Examkin

Question

Difficulty: MediumDevletin Yargı Bağışıklığı Teorileri (Mutlak ve Sınırlı)

Artemis Devleti, ülke genelindeki hızlı tren ağını genişletmek amacıyla uluslararası finans piyasalarında yüksek tutarlı devlet tahvili ihraç etmiş ve bu tahvilleri yabancı yatırımcılara satmıştır. Artemis Devleti'nin vadesi gelen ödemeleri yapmaması üzerine yabancı bir banka, kendi ülkesindeki mahkemelerde alacak davası açmıştır. Günümüz uluslararası hukukunda geçerli olan 'sınırlı yargı bağışıklığı' teorisi ve bu teorideki 'işlemin niteliği' (naturenature ofof thethe actact) kriteri dikkate alındığında, bu uyuşmazlık hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Tahvil ihracı, özel bir hukuk kişisinin de yapabileceği bir borçlanma işlemi (özel hukuk tasarrufu) niteliğinde olduğundan, Artemis Devleti bu uyuşmazlıkta yargı bağışıklığından yararlanamaz.Answer
  2. B
    Tahvillerin demiryolu inşası gibi kamusal bir hizmetin finansmanı amacıyla çıkarılmış olması, işlemi bir 'egemenlik tasarrufu' haline getireceğinden Artemis Devleti bağışıklık sahibidir.
  3. C
    Devletlerin yabancı mahkemeler önünde yargılanması 'devletlerin egemen eşitliği' ilkesine her koşulda aykırı olduğundan, davanın esasına girilmeden reddi gerekir.
  4. D
    Uluslararası hukukta bir devletin mali yükümlülüklerini yerine getirmemesi yerel mahkemelerin yargı yetkisi dışında kalan siyasi bir mesele olarak kabul edilir.
  5. E
    Tahvil ihracı devletin bütçe ve mali politikalarıyla ilgili tek taraflı bir tasarruf olduğundan, yabancı mahkemelerin bu konuda yargı yetkisi bulunmamaktadır.

Answer

Tahvil ihracı niteliği itibarıyla ticari bir borçlanma işlemi (acta jure gestionis) sayıldığından devletin yargı bağışıklığı bulunmamaktadır.
Tahvil ihracı ve bu yolla borçlanma, bir devletin egemenlik gücünü kullanmadan, herhangi bir özel hukuk kişisi gibi piyasa şartlarında gerçekleştirdiği bir işlemdir. Sınırlı yargı bağışıklığı teorisi uyarınca, devletlerin bu tür 'özel hukuk tasarrufları' (actaacta jurejure gestionisgestionis) yabancı devlet mahkemelerinin yargı yetkisine tabidir. 'İşlemin niteliği' testi kullanıldığında, işlemin kamusal bir amaca (tren yolu yapımı) hizmet etmesi bu ticari niteliği değiştirmez ve devlete bağışıklık sağlamaz.

Step-by-Step Solution

1
Uyuşmazlığın taraflarını ve uyuşmazlığa konu işlemi belirle.
İşlem, bir devletin (Artemis) yabancı özel yatırımcılara tahvil satarak borçlanmasıdır.
Yargı bağışıklığının kapsamını belirlemek için öncelikle işlemin ne tür bir hukuki ilişki doğurduğu analiz edilmelidir.
2
Sınırlı yargı bağışıklığı teorisindeki 'İşlemin Niteliği' (NatureNature ofof thethe actact) kriterini uygula.
Tahvil ihracı/borçlanma, sadece devletlerin değil özel şirketlerin veya bireylerin de yapabileceği bir sözleşme tipidir.
Nitelik kriterine göre, eğer işlem özel bir kişi tarafından da yapılabiliyorsa, bu işlem 'özel hukuk tasarrufu' (actaacta jurejure gestionisgestionis) olarak kabul edilir.
3
İşlemin amacı ile niteliği arasındaki farkı değerlendir.
İşlemin amacı 'demiryolu inşası' (kamusal) olsa bile, niteliği 'borçlanma' (ticari) olduğu için bağışıklık tanınmaz.
Modern uluslararası hukuk uygulamalarında 'amaç' kriteri, devletlere çok geniş bir bağışıklık alanı sağladığı için terk edilmiş, yerine daha dar ve objektif olan 'nitelik' kriteri geçmiştir.

Key Concept

Sınırlı Yargı Bağışıklığı ve İşlemin Niteliği Kriteri

Practice More

Devletin icra bağışıklığı (execution immunity) ile yargı bağışıklığı (jurisdictional immunity) arasındaki temel farkları gözden geçirebilirsiniz; zira bir mahkemenin yargılama yetkisine sahip olması, kararı devlet malı üzerinde doğrudan icra edebileceği anlamına gelmez.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Devletin Yargı Bağışıklığı Teorileri (Mutlak ve Sınırlı)