A Devleti'nin, B Devleti'ndeki Büyükelçiliği'nde yerel personel (B Devleti vatandaşı) olar… — KPSS Uluslararası İlişkiler

$A$ Devleti'nin, $B$ Devleti'ndeki Büyükelçiliği'nde yerel personel ( $B$ Devleti vatandaşı) olarak istihdam ettiği ve diplomatik yazışmaların güvenliğinden sorumlu olan bir memurun, iş sözleşmesinin haksız feshi iddiasıyla $B$ Devleti mahkemelerinde açtığı tazminat davasında; $A$ Devleti'nin yargı bağışıklığından yararlanıp yararlanamayacağı hususu tartışılmaktadır. $2004$ tarihli Birleşmiş Milletler Devletlerin ve Mallarının Yargı Bağışıklığına İlişkin Sözleşmesi hükümleri ve sınırlı yargı bağışıklığı teorisi uyarınca, bu hukuki uyuşmazlık hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A
Hizmet sözleşmeleri kural olarak 'özel hukuk tasarrufu' ( $acta \ jure \ gestionis$ ) sayıldığından, çalışanın diplomatik misyondaki görevi ne olursa olsun yabancı devletin yargı bağışıklığından yararlanması mümkün değildir.
B
Büyükelçilik personeli ile yapılan tüm sözleşmeler devletin kamu hizmeti yürütme yetkisinin bir parçası kabul edildiğinden, $A$ Devleti işlemin niteliğine bakılmaksızın mutlak yargı bağışıklığından yararlanır.
Kural olarak devletler hizmet sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarda bağışıklıktan yararlanamasa da; çalışanın görevi devletin egemenlik yetkisinin ( $acta \ jure \ imperii$ ) icrası ile doğrudan ilgiliyse veya davanın konusu misyonun güvenliğini ilgilendiriyorsa bağışıklık tanınabilir.Answer
D
$B$ Devleti mahkemeleri, kendi vatandaşının hak arama hürriyetini korumak adına, yabancı devletin diplomatik statüsünü ve görevin içeriğini dikkate almaksızın her durumda yargı yetkisini kullanmakla yükümlüdür.
E
Yargı bağışıklığı ve icra bağışıklığı aynı hukuki rejime tabi olduğundan, mahkeme davanın esasına bakmaya yetkili olduğu anda $A$ Devleti'nin misyon binası ve banka hesapları üzerinde otomatik olarak icra yetkisine de sahip olur.

Answer

Sınırlı yargı bağışıklığı teorisi çerçevesinde; kural olarak hizmet sözleşmelerinden doğan davalarda yabancı devlete bağışıklık tanınmazken, istisnai olarak çalışanın görevinin devletin egemenlik yetkisinin icrası ile doğrudan ilgili olması veya davanın misyon güvenliğini ilgilendirmesi durumunda bağışıklık tanınmaktadır.

Doğru seçenek, günümüz uluslararası hukukunda (özellikle

2004

tarihli BM Sözleşmesi Madde

11

uyarınca) kabul edilen dengeyi yansıtmaktadır. Devletler, kural olarak yabancı mahkemelerde hizmet sözleşmelerinden dolayı yargılanabilirler; ancak çalışanın ifa ettiği 'görevin mahiyeti' (egemenlik yetkisiyle doğrudan ilgiliyse) veya uyuşmazlığın misyonun 'güvenlik ve gizliliğini' etkilemesi söz konusuysa bağışıklık korunmaya devam eder.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlığın hukuki niteliğini belirle.

Dava, bir yabancı devletin büyükelçilikteki yerel personeli ile yaptığı bir 'hizmet sözleşmesinden' kaynaklanmaktadır.

Sınırlı bağışıklık teorisinde uyuşmazlığın

acta \ jure \ imperii

(egemenlik tasarrufu) mu yoksa

acta \ jure \ gestionis

(özel hukuk tasarrufu) mu olduğu tespit edilmelidir.

2004

BM Sözleşmesi'nin (

11

. madde) hizmet sözleşmelerine ilişkin kuralını uygula.

Genel kural, devletlerin başka bir devletin ülkesinde icra edilen hizmet sözleşmelerinden doğan davalarda yargı bağışıklığından yararlanamayacağıdır.

Çalışan haklarının korunması ve sözleşmenin özel hukuk karakteri bu kuralın temelini oluşturur.

Görev tanımına dayalı istisnaları değerlendir.

Eğer çalışan, devletin egemenlik yetkisinin kullanımıyla doğrudan bağlantılı (güvenlik, diplomatik yazışma, arşiv vb.) görevler ifa ediyorsa bağışıklık istisnası geçersiz kalır.

Hassas kamu görevlerinin yerel mahkemelerce denetlenmesi, gönderen devletin egemenlik haklarına müdahale sayılır.

Yargı ve icra bağışıklığı farkını gözet.

Yargı bağışıklığının kalkması, icra bağışıklığının da kalktığı anlamına gelmez.

İcra bağışıklığı, devlet mallarının (özellikle diplomatik malların) korunması için daha katı kriterlere tabidir.

Key Concept

Sınırlı Yargı Bağışıklığı ve Hizmet Sözleşmeleri İstisnası

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Topics