Bir devlet, yabancı bir ülkede düzenlenen uluslararası bir ticaret fuarına katılım sağlamak amacıyla yerel bir lojistik firmasıyla stant kurulumu ve taşıma hizmetlerini içeren bir sözleşme akdetmiştir. Sözleşme hükümlerinin ihlali iddiasıyla yerel mahkemede açılan davada yabancı devlet, "yargı bağışıklığı" itirazında bulunmuştur. Sınırlı (kısıtlayıcı) yargı bağışıklığı teorisi uyarınca, mahkemenin bu uyuşmazlıkta yargı yetkisine sahip olup olmadığını belirlemek için esas alması gereken temel kriter aşağıdakilerden hangisidir?
- Aİşlemin yapılma amacının kamusal bir hizmete veya siyasi bir hedefe yönelik olup olmadığı
- İşlemin hukuki niteliği itibarıyla özel bir kişi tarafından da gerçekleştirilip gerçekleştirilemeyeceğiAnswer
- CDavalı devletin kendi iç hukukunda yabancı devletlere bu tür işlemler için bağışıklık tanıyıp tanımadığı
- DSözleşme konusu bedelin devletin genel bütçesinden mi yoksa bir kamu iktisadi teşebbüsü fonundan mı karşılandığı
- Eİşlemin uluslararası hukukun emredici kuralları (jus cogens) ile çatışma potansiyeli taşıyıp taşımadığı
Answer
Sınırlı yargı bağışıklığı teorisinde temel kriter, işlemin hukuki niteliğidir (jure gestionis). Eğer bir işlem, devletin egemenlik gücünü kullanmadan, herhangi bir özel kişinin de yapabileceği türden bir ticari işlem ise (örneğin bir hizmet sözleşmesi), bu işlem dolayısıyla devletin yargı bağışıklığı bulunmaz.
Sınırlı yargı bağışıklığı teorisine göre, bir devletin yabancı mahkemelerde yargılanabilmesi için uyuşmazlığın kaynağı olan işlemin 'jure gestionis' yani özel hukuk işlemi niteliğinde olması gerekir. Bu değerlendirmede 'nitelik testi' uygulanır; yani 'Bu işlemi özel bir şahıs da yapabilir miydi?' sorusuna verilen yanıt olumluysa, işlem ticari kabul edilir ve devletin bağışıklığı sona erer.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Sınırlı Yargı Bağışıklığında İşlemin Niteliği Testi
Hints
1
Devletin bir tüccar gibi hareket edip etmediğini düşünün.
2
İşlemin neden yapıldığına değil, ne olduğuna odaklanın.
3
Jure imperii (egemenlik işlemi) ve jure gestionis (ticari işlem) arasındaki farkı hatırlayın; sınırlı bağışıklıkta ticari işlemler bağışıklık dışındadır.
Practice More
Devletin icra bağışıklığı ile yargı bağışıklığı arasındaki farkları ve birinden feragat etmenin diğeri için de geçerli olup olmadığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s