A Devleti, B Devleti sınırları içerisinde faaliyet gösteren özel bir bilişim şirketinden, … — KPSS Uluslararası İlişkiler

$A$ Devleti, $B$ Devleti sınırları içerisinde faaliyet gösteren özel bir bilişim şirketinden, kendi gümrük kapılarında vergi denetimi amacıyla kullanılacak bir veri takip yazılımı satın almıştır. Yazılımın teslim edilmesine rağmen ödemenin gerçekleşmemesi üzerine şirket, $B$ Devleti mahkemelerinde $A$ Devleti aleyhine alacak davası açmıştır. Günümüz uluslararası hukukunda hakim olan "sınırlı yargı bağışıklığı" (restricted immunity) teorisi uyarınca, bu uyuşmazlıkla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sözleşme konusu işlemin doğası (nature) itibarıyla ticari bir alım-satım olması nedeniyle $A$ Devleti yargı bağışıklığından yararlanamaz.Answer
B
Yazılımın gümrük ve vergi denetimi gibi bir kamu hizmetinde kullanılacak olması (amaç), işlemi egemenlik tasarrufu (jure imperii) kıldığı için $A$ Devleti bağışıklık sahibidir.
C
Devletlerin egemen eşitliği ilkesi uyarınca, bir devlet yabancı bir mahkemede rızası olmaksızın hiçbir şekilde yargılanamaz.
D
Yazılım alımı bir hükümet kararına dayandığı için davanın görülebilmesi için $A$ Devleti'nin bağışıklıktan feragat ettiğini açıkça beyan etmesi şarttır.
E
Sınırlı yargı bağışıklığı sadece taşınmaz mallara ilişkin uyuşmazlıklarda geçerli olup ticari sözleşmeler mutlak bağışıklık kapsamındadır.

Answer

Sözleşme konusu işlemin doğası (nature) itibarıyla ticari bir alım-satım olması nedeniyle A Devleti yargı bağışıklığından yararlanamaz.

Sınırlı yargı bağışıklığı teorisi, devletlerin işlemlerini ikiye ayırır. Devletin egemenlik yetkisini kullanarak gerçekleştirdiği eylemler (egemenlik tasarrufu/jure imperii) bağışıklık kapsamındayken, tıpkı özel hukuk kişileri gibi gerçekleştirdiği ticari veya özel hukuk işlemleri (jure gestionis) bağışıklık kapsamında değildir. Bir yazılım satın alma sözleşmesi, işlemin amacı gümrük hizmeti olsa bile, doğası gereği ticari bir sözleşme olduğu için mahkemeler yargılama yetkisine sahiptir.

Step-by-Step Solution

İşlemin hukuki niteliğini analiz etme.

Yazılım satın alma sözleşmesi, tarafların eşit statüde olduğu bir ticari işlemdir (

acta\ jure\ gestionis

Devletin egemenlik gücünü kullanarak yaptığı işlemler (

acta\ jure\ imperii

) ile özel bir kişi gibi hareket ettiği işlemlerin ayrılması gerekir.

Sınırlı yargı bağışıklığı teorisinin kriterlerini uygulama.

İşlemin 'amacı' (gümrük hizmeti) değil, 'doğası' (ticari sözleşme) esas alınır.

Modern uluslararası hukukta, devletlerin ticari faaliyetlerini yargı denetimi dışında tutmamak için 'doğa' (nature) testi uygulanır.

Bağışıklık durumunu saptama.

Ticari nitelikli işlem nedeniyle yargı bağışıklığı tanınmaz ve yerel mahkeme yetkilidir.

Sınırlı bağışıklık teorisi, devletlerin ticari tasarrufları için yargı muafiyetinden yararlanmasını engeller.

Key Concept

Sınırlı Yargı Bağışıklığı (Doğa vs. Amaç Testi)

Hints

Devletin yaptığı her işlem otomatik olarak bağışıklık kazandırır mı yoksa işlemin 'ticari' olup olmaması fark eder mi?

Modern hukukta bir işlemin 'neden' yapıldığına (amaç) mı yoksa 'ne' olduğuna (doğa/nitelik) mı bakılır?

Practice More

Devletin yargı bağışıklığından feragat etmesi durumunda, bu feragatin 'icra bağışıklığını' (mallara el koyma) da kapsayıp kapsamadığını araştırınız.

Estimated Time:1m 30s

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Topics