Examkin

İnşaat ve Taahhüt İşletmeleri Muhasebesi

215 questions

Question 161Question →

Bir kamu kurumu tarafından ihale edilen 'Baraj ve Hidroelektrik Santrali (HES) İnşaatı' projesini üstlenmek amacıyla iki büyük inşaat şirketinin kurabileceği 'İş Ortaklığı' (JointJoint VentureVenture) veya 'Konsorsiyum' modellerinin hukuki ve mali sorumlulukları ile vergi mevzuatı karşısındaki durumlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İş ortaklıkları, Kurumlar Vergisi Kanunu çerçevesinde talep etmeleri hâlinde kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirebilirler ve ortakların tamamı işin tamamından işverene karşı müteselsil sorumludur.

Answer

İş ortaklıkları, Kurumlar Vergisi Kanunu çerçevesinde talep etmeleri hâlinde kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirebilirler ve ortakların tamamı işin tamamından işverene karşı müteselsil sorumludur.
Doğru olan ifadede belirtildiği üzere; iş ortaklıkları Kurumlar Vergisi mükellefiyeti tesis ettirme hakkına sahiptir ve tüm ortaklar işin bütününden müteselsilen sorumludur. Bu özellikler iş ortaklığını konsorsiyumdan ayıran en temel yasal farklardır.

Step-by-Step Solution

1
İş Ortaklığı ve Konsorsiyum yapılarını hukuki sorumluluk açısından karşılaştırın.
İş ortaklığında ortaklar işin tamamı için 'müteselsil' (zincirleme) sorumluyken, konsorsiyumda ortaklar sadece kendi üstlendikleri kısımdan 'bireysel' sorumludur.
Bu ayrım, kamu ihale mevzuatı ve Borçlar Kanunu'ndaki temel yapısal farktır.
2
Vergi mükellefiyeti durumunu analiz edin.
55205520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre iş ortaklıkları, talep etmeleri durumunda kurumlar vergisi mükellefi olabilirler. Konsorsiyumlar ise ayrı bir mükellefiyet tesis edemez, kâr/zarar ortakların kendi bünyelerinde vergilendirilir.
Vergi avantajı veya idari kolaylık amacıyla iş ortaklıklarına bu seçenek tanınmıştır.
3
Yıllara yaygın inşaat muhasebesi kurallarını kontrol edin.
Her iki yapıda da iş bitimine kadar maliyetler 170170, hakedişler 350350 nolu hesaplarda takip edilir.
Dönemsellik ve inşaat muhasebesinin özel kuralları gereği kâr/zarar tespiti işin bittiği (geçici kabul) yılda yapılır.

Key Concept

İş Ortaklıkları ve Konsorsiyumların Vergisel ve Hukuki Farklılıkları

Practice More

İş ortaklığının kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirdiği ve ettirmediği iki farklı durum için dönem sonu kâr dağıtım muhasebe kayıtlarını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 162Question →

Sancak Baraj İnşaat Taahhüt A.Ş., bir kamu idaresi ile 1010 Eylül 20252025 tarihinde imzaladığı baraj gövdesi ikmali sözleşmesi gereği işe aynı ay içerisinde başlamıştır. İlgili projenin 20272027 yılı içerisinde tamamlanarak geçici kabulünün yapılması öngörülmektedir. Şirket, projenin ilerlemesine bağlı olarak 20262026 yılının Mart ayında bir hakediş raporu düzenlemiş ve idare tarafından onaylanan hakediş detayları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hakediş KalemiTutar / Oran
Brüt Hakediş Bedeli (KDV Hariç)2.000.0002.000.000 TL
Katma Değer Vergisi (KDV) Oranı%20\%20
Gelir Vergisi Tevkifat (Stopaj) Oranı%5\%5

İlgili mevzuat hükümleri dikkate alındığında, söz konusu hakediş ödemesi sırasında yapılması gereken gelir vergisi tevkifat (stopaj) tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 100.000100.000 TL

Answer

Hakediş ödemesi sırasında yapılması gereken gelir vergisi tevkifat tutarı 100.000100.000 TL'dir.
Doğru cevap, brüt hakediş bedeli olan 2.000.0002.000.000 TL'nin güncel stopaj oranı olan %5\%5 ile çarpılması sonucu bulunan 100.000100.000 TL'dir. Yıllara yaygın inşaat işlerinde stopaj, ödeme anında brüt tutar üzerinden hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
İşin mahiyetinin belirlenmesi
Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi
İş 20252025 yılında başlamış ve 20272027 yılında bitecek olması nedeniyle GVK Madde 42 kapsamında birden fazla takvim yılına sirayet etmektedir.
2
Tevkifat matrahının tespiti
2.000.0002.000.000 TL
Vergi tevkifatı, KDV hariç brüt hakediş bedeli üzerinden hesaplanır.
3
Stopaj tutarının hesaplanması
2.000.000×0,05=100.0002.000.000 \times 0,05 = 100.000 TL
GVK Madde 94 uyarınca, yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş ödemeleri üzerinden uygulanan güncel tevkifat oranı %5\%5'tir.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde vergi tevkifatı (stopaj), KDV hariç brüt hakediş bedeli üzerinden kanuni oran (%5) uygulanarak hesaplanır.
Estimated Time:1m 30s
Question 163Question →

Artemis İnşaat Taahhüt A.Ş., 20252025 yılı Ağustos ayında bir yerel yönetim ile 'Kültür Merkezi ve Kütüphane Kompleksi İnşaatı' projesi için sözleşme imzalamış ve çalışmalara başlamıştır. İşin 20272027 yılı içerisinde tamamlanıp geçici kabulünün yapılması öngörülmektedir. 20252025 yılı dönem sonunda bu projeye ilişkin 740740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabında toplanan giderler şu şekildedir:

- Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri: 900.000900.000 TL
- Direkt İşçilik Giderleri: 350.000350.000 TL
- Genel Üretim Giderleri: 150.000150.000 TL

Bu verilere göre, işletmenin dönem sonunda söz konusu maliyetleri ilgili bilanço hesabına aktarmak için yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 170 YILLARA YAYGIN İNŞ. VE ON. MAL. 1.400.0001.400.000 (BORÇLU) / 741 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ YANSITMA 1.400.0001.400.000 (ALACAKLI)

Answer

Dönem sonunda maliyetlerin aktarımı için 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabı borçlandırılırken, 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma hesabı alacaklandırılmalıdır.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde, projenin tamamlanması için katlanılan maliyetler (740 nolu hesap), her mali yılın sonunda 741 nolu yansıtma hesabı kullanılarak 170 nolu bilanço hesabına aktarılır. Bu işlem, maliyetlerin işin bittiği yıla kadar bilançoda taşınmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Dönem içinde gerçekleşen toplam inşaat maliyetini hesaplayınız.
900.000+350.000+150.000=1.400.000900.000 + 350.000 + 150.000 = 1.400.000 TL
Yıllara yaygın inşaat işlerinde dönem sonunda aktarılacak toplam maliyet tutarının belirlenmesi gerekir.
2
İşin niteliğine göre maliyetlerin aktarılacağı bilanço hesabını belirleyiniz.
170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri Hesabı
İş yıllara yaygın bir taahhüt işi olduğu için maliyetler iş bitimine kadar 170-178 grubundaki ilgili projede bekletilir.
3
Maliyet aktarımı için kullanılacak yansıtma hesabını seçiniz.
741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı
7/A seçeneğinde hizmet üretim maliyetlerini (740) bilanço hesaplarına devretmek için 741 nolu yansıtma hesabı kullanılır.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde maliyetlerin dönem sonunda 170 nolu hesapta aktifleştirilmesi.

Hints

1
Yıllara yaygın inşaat işlerinde maliyetlerin hangi grup hesapta toplandığını hatırlayın (17 nolu grup).
2
Dönem sonunda maliyet hesaplarının kapatılması için yansıtma hesapları kullanılır. 740 hesabı için hangi yansıtma hesabı kullanılır?
3
Toplam maliyet 1.400.0001.400.000 TL'dir ve bu tutar 170 nolu hesabın borcuna, 741 nolu hesabın alacağına kaydedilerek aktarılır.

Practice More

İşin bittiği (geçici kabulün yapıldığı) dönemde bu 170 nolu hesabın nasıl kapatıldığını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 164Question →

(M) İnşaat İşletmesi, 20252025 yılında iki farklı projeyi eş zamanlı olarak yürütmektedir. Birinci proje, işletmenin kendi nam ve hesabına yürüttüğü ve 20262026 yılında tamamlanması öngörülen bir "Lüks Konut Yap-Sat" projesidir. İkinci proje ise bir kamu ihalesi sonucu üstlenilen, 20252025 yılında başlayıp 20272027 yılında bitirilmesi planlanan "Yıllara Yaygın Metro İstasyonu İnşaatı" taahhüt işidir.

Dönem sonu itibarıyla projelerin maliyet verileri ve ortak giderleri şöyledir:

Proje AdıDirekt Maliyetler (TL)
Lüks Konut (Özel İnşaat)4.500.0004.500.000
Metro İstasyonu (Taahhüt)7.500.0007.500.000
Toplam Direkt Maliyet**12.000.00012.000.000**

İşletmenin bu dönemde her iki proje için yaptığı ve dağıtıma tabi tutulacak toplam müşterek genel gider tutarı 1.200.0001.200.000 TL'dir. İşletme politikası gereği müşterek giderler, projelerin o yılki harcamaları (direkt maliyetler) oranında dağıtılmaktadır.

Buna göre, dönem sonunda metro istasyonu inşaatına paylaştırılması gereken müşterek giderlerin muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 750.000750.000 TL tutarındaki pay "170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri" hesabının borcuna kaydedilmelidir.

Answer

Metro istasyonu inşaatına isabet eden 750.000750.000 TL tutarındaki payın "170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri" hesabının borcuna kaydedilmesi doğrudur.
Metro İstasyonu projesi bir kamu taahhüt işidir ve süresi bir yılı aştığı için yıllara yaygın inşaat statüsündedir. Bu tür işlerde yapılan tüm harcamalar ve paylaştırılan genel giderler, işin bittiği (geçici kabulün yapıldığı) döneme kadar "170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri" hesabında aktifleştirilir. Hesaplanan 750.000750.000 TL tutarındaki pay doğru hesap koduyla (170170) ilişkilendirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Toplam direkt maliyet tutarını belirle.
4.500.000+7.500.000=12.000.0004.500.000 + 7.500.000 = 12.000.000 TL.
Müşterek giderlerin dağıtım anahtarını oluşturmak için toplam baz maliyete ihtiyaç vardır.
2
Metro İstasyonu (Taahhüt işi) projesinin dağıtım oranını hesapla.
7.500.000/12.000.000=0,6257.500.000 / 12.000.000 = 0,625 (%62,5).
Giderlerin projeler arasındaki ağırlığını bulmak gerekir.
3
Paylaştırılacak toplam müşterek giderden metro projesine düşen tutarı hesapla.
1.200.000×0,625=750.0001.200.000 \times 0,625 = 750.000 TL.
Metro projesine yüklenmesi gereken maliyet payı belirlenmiş olur.
4
Proje türüne göre kullanılacak doğru muhasebe hesabını belirle.
Taahhüt işi olduğu ve yıllara yaygınlık taşıdığı için "170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri" hesabı seçilir.
Özel inşaat ile taahhüt inşaatın muhasebe kodları farklıdır.

Key Concept

İnşaat ve Taahhüt İşletmelerinde Müşterek Giderlerin Dağıtımı ve 170 Nolu Hesabın Kullanımı
Estimated Time:3m 0s
Question 165Question →

(B) İnşaat A.Ş., 20252025 yılında bir arsa sahibiyle "Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi" imzalamış ve 3030 adet eş değer bağımsız bölümden oluşan bir konut projesine başlamıştır. 20262026 yılı Mart ayında tamamlanan projeye ilişkin veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Veri KalemiDeğer / Miktar
Toplam İnşaat Maliyeti (710+720+730)15.000.00015.000.000 TL
Toplam Bağımsız Bölüm Sayısı3030 Adet
Arsa Sahibine Bırakılan Bölüm Sayısı1010 Adet
İşletme Mülkiyetinde Kalan Bölüm Sayısı2020 Adet
İşletme Tarafından Üçüncü Kişilere Satılan Bölüm Sayısı1212 Adet
Proje Süresince Gerçekleşen Genel Yönetim Giderleri2.400.0002.400.000 TL

İşletme, genel yönetim giderlerini inşaat maliyetine dahil etmeme politikasını benimsemiştir. Buna göre, inşaatın tamamlanıp satışların yapıldığı dönem sonunda işletmenin raporlaması gereken "Satılan Mamuller Maliyeti" tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 9.000.0009.000.000

Answer

İşletmenin dönem sonunda raporlaması gereken Satılan Mamuller Maliyeti 9.000.0009.000.000 TL'dir.
İşletmenin yaptığı toplam 15.000.00015.000.000 TL tutarındaki inşaat harcaması, kendisine kalan 2020 dairenin toplam maliyetidir. Zira arsa sahibine verilen 1010 daire için yapılan harcama, aslında bu 2020 dairenin üzerinde yükseleceği arsa için ödenen 'bedel' niteliğindedir. Dolayısıyla işletme mülkiyetindeki bir dairenin maliyeti 750.000750.000 TL olup, 1212 dairenin satışı sonucunda oluşan maliyet 9.000.0009.000.000 TL olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam inşaat harcaması üzerinden birim inşaat maliyetini hesaplayınız.
15.000.000/30=500.00015.000.000 / 30 = 500.000 TL/adet.
Arsa payı maliyetini bulmak için önce her bir dairenin inşaat maliyetini bilmemiz gerekir.
2
Arsa sahibine verilen daireler üzerinden arsa payı maliyetini belirleyiniz.
10 adet×500.000=5.000.00010 \text{ adet} \times 500.000 = 5.000.000 TL.
Özel inşaatlarda arsa maliyeti, arsa sahibine verilen dairelerin inşaat maliyetine eşittir.
3
İşletmeye kalan dairelerin toplam stok maliyetini hesaplayınız.
20 adet×500.00020 \text{ adet} \times 500.000 (İnşaat) + 5.000.0005.000.000 (Arsa) = 15.000.00015.000.000 TL.
İşletmenin toplam harcaması (15.000.00015.000.000), kendisine kalan 2020 dairenin toplam maliyetini oluşturur.
4
İşletme mülkiyetindeki dairelerin birim maliyetini bulunuz.
15.000.000/20=750.00015.000.000 / 20 = 750.000 TL/adet.
Satılan her bir dairenin stoktan çıkış değerini belirlemek için gereklidir.
5
Satılan daire sayısı ile birim maliyeti çarparak SMM tutarına ulaşınız.
12 adet×750.000=9.000.00012 \text{ adet} \times 750.000 = 9.000.000 TL.
Dönem içinde satılan mamullerin toplam maliyeti gelir tablosunda raporlanmalıdır.

Key Concept

Özel inşaat işletmelerinde kat karşılığı arsa temini durumunda; arsa sahibine verilen bağımsız bölümlerin inşaat maliyeti, işletmeye kalan bağımsız bölümlerin arsa payı (ham madde) maliyetini oluşturur.

Hints

1
Özel inşaatlarda arsa sahibine verilen dairelerin maliyeti, işletme için bir hammadde maliyetidir.
2
İşletmenin yaptığı tüm harcamalar (15.000.00015.000.000), nihayetinde işletmenin elinde kalan dairelerin toplam maliyetine dönüşür.
3
Toplam harcamayı işletmeye kalan daire sayısına bölerek birim maliyeti bulun, ardından satılan miktarla çarpın.

Practice More

İşletmenin bu projeden elde ettiği brüt satış karını hesaplamak için satış fiyatı verisiyle bir soru kurgulanabilir.

Alternative Method

Toplam İnşaat Maliyeti (15M15M) / İşletme Daire Sayısı (2020) formülü doğrudan doğru birim maliyeti verir. Çünkü bu 15M15M zaten hem inşaatı hem de arsa karşılığını kapsayan toplam fedakarlıktır.
Estimated Time:3m 0s
Question 166Question →

Doruk Altyapı İnşaat A.Ş., bir kamu kurumu ile 1515 Ekim 20252025 tarihinde imzaladığı "Köprülü Kavşak Yapımı" sözleşmesi uyarınca işe başlamıştır. İşin 2020 Aralık 20262026 tarihinde tamamlanması öngörülmektedir. Şirketin 20262026 yılı Nisan ayında onaylanan 22 No’lu hakedişine ilişkin veriler şu şekildedir:

KalemTutar (TL)
Yapılan iş bedeli4.000.0004.000.000
Fiyat farkı500.000500.000
Avans mahsubu400.000400.000
Nakit teminat kesintisi200.000200.000
KDV oranı%20\%20

Buna göre, Gelir Vergisi Kanunu'nun 4242. maddesi kapsamında tevkifata tabi olan bu işlemde, Doruk Altyapı İnşaat A.Ş.'nin banka hesabına yatacak net tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 4.575.0004.575.000

Answer

Doruk Altyapı İnşaat A.Ş.'nin banka hesabına yatacak net tutar 4.575.0004.575.000 TL'dir.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş ödemeleri üzerinden yapılacak vergi kesintisi (stopaj), KDV hariç brüt hakediş bedeli (fiyat farkı dahil) üzerinden hesaplanır. Mevcut düzenlemelere göre bu oran %5'tir. Net ödeme hesaplanırken; (Brüt Hakediş + KDV) toplamından, yasal vergi kesintisi (%5), daha önce ödenmiş avansın mahsubu ve sözleşme gereği alınan teminat kesintisi çıkarılır. Bu senaryoda 4.500.0004.500.000 TL brüt tutar üzerinden 225.000225.000 TL stopaj ve 900.000900.000 TL KDV hesaplanmış; toplam 5.400.0005.400.000 TL'den 825.000825.000 TL (225.000+400.000+200.000225.000 + 400.000 + 200.000) kesinti yapılarak 4.575.0004.575.000 TL net tutara ulaşılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Brüt hakediş tutarının belirlenmesi
4.000.000+500.000=4.500.0004.000.000 + 500.000 = 4.500.000 TL
Yıllara yaygın inşaat işlerinde stopaj matrahı; yapılan iş bedeli ve fiyat farklarının toplamıdır.
2
Vergi kesintisi (stopaj) tutarının hesaplanması
4.500.000×0,05=225.0004.500.000 \times 0,05 = 225.000 TL
GVK 42 kapsamında yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş ödemelerinden %5 oranında vergi kesintisi yapılır.
3
KDV tutarının hesaplanması
4.500.000×0,20=900.0004.500.000 \times 0,20 = 900.000 TL
İşlem bedeli üzerinden hesaplanan Katma Değer Vergisi tahsil edilecek tutara eklenir.
4
Net ödeme tutarının hesaplanması
4.500.000+900.000−(225.000+400.000+200.000)=4.575.0004.500.000 + 900.000 - (225.000 + 400.000 + 200.000) = 4.575.000 TL
Toplam tahakkuk eden tutardan (Brüt + KDV); vergi kesintisi, avans mahsubu ve teminat kesintisi düşülerek net ödeme bulunur.

Key Concept

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Vergi Kesintisi ve Net Hakediş Hesaplaması

Practice More

İşin bitiminde (geçici kabulde) bu stopajların yıllık gelir/kurumlar vergisi beyannamesinde mahsup edilmesi sürecini inceleyiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 167Question →

(Z) Stratejik Yapı İnşaat Taahhüt A.Ş., 20252025 yılında bir kamu kurumu ile imzaladığı "Yeraltı Doğalgaz Depolama Tesisi" yapım işi sözleşmesi kapsamında 20262026 yılı Ağustos ayında 88 nolu hakediş raporunu onaylatmıştır. Söz konusu iş yıllara yaygın inşaat ve onarım işi niteliğindedir. Hakediş raporuna ilişkin veriler şöyledir:

KalemTutar / Oran
Yapılan İşler Tutarı (Sözleşme Fiyatlarıyla)16.000.00016.000.000 TL
Onaylanan Fiyat Farkı Tutarı2.400.0002.400.000 TL
Gelir Vergisi Kesintisi (Stopaj) Oranı%5\%5
KDV Oranı%20\%20
Yapım İşlerinde Uygulanan KDV Tevkifat Oranı4/104/10

Bu verilere göre, hakedişin tahakkukuna ilişkin yapılacak yevmiye kaydında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabı 18.400.00018.400.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Hakedişin tahakkuk kaydında 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabı, sözleşme bedeli ve fiyat farkının toplamı olan 18.400.00018.400.000 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde, geçici kabul yapılana kadar elde edilen hakediş bedelleri (sözleşme tutarı ve fiyat farkları dahil) pasif karakterli '350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabının alacağında izlenir. Soruda brüt tutar 16.000.00016.000.000 TL ve fiyat farkı 2.400.0002.400.000 TL olduğundan, toplam 18.400.00018.400.000 TL tutarındaki bedel 350 nolu hesaba alacak kaydedilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Brüt hakediş tutarının (350 nolu hesap) hesaplanması.
16.000.000+2.400.000=18.400.00016.000.000 + 2.400.000 = 18.400.000 TL.
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hem sözleşme bedeli hem de fiyat farkı 350 nolu hesapta takip edilir.
2
Gelir vergisi stopajının (193 nolu hesap) hesaplanması.
18.400.000×0,05=920.00018.400.000 \times 0,05 = 920.000 TL.
Mevzuat gereği toplam brüt tutar üzerinden %5\%5 stopaj kesintisi yapılır.
3
KDV ve KDV tevkifatının hesaplanması.
Toplam KDV: 18.400.000×0,20=3.680.00018.400.000 \times 0,20 = 3.680.000 TL. Tevkifat: 3.680.000×(4/10)=1.472.0003.680.000 \times (4/10) = 1.472.000 TL. Tahsil edilecek KDV (391): 3.680.000−1.472.000=2.208.0003.680.000 - 1.472.000 = 2.208.000 TL.
Yapım işlerinde KDV tevkifatı uygulanır; şirket sadece tevkif edilmeyen kısmı tahsil eder.
4
Tahsil edilecek net tutarın (120 nolu hesap) tespiti.
18.400.000+2.208.000−920.000=19.688.00018.400.000 + 2.208.000 - 920.000 = 19.688.000 TL.
Net alacak; brüt hakediş ve tahsil edilecek KDV toplamından gelir vergisi stopajının düşülmesiyle bulunur.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş gelirlerinin (350 nolu hesap) brüt esasla (fiyat farkı dahil) izlenmesi ve vergi kesintilerinin muhasebeleştirilmesi.

Hints

1
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş bedellerinin iş bitimine kadar hangi ana hesap grubunda izlendiğini hatırlayın.
2
Fiyat farkı ödemeleri de hakedişin bir parçasıdır ve aynı muhasebe işlemine tabidir.
3
Tahakkuk kaydında brüt bedeli 350 nolu hesaba alacak kaydederken, KDV tevkifatını ve gelir vergisi stopajını matrah üzerinden doğru hesapladığınızdan emin olun.

Practice More

Geçici kabul aşamasında 350 nolu hesabın 600 nolu hesaba nasıl devredildiğini ve kar/zarar tespitini inceleyin.
Estimated Time:3m 0s
Question 168Question →

Gelir Vergisi Kanunu'nun 4242. maddesi uyarınca bir işin "yıllara yaygın inşaat ve onarım işi" olarak kabul edilip özel vergilendirme rejimine tabi tutulabilmesi için; işin inşaat ve onarma işi olması, taahhüde dayanması ve birden fazla takvim yılına sirayet etmesi şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Bir inşaat taahhüt işletmesinin 20252025 yılında üstlendiği faaliyetler aşağıda verilmiştir:

I.I. 1515 Aralık 20252025 tarihinde sözleşmesi imzalanan, yer teslimi 2828 Aralık 20252025 tarihinde yapılan ancak fiili kazı çalışmalarına 22 Ocak 20262026 tarihinde başlanan bir okul inşaatı projesi.
II.II. İşletmenin kendi mülkiyetindeki bir arazi üzerinde Haziran 20252025'te başlayıp Mart 20262026'da tamamladığı ve bağımsız bölümler halinde satışa sunduğu konut projesi.
III.III. Bir kamu binasının asansör sistemleri için 20252025 Aralık - 20262026 Ocak dönemini kapsayan, sadece periyodik kontrol ve yağlamayı içeren rutin bakım hizmeti sözleşmesi.
IV.IV. 20252025 Kasım ayında fiilen başlanan ve 20262026 Şubat ayında geçici kabulü idarece onaylanan bir hastane binasının dış cephe mantolama ve esaslı onarım işi.

Buna göre, yukarıdaki işlerden hangileri Gelir Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca "yıllara yaygın inşaat ve onarım işi" kapsamında değerlendirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: II ve IVIV

Answer

Okul inşaatı projesi ile hastane binasının esaslı onarım işini içeren seçenek doğrudur.
Okul inşaatı yer teslimi 20252025 yılında yapıldığı için bu yıl başlamış sayılır ve çalışmalar 20262026'da devam ettiği için yıllara yaygındır. Hastane işi ise bir onarma faaliyetidir ve Kasım 20252025 - Şubat 20262026 dönemini kapsayarak birden fazla takvim yılına sirayet etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Okul inşaatı projesinin (I) başlangıç tarihini belirleyin.
İşe başlama tarihi 2828 Aralık 20252025 (yer teslim tarihi).
193193 Sayılı Gelir Vergisi Genel Tebliği uyarınca, yer teslimi yapılmışsa yer teslim tarihi, yapılmamışsa sözleşme tarihi, o da yoksa fiili başlama tarihi esas alınır.
2
Konut projesinin (II) kapsamını analiz edin.
Bu bir özel inşaat (yap-sat) faaliyetidir.
GVKGVK 4242. madde sadece başkası adına yapılan "taahhüt" işlerini kapsar; kendi adına yapılan özel inşaatlar bu kapsama girmez.
3
Asansör bakım hizmetinin (III) niteliğini değerlendirin.
Bu bir periyodik hizmet sözleşmesidir, "onarım" değildir.
Rutin bakım ve temizlik gibi hizmetler, yapının değerini artıran veya ömrünü uzatan "esaslı onarma" niteliğinde olmadığı için yıllara yaygın inşaat rejimi dışındadır.
4
Hastane onarım işinin (IV) şartlarını kontrol edin.
Esaslı onarım niteliğindedir ve 20252025 Kasım'dan 20262026 Şubat'a sarktığı için yıllara yaygındır.
İşin bitiş tarihi geçici kabulün onaylandığı tarih (20262026) olduğu için birden fazla takvim yılına sirayet etme şartı gerçekleşmiştir.

Key Concept

Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşlerinde İşe Başlama ve Bitiş Tarihlerinin Mevzuat Açısından Tespiti
Estimated Time:3m 0s
Question 169Question →

(A) İnşaat Taahhüt ve Ticaret A.Ş., 20252025 yılı hesap döneminde aşağıdaki iki projeyi eş zamanlı olarak yürütmektedir:

1. Proje: Mülkiyeti kendisine ait arsa üzerinde satmak amacıyla inşa edilen 2020 dairelik "Özel Konut" (Yap-Sat) üretimi.
2. Proje: Kamu İhale Kanunu kapsamında bir devlet üniversitesi ile imzalanan sözleşme gereği yürütülen ve 20272027 yılında tamamlanması öngörülen "Kütüphane Binası" inşaatı taahhüdü.

İşletmenin 20252025 yılı sonundaki işlemleri ve hesap durumları ile ilgili;

I. Üniversite kütüphanesi projesine ait hak ediş ödemelerinden kesilen %5\%5 gelir vergisi stopajı "193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar" hesabının borcuna kaydedilir.
II. Henüz tamamlanıp teslim edilmeyen konutlar için müşterilerden tahsil edilen satış bedelleri "350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hak Ediş Bedelleri" hesabının alacağına kaydedilir.
III. Özel konut inşaatında ortaya çıkan şantiye elektriği, su ve güvenlik personeli ücreti gibi giderler "740 Hizmet Üretim Maliyeti" hesabında muhasebeleştirilir.
IV. Özel konut projesinde yıl sonunda 710710, 720720 ve 730730 nolu maliyet hesaplarında biriken tutarlar yansıtma hesapları aracılığıyla "151 Yarı Mamuller - Üretim" hesabına devredilerek izlenir.

bilgilerinden hangileri yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: II ve III

Answer

İşletmenin yürüttüğü projelerin muhasebe mantığı incelendiğinde; özel inşaatın bir 'mamul üretimi', taahhüt inşaatının ise bir 'hizmet üretimi' olduğu görülür. Bu ayrım nedeniyle II ve III nolu ifadeler hatalıdır.
Doğru seçenek II ve III nolu ifadelerin hatalı olduğunu belirtmektedir. II nolu ifade hatalıdır çünkü özel inşaat (yap-sat) faaliyetinde müşterilerden alınan bedeller bir sipariş avansıdır ve '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabında izlenmelidir; '350' hesabı sadece yıllara yaygın taahhüt işlerine mahsustur. III nolu ifade hatalıdır çünkü özel inşaat bir üretim faaliyeti olarak kabul edilir ve genel üretim giderleri (elektrik, güvenlik vb.) '730 Genel Üretim Giderleri' hesabında toplanmalıdır; '740' hesabı hizmet (taahhüt) üretimi içindir.

Step-by-Step Solution

1
Faaliyet türlerinin belirlenmesi
Özel inşaat (Yap-Sat) bir üretim faaliyetidir; Taahhüt inşaatı ise yıllara yaygın bir hizmet faaliyetidir.
Muhasebe kayıtlarında kullanılacak hesap grupları faaliyetin niteliğine göre değişir.
2
Maliyet hesaplarının kontrolü
Özel inşaat için 710,720,730710, 720, 730 nolu hesaplar; Taahhüt işi için 740740 nolu hesap kullanılmalıdır.
Özel inşaat mamul üretimi standartlarına tabidir, taahhüt ise hizmet üretimi olarak değerlendirilir (İfade III bu nedenle hatalıdır).
3
Dönem sonu stok/WIP hesaplarının belirlenmesi
Özel inşaat maliyetleri 151151 (ve tamamlanınca 152152) hesabına; Taahhüt maliyetleri 170170 hesabına aktarılır.
Yap-Sat projeleri ticari mal/mamul hükmündedir (İfade IV bu nedenle doğrudur).
4
Tahsilat ve avans hesaplarının analizi
Özel inşaatta müşteriden alınan ön ödemeler 340340 Alınan Sipariş Avansları hesabında; Taahhüt işinde hak edişler 350350 nolu hesapta izlenir.
350350 nolu hesap sadece yıllara yaygın taahhüt işlerine özgüdür (İfade II bu nedenle hatalıdır).
5
Vergi stopajı uygulamasının değerlendirilmesi
Yıllara yaygın inşaat hak edişlerinden kesilen %5\%5 stopaj, iş bitimine kadar 193193 nolu hesapta bekletilir.
Vergi mevzuatına göre yıllara yaygın inşaat işlerinde stopaj mahsubu işin bittiği yıl yapılır (İfade I bu nedenle doğrudur).

Key Concept

Özel İnşaat ve Taahhüt İnşaatı Muhasebesi Ayrımı

Practice More

Özel inşaatlarda arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde maliyet hesaplama yöntemlerini inceleyiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 170Question →

(X)(X) ve (Y)(Y) inşaat anonim şirketleri, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen yıllara yaygın bir tünel yapım projesini "İş Ortaklığı" çatısı altında üstlenmişlerdir. Ortaklık sözleşmesinde Kurumlar Vergisi mükellefiyeti tesis edilmesi kararlaştırılmış ve taraflar idareye karşı projenin tamamı için müteselsil sorumluluk üstlendiklerini taahhüt etmişlerdir. Bu projenin muhasebe işleyişi ve vergilendirilme esasları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İş ortaklığı, kendi adına ayrı bir muhasebe organizasyonu ve defter düzeni oluşturur; inşaat maliyetlerini 170170, hakedişlerini ise 350350 nolu hesapta takip ederek işin bittiği yıl ortaklık düzeyinde vergilendirilebilir karı tespit eder.

Answer

İş ortaklığının ayrı bir muhasebe düzeni kurarak maliyetleri 170170, hakedişleri 350350 nolu hesaplarda takip etmesi ve kar/zararı iş bitiminde ortaklık bünyesinde tespit etmesi doğrudur.
İş ortaklığı, Kurumlar Vergisi mükellefi olmayı seçtiği için ayrı bir tüzel kişiliği olmasa da vergi hukuku açısından bağımsız bir birim gibi işlem görür. Bu nedenle kendi muhasebe sistemini kurar ve yıllara yaygın inşaat işlerine özgü olan maliyetlerin 170170 (veya başlangıçta 740740), hakedişlerin ise 350350 nolu hesaplarda takip edilmesi kuralına uyar. Kar/zarar, projenin sonunda ortaklık düzeyinde hesaplanır ve vergilendirilir.

Step-by-Step Solution

1
Ortaklık yapısının ve vergi statüsünün analiz edilmesi
Yapı 'İş Ortaklığı' (Joint Venture) ve 'Kurumlar Vergisi' mükellefidir.
İş ortaklıkları isteğe bağlı olarak Kurumlar Vergisi mükellefi olabilirler. Bu durumda adi ortaklıktan farklı olarak vergi karşısında tek bir birim gibi hareket ederler.
2
Muhasebe organizasyonunun belirlenmesi
Ayrı bir defter düzeni ve TDHP hesap planı uygulanır.
KV mükellefi olan iş ortaklığı, ortaklardan bağımsız bir muhasebe yapısına sahip olmalı ve tüm operasyonel kayıtları kendi defterlerinde tutmalıdır.
3
Yıllara yaygın inşaat işi kurallarının uygulanması
Maliyetler 170170, hakedişler 350350 nolu hesaplarda biriktirilir.
Vergi usul kanunu ve TDHP gereği, iş tamamlanana kadar maliyet ve gelirlerin sonuç hesaplarına (6'lı grup) aktarılması ertelenir.
4
Kar/Zarar tespit zamanının saptanması
Kar/Zarar geçici kabulün yapıldığı (işin bittiği) yıl tespit edilir.
Yıllara yaygın inşaat işlerinde vergiyi doğuran olay işin bitimidir. Bu tarihte 170170 ve 350350 nolu hesaplar kapatılarak sonuç hesaplarına devredilir.

Key Concept

İş Ortaklıklarında Kurumlar Vergisi Mükellefiyeti ve Yıllara Yaygın İnşaat Muhasebesi Entegrasyonu
Question 171Question →

(A)(A) ve (B)(B) İnşaat A.Ş., Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından ihale edilen "Yüksek Hızlı Tren Hattı ve Gar Kompleksi" projesini bir konsorsiyum olarak üstlenmişlerdir. Sözleşmeye göre (A)(A) şirketi hattın altyapı ve ray döşeme işlerini, (B)(B) şirketi ise gar binasının inşaatını gerçekleştirecektir. İşin yıllara yaygın olduğu ve hakediş ödemelerinin her şirketin yaptığı iş miktarına göre ayrı ayrı düzenlendiği bilinmektedir.

Buna göre, söz konusu konsorsiyumun muhasebe uygulamaları ve vergilendirilmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Konsorsiyumun ayrı bir vergi kimlik numarası ve kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilmez; her ortak kendi iş kısmına ait maliyetleri 170170 ve hakedişleri 350350 nolu hesaplarda kendi yasal defterlerinde izler.

Answer

Konsorsiyum yapısında ayrı bir tüzel kişilik veya vergi mükellefiyeti oluşmaz; ortaklar kendi sorumluluk alanlarındaki maliyet ve gelirleri kendi defterlerinde takip ederler.
Doğru ifade, konsorsiyumların ayrı bir kurumlar vergisi mükellefiyeti olmadığını ve ortakların (A ve B şirketleri) kendi sorumluluk alanlarındaki maliyet ve hakedişleri kendi yasal defterlerinde (170 ve 350 nolu hesaplar üzerinden) takip ettiğini belirtmektedir. Bu durum, konsorsiyumların 'ayrıştırılmış sorumluluk' ve 'ayrı muhasebe takibi' ilkelerine tam uygundur.

Step-by-Step Solution

1
Konsorsiyum ve İş Ortaklığı ayrımını yapın.
Konsorsiyumda iş kısımları ayrılmıştır ve ortaklık adına ayrı bir vergi mükellefiyeti (kurumlar vergisi) tesis edilemez.
Türk vergi mevzuatı (KVK) uyarınca sadece iş ortaklıkları dilerlerse kurumlar vergisi mükellefi olabilirler.
2
Yıllara yaygın inşaat işi muhasebe düzenini uygulayın.
Maliyetler 170170 nolu hesapta, hakedişler 350350 nolu hesapta takip edilir.
İşin yıllara yaygın olması, kâr/zarar tespitinin işin bittiği (geçici kabul) yıla ertelenmesini gerektirir.
3
Konsorsiyum ortaklarının kayıt düzenini belirleyin.
Her ortak sadece kendi üstlendiği kısımları (A şirketi ray, B şirketi bina) kendi defterlerine kaydeder.
Konsorsiyumlarda müteselsil sorumluluk yerine işverene karşı kendi bölümlerinden sorumluluk esastır.

Key Concept

Konsorsiyumlarda Vergilendirme ve Muhasebe Düzeni

Hints

1
Konsorsiyum ile İş Ortaklığı arasındaki temel fark, vergi mükellefiyeti tesis edilip edilemeyeceğidir.
2
Yıllara yaygın inşaat işlerinde kâr tespiti işin sonunda yapılır; bu süreçte 170 (maliyet) ve 350 (hakediş) hesapları kullanılır.
3
Konsorsiyumda her ortağın işi ve sorumluluğu ayrıdır; bu nedenle maliyetlerin ortak bir havuzda toplanmasına gerek yoktur.

Practice More

İş ortaklığı (Joint Venture) kurulsaydı ve kurumlar vergisi mükellefiyeti seçilseydi muhasebe kayıtlarının nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 172Question →

Kendi nam ve hesabına (yap-sat) inşaat faaliyetinde bulunan (D) İnşaat A.Ş., 20252025 yılında bir arsa sahibiyle "Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi" imzalamıştır. Proje her biri özdeş 2424 adet daireden oluşmakta olup, sözleşme gereği dairelerin %37,5\%37,5'i arsa sahibine, geri kalanı ise işletmeye ait olacaktır. İnşaatın tamamlandığı 20262026 yılı Haziran ayı itibarıyla toplam inşaat maliyeti 14.400.000 TL14.400.000 \text{ TL} olarak gerçekleşmiştir. İşletme, 20262026 yılı içerisinde kendine ait dairelerin 55 adedini satarak teslim etmiştir.

Bu bilgilere göre, (D) İnşaat A.Ş.'nin 20262026 yılı dönem sonu bilançosunda "152 Mamuller" hesabının borç kalanı kaç TL\text{TL} olmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: 9.600.0009.600.000

Answer

İşletmenin elinde kalan dairelerin toplam maliyeti olan 9.600.000 TL9.600.000 \text{ TL}
Doğru çözümde, toplam inşaat maliyeti olan 14.400.000 TL14.400.000 \text{ TL} sadece işletmenin mülkiyetinde kalan 1515 daireye dağıtılır. Bu durumda bir dairenin maliyeti 960.000 TL960.000 \text{ TL} olur. Satılan 55 dairenin maliyeti (4.800.000 TL4.800.000 \text{ TL}) stoktan düşüldüğünde, kalan 1010 dairenin toplam değeri olan 9.600.000 TL9.600.000 \text{ TL} hesabın borç kalanını oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Arsa sahibi ve işletme paylarının (daire sayılarının) belirlenmesi
Arsa Sahibi: 24×0,375=924 \times 0,375 = 9 daire; İşletme Payı: 24−9=1524 - 9 = 15 daire
Arsa payı karşılığı inşaat işlerinde, inşaatın toplam maliyeti sadece müteahhit işletmeye kalan dairelerin maliyetini oluşturur.
2
İşletmeye ait dairelerin birim maliyetinin hesaplanması
14.400.000 TL/15 daire=960.000 TL/daire14.400.000 \text{ TL} / 15 \text{ daire} = 960.000 \text{ TL/daire}
Arsa sahibine verilen dairelerin inşaat maliyeti, işletme için 'arsa maliyeti' niteliğindedir ve kendi dairelerinin maliyetine eklenir.
3
Satılan dairelerin maliyetinin hesaplanması ve hesaptan çıkılması
5 daire×960.000 TL=4.800.000 TL5 \text{ daire} \times 960.000 \text{ TL} = 4.800.000 \text{ TL} (Satılan Mamuller Maliyeti)
Satılan daireler stoktan çıkarılarak gelir tablosu hesaplarına aktarılmalıdır.
4
Dönem sonu stok değerinin (152 hesap kalanı) bulunması
14.400.000 TL−4.800.000 TL=9.600.000 TL14.400.000 \text{ TL} - 4.800.000 \text{ TL} = 9.600.000 \text{ TL} (veya 10 daire×960.000 TL10 \text{ daire} \times 960.000 \text{ TL})
Hesabın borç kalanı, işletmenin elinde kalan satılmamış mamullerin toplam maliyetini gösterir.

Key Concept

Özel inşaat işletmelerinde arsa payı karşılığı edinilen arsanın maliyeti, arsa sahibine teslim edilen dairelerin inşaat maliyetidir; dolayısıyla toplam maliyet sadece işletmeye kalan birimlere bölünür.

Hints

1
Arsa payı karşılığı inşaatlarda toplam inşaat maliyeti sadece müteahhide kalan birimlerin maliyetini oluşturur.
2
Önce işletmeye kaç daire kaldığını bulun, ardından toplam maliyeti bu sayıya bölerek birim maliyete ulaşın.
3
İşletmenin elinde kalan daire sayısı 10'dur (15−515 - 5). Bu sayıyı birim maliyetle çarparak stok değerini bulun.

Practice More

Satılan dairelerin satış bedeli üzerinden KDV hesaplaması ve tapu harcı kayıtlarını içeren bir soruyla konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Toplam maliyetten satılan dairelerin payını oranlayarak düşebilirsiniz: İşletmeye kalan 1515 dairenin 55'i satıldığına göre maliyetin 1/31/3'ü (4.800.000 TL4.800.000 \text{ TL}) stoktan çıkacak, 2/32/3'ü (9.600.000 TL9.600.000 \text{ TL}) stokta kalacaktır.
Estimated Time:2m 30s
Question 173Question →

Bir inşaat taahhüt işletmesi, 2020 Şubat 20262026 tarihinde başladığı bir depo inşaatı işini 1010 Ocak 20272027 tarihinde tamamlayarak teslim etmiştir. Gelir Vergisi Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca, bu işin "yıllara yaygın inşaat ve onarım işi" olarak kabul edilmesinin temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İşin başlangıç ve bitiş tarihlerinin farklı takvim yıllarına sirayet etmesi

Answer

İşin başlangıç ve bitiş tarihlerinin farklı takvim yıllarına sirayet etmesi
Gelir Vergisi Kanunu'nun 4242. maddesi uyarınca bir işin özel vergilendirme rejimine tabi olması için; inşaat ve onarım işi olması, taahhüde dayanması ve birden fazla takvim yılına sirayet etmesi gerekir. Senaryoda iş 20262026 Şubat'ta başlamış ve 20272027 Ocak'ta bitmiştir. 20262026 yılından 20272027 yılına geçildiği için iş yıllara yaygın olarak kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
İşin niteliğini belirle
İş bir 'depo inşaatı' olup inşaat ve onarım işleri kapsamındadır.
GVK 42. madde inşaat ve onarım işlerini kapsar.
2
İşin yapılış şeklini kontrol et
İşletme bir 'taahhüt işletmesi' olduğundan iş başkasının nam ve hesabına yapılmaktadır.
Özel inşaatlar (yap-sat) bu madde kapsamında değildir, taahhüt şarttır.
3
Takvim yılı geçişini kontrol et
İş 20262026 yılında başlamış ve 20272027 yılında bitmiştir.
Yılın son günü (3131 Aralık) geçildiği için iş birden fazla takvim yılına sirayet etmiştir.

Key Concept

Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşlerinde Takvim Yılı Esası

Hints

1
İşin hangi yıllar arasında gerçekleştiğine ve bu yıllar arasında bir yıl sonu (3131 Aralık) olup olmadığına bakın.
2
GVK 4242. maddeye göre süre değil, takvim yılı değişimi esastır.

Practice More

İşin yıllara yaygın olması durumunda hakedişlerden yapılan vergi kesintisi (stopaj) oranlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 174Question →

Asil İnşaat A.Ş. 20252025 yılında eş zamanlı olarak üç farklı yıllara yaygın inşaat projesi yürütmektedir. Şirket, dönem sonunda bu projelere ait müşterek genel giderleri ve projelerde ortak kullanılan bir iş makinesinin amortisman giderini ilgili projelere dağıtacaktır.

İşletmenin projelere ilişkin 20252025 yılı verileri aşağıdaki gibidir:

Proje AdıYıl İçi Harcamalar (₺₺)Makine Kullanım Süresi (Gün)
Köprü Projesi2.000.0002.000.0008080
Baraj Projesi3.000.0003.000.000120120
Tünel Projesi5.000.0005.000.000100100
Toplam**10.000.00010.000.000****300300**

Şirketin 20252025 yılı toplam müşterek genel giderleri ₺400.000₺400.000, projelerde ortak kullanılan iş makinesinin yıllık amortisman tutarı ise ₺150.000₺150.000 olarak hesaplanmıştır.

Buna göre, "Baraj Projesi" maliyetine yüklenmesi gereken toplam pay (müşterek genel gider ve amortisman payı toplamı) kaç ₺₺'dir?

Show answer & explanation

Answer: 180.000180.000

Answer

Baraj Projesi'ne yüklenmesi gereken toplam tutar ₺180.000₺180.000'dir.
Doğru yanıt olan tutar, Gelir Vergisi Kanunu'na göre inşaat ve onarma işlerinde müşterek giderlerin harcama tutarları oranında (400.000×(3/10)=120.000400.000 \times (3/10) = 120.000 TL), amortismanların ise gün esasına göre (150.000×(120/300)=60.000150.000 \times (120/300) = 60.000 TL) dağıtılmasıyla elde edilen 180.000180.000 TL'dir.

Step-by-Step Solution

1
Müşterek genel giderlerin dağıtım anahtarını hesapla.
3.000.000/10.000.000=0,303.000.000 / 10.000.000 = 0,30 (%30)
Yıllara yaygın inşaat işlerinde müşterek genel giderler, o yıl yapılan harcama tutarları (maliyet) oranında dağıtılır.
2
Amortisman giderinin dağıtım anahtarını hesapla.
120/300=0,40120 / 300 = 0,40 (%40)
Ortak kullanılan makinelerin amortismanları, makinelerin projelerde çalışma süreleri (gün esası) oranında dağıtılır.
3
Baraj Projesi için müşterek genel gider payını bul.
400.000×0,30=120.000400.000 \times 0,30 = 120.000 TL
Toplam müşterek giderin maliyet oranıyla çarpılması gerekir.
4
Baraj Projesi için amortisman payını bul.
150.000×0,40=60.000150.000 \times 0,40 = 60.000 TL
Toplam amortisman tutarının süre oranıyla çarpılması gerekir.
5
Toplam payı hesapla.
120.000+60.000=180.000120.000 + 60.000 = 180.000 TL
Gider ve amortisman paylarının toplamı projeye yüklenecek nihai maliyeti verir.

Key Concept

İnşaat işletmelerinde müşterek giderler maliyet (harcama) esasına göre, müşterek amortismanlar ise zaman (gün) esasına göre dağıtılır.
Estimated Time:2m 30s
Question 175Question →

Gelir Vergisi Kanunu'nun 4242. maddesi uyarınca bir işin "yıllara yaygın inşaat ve onarma işi" kapsamında özel vergilendirme rejimine tabi tutulabilmesi için işin inşaat ve onarma işi olması, taahhüde bağlı olarak yapılması ve birden fazla takvim yılına sirayet etmesi gerekmektedir.

Buna göre, bir inşaat işletmesinin üstlendiği aşağıdaki projelerden hangisi, Gelir Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde "yıllara yaygın inşaat ve onarma işi" olarak değerlendirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: 1515 Ekim 20252025 tarihinde sözleşmesi imzalanan, 2525 Aralık 20252025 tarihinde yer teslimi yapılan ancak fiili inşaat çalışmalarına 55 Ocak 20262026 tarihinde başlanıp 1515 Kasım 20262026 tarihinde geçici kabulü yapılan yol yapım işi

Answer

Yer teslimi 2025 yılında yapılan ve geçici kabulü 2026 yılında tamamlanan yol yapım işi, başlangıç ve bitiş tarihleri farklı takvim yıllarına düştüğü için yıllara yaygın inşaat ve onarma işi kapsamındadır.
Doğru olan seçenek, Gelir Vergisi Kanunu'nun 42. maddesindeki tüm şartları taşımaktadır. Yol yapım işi bir 'inşaat ve onarma' işidir ve bir kamu kurumu adına yapıldığı için 'taahhüt' niteliğindedir. İşin başlangıcı, fiili çalışmadan önce gerçekleşen 'yer teslimi' tarihi (20252025) olup, bitişi ise 'geçici kabul' tarihidir (20262026). Başlangıç ve bitiş tarihleri farklı takvim yıllarına isabet ettiği için iş yıllara yaygın sayılır.

Step-by-Step Solution

1
İşin niteliğini kontrol etme
Seçeneklerdeki tüm işler (konut hariç) inşaat-onarma ve taahhüt kapsamındadır.
GVK 42 için işin inşaat/onarma olması ve bir başkasının namına (taahhüt) yapılması şarttır.
2
Başlangıç tarihini belirleme
Yol yapım işinde başlangıç tarihi yer teslim tarihi olan 25 Aralık 2025'tir.
Vergi hukukunda yer teslimi, fiili işe başlamadan önce gerçekleşmişse işin başlangıcı kabul edilir.
3
Bitiş tarihini belirleme
Yol yapım işinde bitiş tarihi geçici kabulün yapıldığı 15 Kasım 2026'dır.
GVK 44 uyarınca inşaat ve onarma işlerinde geçici kabulün yapıldığı tarih işin bitimi sayılır.
4
Takvim yılı sirayetini kontrol etme
İş 2025'te başlayıp 2026'da bittiği için yıllara yaygındır.
İşin süresinin 12 ayı aşması şart değildir; farklı takvim yıllarına (örneğin Aralık'tan Ocak'a) sarkması yeterlidir.

Key Concept

GVK Madde 42 Kapsamında İşin Başlangıç ve Bitiş Tarihleri
Question 176Question →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işiyle uğraşan (K) Altyapı İnşaat Taahhüt A.Ş., 20252025 yılının Ekim ayında bir kamu kurumu ile imzaladığı "Tünel ve Kavşak Düzenlemesi" projesi kapsamında 20262026 yılı Nisan ayında 33 nolu hakediş raporunu onaylatmıştır. Hakedişe ilişkin bilgiler şu şekildedir:

KalemTutar
Brüt Hakediş Bedeli2.400.0002.400.000 TL
KDV Oranı%20\%20
Gelir Vergisi Tevkifat (Stopaj) Oranı%5\%5

Söz konusu hakediş bedeli, gerekli kesintiler yapıldıktan sonra işletmenin banka hesabına yatırılmıştır. Buna göre, işletmenin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 102 BANKALAR 2.760.0002.760.000 (B), 193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR 120.000120.000 (B) / 350 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ 2.400.0002.400.000 (A), 391 HESAPLANAN KDV 480.000480.000 (A)

Answer

Doğru kayıt; Bankalar ve Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar hesaplarının borçlandırılması, Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri ile Hesaplanan KDV hesaplarının alacaklandırılmasıyla oluşan maddedir.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde, inşaatın devamı sırasında düzenlenen hakedişler birer avans niteliğindedir. Bu nedenle elde edilen brüt hakediş bedeli, geçici kabul yapılana kadar bilançonun pasifinde '350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabında izlenir. Brüt bedel üzerinden hesaplanan %5 Gelir Vergisi stopajı '193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar' hesabında borç takip edilir. KDV ise '391 Hesaplanan KDV' hesabında alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Gelir Vergisi Tevkifatının (Stopaj) hesaplanması
2.400.000×0,05=120.0002.400.000 \times 0,05 = 120.000 TL
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş bedelleri üzerinden %5 oranında vergi kesintisi yapılır.
2
Hesaplanan KDV'nin hesaplanması
2.400.000×0,20=480.0002.400.000 \times 0,20 = 480.000 TL
Hizmet teslimi nedeniyle KDV tahakkuku gereklidir.
3
Bankaya yatacak net tutarın belirlenmesi
2.400.000+480.000−120.000=2.760.0002.400.000 + 480.000 - 120.000 = 2.760.000 TL
Brüt bedele KDV eklenip stopaj düşülerek net tahsilat bulunur.
4
Hesapların belirlenmesi ve kaydın yapılması
350 nolu hesap alacaklı, 193 nolu hesap borçlu
İş henüz tamamlanmadığı için hasılat 350 nolu hesapta geçici olarak bekletilir.

Key Concept

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Hakediş Tahakkuku ve 350 Nolu Hesap Kullanımı

Practice More

İşin tamamlandığı ve geçici kabulün yapıldığı dönemde 350 ve 170 nolu hesapların nasıl kapatıldığını incelemek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:2m 30s
Question 177Question →

(K) İnşaat A.Ş., mülkiyeti kendisine ait bir arsa üzerinde satış amacıyla 4040 dairelik bir konut projesi başlatmıştır. 20252025 yılı hesap dönemi içerisinde bu proje için yapılan harcamaların dökümü şu şekildedir:

- Direkt ilkmadde ve malzeme giderleri: 8.000.0008.000.000 TL
- Direkt işçilik giderleri: 4.000.0004.000.000 TL
- Genel üretim giderleri: 2.000.0002.000.000 TL

31.12.202531.12.2025 tarihi itibarıyla inşaatın henüz tamamlanmadığı ve kaba inşaat seviyesinde olduğu tespit edilmiştir. 7/A seçeneğine göre maliyet hesaplarını kullanan işletmenin, dönem sonunda bu maliyetleri devretmesi gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 151 Yarı Mamuller - Üretim

Answer

Özel (kendi nam ve hesabına) inşaat faaliyetleri muhasebe tekniği açısından bir sanayi işletmesinin mamul üretimi gibi değerlendirildiğinden, tamamlanmamış maliyetler 151 Yarı Mamuller - Üretim hesabına devredilir.
Kendi nam ve hesabına inşaat yapan işletmeler, inşa ettikleri daireleri birer 'mamul' olarak üretirler. Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, üretim süreci devam eden ve henüz tamamlanmamış olan mamul maliyetleri dönem sonunda '151 Yarı Mamuller - Üretim' hesabına aktarılarak bilançoda stok olarak gösterilir.

Step-by-Step Solution

1
İnşaatın niteliğini belirlemek
İşletme kendi arsası üzerinde satış amaçlı inşaat yaptığı için bu bir 'Özel İnşaat (Yap-Sat)' işidir.
Muhasebe kayıt düzeni inşaatın mülkiyetine ve amacına göre değişir.
2
Kullanılacak maliyet hesaplarını tespit etmek
Özel inşaatlarda 710 Direkt İlkmadde ve Malzeme, 720 Direkt İşçilik ve 730 Genel Üretim Giderleri hesapları kullanılır.
Özel inşaatlar 'mamul üretimi' kapsamında değerlendirilir.
3
Dönem sonu durumunu analiz etmek
İnşaat tamamlanmadığı için toplam maliyet (8.000.000+4.000.000+2.000.000=14.000.0008.000.000 + 4.000.000 + 2.000.000 = 14.000.000 TL) ilgili yansıtma hesapları aracılığıyla 151 Yarı Mamuller - Üretim hesabına devredilir.
Tamamlanmamış stoklar bilanço gününde yarı mamul niteliğindedir.

Key Concept

Özel İnşaat İşlerinde Maliyet Akışı

Hints

1
İnşaatın mülkiyeti kime ait? Eğer işletmeye aitse bu bir üretim faaliyetidir.
2
Sanayi işletmelerinde üretimi bitmemiş ürünler hangi hesapta takip edilir?

Practice More

İnşaat tamamlandığında ve satış gerçekleştiğinde yapılacak yevmiye kayıtlarını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 178Question →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işiyle uğraşan (D) Kamu Yapı İnşaat Ltd. Şti., 20252025 yılında başladığı bir üniversite kütüphane binası inşaatı projesi kapsamında 20262026 yılının Nisan ayında ilk hakediş raporunu onaylatmıştır. Onaylanan hakediş raporuna ilişkin bilgiler aşağıdadır:

AçıklamaTutar
Brüt Hakediş Bedeli1.500.0001.500.000 TL
Katma Değer Vergisi (%20\%20)300.000300.000 TL
Gelir Vergisi Tevkifatı (%5\%5)75.00075.000 TL

Söz konusu hakediş tutarı tevkifat yapıldıktan sonra şirketin banka hesabına yatırılmıştır. Buna göre, hakedişin tahakkuk kaydında alacaklandırılacak hesaplar ve tutarları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri (1.500.0001.500.000 TL) ve 391 Hesaplanan KDV (300.000300.000 TL)

Answer

Hakedişin tahakkuk kaydında 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabı 1.500.0001.500.000 TL, 391 Hesaplanan KDV hesabı ise 300.000300.000 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde, müteahhit firmanın düzenlediği ve onaylanan hakediş raporları henüz kesin gelir niteliği kazanmamıştır. Bu bedeller, işin bitimi ve geçici kabulün yapıldığı yıla kadar 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabının alacağında izlenir. Ayrıca, hakediş bedeli üzerinden hesaplanan KDV, vergi doğuran olay gerçekleştiği için 391 Hesaplanan KDV hesabında alacaklandırılır. Dolayısıyla doğru yanıt, brüt hakediş tutarının (1.500.0001.500.000 TL) 350 nolu hesapta ve KDV'nin (300.000300.000 TL) 391 nolu hesapta alacaklandırıldığını ifade eden seçenektir.

Step-by-Step Solution

1
Hakediş bedelinin ve vergi yükümlülüklerinin brüt tutarlarını belirle.
Brüt hakediş: 1.500.0001.500.000 TL, KDV (%20\%20): 300.000300.000 TL, Stopaj (%5\%5): 75.00075.000 TL.
Muhasebe kaydında kullanılacak temel sayısal verileri netleştirmek için gereklidir.
2
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakedişlerin izleneceği doğru hesabı seç.
350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabı alacaklandırılır.
Geçici kabul yapılana kadar hakedişler gelir hesaplarına (600) aktarılmayıp bu hesapta bekletilir.
3
KDV ve vergi tevkifatının muhasebe sınıflandırmasını yap.
KDV tutarı 391 Hesaplanan KDV (Alacak), tevkifat tutarı ise 193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar (Borç) hesabına kaydedilir.
Yasal vergi düzenlemelerine ve Tek Düzen Hesap Planı kurallarına uygun kayıt oluşturmak için gereklidir.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş gelirlerinin geçici kabul tarihine kadar 350 nolu hesapta izlenmesi zorunluluğu.

Hints

1
İnşaat işinin 'yıllara yaygın' olduğunu unutmayın; bu tür işlerde gelir ve maliyet hesapları normal ticari işletmelerden farklıdır.
2
Hakediş bedelleri geçici kabul yapılana kadar bir yükümlülük gibi düşünülerek 300'lü (pasif) bir hesapta toplanır.

Practice More

Geçici kabulün yapıldığı yıldaki hakediş ve maliyet hesaplarının kapatılarak 600 ve 622 hesaplara aktarılması kaydını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 179Question →

Bir inşaat işletmesi, mülkiyeti kendisine ait olan bir arsa üzerinde 1515 Kasım 20252025 tarihinde bir konut inşaatına başlamış ve söz konusu inşaatı 2020 Mart 20262026 tarihinde tamamlayarak dairelerin satışını gerçekleştirmiştir.

Gelir Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde, bu işin kapsamı ve vergilendirilmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İşletmenin kendi nam ve hesabına yaptığı özel inşaat işi olduğundan, iş birden fazla takvim yılına sarksalar dahi GVK’nın 4242. maddesi kapsamında yıllara yaygın inşaat ve onarma işi olarak değerlendirilmez.

Answer

İşletmenin kendi nam ve hesabına yaptığı özel inşaat işi olduğundan, iş birden fazla takvim yılına sarksalar dahi GVK’nın 42. maddesi kapsamında yıllara yaygın inşaat ve onarma işi olarak değerlendirilmez.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 4242. maddesine göre bir işin yıllara yaygın inşaat ve onarma işi sayılabilmesi için üç temel şartın bir arada bulunması gerekir: İşin inşaat ve onarma işi olması, işin bir taahhüde (başkasının nam ve hesabına yapılmasına) dayanması ve işin birden fazla takvim yılına sirayet etmesi. Sorudaki senaryoda inşaat işletmesi işi kendi arsası üzerinde (kendi nam ve hesabına) yapmaktadır. Bu durum, işin 'taahhüt' niteliğini ortadan kaldırır. Dolayısıyla, iş 20252025 ve 20262026 yıllarına yayılmış olsa bile özel inşaat (yap-sat) kapsamında değerlendirilir ve GVK 4242 hükümleri uygulanmaz.

ÖzellikÖzel İnşaat (Yap-Sat)Taahhüt İnşaatı
Mülkiyetİşletmeye aitBaşkasına ait
GVK 42 UygulamasıUygulanmazUygulanır (Yıllara yaygınsa)
Kâr/Zarar TespitiSatış/Teslim tarihindeİşin bittiği yıl sonu

Step-by-Step Solution

1
İşin niteliğini belirleyin.
Özel İnşaat (Yap-Sat)
İşletmenin kendi mülkiyetindeki arsa üzerinde yaptığı inşaat, başkasına karşı bir taahhüt değil, kendi nam ve hesabına üretimdir.
2
GVK Madde 4242 şartlarını kontrol edin.
Şartlar sağlanmıyor.
GVK 4242 kapsamı için 'İnşaat ve onarma işi olması', 'Taahhüde bağlı olması' ve 'Birden fazla takvim yılına sirayet etmesi' şartlarının tamamı birlikte gerçekleşmelidir. Burada 'Taahhüt' unsuru eksiktir.
3
Vergilendirme rejimini tespit edin.
Genel Ticari Kazanç Hükümleri
Özel inşaatlarda kâr veya zarar, inşaatın bitip satışın gerçekleştiği anda (teslim tarihinde) genel ticari kazanç esaslarına göre belirlenir.

Key Concept

Özel İnşaat ile Taahhüt İnşaatı Ayrımı

Practice More

GVK 42 kapsamındaki bir taahhüt işinde 'işin başlangıç tarihi'nin sözleşme, yer teslimi ve fiili başlama kriterlerine göre nasıl belirlendiğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 180Question →

XX ve YY inşaat işletmeleri, bir baraj inşaatı projesini 'Konsorsiyum' olarak üstlenmişlerdir. İşletmelerden XX sadece tünel kazı işlerini, YY ise sadece sinyalizasyon sistemlerini taahhüt etmiştir. Şantiyede her iki işletme personeline de hizmet veren ortak bir yemekhane ve güvenlik birimi için müşterek harcamalar yapılmıştır. Bu durumda, ortaya çıkan müşterek giderlerin muhasebeleştirilmesi ve takibi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Müşterek giderler, ortaklar arasında belirlenen bir dağıtım anahtarına göre paylaştırılır ve her ortak kendi payına düşen tutarı kendi yasal defterlerindeki 170170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabında takip eder.

Answer

Müşterek giderler, ortaklar arasında belirlenen esaslara göre paylaştırılarak her ortağın kendi yasal defterlerindeki ilgili maliyet hesaplarına (170) kaydedilmelidir.
Konsorsiyum modelinde ortaklar projenin bütününe karşı değil, sadece kendi taahhüt ettikleri iş kısımlarına karşı sorumludurlar. Bu nedenle konsorsiyumun ayrı bir tüzel kişiliği veya vergi kimliği bulunmaz. Ortaklaşa kullanılan alanlardan doğan giderler (müşterek giderler), ortakların kendi yasal defterlerinde payları oranında 170170 numaralı maliyet hesaplarına kaydedilerek takip edilir.

Step-by-Step Solution

1
Konsorsiyum yapısının hukuki ve mali niteliğinin belirlenmesi.
Konsorsiyumun ayrı bir tüzel kişiliği ve vergi mükellefiyeti yoktur.
Bu yapı, ortakların sadece kendi üstlendikleri kısımlardan sorumlu olduğu bir iş birliği modelidir.
2
Müşterek giderlerin dağıtım anahtarının uygulanması.
Yemekhane ve güvenlik gibi her iki ortağa da hizmet veren giderler, sözleşmede belirlenen oranlarda (örneğin %50-%50 veya maliyet odaklı) bölünür.
Giderlerin adil bir şekilde paydaşlara yansıtılması gerekir.
3
Muhasebe kaydının yapılması.
Her ortak, payına düşen tutar için 170170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabını borçlandırır.
Yıllara yaygın inşaat işlerinde maliyetler proje bitimine kadar bu gruptaki hesaplarda izlenir.

Key Concept

Konsorsiyumlarda Muhasebe Organizasyonu

Hints

1
Konsorsiyum ile İş Ortaklığı arasındaki temel farkı; yani birinin ayrı bir tüzel kişiliği olmadığını, diğerinin ise olabileceğini düşünün.
2
Konsorsiyumda ortaklar sadece kendi iş kısımlarından sorumlu olduğuna göre, bu iş birliğine ait giderleri kimin defterine kaydetmelisiniz?

Practice More

İş Ortaklıklarının kurumlar vergisi mükellefiyetini tercih etmesi durumunda kâr dağıtımının nasıl vergilendirileceğini araştırınız.
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 9 / 11Next