Devleti’nin güvenlik güçleri, Devleti’ne ait bir diplomatik kuryeyi haksız yere gözaltına almış, diplomatik çantayı zorla açarak içindeki gizli yazışmaları kamuoyuna ifşa etmiş ve çanta içerisinde bulunan, Devleti’nin ulusal kütüphanesine ait paha biçilemez ve eşsiz bir el yazması eserin geri dönüşü olmayacak şekilde tahrip edilmesine neden olmuştur. Devleti; kuryenin gözaltı sırasında yaşadığı psikolojik acı için nakdi ödeme, el yazması eserin kaybı için ekonomik tazminat ve diplomatik dokunulmazlığın ihlaliyle sarsılan devlet onuru için resmî bir özür talep etmektedir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) tarihli "Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu" metni uyarınca bu taleplerin hukuki niteliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- AKuryenin gözaltı sırasında maruz kaldığı psikolojik acı için tazminat talep edilebilmesi, kuryenin ilgili devletteki tüm iç hukuk yollarını tüketmiş olması şartına bağlı bir "diplomatik koruma" hakkı kullanımıdır.
- El yazması eserin eşsiz olması ve fiziksel olarak onarılamayacak şekilde tahrip edilmesi "fiili imkânsızlık" teşkil ettiğinden; bu kalemdeki onarım yükümlülüğü, eserin ekonomik değerini ve mahrum kalınan olası kârları da kapsayan tazminat yoluna evrilir.Answer
- CDiplomatik dokunulmazlığın ihlali nedeniyle talep edilen resmî özür (tarziye), uyuşmazlığın çözümünde eski hale iade ve tazminat yollarından tamamen bağımsız bir "asli onarım biçimi" olup her türlü ihlalde öncelikle uygulanır.
- DGizli belgelerin ifşasıyla sarsılan devlet onurunun onarılması için talep edilecek tazminat miktarı, ihlalin ağırlığı dikkate alınarak zararın miktarını aşan "cezalandırıcı tazminat" (punitive damages) unsurlarını içermelidir.
- EEski hale iade yükümlülüğü mutlak olduğundan, Devleti’nin el yazması eserin tıpkıbasımını hazırlayıp sunması, diğer tüm maddi tazminat ve tarziye taleplerini hukuken geçersiz kılan bir onarım usulüdür.