Examkin

Question

Difficulty: MediumDevletin Yargı Bağışıklığı Teorileri (Mutlak ve Sınırlı)

Omega Cumhuriyeti Eğitim Bakanlığı, yabancı dil ve kültürünü tanıtmak amacıyla komşu ülke Sigma'nın başkentinde, yerel halka ücretli eğitim veren ve ticari kâr amacı güden bir dil akademisi açmıştır. Akademi binasının kiralanması için Sigma vatandaşı bir mülk sahibiyle yapılan sözleşmeden doğan kira borcunun ödenmemesi üzerine, mülk sahibi Sigma mahkemelerinde Omega Cumhuriyeti aleyhine alacak davası açmıştır. Omega Cumhuriyeti ise bu akademinin Eğitim Bakanlığına bağlı bir resmi kurum olduğunu ileri sürerek "yargı bağışıklığı" itirazında bulunmuştur.

Günümüz uluslararası hukukunda kabul gören "sınırlı (dar) yargı bağışıklığı" teorisi dikkate alındığında, bu uyuşmazlığın çözümüne ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Uyuşmazlığa konu olan kira sözleşmesi özel hukuk nitelikli ticari bir işlem (acta jure gestionis) olduğundan, Omega Cumhuriyeti'nin yargı bağışıklığı itirazı reddedilmeli ve Sigma mahkemelerinde yargılama yapılmalıdır.Answer
  2. B
    Akademi doğrudan devletin bir bakanlığına bağlı olarak faaliyet gösterdiğinden, yapılan sözleşme egemenlik tasarrufu (acta jure imperii) olarak değerlendirilir ve mahkeme yetkisizlik kararı vermelidir.
  3. C
    Devletlerin egemen eşitliği ilkesi gereğince, devletlerin yabancı mahkemelerde yargılanması eylemin niteliğine bakılmaksızın mutlak olarak yasaklandığından yargı bağışıklığı itirazı kabul edilmelidir.
  4. D
    Sigma mahkemelerinin davaya bakabilmesi için, uyuşmazlığın öncelikle diplomatik koruma yoluyla çözümlenmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralının işletilmesi zorunludur.
  5. E
    Sınırlı yargı bağışıklığı kapsamında devlet yargılamadan muaf tutulamayacağından, dava sonucunda verilecek hükmün icrası için Omega Cumhuriyeti'nin temsilcilik binaları dahil tüm mallarına haciz konulabilir.

Answer

Uyuşmazlığa konu olan kira sözleşmesi özel hukuk nitelikli ticari bir işlem (acta jure gestionis) olduğundan, Omega Cumhuriyeti'nin yargı bağışıklığı itirazı reddedilmeli ve Sigma mahkemelerinde yargılama yapılmalıdır.
Sınırlı (dar) yargı bağışıklığı teorisi uyarınca, yabancı bir devletin egemenlik yetkilerine dayanarak yaptığı kamusal işlemler (acta jure imperii) yargı bağışıklığından yararlanırken, özel hukuk kişisi gibi hareket ederek yaptığı ticari nitelikli işlemler (acta jure gestionis) yargı bağışıklığından yararlanamaz. Olayda Omega Cumhuriyeti Eğitim Bakanlığının ticari kâr amacı güden bir dil akademisi için bina kiralaması ticari bir tasarruftur. Bu nedenle, devlet bu ticari işlemden doğan uyuşmazlıklarda yargı bağışıklığı ileri süremez ve Sigma mahkemelerinin davayı görme yetkisi bulunmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki devlet işleminin hukuki niteliğini (egemenlik tasarrufu mu, ticari tasarruf mu) tespit etmek.
Bakanlığa bağlı da olsa ücretli eğitim ve kâr amacıyla açılan akademinin bina kiralama sözleşmesi ticari bir tasarruftur (acta jure gestionis).
Sınırlı yargı bağışıklığı teorisi işlemin kim tarafından yapıldığına değil, niteliğine ve amacına odaklanır.
2
Ticari tasarruflar karşısında yabancı devletin yerel mahkemelerdeki yargı bağışıklığı durumunu değerlendirmek.
Devlet, özel hukuk kişisi gibi hareket ettiği ticari işlemlerde yargı bağışıklığından yararlanamaz.
Günümüz uluslararası hukukunda benimsenen sınırlı (dar) yargı bağışıklığı teorisinin temel kuralı budur.
3
Yargı bağışıklığı ile icra bağışıklığı arasındaki farkı gözden geçirmek.
Yargı bağışıklığının ortadan kalkması, devletin egemenlik amaçlı kullanılan mallarına (temsilcilik binaları vb.) haciz konulabileceği yetkisini doğurmaz.
İcra bağışıklığı, yargı bağışıklığından bağımsız ve daha katı kurallara tabi bir rejimdir.

Key Concept

Sınırlı (Dar) Yargı Bağışıklığı Teorisi (Acta Jure Imperii ve Acta Jure Gestionis Ayrımı)
Rate this question

Topics

Devletin Yargı Bağışıklığı Teorileri (Mutlak ve Sınırlı)