Sirius Cumhuriyeti, ülkesinde yaşanan şiddetli kuraklık nedeniyle halkın temel gıda ihtiyacını karşılamak amacıyla (kamusal amaç) uluslararası piyasadan tonlarca buğday satın almış ve bu buğdayın taşınması için Vega Devleti'nde mukim özel bir denizcilik firmasıyla standart bir navlun (taşıma) sözleşmesi akdetmiştir. Taşıma ücretinin ödenmemesi üzerine Vega firması, Sirius Cumhuriyeti aleyhine Vega mahkemelerinde alacak davası açmıştır. Sirius Cumhuriyeti, sözleşmenin nihai amacının ulusal gıda güvenliğini sağlamak ve hayati bir kamu hizmetini ifa etmek olduğunu belirterek davada 'yargı bağışıklığı' (jurisdictional immunity) ilk itirazında bulunmuştur.
Günümüz uluslararası hukukunda kural olarak benimsenen 'sınırlı (dar) yargı bağışıklığı' teorisine göre, Vega mahkemesinin bu itiraza karşı vereceği karar ve temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
- İtiraz reddedilmelidir; sözleşmenin yapılma amacı kamu hizmeti olsa da, işlemin hukuki niteliği ticari bir özel hukuk sözleşmesine (acta jure gestionis) dayandığından yargı bağışıklığı ileri sürülemez.Answer
- Bİtiraz kabul edilmelidir; zira sözleşmenin nihai amacı ulusal gıda güvenliğini sağlamak olduğundan, bu işlem doğrudan doğruya bir egemenlik tasarrufu (acta jure imperii) niteliği taşır.
- Cİtiraz kabul edilmelidir; uluslararası hukukta 'eşitlerin birbiri üzerinde yetkisi olamaz' kuralı gereği, bir devletin tüzel kişiliği yabancı bir mahkemede hiçbir koşulda yargılamaya konu edilemez.
- Dİtiraz reddedilmelidir; modern uluslararası hukukta yargı bağışıklığı kurumu tamamen ilga edilmiş olup, devletler yalnızca aleyhlerine verilecek kararların fiilen uygulanmasında 'icra bağışıklığı'na sahiptir.
- Eİtiraz kabul edilmelidir; devlet adına yapılan her türlü ticari sözleşme, diplomatik temsilciliklerin resmi faaliyetleri kapsamında değerlendirildiğinden mutlak yargı dokunulmazlığı yaratır.