellerinden ödeme anında gelir vergisi tevkifatı (stopaj) yapılması zorunludur. Güncel mevzuata göre bu oran %5\%5 olarak uygulanmaktadır. İşletme, brüt hakediş tutarını (3.000.0003.000.000 TL) pasifte bir yükümlülük olan '350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabında alacaklandırırken, kendisinden kesilen vergiyi (150.000150.000 TL) '193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar' hesabında borçlandırır. Bankaya giren net tutar ise (2.850.0002.850.000 TL) '102 Bankalar' hesabına borç kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Brüt hakediş tutarını belirle
3.000.0003.000.000 TL
Kesintinin hesaplanacağı temel matrah brüt tutardır.
2
Vergi kesintisi (stopaj) tutarını hesapla
3.000.000×0,05=150.0003.000.000 \times 0,05 = 150.000 TL
Gelir Vergisi Kanunu uyarınca yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş ödemelerinden %5\%5 oranında stopaj yapılır.
3
Net tahsilat tutarını hesapla
3.000.000−150.000=2.850.0003.000.000 - 150.000 = 2.850.000 TL
İşletmenin banka hesabına girecek olan nakit miktarıdır.
4
Muhasebe hesaplarını belirle
102 (B), 193 (B), 350 (A)
Tahsilat için 102, peşin ödenen vergi için 193 ve alınan hakediş yükümlülüğü için 350 nolu hesaplar kullanılır.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş bedellerinin brüt tutar üzerinden stopaja tabi tutulması ve bu tutarların iş bitimine kadar bilanço hesaplarında (350 ve 193) izlenmesi.

Hints

1
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakedişlerin hangi hesapta izlendiğini hatırlayın.
2
Güncel vergi mevzuatına göre hakedişlerden yapılan kesinti oranının %5\%5 olduğunu unutmayın.
3
Kesilen verginin işletme için bir gider mi yoksa peşin ödenen bir varlık mı olduğunu değerlendirin.

Practice More

İş bitiminde (geçici kabulde) 350 nolu hesabın 600 nolu hesaba nasıl devredildiğini inceleyin.
Estimated Time:1m 30s
Question 149Question →

Lalezar Restorasyon A.Ş., bir kamu kurumu ile 1515 Ekim 20252025 tarihinde "Tarihi Külliye Restorasyonu" projesi için sözleşme imzalamıştır. İşin 2020 Mayıs 20272027 tarihinde tamamlanması öngörülmektedir. Söz konusu proje kapsamında, 20262026 yılının Mart ayında düzenlenen hakediş raporuna göre brüt hakediş bedeli 3.500.0003.500.000 TL (KDV hariç) olarak belirlenmiştir. KDV oranı %20\%20, yıllara yaygın inşaat işlerinde Gelir Vergisi tevkifat (stopaj) oranı ise %5\%5'tir.

Buna göre, hakediş ödemesi sırasında yüklenici firmanın banka hesabına geçecek olan net tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 4.025.0004.025.000 TL

Answer

Hakediş ödemesi sırasında bankaya yatacak net tutar 4.025.0004.025.000 TL'dir.
Doğru tutar, 3.500.0003.500.000 TL brüt bedele %20\%20 KDV (700.000700.000 TL) eklenip, brüt bedel üzerinden hesaplanan %5\%5 stopajın (175.000175.000 TL) düşülmesiyle elde edilen 4.025.0004.025.000 TL'dir.

Step-by-Step Solution

1
KDV tutarının hesaplanması
3.500.000×0,20=700.0003.500.000 \times 0,20 = 700.000 TL
Hakediş bedeline yasal oran olan %20 KDV eklenmelidir.
2
Gelir Vergisi Tevkifatı (Stopaj) tutarının hesaplanması
3.500.000×0,05=175.0003.500.000 \times 0,05 = 175.000 TL
GVK 42. madde kapsamındaki yıllara yaygın inşaat işlerinde, hakedişin brüt bedeli üzerinden %5 stopaj kesintisi yapılır.
3
Net ödeme tutarının belirlenmesi
(3.500.000+700.000)−175.000=4.025.000(3.500.000 + 700.000) - 175.000 = 4.025.000 TL
Brüt bedel ile KDV toplamından, yapılan stopaj kesintisi düşülerek ele geçen net tutar bulunur.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş ödemeleri üzerinden yapılan vergi kesintisi (stopaj) brüt hakediş bedeli esas alınarak hesaplanır.

Practice More

İşin bitiminde, yapılan bu stopaj kesintilerinin (193 nolu hesapta izlenen) hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilme sürecini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 150Question →

Aras Köprü İnşaat A.Ş., bir kamu kurumu ile 20252025 yılında imzaladığı ve 20272027 yılında tamamlanması öngörülen viyadük projesi kapsamında, 20262026 yılının Nisan ayında 2.000.0002.000.000 TL tutarında (KDV hariç) hakediş raporu düzenlemiştir. Söz konusu hakediş bedeli üzerinden %5\%5 oranında gelir vergisi stopajı ve %20\%20 oranında KDV hesaplanmıştır. Gerekli yasal kesintiler yapıldıktan sonra kalan tutar işletmenin banka hesabına yatırılmıştır.

Bu bilgilere göre, hakedişin tahsiline ilişkin yapılacak muhasebe kaydında '193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar' hesabının borcuna kaydedilecek tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 100.000100.000 TL

Answer

Hakediş bedeli üzerinden hesaplanması gereken stopaj tutarı 100.000100.000 TL'dir ve bu tutar '193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar' hesabında takip edilir.
Viyadük inşaatı yıllara yaygın bir inşaat işi olduğu için hakediş ödemeleri Gelir Vergisi Kanunu uyarınca tevkifata tabidir. 2.000.0002.000.000 TL brüt hakediş bedeli üzerinden %5\%5 oranında hesaplanan 100.000100.000 TL, hakedişi alan işletme için peşin ödenen bir vergi niteliğindedir ve '193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar' hesabının borcuna kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Brüt hakediş bedelinin belirlenmesi
2.000.0002.000.000 TL
Vergi kesintileri brüt tutar üzerinden hesaplanır.
2
Gelir vergisi stopajının (tevkifat) hesaplanması
2.000.000×0,05=100.0002.000.000 \times 0,05 = 100.000 TL
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş ödemeleri üzerinden %5\%5 oranında vergi kesintisi yapılır.
3
İlgili tutarın muhasebe hesabına aktarılması
193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar (Borçlu): 100.000100.000 TL
İşletme adına kesilen vergiler, gelecekte mahsup edilmek üzere aktif karakterli bir hesap olan 193 nolu hesapta izlenir.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş bedellerinden yapılan vergi tevkifatının brüt tutar üzerinden hesaplanması ve muhasebeleştirilmesi.

Hints

1
İşin yıllara yaygın olup olmadığını ve geçerli stopaj oranını hatırlayınız.
2
Stopaj, hakedişin brüt tutarı (KDV hariç bedel) üzerinden hesaplanmalıdır.

Practice More

Stopaj oranının değişmesi durumunda muhasebe kaydında hangi hesapların etkileneceğini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 151Question →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri ile iştigal eden Odak İnşaat Taahhüt A.Ş., 20242024 yılında üstlendiği "Güneş Enerji Santrali Altyapı" projesini 2020 Eylül 20252025 tarihinde geçici kabul tutanağının onaylanmasıyla tamamlamıştır. İşletmenin bu projeye ve dönem içi müşterek giderlerine ilişkin verileri aşağıdadır:

Veri TanımıTutar (TL)
20242024 yılından devreden inşaat maliyeti (170170 Hesabı)3.200.0003.200.000
20252025 yılında bu proje için yapılan direkt harcamalar4.600.0004.600.000
İşin tamamına ilişkin toplam hakediş bedeli (350350 Hesabı)9.500.0009.500.000
20252025 yılı toplam müşterek genel giderleri400.000400.000
20252025 yılı toplam inşaat harcamaları (Biten ve devam eden tüm işler)8.000.0008.000.000

İşletmenin müşterek genel giderleri yıl içinde yapılan harcamalar oranında dağıttığı bilindiğine göre, bu inşaat işiyle ilgili 20252025 yılı sonunda tespit edilecek kâr veya zarar tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 1.470.0001.470.000 TL kâr

Answer

1.470.0001.470.000 TL kâr
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde kâr veya zarar, geçici kabul tutanağının onaylandığı yılın sonunda tespit edilir. Bu tespitte, işin başlangıcından sonuna kadar yapılan tüm maliyetler (170170 hesabı) ile elde edilen tüm hakedişler (350350 hesabı) karşılaştırılır. Müşterek genel giderler ise cari yıl içindeki harcamaların ağırlığına göre dağıtılır. Yapılan hesaplamada projeye düşen pay 230.000230.000 TL, toplam maliyet 8.030.0008.030.000 TL ve sonuç 1.470.0001.470.000 TL kâr olarak bulunmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Müşterek genel giderlerin projeye düşen payının hesaplanması
230.000230.000 TL
Müşterek giderler, cari yıl içindeki harcamalar oranında dağıtılır: (4.600.000/8.000.000)×400.000=230.000(4.600.000 / 8.000.000) \times 400.000 = 230.000 TL.
2
İnşaat işinin toplam maliyetinin belirlenmesi
8.030.0008.030.000 TL
Toplam maliyet = Geçmiş yıl devri + Cari yıl harcaması + Müşterek gider payı (3.200.000+4.600.000+230.0003.200.000 + 4.600.000 + 230.000).
3
Kâr veya zararın hesaplanması
1.470.0001.470.000 TL kâr
İş bittiği için toplam hakedişten toplam maliyet çıkarılır: 9.500.000−8.030.000=1.470.0009.500.000 - 8.030.000 = 1.470.000 TL.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat işlerinde kâr/zarar tespiti geçici kabulün onaylandığı yıl yapılır ve müşterek giderler harcamalar oranında dağıtılır.
Question 152Question →

Miraç İnşaat A.Ş., 20262026 takvim yılında eş zamanlı olarak iki farklı yıllara yaygın inşaat projesi ile bir adet ticari mal alım-satım faaliyeti yürütmektedir. İşletmenin bu faaliyetlerine ilişkin yıl sonu maliyet bilgileri aşağıda verilmiştir:

Faaliyet Türü20262026 Yılı Toplam Maliyeti (₺₺)
Köprü İnşaatı (Yıllara Yaygın)1.000.0001.000.000
Yol İnşaatı (Yıllara Yaygın)1.500.0001.500.000
Ticari Mal Satışlarının Maliyeti2.500.0002.500.000

İşletmenin bu üç faaliyetin tamamı için yaptığı müşterek genel yönetim giderleri toplamı ₺300.000₺300.000 olduğuna göre, Köprü İnşaatı projesine paylaştırılması gereken müşterek gider tutarı kaç ₺₺’dir?

Show answer & explanation

Answer: 60.000

Answer

Köprü İnşaatı projesine paylaştırılması gereken müşterek gider tutarı ₺60.000₺60.000 olarak hesaplanır.
Vergi mevzuatına göre, yıllara yaygın inşaat işleri ile diğer faaliyetlerin (ticari mal satışı vb.) bir arada yapılması durumunda, müşterek genel yönetim giderleri tüm bu işlerin o yılki maliyetleri toplamına oranlanarak dağıtılır. Bu senaryoda toplam maliyet ₺5.000.000₺5.000.000 olup, Köprü İnşaatı'nın payı %20\%20 (1.000.000/5.000.0001.000.000 / 5.000.000) düzeyindedir. Dolayısıyla ₺300.000₺300.000 tutarındaki giderin %20\%20'si olan ₺60.000₺60.000 ilgili projeye yüklenmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Dağıtım anahtarına esas teşkil edecek toplam maliyet tutarını hesaplayınız.
1.000.000+1.500.000+2.500.000=5.000.0001.000.000 + 1.500.000 + 2.500.000 = 5.000.000 ₺₺
Gelir Vergisi Kanunu 43. maddesine göre, müşterek genel giderler yıllara yaygın inşaat işleri ve diğer işlerin maliyetleri toplamına oranlanarak dağıtılır.
2
Köprü İnşaatı projesinin toplam maliyet içindeki payını (dağıtım oranını) bulunuz.
1.000.000/5.000.000=0,201.000.000 / 5.000.000 = 0,20 (veya %20\%20)
İlgili inşaatın o yılki harcamasının toplam harcamaya oranı, o işe düşecek gider payını belirler.
3
Bulunan oranı toplam müşterek gider tutarına uygulayınız.
300.000×0,20=60.000300.000 \times 0,20 = 60.000 ₺₺
Köprü İnşaatı projesinin maliyet payı kadar genel yönetim gideri ilgili maliyet hesabına aktarılmalıdır.

Key Concept

Müşterek Giderlerin Maliyet Esasına Göre Dağıtımı

Hints

1
Müşterek giderlerin dağıtımında tüm faaliyetlerin (inşaat ve ticari satış) maliyetlerinin toplamını dikkate almalısınız.
2
Toplam maliyet ₺5.000.000₺5.000.000'dır. Köprü İnşaatı'nın bu toplam içindeki yüzdesini bularak gideri bu yüzdeyle çarpın.

Practice More

Benzer bir soruda amortisman dağıtımını, maliyet yerine makinenin her bir işte çalıştığı gün sayısına göre yapmayı deneyin.
Estimated Time:1m 30s
Question 153Question →

Özel (kendi nam ve hesabına) inşaat işletmeciliği ile birlikte yıllara yaygın inşaat ve onarım işini eş zamanlı olarak yürüten (A) İşletmesi, her iki faaliyetinde ortak kullandığı bir iş makinesinin kira bedeli ve genel şantiye giderleri için toplam 150.000150.000 TL harcama yapmıştır. İşletme, bu müşterek giderleri o ana kadar her bir iş için yapılan direkt harcamalar oranında dağıtmaktadır. Dönem sonu itibarıyla projelerin maliyet durumu aşağıdaki tabloda verilmiştir:

İnşaat TürüDirekt Harcamalar Tutarı
Yıllara Yaygın İnşaat (Taahhüt)600.000600.000 TL
Özel İnşaat (Yap-Sat)400.000400.000 TL
Toplam**1.000.0001.000.000 TL**

Buna göre, özel inşaat (yap-sat) işine isabet eden müşterek gider payının dönem sonu itibarıyla muhasebeleşme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 60.00060.000 TL tutarındaki pay, dönem sonunda 151 Yarı Mamuller - Üretim hesabına aktarılmalıdır.

Answer

60.00060.000 TL tutarındaki payın 151 Yarı Mamuller - Üretim hesabına aktarılması gerektiğini belirten ifade doğrudur.
İşletme hem taahhüt hem de yap-sat işini beraber yürüttüğünde, müşterek giderler uygun bir anahtarla dağıtılır. Özel inşaat (yap-sat) işi teknik olarak bir mamul üretim süreci olduğundan, bu işe düşen maliyet payları (örneğin 730 nolu hesaptan) dönem sonunda inşaat henüz tamamlanmadığı için 151 Yarı Mamuller - Üretim hesabına devredilerek stoklarda gösterilir. Yapılan hesaplamada toplam 1.000.0001.000.000 TL direkt maliyetin %40'ı özel inşaata ait olduğundan, 150.000150.000 TL'lik genel giderin de %40'ı olan 60.00060.000 TL bu hesaba aktarılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam direkt harcama tutarını hesapla.
600.000+400.000=1.000.000600.000 + 400.000 = 1.000.000 TL
Müşterek gider dağıtım anahtarını (oranı) bulmak için temel matrah gereklidir.
2
Özel inşaat işine isabet eden dağıtım oranını belirle.
400.000/1.000.000=0,40400.000 / 1.000.000 = 0,40 (%40)
Soruda giderlerin direkt harcamalar oranında dağıtılacağı belirtilmiştir.
3
Toplam müşterek giderden özel inşaatın payını hesapla.
150.000×0,40=60.000150.000 \times 0,40 = 60.000 TL
Özel inşaat faaliyetine yüklenmesi gereken maliyet tutarıdır.
4
Özel inşaatın muhasebe karakterine göre uygun hesabı seç.
151 Yarı Mamuller - Üretim Hesabı
Özel (yap-sat) inşaat işleri bir üretim faaliyetidir; tamamlanmayan üretim maliyetleri dönem sonunda stoklarda (151) izlenir.

Key Concept

Özel inşaat (yap-sat) ile yıllara yaygın inşaatın muhasebe kayıtlarının (151 vs 170) ayrımı ve müşterek gider dağıtımı.

Hints

1
Özel inşaat (yap-sat) işleri genel muhasebe mantığında bir 'mamul üretimi' olarak değerlendirilir.
2
Toplam direkt maliyet 1.000.0001.000.000 TL ise, özel inşaatın bu toplamdaki payını yüzde olarak hesaplayıp 150.000150.000 TL'ye uygulayın.
3
Yap-sat işinde maliyetler 151/152 hesaplarda, yıllara yaygın taahhüt işinde ise 170'li hesaplarda izlenir.

Practice More

İnşaat tamamlandığında 151 nolu hesaptaki tutarların hangi hesaba devredileceğini ve satış anındaki maliyet kaydını gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 154Question →

(A) İnşaat Taahhüt İşletmesi, 20252025 yılının Eylül ayında eş zamanlı olarak iki farklı projeye başlamıştır:

1. Baraj Gövdesi İnşaatı: Kamu ihaleli, 20272027 yılının Ağustos ayında tamamlanması öngörülen yıllara yaygın taahhüt işi.
2. Modern Çarşı Rezidans: İşletmenin kendi arsası üzerinde yürüttüğü, 20262026 sonunda bitirilmesi planlanan özel (yap-sat) inşaat projesi.

İşletmenin 20252025 yıl sonu itibarıyla projelerle ilgili maliyet verileri şu şekildedir:
- Baraj Gövdesi İnşaatı direkt giderleri (740740 nolu hesapta): 4.500.0004.500.000 TL
- Modern Çarşı Rezidans direkt giderleri (710,720,730710, 720, 730 nolu hesaplarda): 3.000.0003.000.000 TL
- Her iki proje için ortak kullanılan teknik ofis ve şantiye yönetimine ait müşterek giderler (740740 nolu hesapta): 1.500.0001.500.000 TL

İşletme, müşterek giderleri projelerin toplam direkt maliyetleri üzerinden dağıtmaktadır. Bu bilgilere göre, 31.12.202531.12.2025 tarihinde Baraj Gövdesi İnşaatı projesine ait maliyetlerin ilgili bilanço hesabına devredilmesine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabı, 5.400.0005.400.000 TL

Answer

Baraj Gövdesi İnşaatı projesi yıllara yaygın bir taahhüt işi olduğu için, bu projeye düşen toplam maliyet (5.400.0005.400.000 TL) dönem sonunda 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına borç kaydedilmelidir.
Baraj Gövdesi İnşaatı yıllara yaygın bir taahhüt işidir. Tekdüzen Hesap Planı gereği, bu tür projelerde dönem içinde 740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabında toplanan direkt ve müşterek gider payları, dönem sonlarında 741 yansıtma hesabı aracılığıyla 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına devredilir. Yapılan hesaplamada projeye düşen pay (900.000900.000 TL) direkt giderlere (4.500.0004.500.000 TL) eklendiğinde toplam 5.400.0005.400.000 TL tutarına ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam direkt maliyetlerin hesaplanması
4.500.000+3.000.000=7.500.0004.500.000 + 3.000.000 = 7.500.000 TL
Müşterek giderlerin dağıtımı için baz alınacak toplam maliyet hacmini belirlemek.
2
Baraj Gövdesi İnşaatı projesinin dağıtım oranının bulunması
4.500.000/7.500.000=0,604.500.000 / 7.500.000 = 0,60 (%60)
Müşterek giderlerden bu projeye ne kadar pay verileceğini oranlamak.
3
Müşterek giderlerden Baraj projesine düşen payın hesaplanması
1.500.000×0,60=900.0001.500.000 \times 0,60 = 900.000 TL
Ortak harcamaların Baraj inşaatına yüklenmesi gereken kısmını saptamak.
4
Dönem sonu 170 nolu hesaba aktarılacak toplam maliyetin belirlenmesi
4.500.000(Direkt)+900.000(Pay)=5.400.0004.500.000 (Direkt) + 900.000 (Pay) = 5.400.000 TL
Taahhüt işi yıllara yaygın olduğu için maliyetlerin stok/yarı mamul yerine 170 nolu hesapta toplanması.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde maliyetler, inşaatın devam ettiği sürece 170-178 nolu hesap grubunda aktifleştirilirken; özel inşaat işlerinde (stok niteliğinde) 150-152 nolu hesap grubu kullanılır.

Practice More

İşin bitiminde (geçici kabulde) 170 nolu maliyet hesabının hangi hesapla kapatılacağını gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 155Question →

(Z) İnşaat Taahhüt İşletmesi, 1515 Ekim 20252025 tarihinde bir kamu kurumu ile imzalanan sözleşme kapsamında bir otoyol köprüsü inşaatına başlamıştır. İşin 2020 Eylül 20272027 tarihinde tamamlanarak teslim edilmesi kararlaştırılmıştır. İşletme, 20252025 yılı boyunca bu proje için yaptığı direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel üretim giderlerini "740740 Hizmet Üretim Maliyeti" hesabında takip etmiştir.

20252025 yılı mali dönem sonu itibarıyla bu projeye ilişkin toplam maliyetlerin bilançoda raporlanabilmesi için "740740 Hizmet Üretim Maliyeti" hesabından devredilmesi gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

Answer

İnşaat maliyetleri, projenin yıllara yaygın olması ve bir taahhüt işi niteliği taşıması nedeniyle dönem sonunda 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına devredilmelidir.
Doğru yanıt olan seçenek, yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde maliyetlerin iş bitimine kadar aktifleştirilerek izlendiği hesabı içermektedir. Vergi Usul Kanunu ve Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, taahhüt niteliğindeki bu projelerde dönem içi maliyetler 740 nolu hesapta toplanır ve dönem sonunda bilançoda gösterilmek üzere 170 nolu hesaba devredilir.

Step-by-Step Solution

1
İnşaatın niteliğini ve süresini belirlemek
İşletme bir taahhüt işi yapmaktadır ve iş 2025-2027 yıllarını kapsadığı için "yıllara yaygın" niteliktedir.
Yıllara yaygın inşaat işlerinde kar/zarar tespiti işin bittiği yıl yapılır; bu süre zarfında maliyetler stoklar grubunda bekletilir.
2
Dönem içindeki maliyetlerin toplandığı hesabı tespit etmek
Giderler dönem içinde 740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabında toplanmıştır.
Hizmet işletmesi niteliğindeki inşaat taahhüt işletmeleri maliyetleri 7'li grupta izler.
3
Dönem sonu devir kaydını gerçekleştirmek
740 nolu hesap alacaklandırılarak kapatılır ve tutar 170 nolu hesaba borç kaydedilir.
Tekdüzen Hesap Planı gereği, bitmemiş yıllara yaygın inşaat maliyetleri bilançoda 170-178 nolu hesaplarda raporlanır.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat taahhüt işlerinde maliyetlerin dönem sonu aktarımı
Estimated Time:1m 30s
Question 156Question →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri ile uğraşan Akın Taahhüt A.Ş., 20242024 yılında başladığı "Köprü Restorasyonu" projesini 14.11.202514.11.2025 tarihinde geçici kabul tutanağının onaylanması ile tamamlamıştır. Projenin bitim tarihindeki hesap verileri şu şekildedir:

Hesap Kodu ve AdıTutar (TL)
170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri6.400.0006.400.000
350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri8.100.0008.100.000

Buna göre, işletmenin bu projeden elde ettiği kâr/zarar tutarı ve bu sonucun muhasebeleştirileceği dönem ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 1.700.0001.700.000 TL kâr elde edilmiştir ve bu tutar 20252025 yılı gelir tablosuna yansıtılmalıdır.

Answer

İşletme bu projeden 1.700.0001.700.000 TL kâr elde etmiştir ve bu tutar geçici kabulün gerçekleştiği 20252025 yılı gelir tablosunda raporlanmalıdır.
Doğru yanıt, 1.700.0001.700.000 TL kârın 20252025 yılında raporlanacağını belirten seçenektir. Yıllara yaygın inşaat işlerinde işin bittiği tarih geçici kabulün yapıldığı tarihtir (14.11.202514.11.2025). Bu tarihte 170 nolu hesap 622'ye, 350 nolu hesap ise 600'e devredilerek aradaki fark (8.100.000−6.400.000=1.700.0008.100.000 - 6.400.000 = 1.700.000 TL) o yılın kârı olarak beyan edilir.

Step-by-Step Solution

1
İşin bitiş tarihinin belirlenmesi
14.11.202514.11.2025
Vergi Usul Kanunu ve Gelir Vergisi Kanunu'na göre yıllara yaygın inşaat işlerinde geçici kabulün onaylandığı tarih işin bittiği tarih olarak kabul edilir.
2
Kâr veya zararın hesaplanması
8.100.000−6.400.000=1.700.0008.100.000 - 6.400.000 = 1.700.000 TL Kâr
İşin bitiminde 350 nolu hakedişler hesabı ile 170 nolu maliyetler hesabı arasındaki fark kâr veya zararı verir.
3
Dönemsellik tespiti
20252025 yılı sonuç hesapları
Elde edilen sonuç, işin bittiği (geçici kabulün yapıldığı) dönemin gelir tablosunda 600 Yurtiçi Satışlar ve 622 Satılan Hizmet Maliyeti hesapları üzerinden gösterilir.

Key Concept

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Kar/Zarar Tespiti ve Geçici Kabul
Estimated Time:1m 30s
Question 157Question →

Kendi nam ve hesabına (yap-sat) inşaat faaliyetinde bulunan (S) İnşaat İşletmesi, 20252025 yılında henüz kaba inşaat halindeki bir daire için müşterisinden 450.000450.000 TL avans almış ve bu tutarı '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabına kaydetmiştir. 20262026 yılında inşaat tamamlanmış, söz konusu daire 1.200.0001.200.000 TL + %20\%20 KDV bedelle müşteriye teslim edilerek faturası kesilmiştir. Bu bilgilere göre, 20262026 yılındaki satış ve teslim kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "600 Yurtiçi Satışlar" hesabı 1.200.0001.200.000 TL alacaklandırılırken, "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabı borçlandırılarak kapatılmalıdır.

Answer

Satış kaydı yapılırken '600 Yurtiçi Satışlar' hesabı brüt satış bedeli olan 1.200.0001.200.000 TL kadar alacaklandırılır ve daha önce alınan avans '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabına borç yazılarak kapatılır.
Özel (yap-sat) inşaat işletmelerinde, inşaat süresince alınan bedeller sipariş avansı niteliğindedir ve '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabında izlenir. İnşaat tamamlanıp daire teslim edildiğinde, bu avans hesabı kapatılırken toplam satış tutarı '600 Yurtiçi Satışlar' hesabına gelir kaydedilir. Bu işlem bir üretim işletmesinin mamul satışı ile aynı mantıktadır.

Step-by-Step Solution

1
Hasılatın belirlenmesi
1.200.0001.200.000 TL
Özel inşaat işlerinde daire teslim edildiğinde mülkiyet devri gerçekleşir ve tam satış bedeli üzerinden hasılat yazılır.
2
Alınan avansın borç kaydedilmesi
450.000450.000 TL
Daha önce pasif karakterli bir hesapta (340) bekletilen avans yükümlülüğü, teslim gerçekleştiği için sona erer ve kapatılır.
3
KDV hesaplaması
240.000240.000 TL (1.200.000×0,201.200.000 \times 0,20)
Satış faturası üzerindeki KDV tutarı '391 Hesaplanan KDV' hesabında izlenir.

Key Concept

Özel İnşaatlarda Hasılat ve Avans İlişkisi

Hints

1
Özel inşaat işleri teknik olarak bir 'mamul üretimi' faaliyetidir.
2
Yıllara yaygın inşaat işlerine özgü olan 170, 350 ve stopaj uygulamalarını bu soru için eleyin.
3
Daire teslim edildiğinde daha önce pasifte bekleyen avans hesabı borçlanarak kapatılır ve satış hesabı alacaklandırılır.

Practice More

Özel inşaatlarda inşaatın tamamlandığı ancak henüz satılmadığı durumdaki maliyet aktarım kaydını inceleyiniz (151'den 152'ye geçiş).
Estimated Time:1m 30s
Question 158Question →

Pruva İnşaat Taahhüt A.Ş., 10 Kasım 2025 tarihinde bir kamu kuruluşu ile 'Kıyı Tahkimatı ve Menfez Yapım İşi' için sözleşme imzalamış ve çalışmalara başlamıştır. İşletmenin 31 Aralık 2025 tarihine kadar bu proje için gerçekleştirdiği harcamaların dökümü aşağıdaki gibidir:

Gider TürüTutar (TL)
Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri700.000700.000
Direkt İşçilik Giderleri300.000300.000
Genel Üretim Giderleri200.000200.000
Toplam**1.200.0001.200.000**

Söz konusu işin 2026 yılı Haziran ayında tamamlanarak teslim edilmesi planlanmaktadır.

Buna göre, işletmenin 31 Aralık 2025 tarihinde yapması gereken maliyet aktarım kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabı 1.200.0001.200.000 TL borçlandırılır.

Answer

170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabının 1.200.0001.200.000 TL borçlandırılması gereken seçenek doğrudur.
İşletmenin yürüttüğü faaliyet bir kamu taahhüt işidir ve süresi itibarıyla (2025-2026) yıllara yaygın inşaat ve onarım işi kapsamına girmektedir. Tek Düzen Hesap Planı'na göre bu tür işlerde dönem içinde 740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabında izlenen harcamalar, dönem sonunda (veya aylık) 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına aktarılarak iş bitimine kadar burada bekletilir. Bu nedenle 170 nolu hesabın borçlandırılması doğru işlemdir.

Step-by-Step Solution

1
İşin niteliğini ve süresini analiz etme
İş bir kamu taahhüt işidir ve 2025'te başlayıp 2026'da biteceği için 'yıllara yaygın' niteliktedir.
Vergi Usul Kanunu ve Tek Düzen Hesap Planı uyarınca birden fazla takvim yılına sarkan inşaat işleri bu statüdedir.
2
Dönem sonu maliyet aktarım tutarını hesaplama
700.000+300.000+200.000=1.200.000700.000 + 300.000 + 200.000 = 1.200.000 TL toplam maliyet.
740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabında biriken tüm üretim maliyeti unsurlarının toplamı aktarıma konu edilir.
3
Muhasebe kaydını belirleme
Borç 170 (1.200.0001.200.000) / Alacak 741 (1.200.0001.200.000).
Maliyetler iş bitimine kadar 170 nolu aktif hesapta bekletilerek aktifleştirilir.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde maliyetlerin aktifleştirilmesi (170 nolu hesap kullanımı).
Estimated Time:1m 30s
Question 159Question →

(M)(\text{M}) İnşaat Taahhüt A.Ş., 20252025 yılının Eylül ayında başladığı ve 20272027 yılının Haziran ayında tamamlamayı taahhüt ettiği "Viyadük ve Köprülü Kavşak Yapımı" projesi kapsamında, 20262026 yılının Mart ayında hazırlanan hakediş raporuna istinaden aşağıdaki verileri elde etmiştir:

Hakediş DetayıTutar (TL)
Brüt Hakediş Tutarı4.000.0004.000.000
Hesaplanmış Fiyat Farkı800.000800.000
Gelir Vergisi Kesintisi (Stopaj)%5\%5
Katma Değer Vergisi (KDV)%20\%20
Mahsup Edilecek Avans Tutarı300.000300.000

Buna göre, söz konusu hakedişin tahakkukuna ilişkin yapılacak yevmiye kaydında alacaklandırılacak hesaplar ve tutarları aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabı 4.800.0004.800.000 TL ve 391 Hesaplanan KDV hesabı 960.000960.000 TL

Answer

350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabı 4.800.0004.800.000 TL ve 391 Hesaplanan KDV hesabı 960.000960.000 TL alacaklandırılır.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde, işin devamı süresince düzenlenen hakediş raporları ile elde edilen bedeller, iş bitiminde (geçici kabulde) gelir hesaplarına aktarılmak üzere '350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabının alacağına kaydedilir. Bu tutara fiyat farkları da dahildir (4.000.000+800.000=4.800.0004.000.000 + 800.000 = 4.800.000 TL). Ayrıca hakediş üzerinden hesaplanan KDV de (4.800.000×%20=960.0004.800.000 \times \%20 = 960.000 TL) '391 Hesaplanan KDV' hesabının alacağına yazılır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam brüt hakediş tutarının hesaplanması
4.000.000+800.000=4.800.0004.000.000 + 800.000 = 4.800.000 TL
Hakediş bedeli ile bu hakedişe ait fiyat farkları bir bütün olarak değerlendirilir.
2
Hesaplanacak KDV tutarının belirlenmesi
4.800.000×0,20=960.0004.800.000 \times 0,20 = 960.000 TL
KDV, vergi kesintileri ve mahsuplar düşülmeden önceki toplam brüt tutar üzerinden hesaplanır.
3
Gelir vergisi kesintisinin (stopaj) hesaplanması
4.800.000×0,05=240.0004.800.000 \times 0,05 = 240.000 TL
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş bedelleri üzerinden yasal oranda vergi kesintisi yapılır.
4
Yevmiye kaydının alacak tarafının oluşturulması
350 hesabı 4.800.0004.800.000 TL alacak, 391 hesabı 960.000960.000 TL alacak.
İş yıllara yaygın olduğu için gelir henüz tahakkuk etmemiş kabul edilir ve 350 nolu pasif karakterli hesapta bekletilir.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş bedellerinin 350 nolu hesapta izlenmesi zorunluluğu

Practice More

İşin tamamlandığı ve geçici kabulün onaylandığı tarihte, 350 nolu hesabın 600 nolu hesaba nasıl devredileceğini gözden geçirin.
Estimated Time:2m 30s
Question 160Question →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi ile uğraşan (Y) İnşaat Taahhüt Ltd. Şti., 20252025 yılında başladığı ve 20272027 yılında tamamlamayı taahhüt ettiği bir köprü projesinde, 20262026 yılı Mayıs ayında hazırlanan hakediş raporunun onaylandığını öğrenmiştir. Onaylanan hakediş raporuna ilişkin veriler şöyledir:

- Brüt Hakediş Tutarı: 600.000600.000 TL
- KDV (%20\%20): 120.000120.000 TL
- Gelir Vergisi Kesintisi (%5\%5): 30.00030.000 TL

İşletme henüz bir tahsilat yapmadığına göre, bu hakediş tahakkukuna ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabı 600.000600.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş tahakkuku sırasında brüt hakediş tutarı 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabının alacağına kaydedilir.
Doğru yanıt olan seçenek, yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakedişlerin muhasebeleştirilme mantığını tam olarak yansıtmaktadır. Bu tür işlerde, işin devamı süresince hazırlanan ve onaylanan her hakediş, brüt tutarı üzerinden '350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabının alacağına kaydedilir. Bu hesap, iş bitimine (geçici kabule) kadar bakiyesini korur ve ancak iş tamamlandığında gelir hesaplarına devredilerek kapatılır.

Step-by-Step Solution

1
İşin niteliğini belirle
İş yıllara yaygındır (20252025-20272027).
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hasılat ve maliyet takibi için özel hesaplar (170 ve 350) kullanılır.
2
Hakediş bedelini kaydet
Brüt 600.000600.000 TL tutarındaki hakediş, 350 nolu hesabın alacağına yazılır.
İş bitene kadar bu tutar bir borç/yükümlülük gibi pasif karakterli bu hesapta bekletilir.
3
Vergi ve KDV hesaplamalarını yap
KDV (120.000120.000 TL) 391 hesabın alacağına, Stopaj (30.00030.000 TL) 193 hesabın borcuna yazılır.
KDV teslim anında doğan bir borçtur; stopaj ise ileride ödenecek vergiden mahsup edilmek üzere peşin ödenen bir vergidir.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakedişlerin iş bitimine kadar 350 nolu hesapta (pasif karakterli) izlenmesi zorunluluğu.
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 8 / 11Next